İstanbul’da 775 Şerhi Kaldırma: İBB Mesken Başvurusu ve Tam Ödeme
Kısa ve net cevap: İstanbul’da İBB sosyal konut dosyasına bağlı 775 sayılı Gecekondu Kanunu şerhinin kaldırılması için önce tahsis tarihi, borçlanma hesabı ve tapudaki kaydın dayanağı belirlenir. Mesken Şube Müdürlüğündeki dosya ile tapu eşleştirilir. Kanunun 34. maddesindeki on yıllık kısıtlama ile tam ödeme hükmü ayrı okunmalıdır. İBB’nin on beş günlük hizmet standardı, bu kanuni koşulları değiştirmez ve tapu kaydının kendiliğinden silinmesini sağlamaz.
| Temel hüküm | 775 sayılı Kanun m.34. |
|---|---|
| On yıllık sürenin başlangıcı | Tahsis tarihi; tapu senedinin basım veya son taksit tarihi değil. |
| Tam ödeme | M.27 saklı kalmak üzere m.34’teki özel hüküm değerlendirilir. |
| Yetkili dosya | İBB, ilçe belediyesi veya TOKİ ayrımı tahsisin kaynağı ve Ek m.6 üzerinden yapılır. |
| Sonuç kontrolü | Kurum yazısı ile güncel tapuda hedef kaydın terkini birlikte doğrulanır. |
Hangi kayıt için Mesken Şube Müdürlüğüne başvurulur?
İBB’nin 2026 hizmet envanteri, sosyal konut dosyasına ilişkin şerh kaldırmayı Mesken Şube Müdürlüğü hizmeti olarak gösterir. Dayanak 775 sayılı Kanundur; tapu müdürlükleriyle yazışma yapılır. Bu açıklama İstanbul’daki bütün takyidatların aynı birimce kaldırılacağını söylemez. İnceleme, ilgili konutun tahsis ve mülkiyet dosyasına bağlıdır.
İlk belge, kaydın tam metnini, tarihini ve dayanak işlem bilgilerini gösteren güncel tapu kaydıdır. Yalnız adres, proje adı veya eski tapu senedinin fotoğrafıyla işlem türü belirlenmez. Sosyal konut tahsisinden doğan kısıtlama, banka ipoteği, aile konutu şerhi ve mahkeme tedbiri farklı sebeplere dayanır. Bunlardan birinin kaldırılması diğerlerini kendiliğinden silmez. Talep hangi kaydın hangi nedenle terkin edileceğini açıkça göstermelidir.
775 m.34’teki on yıllık kısıtlama nasıl uygulanır?
775 sayılı Kanunun güncel 34. maddesi, belediyelerce tahsis edilen arsa ve yapılar ile bu arsalar üzerinde yapılan binalardan oluşan taşınmazları kapsar. İlk fıkradaki süre tahsis tarihinden başlar. Son taksitin ödendiği gün veya sonradan düzenlenen tapu senedinin tarihi süre başlangıcı olarak kabul edilmez. Tahsis kararındaki taşınmaz ile bugünkü tapunun aynı dosyaya ait olduğu gösterilmelidir.
| M.34 bendi | Kısıtlanan işlem | İncelenecek husus |
|---|---|---|
| (a) | Devir ve temlik | Taşınmazın başka kişiye geçirilmesi. |
| (b) | Rehin ve diğer ayni haklarla sınırlama | Yeni ipotek veya ayni hak kurulması. |
| (c) | Satış vaadi | İleride satış borcu doğuran sözleşme. |
| (d) | Taksim veya satışla ortaklığın giderilmesi | Paydaşlığın bu yollarla sona erdirilmesi. |
| (e) | Haciz ve işgal | Kanunun ayrıca koruduğu tasarruf alanı. |
Kısıtlama yalnız satıştan ibaret değildir. İleride satış yapılacağını yazmak, yasak sürerken satış vaadi işlemini serbest hâle getirmez. İpotek kurulması da ayrıca sayılmıştır. Bununla birlikte bu süre incelemesi bağımsız bir banka borcunun ödenmesini çözmez. Tahsis kısıtlaması ile ayrı alacağı güvence altına alan rehin kendi hukuki sebepleriyle değerlendirilir.
