İTO Fatura Tasdikinde Nakliye ve Montaj: İstanbul Kamu Yapım Dosyası

İTO fatura tasdikinde malzeme bedeline nakliye, işçilik veya montajın dahil edilmesi, rayice uygunluk onayının kapsamını doğrudan etkiler. Oda Muamelat Yönetmeliği m.38, yalnız bu hizmetlerin bedeli için düzenlenen faturalarla hizmetlerin malzeme fiyatına dahil edildiği faturaların onaylanmayacağını düzenler. Kalemleri bir tabloda ayırmak, aynı faturaya otomatik tasdik hakkı vermez. Dosyada önce istenen belgenin türü ve faturanın gerçek işlem kapsamı belirlenmelidir.

İstanbul’daki kamu yapım işlerinde sorun, tedarikçinin mal teslim bedeliyle yüklenicinin tamamlanmış imalat bedelinin aynı rakam gibi sunulmasından doğar. Fatura, fiyat araştırması, yaklaşık maliyet ve hakediş farklı işlemlere hizmet eder. Bu yazı mevcut faturanın tasdik sınırını ve karma bedelin doğru açıklanmasını inceler; genel ihale maliyeti hesabını veya alacak davasında faturanın bütün ispat sonuçlarını tekrar etmez.

5174 sayılı Kanun ve Yönetmelik m.38 hangi onayı düzenler?

5174 sayılı Kanun m.12/d, m.26’da sayılan belgelerin odalarca düzenlenmesi ve onaylanmasına dayanaktır. M.26, fatura sureti ve rayiç fiyat onaylarını ayrı hizmetler olarak sayar. Ayrıntılı işlem, Oda Muamelat Yönetmeliği m.38 kapsamında faturanın rayice uygunluğunun incelenmesidir. Belgenin üzerinde Oda onayı bulunması kadar, onayın hangi hususa verildiği de okunmalıdır.

İTO’nun fatura tasdik hizmeti, devlet inşaat işlerinde kullanılan ve ilgili yıllık inşaat rayiç listelerinde bulunmayan mallara ait faturaların tarihleri itibarıyla rayice uygunluğunu konu alır. Kamu işi ve ilgili mal açıkça tanımlanır. Faturanın gerçek olması, hizmetin diğer koşullarının da tamamlandığını göstermez; dosya kamu kurumunun talebi ve ürün bilgileriyle birlikte değerlendirilir.

Nakliye ve montaj dahil faturanın sorunu nedir?

Yönetmelik m.38’deki sınır iki ayrı durumu kapsar: yalnız montaj, işçilik veya nakliye için düzenlenmiş fatura ve malzeme fiyatına bu bedellerin dahil edildiği fatura. Hüküm, fiyat tespit yöntemlerinin uygulanamamasına dayanır. Bu nedenle sadece malın katalog değerini bulmak, hizmetlerle birleştirilmiş toplamın Oda tarafından onaylanması için yeterli bir işlem değildir.

Malın depodan teslim bedeli, şantiyeye taşınmış bedeli ve yerine monte edilerek çalışır durumda bırakılmış bedeli aynı kapsamı anlatmaz. Her biri farklı edimler içerir. Dosyada hangi bedelin incelenmesi istendiği açık yazılmalı; tamamlanmış iş bedeli malın çıplak satış fiyatı olarak gösterilmemelidir. İdarenin ihtiyacı bütün işin maliyetiyse o ihtiyacın doğru fiyat araştırması yöntemi ayrıca belirlenir.

Bedellerin ayrıştırılması nasıl yapılmalı?

Ayrıştırmanın amacı, toplamın hangi mal ve hizmetlerden oluştuğunu gerçek işlem belgeleriyle açıklamaktır. Satış sözleşmesi, sipariş teyidi, teslim kapsamı ve fatura satırları birlikte okunur. Mal bedeli, taşıma, boşaltma, montaj ve diğer hizmetler için mevcut belgelerin ne söylediği belirlenir. Sonradan hazırlanan açıklama cetvelinin hangi belgeye dayandığı gösterilir; cetvelin kendisi yeni bir ticari işlem yaratmaz.

Faturada ayrı satır açılması veya bir ek tabloda bedellerin gösterilmesi, m.38’deki tasdik sınırını kendiliğinden kaldırmaz. Özellikle tek toplamın içinde yer alan montajın açıklamasız biçimde malzeme bedeline aktarılması gerçek kapsamı değiştirmez. Odaya sunulan dosya, hizmet unsurunu saklamadan istenen incelemeyi tanımlamalıdır. Sunulacak belgenin uygunluğu, gerçek içerik üzerinden değerlendirilir.

