IR Başvurusunda 50 Saat PIC Seyrüsefer Tecrübesi Nasıl Hesaplanır? | FCL.610
Aletli uçuş yetkisine başvururken en sık karıştırılan tecrübe şartlarından biri “50 saat seyrüsefer” kuralıdır. SHT-FCL bu süreyi toplam uçuş saati olarak değil, sorumlu pilot yani PIC statüsünde yapılmış seyrüsefer uçuşu olarak tanımlar. Dolayısıyla ikinci pilot olarak veya yalnız lokal meydan turunda biriken saatler, şartın niteliği karşılanmadıkça 50 saatlik FCL.610(b) gerekliliğine doğrudan eklenemez.
Bu ayrım lisans dosyasının hazırlanmasında önemlidir. Pilotun toplam 300 saat uçuşu bulunabilir ancak PIC seyrüsefer süresi 40 saatse, yalnız toplam saat yüksek olduğu için IR ön koşulunun tamamlandığı kabul edilmez. Aday ve ATO, logbook kayıtlarını uçuşun niteliğine göre ayırmalıdır.
Hukuki Dayanak: SHT-FCL FCL.610
FCL.610(a), IR başvurusu için adayın ilgili hava aracı kategorisinde en az PPL sahibi olmasını ve IR gece kullanılacaksa FCL.810’a uygun gece uçuş imtiyazına sahip bulunmasını ya da ilgili kategoride CPL sahibi olmasını düzenler. FCL.610(b) ise tecrübe şartını getirir.
Buna göre aday, uçak, TMG, helikopter veya hava gemilerinde PIC olarak en az 50 saat seyrüsefer uçuşu tamamlamış olmalıdır. Uçak veya helikopter IR başvurusunda bu sürenin en az 10 saati ilgili kategoride yapılmış olmalıdır; hava gemilerinde ilgili kategori için asgari 20 saat aranır. Böylece mevzuat toplam seyrüsefer tecrübesi ile kategoriye özgü tecrübeyi birlikte arar.
50 Saatlik Tecrübe Nasıl Hesaplanır?
Hesaba yalnız PIC statüsünde gerçekleştirilen seyrüsefer uçuş süreleri dahil edilir. Aday logbookunda her uçuşun tarihini, hava aracı kategorisini, kalkış-varış meydanlarını, toplam süreyi ve PIC statüsünü açıkça göstermelidir. Aynı uçuş hem PIC hem seyrüsefer niteliğini taşımıyorsa FCL.610(b) şartına uygun saat olarak değerlendirilmez.
Seyrüsefer uçuşunun uzunluğu veya meydan sayısı bakımından her kayıt PPL eğitimindeki 150 NM solo uçuş şartıyla karıştırılmamalıdır. FCL.610 farklı bir tecrübe kuralıdır. Burada amaç adayın rota planlama, seyrüsefer, hava sahası ve meydanlar arası uçuş tecrübesini PIC olarak biriktirmiş olmasıdır.
PIC Statüsü Neden Önemlidir?
PIC, uçuşun yürütülmesinden nihai olarak sorumlu pilot statüsüdür. FCL.610(b) özellikle PIC tecrübesini aradığı için ikinci pilot olarak gerçekleştirilen uçuş süresi, aynı saat miktarına sahip olsa bile bu özel şartın yerine geçmez. Eğitim uçuşlarındaki öğrenci/PIC kredilendirmesi varsa bunun hangi kurala göre PIC sayıldığı açık biçimde gösterilmelidir.
Pilot, şirket veya okul kayıtlarında görev statüsü farklı görünüyorsa yalnız kişisel logbook beyanına dayanmak risklidir. Uçuş planı, eğitim kaydı ve işletme kayıtları ile PIC statüsünün doğrulanabilmesi gerekir.
Seyrüsefer Uçuşu ile Lokal Uçuş Farkı
Seyrüsefer uçuşu, pilotun yalnız meydan çevresinde eğitim manevrası yapmasından farklı olarak rota planlama ve meydanlar arası navigasyon yetkinliği gerektiren uçuşu ifade eder. Logbookta kalkış-varış noktaları ve rota niteliği açıkça gösterilmelidir. Lokal uçuşların sonradan topluca “XC” şeklinde işaretlenmesi kayıt güvenilirliğini zedeler.
IR eğitimine başlayacak pilotun IFR dünyasında uçuş planlama ve radyo seyrüsefer becerilerini geliştireceği düşünüldüğünde, FCL.610’daki PIC seyrüsefer tecrübesi önemli bir temel oluşturur. Tecrübe şartının yalnız sayısal değil niteliksel olduğu unutulmamalıdır.
Uçak IR İçin 50 Saatin Tamamı Uçakta mı Olmalı?
Hayır. FCL.610(b) toplam 50 saatin uçak, TMG, helikopter veya hava gemilerinde PIC seyrüsefer olarak biriktirilebilmesine izin verir. Ancak uçak IR başvurusunda en az 10 saatin uçak kategorisinde olması gerekir. Helikopter IR için de en az 10 saat helikopter kategorisinde olmalıdır.