On yıllık ifade, 3414 sayılı Kanunun 4. maddesiyle yapılan değişiklikten gelir. İlk yayımlanmış 1966 metnindeki süreyi güncel hüküm gibi kullanmak doğru değildir. Aynı değişiklikle getirilen ödeme hükmünün metinde ayrıca yirmi yıldan söz etmesi, ilk fıkradaki on yılı yeniden yirmiye çıkarmaz. Başvuru gerekçesi maddenin tamamı okunarak hazırlanmalıdır.
Borçların tamamı ödenirse yirmi yıl beklenir mi?
M.34’ün ödeme fıkrası, m.27’deki inşaat sürelerini saklı tutarak yirmi yıllık süre içinde borçlanma bedellerinin tamamının ödenmesi hâlinde ilgili takyitlerin kalkmasını düzenler. Hüküm, bütün hak sahiplerinin önce yirmi yılı doldurmasını isteyen bir yasak değildir. Tam ödeme gerçekleştiğinde bu özel düzen değerlendirilir. Aynı tapuda yer alan bağımsız banka ipoteği veya mahkeme tedbiri, bu hükümle bağlantısı kurulmadan kaldırılmış sayılamaz.
Tam ödeme, eldeki son dekontun varlığıyla tek başına belirlenmez. Dekont hangi hesaba ilişkinse o hesapla karşılaştırılır. Tahsis bedeli, borçlanma kaydı, tahsilat dökümü ve kapanış durumu birlikte incelenir. Bir taksitin ödendiğini gösteren kayıtla borçlanmanın tümünün kapandığını gösteren hesap aynı değildir. Tahsilat başka kişi adına görünüyorsa ödeme ile hak sahibinin dosyası arasındaki bağlantı açıklanır.
Kanun, bu yolla yapılacak devir, temlik ve satışlarda m.33’teki muafiyetlerin uygulanmayacağını ayrıca belirtir. Dolayısıyla şerh kalktıktan sonraki her satışın 775 sayılı Kanun nedeniyle vergi ve harçtan muaf olacağı söylenemez. Terkin koşulu ile sonraki satışın mali rejimi ayrı değerlendirilir. Kurumun yayımlamadığı sabit tutar veya genel indirim, bu maddeden çıkarılamaz.
İnşaat yükümlülüğünün saklı tutulması ne anlama gelir?
Ödeme fıkrası m.27’ye açıkça gönderme yapar. Bu nedenle yalnız borcun kapanması, tahsis edilen arsaya ilişkin yapım yükümlülüklerini ortadan kaldıran bir af olarak sunulamaz. Dosyada hazır konut mu, üzerinde yapı yapılması gereken arsa mı tahsis edildiği belirlenir. Yapım süreleri, verilen tahsis ve uygulanabilir kararlarla birlikte incelenir; başka projeye ait uzatma duyurusu İstanbul’daki bu dosyaya kendiliğinden uygulanmaz.
Hazır konut sahibinden yalnız genel bir şablona dayanarak yeni bir inşaat dosyası istenmesi de doğru yaklaşım değildir. Somut tahsisin türü, kararın içerdiği yükümlülük ve kurum arşivi esas alınır. Yapı ruhsatı, iskân veya teslim belgesi bulunduğunda her biri hangi aşamayı doğruladığı belirtilerek kullanılır. Bir belgenin bulunması, bütün tahsis koşullarının hiçbir inceleme olmadan sağlandığı anlamına gelmez.
Ölüm, emeklilik ve görev nakli hangi farkı yaratır?
M.34; ölüm, emeklilik, görev nakli ve konut kredisi veren kuruluşların ipotekli alacakları nedeniyle yapılacak satış ve işlemler için istisna düzenler. Metin (e) bendini saklı tutar. Bu kayıt atlanarak bütün tasarrufların sınırsız biçimde serbest olduğu ileri sürülemez. İstisnaya dayanılan işlemle ölüm, emeklilik veya görev nakli arasındaki ilişki dosyadan gösterilmelidir.
Miras dosyasında ölümün gerçekleşmesi, tapuda malik ve temsil bilgilerinin tamamlandığı anlamına gelmez. Başvurucunun hangi hak sıfatıyla hareket ettiği açıklanır. TMK m.1015, terkin ve değişiklikte tasarruf yetkisi ile hukuki sebebin belgelenmesini arar. Kanuni istisna, başvuranın yetkisinin denetlenmesini kaldırmaz. Mirasçıların payları ve ortak temsil durumu, dilekçeyi veren tek kişinin kendi sıfatıyla karıştırılmaz.