Yalnız tasdik almak amacıyla mevcut faturanın üzerindeki hizmet açıklamalarının silinmesi doğru bir düzeltme yöntemi değildir. VUK m.229 ve m.230, faturanın ticari işlemle ilişkisini ve taşıması gereken bilgileri düzenler. Belge hatası varsa muhasebe ve elektronik belge düzeni içinde ele alınır. Odaya verilen açıklama, asıl faturanın yerine geçirilmez; düzeltmenin önceki kayıtla bağı korunur.

Birim fiyat faturasında işin tamamının gösterilmesi neyi değiştirir?

Yönetmelik m.38, birim fiyat belirlemek amacıyla düzenlenen faturalar için ayrıca bir ayrım yapar. İşin tamamının belirtilmesi halinde onaya imkân tanıyan hüküm, yalnız birim bedel yazan belgeyle bütün işi tanımlayan belgeyi ayırır. Bu hüküm aynı maddede ayrıca düzenlenen nakliye, işçilik ve montaj kapsam sınırını ortadan kaldırmaz. İki cümleden hareketle sınırsız bir tasdik istisnası kurulamaz.

Başvuruda “işin tamamı” ifadesinin yalnız başlıkta bulunması yeterli açıklama değildir. Hangi ürünlerin, miktarların ve teknik kapsamın faturaya dahil olduğu okunmalıdır. Tam işin tanımıyla sadece bir malzeme biriminin fiyatı birbirine karıştırılmaz. Onayın hangi kaleme ve bedele yönelik istendiği belirsiz bırakıldığında, belgelerin çokluğu bu belirsizliği gidermez.

Fatura, suret onayı ve fiyat araştırması birbirinden nasıl ayrılır?

Dosyadaki belge türünün yanlış seçilmesi, aynı evrakın tekrar sunulmasına yol açar. Yönetmelik m.39’daki suret onayı, suretin aslıyla karşılaştırılmasına ilişkindir. M.38 ise fiyatın rayice uygunluğu için ayrı inceleme düzenler. M.40’taki fiyat tahmini ve yaklaşık maliyet hizmeti de kendi talebine dayanır. Bu ayrımlar kamu kurumunun Odaya yazdığı başvuruda korunmalıdır.

Proforma neden tasdik dosyasıyla aynı değerlendirilmez?

M.38, proforma faturaları rayice uygunluk onayı dışında bırakır. Bu işlem kuralından, proformanın bütün özel hukuk ilişkilerinde hiçbir etkisi bulunmadığı sonucu çıkarılmaz. Sözleşmenin kurulması, tarafların iradeleri ve işlem belgeleriyle değerlendirilir. Bu ayrı konu proforma faturanın sözleşme niteliği rehberinde açıklanmıştır. Burada belirleyici soru, sunulan belgenin Oda tasdikine elverişli belge türü olup olmadığıdır.

Proforma üzerindeki ürün açıklamasının ayrıntılı olması veya belgenin firma kaşesi taşıması onu nihai faturaya dönüştürmez. Kamu kurumunun hangi belgeyi istediği netleştirilmelidir. Henüz yapılacak alım için fiyat toplanmasıyla gerçekleşmiş işlemin faturasına rayiç onayı verilmesi farklı aşamalardır. Belgeye yalnız “fatura” başlığı eklemek, bu aşamalar arasındaki farkı ortadan kaldırmaz.

Kamu yaklaşık maliyet sürecinde proforma ve rayiç nasıl kullanılır?

4734 sayılı Kanun m.9, ihale öncesinde idarenin fiyat araştırması yaparak KDV hariç yaklaşık maliyet belirlemesini ve dayanakları hesap cetvelinde göstermesini düzenler. Bu hesapla mevcut faturanın onayı aynı işlem değildir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.10/3–4, piyasa araştırmasında fiyat veya proforma alınmasına izin verir; aynı koşulların sorulmasını ve karşılaştırılabilir tekliflerin kullanılmasını ister.

Dolayısıyla bir proformanın m.38 uyarınca tasdik edilememesi, m.10’daki fiyat araştırmasında hiçbir koşulda kullanılamayacağı anlamına gelmez. İki hüküm farklı işlemleri düzenler. M.10/3, tereddüt edilen fiyatların piyasa rayicine uygunluğunun ticaret veya sanayi odalarından alınacak yazılı rayiçlerle açıklığa kavuşturulmasını da öngörür. Talep, proformaya yasaklanan onayı verdirmek yerine ilgili fiyat bilgisinin araştırılmasına yöneltilir.