Bu nedenle başka kategoride lisansı bulunan pilotun seyrüsefer tecrübesinin bir bölümü toplam 50 saate katkı sağlayabilir. Bununla birlikte başvurulan kategoriye özgü 10 saat alt sınırı ayrıca korunur. Kategori dağılımı başvuru dosyasında açık hesaplanmalıdır.
Helikopter Entegre Kurslarında Muafiyet
FCL.610(c), yalnız helikopterler bakımından ATP(H)/IR, ATP(H), CPL(H)/IR veya CPL(H) entegre eğitim kursunu tamamlayan adayları FCL.610(b)’deki 50 saatlik seyrüsefer şartından muaf tutar. Bu istisna genel bir “entegre kurs alan herkes muaf” kuralı değildir; metinde sayılan helikopter entegre kurslarına özgüdür.
Uçak kategorisindeki adaylar bu helikopter istisnasını kendi IR(A) başvurularına uygulayamaz. Kredilendirme ve muafiyet her kategori için metindeki açık düzenlemeye göre yapılmalıdır.
50 Saat Nasıl İspatlanır?
FCL.050 uyarınca pilot tüm uçuşlarının detaylarına ilişkin güvenilir kayıt tutmak zorundadır. IR başvurusunda 50 saatlik PIC seyrüsefer şartı logbook üzerinden hesaplanırken uçuşların kaynak kayıtlarla tutarlı olması gerekir. Tarih, rota, hava aracı, süre ve PIC statüsü eksik kayıtlar başvuru incelemesini zorlaştırır.
Elektronik logbook kullanılıyorsa verinin değişiklik geçmişi, dışa aktarımı ve doğrulanabilirliği korunmalıdır. Kağıt logbookta ise okunaklı, kronolojik ve gerekli onayları içeren kayıt önemlidir. Şüpheli veya çelişkili saatler ATO tarafından başvuru öncesinde kaynak dokümanlarla kontrol edilmelidir.
ATO IR Kursuna Başlamadan Önce Neyi Kontrol Etmeli?
IR kursu FCL.615 uyarınca ATO’da tamamlanır. ATO, adayın FCL.610 ön koşullarını ve tecrübe durumunu kursun ilgili aşamasında doğrulamalıdır. Özellikle lisans türü, gece imtiyazı gerekliliği, PIC seyrüsefer toplamı ve kategoriye özgü saatler ayrı kontrol listesinde tutulmalıdır.
Okulun kurs satışı yapmış olması adayın otomatik olarak tüm lisans ön koşullarını karşıladığı anlamına gelmez. Eksik tecrübe varsa hangi uçuşlarla tamamlanacağı ve bu uçuşların kurs ücretine dahil olup olmadığı eğitim sözleşmesinde açık olmalıdır.
En Sık Yapılan Hatalar
Toplam uçuş saatinin 50 saati aşmasını yeterli sanmak, ikinci pilot saatlerini PIC gibi saymak, lokal uçuşları seyrüsefer olarak yazmak, başka kategorideki tüm saatleri kategori alt sınırını göz ardı ederek kullanmak ve logbooktaki statüyü kaynak kayıtlarla desteklememek başlıca hatalardır. Bu hatalar başvuru aşamasında eksik tecrübe veya kayıt güvenilirliği sorunu yaratır.
Doğru yöntem, FCL.610(b) için ayrı bir saat dökümü hazırlamak ve her uçuşu yalnız gerçekten uygun olduğu kategoriye eklemektir. Adayın başvuru tarihindeki gerçek tecrübesi esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
IR için kaç saat seyrüsefer gerekir?
PIC olarak en az 50 saat seyrüsefer uçuşu.
50 saatin tamamı uçakta olmak zorunda mı?
Hayır; ancak IR(A) için en az 10 saat uçak kategorisinde olmalıdır.
İkinci pilot saatleri sayılır mı?
FCL.610(b) açıkça PIC seyrüsefer süresi arar.
Lokal meydan turu XC sayılır mı?
Seyrüsefer niteliği olmayan lokal uçuşlar 50 saatlik XC şartına sırf süre üretmek için eklenemez.
PPL sahibi olmak yeterli mi?
Hayır. Lisansın yanında FCL.610’daki tecrübe ve diğer ön koşullar da sağlanmalıdır.
IR gece kullanılacaksa night rating gerekir mi?
PPL üzerinden başvuruda, IR gece kullanılacaksa FCL.810 gece imtiyazı gerekir.
Logbookta PIC yazması tek başına yeterli mi?
Kayıt güvenilir ve gerektiğinde kaynak operasyon/eğitim kayıtlarıyla doğrulanabilir olmalıdır.
Helikopter entegre kursunda muafiyet var mı?
FCL.610(c)’de sayılan belirli helikopter entegre kursları için 50 saat şartına muafiyet vardır.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
İçerik SHT-FCL Rev.01 ve bağlantılı SHGM düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