Her İstanbul dosyasında yetkili kurum İBB midir?
775 sayılı Kanunun Ek m.6 hükmü, alanın oluşturulma kaynağına göre TOKİ ve belediye yetkisini ayırır. İlgili eski Bakanlık alanları ve TOKİ’nin oluşturduğu alanlar için TOKİ yetkisi düzenlenmiştir. Belediyelerce oluşturulan alanlarda ilgili belediye yetkisi ve büyükşehirlerde koordinasyon düzeni uygulanır. Taşınmazın İstanbul’da bulunması, bütün tahsis kararları ile arşivin İBB’ye ait olduğunu göstermez.
Tahsis kararı, borçlanma sözleşmesi, tapuya gönderilmiş eski yazı ve kurum dosya numarası yetkili işlemi belirlemeye yarar. Kaynak işlem ilçe belediyesine veya TOKİ’ye aitse bu ilişki esas alınır. Yanlış kuruma yönelmeyi önleyen bilgi mahallenin adı değil, tahsisin hukuki kaynağıdır. İBB Mesken hizmeti kapsamındaki dosyada da başka kurumdan gereken kayıtla belediyenin kendi arşivinde bulunan kayıt ayrılmalıdır.
İBB’nin belge listesinde boş bırakılan alan nasıl okunur?
2026 Mesken hizmet standartları tablosunda şerh kaldırma satırının evrak sütununda sabit bir liste açıklanmamıştır. Bu alan, belediye yayımlamış gibi yeni bir belge listesiyle doldurulamaz. Aynı boşluk, başvuranın kimliğini ve konutunu tanımlamadan işlem yaptıracağı anlamına da gelmez.
Başvuruda dosya numarası, taşınmazın güncel kimliği ve kaldırılmak istenen kayıt belirtilir. Mevcut tahsis kararı, ödeme kayıtları ve temsil dayanağı talebin anlaşılmasını sağlar. Bu bilgiler belediyenin ilan ettiği değişmez ekler değil, somut talebin hukuki ve maddi dayanaklarıdır. Kurumun arşivindeki kayıtla başvurucunun belgesinde tarih veya ad farkı varsa farkın nedeni açıklanmalıdır.
Tahsis, ödeme ve tapu kayıtları nasıl birleştirilir?
Dosya hazırlığında taşınmazı tanımlayan ilçe, mahalle, ada, parsel ve bağımsız bölüm; tahsis kararı ve borçlanma numarası; şerhin tam metni ile yevmiye bilgisi ayrı yazılır. İpotek ve şerhin aynı belgede bulunması bunları tek kayıt hâline getirmez. İdarenin cevap yazısında hangi kayıt için işlem yapıldığı açık olmalıdır. Başvuran birden çok konut dosyasına sahipse ödeme ve kararların yanlış taşınmaza bağlanması önlenir.
Tahsis sonrası parsel numarası veya bağımsız bölüm kimliği değişmişse eski-yeni bağlantı mevcut resmî belgelerle kurulur. Aynı adres veya benzer proje adı, bu bağlantıyı tek başına kanıtlamaz. İmar uygulamasının ve tapu değişikliğinin dayanakları dosyaya ilişkilendirilir. Başvuranın kendi hazırladığı karşılaştırma listesi yardımcıdır; yetkili kurumun eski tescil veya dağıtım belgesi yerine geçirilmez.
Ödeme açıklamasında eski hak sahibinin adı bulunması, paranın mutlaka başka borca ait olduğunu göstermeyebilir; ancak doğru hesaba işlendiği kayıt üzerinden doğrulanmalıdır. Yanlış hesaba işlenmiş tahsilatın düzeltilmesi ile hukuken devam eden borcun kaldırılması farklı taleplerdir. İlk durumda eşleştirme ve tahsilat incelemesi yapılır. İkinci durumda borcun dayanağı, kalan tutar ve sona erme sebebi açıklanır. Aynı dekontu tekrar sunmak farklı uyuşmazlıkları kendiliğinden çözmez.
On beş günlük hizmet standardı nasıl takip edilir?
İBB standardı şerh kaldırma için en geç on beş gün bilgisi verir. Bu idari süre, 775 sayılı Kanunun tahsis ve ödeme koşullarını değiştirmez. Başvuru kaydı, eksik bilgi yazısı, kurum cevabı ve tapuya gönderim tarihleri ayrı tutulur. Belediye yazısının hazırlanmasıyla tapudaki terkin aynı aşama değildir.
Dosya sonuçlanmamışsa talebin hangi bölümünün beklediği sorulur. Tahsis tarihinin incelenmesi, borç hesabının eşleştirilmesi ve yetkili kurumdan evrak beklenmesi farklı sebeplerdir. Bir gerekçeli ret bildirildiğinde buna ilişkin hukuki başvuru takvimi ayrıca değerlendirilir; hizmetin tamamlanmasını beklemek bütün süreleri kendiliğinden korumaz. Sözlü bilgi, yazılı kararın veya güncel tapu kaydının yerine konulmaz.
Sonuç alınamazsa hangi uyuşmazlık ayrıştırılır?
| Uyuşmazlık | Karşılaştırılacak kayıt |
|---|---|
| Tahsis başlangıcı | Karar tarihi ve taşınmaz eşleştirmesi. |
| Ödemenin tamamlanması | Borçlanma hesabı, tahsilatlar ve mahsup. |
| Başvuranın sıfatı | Tapu sahibi, miras veya temsil dayanağı. |
| İşlemi yapacak kurum | Ek m.6 kapsamındaki alan ve tahsis kaynağı. |
| Terkinin uygulanması | Olumlu kurum yazısı ile güncel tapu. |
Ret veya açıklama yazısındaki gerekçe, dayandığı kayıtla karşılaştırılır. Tahsis tarihi tartışmalıysa ödeme belgelerini çoğaltmak bu sorunu tek başına çözmez. Yetkili kurumda olmayan dosya için doğru arşiv ilişkisi kurulmalıdır. Tam ödeme kabul edilmesine rağmen terkin yazısı uygulanmamışsa sorun yeni bir borç hesabı değil, işlemin tapuya aktarılması olabilir. Başvurunun konusunu doğru belirlemek, gereksiz tekrarın yerine somut çözüm talebi kurulmasını sağlar.
Terkin sonrasında başka kayıtlar da kalkar mı?
TMK m.997 tapu sicilini kütük, yevmiye, belgeler ve planlarıyla bir bütün olarak düzenler. Tapu sicilinin dayanak belgeleri yalnız senedin ön yüzüne bakmanın neden yeterli olmadığını gösterir. İşlem sonunda hedef kaydın doğru taşınmaz üzerinde terkin edildiği kontrol edilir. Bağımsız ipotek veya tedbir kendi dayanağıyla devam eder.
İpotek de kaldırılacaksa TMK m.1014 kapsamındaki terkin ve hak sahibinin beyanı ayrıca değerlendirilir. Tahsis dosyasıyla tapudaki kimlik arasında maddi hata bulunması da ayrı işlemdir; tapudaki isim yanlışlığının düzeltilmesi bununla karıştırılmaz. Satış veya kredi hazırlığı, bütün kayıtların güncel durumuna dayanmalıdır. Eski tapu suretiyle olumlu belediye cevabını birlikte sunmak, sicilde işlemin gerçekten tamamlandığının yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
775 şerhindeki on yıl hangi tarihten başlar?
M.34’ün ilk fıkrası tahsis tarihini esas alır. Son taksit, taşınma tarihi veya tapu senedinin basım tarihi otomatik başlangıç değildir. Tahsis kararı ile güncel taşınmazın bağlantısı kurulmalı; eski ve yeni parsel bilgileri karşılaştırılmalıdır.
Tam ödeme yapıldıysa yirmi yıl beklemek gerekir mi?
Ödeme hükmü bütün başvurular için yirmi yıl bekleme şartı koymaz. M.27 saklı kalmak üzere belirtilen süre içinde borçlanma bedellerinin tümünün ödenmesi değerlendirilir. On yıllık kısıtlama ile ödeme fıkrasındaki yirmi yıl toplanmaz.
Son taksit dekontu borcun kapandığını kanıtlar mı?