İTO yaklaşık maliyet hizmetinde kurum dilekçesi ve teknik kapsam temel alınır. Yönetmelik m.40 da kamu kurumlarının ihale talepleri için araştırma veya meslek komitesi görüşünü düzenler. Genel hesap yöntemi 4734 m.9 yaklaşık maliyet rehberinde yer alır. Karma bedelli fatura sorununun çözümü, aynı toplamı hiçbir açıklama yapmadan yaklaşık maliyet başlığına taşımak değildir.

İTO fatura tasdikinde hangi belgeler sunulur?

İTO, işveren kamu kurumunun hangi işi için onay istendiğini gösteren, Odaya hitaben yazılmış başvuru yazısını ister. İstanbul firmasının düzenlediği faturanın aslı, e-faturada sureti ve ürünün ayrıntılı teknik bilgileri sunulur. Marka, model, çizim, katalog veya numune, ilgili malı tanımlayan veriler arasındadır. İlan edilen tasdik ücreti Oda veznesine yatırılır.

Kurum yazısının yalnız “fatura onayı rica olunur” demesiyle yetinilmemelidir. İlgili iş, incelenecek fatura, ürün kalemleri ve talebin konusu birbirine bağlanmalıdır. İdarenin yazısı başka fatura numarasına atıf yapıyorsa önce bu bağlantı düzeltilir. Aynı yüklenicinin birden fazla kamu işi bulunması halinde belgelerin hangi işe ait olduğu dosyada açık tutulur; bir işin talebi diğer işe taşınmaz.

Elektronik faturanın suretinde bütün satırlar, açıklamalar ve belge kimliği okunmalıdır. Ekran görüntüsünde hizmet satırlarının dışarıda kalması, faturanın kapsamını yanlış gösterir. Sunulan çıktı ile asıl elektronik belgedeki kalemler eşleştirilir. Malzeme listesinin ek olması halinde hangi faturanın hangi satırını açıkladığı belirtilir; teknik ek ile fatura arasında yalnız dosya adının benzemesine güvenilmez.

Satıcının bulunduğu yer ve özel imalatın yetkili odası

M.38, genel olarak faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odasını veya şubesini yetkili kılar. İşin İstanbul’da yapılması, satıcısı başka yerde bulunan her faturayı İTO’nun onaylayacağı anlamına gelmez. İTO hizmet açıklaması İstanbul dışı faturaların onaylanmadığını belirtir. Başvuru yönünden şantiye adresi ile satıcının yerleşim ve kayıt bağlantısı birbirinden ayrılmalıdır.

Projeye dayanan özel imalat için aynı maddede özel yetki kuralı vardır: satıcının bulunduğu yer sanayi odası veya ticaret ve sanayi odası esas alınır; orada işlem yapılamadığının belgelenmesi halinde en yakın ilgili oda devreye girer. Özel imalat faturasında eksper heyeti raporu, numune veya teknik açıklayıcı belgeler de önem taşır. İTO’ya başvurmak, bu özel görev ve yetki düzenini kendiliğinden değiştirmez.

Teknik kapsam ve bedel karşılaştırması nasıl korunur?

Faturadaki malzemenin yalnız ticari adı yeterli karşılaştırma sağlamaz. Ölçü, kalite, kapasite ve donanım gibi fiyatı etkileyen bilgiler teknik ekle eşleştirilir. Malın içinde bulunan parçayla ayrıca sunulan montaj hizmeti aynı kalem değildir. Bir sistemin malzeme kapsamı açıklanırken hizmet unsurunun ürün parçası gibi gösterilmesi, fiyat karşılaştırmasının temelini bozar.

Yönetmelik m.38, ilgili alanda çalışan en az üç işletmeden belgeli fiyat alınmasını; sayı sağlanamadığında maddede belirtilen komite veya eksper incelemesini düzenler. Başvuru sahibinin sunduğu üç belgenin varlığı tek başına onay sonucu yaratmaz. Ürün ve koşulları birbirinden farklı fiyatları aynı kalemmiş gibi karşılaştırmak mümkün değildir. İncelemeye veri sağlayan belgeyle Odanın yaptığı tespitin rolü ayrılmalıdır.

Rayiç listesi ile fatura kalemi hangi bilgilerle karşılaştırılır?

