Kadastro Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? 3402 m.25 Görev Rehberi 2026
İçindekiler
Kadastro mahkemesi, genel tapu uyuşmazlıklarının tamamına bakan sürekli bir ihtisas mahkemesi değildir. Görevi 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun çizdiği sınırlar içinde, kadastro tespitinin yapılması ve kesinleşmesi sürecinde ortaya çıkan taşınmaz uyuşmazlıklarını çözmektir. Bu nedenle aynı “tapu iptal ve tescil” başlıklı talep, bir dosyada kadastro mahkemesinin, başka bir dosyada asliye hukuk mahkemesinin görevine girebilir.
Görev kamu düzenine ilişkindir. Tarafların anlaşmasıyla görevli mahkeme değiştirilemez. Dava açmadan önce taşınmazın kadastro tutanağının düzenlenip düzenlenmediği, askı ilanının yapılıp yapılmadığı, tutanağın kesinleşip kesinleşmediği ve uyuşmazlığın kadastro tespitine mi yoksa sonradan doğan bir hukuki olaya mı dayandığı belirlenmelidir.
3402 Sayılı Kadastro Kanunu Madde 25 Ne Düzenler?
Madde 25 kadastro mahkemesinin konu bakımından görevini düzenler. Kadastro işlemiyle bağlantılı taşınmaz mülkiyetine, sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek ya da beyanlar hanesinde gösterilecek haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına ve Kanun’un kadastro mahkemesine bıraktığı benzeri çekişmelere bakılır.
Görev hükmü, m.26’daki zaman bakımından görevle birlikte okunmalıdır. Bir uyuşmazlık konu itibarıyla tapu/kadastro ilişkili olsa bile taşınmazın kadastro tutanağı henüz düzenlenmemiş veya kadastro kesinleşmiş olabilir. Bu durumda görevli mahkeme ayrıca belirlenir.
Kadastro Mahkemesi Mülkiyet Davalarına Bakar mı?
Evet; ancak kadastro tespitiyle bağlantılı mülkiyet uyuşmazlıklarına bakar. Askı ilanında başkası adına tespit edilen taşınmazın davacı adına tescili, eski tapu kaydının kapsamı, zilyetlikle edinme, ihya, harici taksim veya miras nedeniyle hak sahipliğinin tespiti kadastro yargılamasının konusu olabilir.
Dava dilekçesinde davacı, kadastro tutanağındaki hangi tespitin neden yanlış olduğunu ve doğru tescil sonucunun ne olması gerektiğini açıkça belirtmelidir. Sadece “tapu benimdir” demek yeterli değildir. m.13–21 arasındaki tespit sebeplerinden hangisine dayanıldığı somutlaştırılmalıdır.
Sınırlı Ayni Hak ve Tapuya Şerh Edilecek Haklar
İrtifak, geçit, kaynak, üst hakkı veya taşınmaz lehine/aleyhine sicile yansıtılması gereken diğer ayni hak uyuşmazlıkları kadastro tespitiyle bağlantılıysa kadastro mahkemesinin görev alanına girebilir. Kadastro tutanağında mevcut hakkın hiç gösterilmemesi veya yanlış parsel lehine yazılması yargılama konusu olabilir.
Burada talebin hukuki niteliği önemlidir. Kadastrodan sonra kurulan yeni bir sözleşmeye dayanarak irtifak hakkı tesisi istemek ile kadastro sırasında mevcut olduğu halde tespit edilmeyen eski bir hakkın sicile geçirilmesini istemek aynı değildir. İkinci durum kadastro tespitiyle doğrudan bağlantılıdır.
Sınır ve Ölçü Uyuşmazlıkları Kadastro Mahkemesinde Görülür mü?
Kadastro tespiti sırasında komşu parseller arasındaki sınırın yanlış belirlendiği, eski tapu kaydının yanlış uygulandığı veya ölçü sonucunun mülkiyet alanını hatalı gösterdiği iddiası kadastro mahkemesinde görülebilir. m.7’de çekişmeli sınırların kroki/haritada gösterilmesi ve m.20’de kayıt kapsamının belirlenmesi bu davaların temelini oluşturur.
Ancak kesinleşmiş kadastrodan yıllar sonra ortaya çıkan salt teknik ölçü/hesap hatası için m.41 düzeltme sistemi gündeme gelebilir. Gerçek mülkiyet çekişmesi ile teknik hata birbirinden ayrılmalıdır.
Muhdesat ve Beyanlar Hanesi Uyuşmazlıkları
m.19 kapsamında arazi malikinden veya paydaşlardan farklı kişiye ait bina, ağaç ve benzeri muhdesatın beyanlar hanesinde gösterilmesi kadastro tespitinin parçasıdır. Muhdesatın yanlış kişiye ait yazılması, hiç gösterilmemesi veya niteliğinin hatalı belirtilmesi askı sürecinde kadastro mahkemesine taşınabilir.
Muhdesat talebi ile zemin mülkiyeti talebi ayrılmalıdır. Davacı sadece yapının kendisine ait olduğunun tespitini istiyorsa bunu açıkça belirtmeli; zemine de mülkiyet iddiası varsa ayrı hukuki sebebi göstermelidir.
Hazine, Mera ve Orman Uyuşmazlıklarında Görev
Kadastro askısında Hazine, mera veya orman niteliğine ilişkin tespit çekişmeli hale gelmişse kadastro mahkemesi Kanun ve özel mevzuat çerçevesinde uyuşmazlığı inceleyebilir. Kamu malı niteliği, eski tapu kaydı, orman kadastrosu veya mera tahsisi gibi belgeler dosyaya getirtilir.
Özel kanunların görev hükümleri saklıdır. Özellikle orman kadastrosu, mera ve idari işlemler yönünden uyuşmazlığın hangi işleme karşı ve hangi aşamada doğduğu ayrıca incelenmelidir. “Taşınmaz devletle çekişmeli” olması tek başına bütün talepleri kadastro mahkemesine taşımaz.
Hangi Tapu Davaları Kadastro Mahkemesinin Görevinde Değildir?
Kadastro kesinleştikten sonra yapılan satışın iptali, sahte vekâletname, ehliyetsizlik, muris muvazaası, vekâlet görevinin kötüye kullanılması veya kadastro sonrası sözleşme ihlali gibi sebeplerden doğan davalar kural olarak kadastro mahkemesinin özel görevinden çıkmıştır. Bunlar genel mahkemelerin görevine göre açılır.
Aynı şekilde ortaklığın giderilmesi, tapulu taşınmazın sonradan yapılan satış vaadine dayalı tescili veya kadastrodan bağımsız yeni bir komşuluk hukuku uyuşmazlığı da sırf taşınmaz tapulu olduğu için kadastro mahkemesinde görülmez.
Kadastro Kesinleşince Kadastro Mahkemesinin Görevi Biter mi?
Askı ilanı süresinde dava açılmayan tutanak m.12 uyarınca kesinleşir. Kesinleşmiş kadastroya karşı daha sonra açılacak davada görev, talebin hukuki niteliğine göre genel mahkemelerde belirlenir. Kadastro mahkemesinin özel görevi, kesinleşmiş bütün tapu uyuşmazlıklarını süresiz olarak kapsamaz.
Ancak kadastro mahkemesinde süresinde açılmış bir dava, yargılama sonuçlanıncaya kadar kendi görevi içinde devam eder. Mahkeme kararının kesinleşmesi ve tapu siciline uygulanması kadastro sürecinin yargısal tamamlayıcı aşamasıdır.
Görev İtirazı Ne Zaman İncelenir?
Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme tarafından yargılamanın her aşamasında kendiliğinden incelenebilir. Taraflar da görev itirazını ileri sürebilir. Yanlış mahkemede dava açılması usul kaybına, dosyanın görevsizlikle gönderilmesine ve süre bakımından ek tartışmalara yol açabilir.
Özellikle 30 günlük kadastro askı süresi içinde açılacak davada görevli mahkemenin doğru belirlenmesi kritik önem taşır. Dilekçenin genel asliye hukuk yerine kadastro mahkemesine yöneltilmesi gereken bir dosyada zaman kaybedilmemelidir.
Kadastro Mahkemesi Dava Dilekçesinde Neler Yazılmalıdır?
Dava konusu çalışma alanı, mahalle/köy, ada-parsel, kadastro tutanağı ve askı ilanı tarihleri açıkça yazılmalıdır. Davalı veya davalılar, tespit maliki ve uyuşmazlığa göre Hazine/kamu kurumu doğru belirlenmelidir. Davacının hukuki sebebi; tapu kaydı, zilyetlik, miras, taksim, ihya, sınır veya muhdesat başlıklarından hangisine dayanıyorsa kanun maddeleriyle açıklanmalıdır.
Talep sonucu sadece tespitin iptali değil, doğru sicil sonucunu da göstermelidir: hangi parselin hangi kişi veya paylar adına tescil edilmesi, hangi sınırın esas alınması veya hangi beyanın yazılması istendiği net olmalıdır.
Kadastro Davasında Temel Belgeler
- Kadastro tutanağı ve bütün ekleri;
- m.11 askı ilan cetveli;
- Pafta, çap ve ölçü krokileri;
- Kök tapu kaydı ve tedavüller;
- Komisyon tutanağı varsa örneği;
- Mirasçılık, taksim veya iktisap belgeleri;
- Zilyetlik ve ihya delilleri;
- Orman, mera veya Hazine kayıtları;
- Muhdesat için yapı/ağaç delilleri;
- Eski hava fotoğrafları ve teknik raporlar.
Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yapabilir. Teknik bilirkişi kayıtları zemine uygular; hukuk mahkemesi delillerin hukuki sonucuna karar verir. Bilirkişi raporunun kadastro tutanağı ve kök kayıtlarla çelişip çelişmediği denetlenmelidir.
30 Günlük Askı Süresi ve Görev Bağlantısı
m.11’deki 30 günlük askı ilanı, kesinleşmemiş kadastro tespitine karşı kadastro mahkemesinde dava açılacak temel süredir. Bu nedenle “hangi mahkemeye?” sorusu çoğu zaman “tespit henüz askıda mı?” sorusuyla birlikte cevaplanır.
İdari m.9 itirazının yapılmış veya yapılmamış olması kadastro mahkemesi davasının ön şartı değildir. İtiraz eden kişinin de askı süresinde dava hakkı saklıdır.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
3402 m.25 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de kadastro mahkemesi görevini belirlerken taşınmazın bulunduğu ilçe, çalışma alanı ve adli teşkilat kontrol edilir. Kadastro mahkemesi bulunmayan yerlerde özel teşkilat ve görev aktarımı mevzuata göre değerlendirilir.
Mut, Silifke, Erdemli, Anamur, Tarsus ve kırsal mahallelerde eski tapu, zilyetlik, Hazine ve orman uyuşmazlıkları sıkça teknik kayıt incelemesi gerektirir. Dosya açılmadan önce kadastro müdürlüğünden tutanak ve kesinleşme durumu alınmalıdır.
Görev Kontrol Listesi
- Taşınmaz için kadastro tutanağı düzenlenmiş mi?
- Tutanak askıda mı, kesinleşmiş mi?
- Uyuşmazlık kadastro tespitinin kendisine mi yönelik?
- Talep mülkiyet, sınır, ayni hak veya beyanlar hanesiyle mi ilgili?
- Hukuki sebep kadastrodan önce mi, sonra mı doğmuş?
- Özel kanunda farklı görev hükmü var mı?
- Dava 30 günlük askı süresinde mi açılacak?
- Doğru davalılar ve kamu kurumu belirlenmiş mi?
- Talep sonucu doğru tescil biçimini içeriyor mu?
- Kesinleşme varsa genel mahkeme ve m.12 süreleri incelenmiş mi?
İç Bağlantılar
- Kadastro askı ilanı ve dava süresi
- Kadastro tespitine itiraz
- Kadastro tutanağının kesinleşmesi
- Kadastroda sınır
- Tapu iptal ve tescil davası
Sık Sorulan Sorular
Kadastro mahkemesi tapu iptal davasına bakar mı?
Kadastro tespitine yönelik ve görev dönemi içinde açılan mülkiyet davasına bakabilir. Kesinleşme sonrası her tapu iptal davası kadastro mahkemesinde görülmez.
Sınır uyuşmazlığı kadastro mahkemesinde görülür mü?
Kadastro tespiti sırasında ortaya çıkan sınır ve ölçü uyuşmazlıkları m.25 kapsamındadır.
Muhdesat davası kadastro mahkemesine açılır mı?
Kadastro tespitindeki m.19 muhdesat belirtmesine yönelik uyuşmazlık askı sürecinde kadastro mahkemesinde görülebilir.
Hazine adına tespit edilen yere karşı nereye dava açılır?
Kadastro askı ilanındaki Hazine tespitine karşı 30 günlük sürede görevli kadastro mahkemesinde dava açılır.
Kadastro kesinleşince yine kadastro mahkemesine mi gidilir?
Kural olarak hayır. Sonraki davada talebin niteliğine göre genel mahkemenin görevi belirlenir.
m.9 itirazı yapmadan kadastro mahkemesinde dava açılabilir mi?
Evet. m.9 idari itirazı m.11’deki dava hakkının ön şartı değildir.
Kadastro mahkemesinde tanık dinlenir mi?
Uyuşmazlığın niteliğine göre tanık ve bilirkişi delilleri değerlendirilebilir; ancak belge ve kadastro kayıtlarının hukuki etkisi ayrıca incelenir.
Görev anlaşmayla değiştirilebilir mi?
Hayır. Mahkemenin görevi kanunla belirlenir ve kamu düzenine ilişkindir.
Yanlış mahkemede dava açılırsa ne olur?
Mahkeme görevsizlik kararı verebilir; dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi usulüne uyulmalıdır. Süreli kadastro davalarında baştan doğru görev belirlenmelidir.
Kadastro mahkemesi tapu kaydını düzeltebilir mi?
Kendi görev alanındaki kadastro uyuşmazlığını çözerken doğru sınır, malik ve sicil sonucuna göre hüküm kurabilir; kesinleşme sonrası bağımsız sicil düzeltme davaları ayrıca değerlendirilir.
Resmî ve Güncel Kaynaklar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