Dekont ilgili hesapla karşılaştırılır. Toplam borç, önceki tahsilat ve kapanış durumu görülmelidir. Bir taksitin ödendiği kaydıyla bütün borçlanmanın sona erdiği sonuç aynı değildir. Başka dosyaya işlenmiş ödeme ayrıca düzeltilmelidir.
Kısıtlama yalnız satış işlemine mi ilişkindir?
Hayır. M.34 devir, temlik, rehin ve diğer ayni hakları, satış vaadini, ortaklığın taksim veya satışla giderilmesini ve ayrıca haciz ile işgali düzenler. Satışın gelecekte yapılacağını yazmak satış vaadine ilişkin kısıtlamayı ortadan kaldırmaz.
Emeklilik bütün takyidatı otomatik kaldırır mı?
M.34 emeklilik, ölüm ve görev nakliyle bağlantılı belirli işlemler için istisna getirir; (e) bendini saklı tutar. İşlemle istisna arasındaki ilişki belgelenir. Bağımsız banka ipoteği veya mahkeme tedbiri bu gerekçeyle kendiliğinden silinmez.
Her İstanbul sosyal konutu için İBB yetkili midir?
Yetki, tahsis ve alanın kaynağıyla belirlenir. Ek m.6 TOKİ ve belediye uygulamalarını ayırır; büyükşehirlerde koordinasyon düzeni bulunur. İstanbul adresi tek başına dosyanın İBB’ye ait olduğunu kanıtlamaz. Tahsis kararı ve önceki yazışmalar kontrol edilir.
İBB’nin yayımladığı sabit evrak listesi var mı?
2026 standardındaki şerh kaldırma satırında sabit liste açıklanmamıştır. Buna rağmen konut, hak sahibi ve talebin dayanağı belirli olmalıdır. Sunulan ödeme veya tahsis kayıtları, belediyece yayımlanmış yeni zorunlu evrak listesiymiş gibi tanıtılmamalıdır.
On beş gün geçince şerh kendiliğinden silinir mi?
Hayır. Hizmet standardı kanuni koşulları ve tapu işlemini kaldırmaz. Belediye incelemesi, yazının gönderilmesi ve tapuda terkin ayrı izlenir. Dosyanın hangi aşamada beklediği başvuru numarası ve son yazışmayla sorulmalıdır.
Şerh kalkınca sonraki satış harçtan muaf olur mu?
Tam ödeme fıkrası, bu şekilde yapılacak devir, temlik ve satışlarda m.33 muafiyetlerinin uygulanmayacağını belirtir. Bu nedenle sonraki satış için genel muafiyet sözü verilemez. Terkin ile satışın mali rejimi ayrı değerlendirilir.
775 şerhi ile bankanın ipoteği aynı kayıt mıdır?
Değildir. Tahsis kısıtlaması ve ayrı borcu güvence altına alan ipotek farklı dayanaklara sahiptir. Birinin kaldırılması diğerini otomatik sona erdirmez. Satış veya kredi öncesinde güncel tapuda kalan bütün kayıtlar ayrıca incelenmelidir.
Mirasçı tek başına eski hak sahibi adına başvurabilir mi?
Başvurucunun kendi mirasçılık sıfatı ve başkaları adına varsa temsil yetkisi gösterilmelidir. Ölümün kanuni istisnada sayılması yetki incelemesini kaldırmaz. TMK m.1015 çerçevesinde hukuki sebep ve tasarruf yetkisi belgelenir.
Olumlu belediye yazısından sonra hangi belge alınmalıdır?
Güncel tapu kaydı üzerinden hedef şerhin gerçekten terkin edildiği kontrol edilir. Yazıdaki parsel ve yevmiye bilgileri doğru kayıtla eşleşmelidir. Olumlu cevap, uygulanmamış tapu işleminin tamamlandığı anlamına gelmez; kalan takyidat ayrıca değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
775 sayılı Gecekondu Kanunu; 3414 sayılı değişiklik Kanunu; İBB 2026 hizmet envanteri; İBB 2026 hizmet standartları; Türk Medenî Kanunu.
İstanbul iletişim ve randevu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul iletişim ve randevu bilgileri
Görüşme öncesinde randevu ve yer bilgisini iletişim sayfasından teyit ediniz.
Sorunuzu iletin
İlk mesajda konuyu belirtmeniz yeterlidir. Kimlik numarası, şifre ve hassas belgeleri açık form alanına yazmayınız.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