Malın rayiç listesinde bulunup bulunmadığı yalnız marka adı aranarak belirlenmemelidir. İlgili yılın listesinde yer alan teknik tarif, ölçü ve kapsam incelenir. Faturadaki ticari ad farklı olsa da ürünün teknik karşılığı ayrıca değerlendirilir. Başvuruda hangi liste ve kalemlerin kontrol edildiği açıklanır; listede bulunmama gerekçesi belirsiz bırakılmaz. Bir imalat pozunun bütün kapsamıyla yalnız malzeme rayici aynı kabul edilmemelidir.

Miktar birimi de karşılaştırmanın parçasıdır. Faturada paket, kolideki adet veya farklı uzunluk birimi kullanılmışsa dönüşümün dayanağı gösterilir. Birim fiyatın toplamla tutarlılığı kontrol edilirken ambalaj miktarı ikinci kez çarpılmaz. Faturaya eklenen teknik çizimdeki ölçülerle sevk edilen ürünün ölçüleri uyuşmuyorsa fark, belge numarası ve ilgili kalem üzerinden açıklanır; inceleme yapılmış gibi belirsiz toplam aktarılmaz.

KDV, indirim ve miktar farkları dosyada nasıl gösterilir?

Fatura toplamı, malzemenin birim bedeli ve vergiler ayrı okunur. VUK m.230’daki mal veya iş tanımı, miktar, fiyat ve tutar bilgileri, hangi kalemin araştırılacağını belirler. Toplam bedelden KDV çıkarılması tek başına malzeme rayicini vermez; toplam içinde tasdik kapsamı dışında kalan hizmetler de bulunur. Vergi ayrımıyla mal-hizmet ayrımı birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

İndirim birden fazla ürünün toplamına uygulanmışsa hangi bedelin talebe esas alındığı açıklanır. Paket fiyatın içinden belgesiz bir malzeme bedeli türetilmez. Miktar değişikliği, iade veya ek teslim nedeniyle farklı belgeler düzenlenmişse bunların bağlantısı kurulur. İTO’nun tasdik ücreti açıklamasındaki KDV hariç tutar esası da araştırılan bedelle ücret hesabının aynı kavram olduğu biçiminde yorumlanmamalıdır.

Tasdik yapılmadığında dosya hangi yönden düzeltilir?

Önce işlemin neden sonuçlanmadığı belirlenir: yetkili oda, belge türü, karma bedel, kamu kurumunun talebi veya teknik ürün tanımı. Her eksiklik aynı belgeyle karşılanmaz. Yanlış yetki sorunu daha ayrıntılı katalogla, hizmet dahil bedel sorunu yeni firma kaşesiyle çözülemez. Yeniden sunum, belirtilen somut nedene ve gerçek işlem kayıtlarına cevap vermelidir.

Eksiklik cevabında önceki başvuru numarası ve düzeltilen bölüm gösterilir. Talep edilen işlem değişiyorsa yeni kapsam açıkça yazılır; önceki tasdik talebi sonuçlanmış gibi davranılmaz. Geçmiş tarihli bağımsız fiyat araştırması gerekiyorsa bunun ayrı dosyası İTO geçmiş tarihli rayiç tespiti yazısında açıklanmıştır. Fatura tasdikinin yapılamaması, başka bir hizmetin koşullarını ortadan kaldırmaz.

Oda onayı yeni birim fiyatı veya hakedişi kesinleştirir mi?

Kamu yapım sözleşmesindeki yeni iş kalemlerinin fiyatı, uygulanacak sözleşme düzeni ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.22 kapsamında değerlendirilir. Odanın fiyat tespitinin bulunması, idare ile yüklenici arasındaki bu işlemin bütün aşamalarının tamamlandığını göstermez. Mevcut faturanın onayıyla sözleşmede yer almayan işin yaptırılması ve bedelinin belirlenmesi aynı karar değildir.

Genel Şartname m.39, hakedişte sözleşme türüne göre birim fiyat ve metrajı veya ilerleme yüzdelerini esas alır. Fatura rayiç onayı, yapılan imalatın miktarını ve sözleşmeye uygunluğunu tek başına tespit etmez. Ödeme dosyasında hangi malzeme bedeli için hangi belge kullanıldığı açıkça gösterilir; aynı nakliye veya montaj tutarının farklı analizlerde tekrar eklenmesi önlenir. Geçmiş sözleşmelerde uygulanacak metin kendi ihale ve sözleşme tarihine göre ayrıca kontrol edilir.

Başvuru öncesindeki son kapsam kontrolü

Son dosya; kamu kurumunun yazısı, gerçek fatura, malzeme açıklaması ve talebin hukuki türü arasında tutarlılık sağlamalıdır. Faturanın toplamı ile incelenmesi istenen kalem farklıysa bu fark açıklanır. İşin tüm maliyetini öğrenmek, gerçekleşmiş mal fiyatını tasdik ettirmek ve ödeme hesabı hazırlamak ayrı ihtiyaçlardır. Her biri doğru belge ve doğru yetkili birimle ilişkilendirildiğinde, ret nedeni anlaşılır ve gereksiz tekrarlar önlenir.

İTO fatura tasdikinde sık sorulan sorular

Nakliye ve montaj dahil fatura İTO’da rayiç yönünden tasdik edilir mi?

Oda Muamelat Yönetmeliği m.38, malzeme fiyatına işçilik, nakliye ve montaj dahil faturaların onaylanmayacağını düzenler. Yalnız bu hizmetlerin bedeli için düzenlenen faturalar da aynı kapsam dışında kalır. Gerçek işlem içeriği açıkça gösterilmelidir.

Bedelleri ek tabloda ayırmak otomatik tasdik sağlar mı?

Hayır. Ek tablo gerçek bedel kapsamını açıklamaya hizmet eder. M.38’deki sınırı kendiliğinden kaldırmaz. Belge üzerindeki hizmet açıklamasını silmek veya hizmet bedelini mal fiyatına taşımak uygun bir dosya düzeltmesi değildir.

Birim fiyat faturasında işin tamamının belirtilmesi her faturayı onaylanabilir yapar mı?

Bu hüküm, birim fiyat belirlemek için düzenlenen faturalar bakımından değerlendirilir. Aynı maddede ayrıca düzenlenen nakliye, işçilik ve montaj kapsam sınırını ortadan kaldırmaz. Faturanın hangi işi ve gerçek bedeli içerdiği ayrıca okunur.

Proforma tasdik edilmiyorsa yaklaşık maliyette de kullanılamaz mı?

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.10/3–4, piyasa araştırmasında fiyat ve proforma alınmasını düzenler. Bu kullanım, Oda Muamelat Yönetmeliği m.38 kapsamında proformaya rayiç onayı verilmesiyle aynı işlem değildir.

Kamu işi İstanbul’da bulunuyorsa her satıcının faturası İTO’ya sunulur mu?

Yetki, genel olarak faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi üzerinden belirlenir. İTO, İstanbul dışı faturaları onaylamadığını açıklar. Şantiye adresi tek başına satıcının yetkili odasını değiştirmez.

İTO fatura tasdik dosyasında kamu kurumunun yazısı gerekir mi?

İTO’nun ilan ettiği dosyada işveren kamu kurumunun hangi işi için onay istendiğini belirten, Odaya hitaben başvuru yazısı bulunur. Yazının faturayla, ürünle ve ilgili kamu işiyle bağlantısı açık olmalıdır.

Elektronik faturanın sureti başvuruda kullanılabilir mi?

İTO başvuru açıklaması e-faturada suret sunulmasını belirtir. Çıktıdaki belge kimliği, kalemler ve açıklamalar asıl elektronik kayıtla örtüşmelidir. Hizmet satırları veya ekler dışarıda bırakılarak faturanın kapsamı daraltılamaz.

Aslı gibidir onayı malzemenin fiyatını da onaylar mı?

Yönetmelik m.39’daki suret onayı, belgenin aslıyla aynı olmasına yöneliktir. Rayice uygunluk m.38 kapsamında ayrı incelemedir. Suretin onaylanması, fiyat araştırmasının tamamlandığını veya tutarın rayice uygun bulunduğunu göstermez.

Projeye dayalı özel imalatın faturası için aynı yetki kuralı mı uygulanır?

M.38, satıcının bulunduğu yer sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasını esas alan özel düzenleme içerir. Bu odalarda işlem yapılamadığının belgelenmesi halinde en yakın ilgili oda yolu öngörülür. Eksper ve teknik belge koşulları da ayrıca incelenir.

Oda fatura onayı alınması hakedişin tamamının ödenmesini sağlar mı?

Hakediş, sözleşme türü ve yapılan işin miktarı üzerinden ilgili ödeme hükümleriyle hazırlanır. Oda fiyat incelemesi yapılan imalatın tamamını ve ödeme şartlarını tek başına doğrulamaz. Genel Şartname m.39 ve sözleşmenin uygulanacak hükümleri ayrıca dikkate alınır.

Kaynak kontrolü: 24 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da kamu yapım faturası ve rayiç dosyasının incelenmesi

Kamu kurumunun talebi, fatura satırları, hizmet kapsamı, teknik belgeler ve Oda cevabı birlikte değerlendirilir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →