Kamu Binalarında Enerji Yöneticisi Zorunluluğu: 10.000 m² veya 250 TEP | Yönetmelik m.9 (2026)
Kısa ve net cevap: Toplam inşaat alanı en az 10.000 m² olan veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri bulunan kamu kesimi binalarında, Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik m.9/2 uyarınca enerji yöneticisi görevlendirilmesi zorunludur. Alan ve tüketim şartları alternatif niteliktedir; iki şartın birlikte gerçekleşmesi aranmaz. Kamu binasının son üç yıllık enerji tüketim ortalaması 250 TEP’i aşıyorsa, alanı 10.000 m²’nin altında olsa dahi yükümlülük doğabilir. Buna karşılık 10.000 m² veya üzerindeki kamu binası tüketim düşük olsa bile alan kriteri nedeniyle kapsamdadır. Yükümlülük yalnız bir kişinin atanmasından ibaret değildir; TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sisteminin kurulması ve belgelendirilmesi, Mart sonuna kadar enerji tüketim bilgilerinin Bakanlığa iletilmesi, yedi yılda bir enerji etüdü ve kamu binalarına özgü tasarruf hedeflerinin takibi birlikte yürütülmelidir.
Kamu binalarında enerji yöneticisi zorunluluğunun hukuki dayanağı nedir?
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, enerji kaynaklarının etkin kullanılması, israfın önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması amacıyla kamu ve özel sektöre çeşitli yükümlülükler getirir. Kanunun uygulama ayrıntıları 27 Ekim 2011 tarihli ve 28097 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelikte düzenlenmiştir. Kamu binaları açısından temel eşik hükmü Yönetmelik m.9/2’dir.
Maddenin açık düzenlemesine göre toplam inşaat alanı en az 10.000 m² veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri olan kamu kesimi binalarının yönetimleri, bina ve tesislerinde enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini temin etmek üzere enerji yöneticisi görevlendirir. Yönetmelik kamu binaları için ticari ve hizmet binalarına göre daha düşük eşikler belirlemiştir. Ticari ve hizmet binalarında sınırlar 20.000 m² veya 500 TEP’tir. Bu ayrım, kamu binalarında enerji verimliliği politikasının daha geniş bir bina stokuna uygulanmasını sağlar.
Ticari ve hizmet binalarındaki eşikler için 20.000 m² ve 500 TEP enerji yöneticisi rehberi; endüstriyel işletmeler için ise 1.000 TEP enerji yöneticisi zorunluluğu ayrı ayrı incelenmelidir. Üç rejimin sınırları ve görevlendirme modelleri aynı değildir.
Hangi yapılar kamu binası sayılır?
Enerji verimliliği mevzuatında bir yapının kamu binası olarak değerlendirilmesinde yalnız tapu malikinin adı değil, kamu kesimine aidiyet ve kullanım biçimi dikkate alınır. Bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar, üniversiteler, belediyeler, kamu idareleri ve diğer kamu tüzel kişilerince kullanılan hizmet binaları bu kapsamda değerlendirilebilir. Hastane, okul, idari hizmet binası, kampüs, adliye, kültür tesisi, belediye hizmet binası ve benzeri yapılar kullanım özelliklerine göre kamu kesimi binası niteliği taşıyabilir.
Kiralama modeli ayrıca incelenmelidir. Kamu idaresinin özel kişiye ait binayı hizmet binası olarak kullanması, enerji yöneticisi yükümlülüğünün özel hukuk sözleşmesiyle kendiliğinden ortadan kaldırıldığı anlamına gelmez. Kiraya veren ile kamu idaresi arasındaki sözleşmede enerji verilerine erişim, sayaçların okunması, teknik alanlara giriş, enerji etüdüne izin verilmesi, yalıtım ve mekanik sistem yatırımlarının kimin tarafından yapılacağı açıkça düzenlenmelidir. Kamu hukuku yükümlülüğünün muhatabı mevzuata göre belirlenirken yatırım maliyetinin paylaşımı sözleşmeyle ayrıca düzenlenebilir.
Bir kampüs içinde farklı binalar bulunduğunda da yalnız tek blok üzerinden değerlendirme yapılmamalıdır. Yönetmelik m.9/2, bir bina grubu veya yerleşke içinde birden fazla bağımsız bina bulunması halinde bağımsız binaların ayrı ayrı inşaat alanlarının toplamının toplam inşaat alanı olarak kabul edilmesini öngörür. Bu hüküm özellikle üniversite, hastane yerleşkesi ve büyük kamu kampüslerinde kritik önemdedir.
10.000 m² toplam inşaat alanı sınırı nasıl uygulanır?
Kamu binasının toplam inşaat alanı 10.000 m² veya daha fazlaysa enerji tüketimi ayrıca 250 TEP’e ulaşmasa dahi enerji yöneticisi yükümlülüğü doğar. “Alan veya tüketim” şeklindeki alternatif düzenleme nedeniyle, büyük fakat düşük yoğunluklu kullanılan bir kamu binası da kapsamda kalır. Binanın yılın yalnız belirli dönemlerinde kullanılması alan kriterini değiştirmez.
Alan hesabı için yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, onaylı mimari proje ve fiilî durum birbiriyle karşılaştırılmalıdır. Sonradan eklenen blok, kapalı otopark, hizmet alanı veya tesis bölümleri kayıt dışında bırakılmamalıdır. Aynı kampüsteki bağımsız binaların toplamı alınırken mevzuatın “bina grubu veya yerleşke” bağlantısı somut şekilde incelenmelidir.
Enerji yönetimi dosyasında kullanılan toplam inşaat alanı ile Binalarda Enerji Performansı sistemindeki veriler arasında tutarlılık bulunması önemlidir. Yeni binalarda Enerji Kimlik Belgesi, yapı kullanma izni ve enerji performansı belgeleri başka bir mevzuat katmanıdır; ancak alan verisinin farklı kamu sistemlerinde çelişmesi denetim riskini artırır.
250 TEP yıllık enerji tüketimi nasıl hesaplanır?
TEP, ton eşdeğer petrol anlamına gelir ve farklı enerji türlerini ortak bir enerji birimine dönüştürmek için kullanılır. Kamu binasının elektrik, doğal gaz, merkezi ısıtma yakıtı, LPG, kömür, fuel-oil veya mevzuat kapsamında dikkate alınan diğer enerji tüketimleri, Bakanlığın belirlediği dönüşüm katsayıları kullanılarak TEP cinsine çevrilir. Yıllık toplam enerji tüketimi bu değerlerin toplamıdır.
Fatura tutarı ile TEP hesabı aynı şey değildir. Bir yılda enerji fiyatları yükseldiği için bütçe harcamasının artması, fiziksel enerji tüketimi aynı kaldığında TEP miktarını değiştirmez. Bu nedenle kamu kurumunun yalnız muhasebe harcamalarını takip etmesi yeterli değildir. Teknik tüketim miktarları ve sayaç kayıtları esas alınmalıdır.
Elektrik üretimi yapan veya çatı GES bulunan kamu binalarında da brüt tüketim, yerinde üretim ve şebekeden çekiş verileri doğru ayrıştırılmalıdır. Lisanssız üretim tesisi kurulması, enerji verimliliği yükümlülüğünü sona erdirmez. Lisanssız üretimin şartları 6446 sayılı Kanun m.14 ve lisanssız üretim rehberinde ayrıca açıklanmıştır.
Üç yıllık tüketim ortalaması kamu binalarında da uygulanır mı?
Evet. Yönetmelik m.9/6, enerji yönetimi uygulanacak ve enerji yöneticisi görevlendirilecek bina ve işletmelerin belirlenmesinde son üç yıla ait yıllık toplam enerji tüketimlerinin ortalamasının esas alınmasını emreder. Örneğin bir kamu binasında son üç yıl 220, 260 ve 290 TEP tüketilmişse ortalama yaklaşık 257 TEP olur ve tüketim kriteri gerçekleşir.
Yeni binalar için aynı fıkrada özel bir hızlandırılmış kural vardır. İlk yıla ait toplam enerji tüketimi ilgili sınır değerin iki mislini aşarsa üç yıllık ortalamanın oluşması beklenmez. Kamu binasının tüketim eşiği 250 TEP olduğundan ilk yıl tüketiminin 500 TEP’i aşması halinde tüketim yönünden yükümlülük doğrudan ortaya çıkar. Bununla birlikte toplam inşaat alanı zaten 10.000 m² veya üzerindeyse alan kriteri baştan uygulanır.
Kapsama girip girmediğinin takibi yönetimin kendi sorumluluğundadır. Enerji tüketimlerinin üç yıllık hareketli ortalamasının her yıl hesaplanması, sınırın aşılması halinde görevlendirme ve bildirim takviminin başlatılması gerekir. Bakanlıktan ayrıca bir uyarı yazısı gelmesi yükümlülüğün başlangıç şartı değildir.
Kamu binasında enerji yöneticisi nasıl görevlendirilir?
Yönetmelik m.9/2 öncelikle binalardaki çalışanlar arasından enerji yöneticisi sertifikasına sahip birisinin görevlendirilmesini öngörür. Çalışanlar arasından görevlendirmenin mümkün olmadığı hallerde enerji yöneticileri veya enerji verimliliği danışmanlık şirketleri ile sözleşme yapılmak suretiyle hizmet alınabilir. Dolayısıyla kamu idaresinin kendi personeli içinde uygun sertifikalı kişi yoksa mevzuata uygun dış hizmet modeli kurulabilir.
Dışarıdan hizmet alınması halinde sertifika geçerliliği, meslek odası kaydı ve kişinin hizmet verebileceği bina sayısına ilişkin sınırlar kontrol edilmelidir. Yönetmelik m.9/7, endüstriyel işletme dışında enerji yöneticisi hizmeti veren sertifika sahibi bir kişinin verebileceği enerji yöneticiliği hizmetini üç bina veya tesisle sınırlar. M.9/8 ise binalarda dışarıdan enerji yöneticisi hizmeti alınacak kişilerin ilgili meslek odasına kayıtlı olmasını şart koşar.
Kamu ihalesi veya hizmet alımı sözleşmesinde yalnız “enerji yöneticiliği hizmeti” ifadesi yeterli değildir. ENVER veri girişi, yerinde inceleme sıklığı, enerji politikası, ölçüm sistemi, enerji etüdü koordinasyonu, ISO 50001 faaliyetleri, yıllık hedefler, tasarruf hesaplaması ve denetim desteği somut teslim kalemleri olarak yazılmalıdır. Hizmet alımı sözleşmesi kamu kurumunun mevzuattan doğan nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Kamu binasında enerji yöneticisinin görevleri nelerdir?
Yönetmelik m.8 enerji yönetimi faaliyetlerini ayrıntılı şekilde düzenler. Enerji politikasının oluşturulması, enerji tüketim alışkanlıklarının iyileştirilmesi, gereksiz kullanımın önlenmesi, eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri, enerji tüketen sistemlerde verimlilik artırıcı değişikliklerin belirlenmesi, etüt ve projelerin hazırlanması, ekipman verimliliğinin izlenmesi, bakım ve kalibrasyonların zamanında yapılması, enerji ihtiyacı ve verimlilik yatırımları için plan ve bütçe hazırlanması bu görevlerin temelini oluşturur.
Kamu binalarında aydınlatma, ısıtma-soğutma, havalandırma, sıcak su, pompa-motor sistemleri, asansörler, bilgi işlem altyapısı ve çalışma saatleri önemli tüketim kalemleridir. Enerji yöneticisi, hizmet kalitesini ve mevzuata bağlı konfor-güvenlik şartlarını düşürmeden enerji yoğunluğunu azaltmayı hedeflemelidir. Tasarruf, personelin çalışma ortamını hukuka aykırı şekilde bozmak veya zorunlu güvenlik sistemlerini kapatmak anlamına gelmez.
21 Eylül 2024 tarihli değişiklikle enerji yönetimi faaliyetlerine yenilenebilir enerji, alternatif yakıtlar, hidrojen, karbon yakalama-kullanım-depolama, döngüsel ekonomi, kaynak verimliliği, karbon salımı, su ayak izi ve yaşam döngüsü analizi gibi başlıklar da eklenmiştir. Bu nedenle kamu enerji yönetimi artık yalnız fatura azaltımından ibaret değildir; iklim ve kaynak verimliliği hedefleriyle birlikte yürütülür.
Kamu binalarında ENVER enerji tüketim bildirimi ne zaman yapılır?
Yönetmelik m.9/A uyarınca enerji yöneticisi görevlendirme ve/veya enerji yönetim birimi kurma yükümlülüğü bulunanlar, Bakanlık tarafından belirlenen formattaki enerji tüketim bilgilerini her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletir. Kamu binaları da bu yükümlülük kapsamındadır. Bildirimin ENVER sistemi üzerinden zamanında ve doğru yapılması gerekir.
Kurumsal personel değişikliği, enerji yöneticisinin ayrılması veya hizmet alım sözleşmesinin sona ermesi veri bildirimini kesintiye uğratmamalıdır. Kullanıcı hesapları, önceki yılların bildirimleri, sayaç envanteri ve veri hesaplama dosyası kurumsal kayıt olarak tutulmalıdır. Kamu idaresinde görev değişiklikleri kişisel e-posta hesapları üzerinden yürütülen bir sistemi savunmasız bırakmamalıdır.
Kamu binalarında TS EN ISO 50001 zorunlu mu?
Yönetmelik m.8/2, enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü kamu binalarının TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemini kurarak belgelendirmesini öngörür. Belgelendirme, güncel düzenlemeye göre TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kurum, kuruluş veya şirketler aracılığıyla yapılmalıdır. Sistem kurulduktan sonra güncel tutulması yönetimin sorumluluğundadır.
ISO 50001 belgesi ile Enerji Kimlik Belgesi farklı belgelerdir. ISO 50001 kurumsal yönetim sistemini, Enerji Kimlik Belgesi ise binanın enerji performans sınıfını gösterir. Birinin bulunması diğerinin yerine geçmez. Kamu binası her iki mevzuat rejimine de giriyorsa yükümlülükler ayrı ayrı yerine getirilir.
Kamu binalarında zorunlu enerji etüdü kaç yılda bir yapılır?
Yönetmelik m.10/1-c, enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü kamu binalarında enerji etüdü yaptırılmasını düzenler. Bina yönetiminin çalışanları arasında bina etüt-proje sertifikasına sahip personel bulunması halinde etüt kendi bünyesinde yapılabilir; aksi halde yetkili şirketlerden hizmet alınır. Etüdün kim tarafından yapıldığı, raporun mevzuattaki kapsam ve format şartlarını karşılaması zorunluluğunu değiştirmez.
M.10/1-ç uyarınca bina etütleri her yedi yılda bir yenilenir. Nihai etüt raporu, etüdün yapıldığı yılı takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletilir. Bakanlık raporun uygun bulunmaması halinde yenilenmesini isteyebilir. Etüt raporunun yalnız dosyada saklanması yeterli değildir; uygulanabilir verimlilik önlemleri yatırım programına alınmalı ve sonuçları izlenmelidir.
Kamu binalarında 2030 enerji tasarruf hedefi nedir?
2023/15 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile belirli kamu binalarında 2030 yılına kadar asgari yüzde 30 enerji tasarrufu hedefi getirilmiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı kamu binalarında tasarruf hedefinin uygulama esaslarını ve izleme yaklaşımını ayrıca yayımlamaktadır. Bu hedef, Yönetmelik m.9’daki enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğünden ayrı fakat onunla bağlantılı bir kamu politikasıdır.
Bu nedenle kamu idaresi yalnız “enerji yöneticisi atandı” kontrolü yapmamalı; baz tüketimi, hedef yılı, iklim düzeltmeleri, kullanım değişiklikleri, tasarruf tedbirleri ve doğrulanan enerji performansını düzenli izlemelidir. Enerji performans sözleşmesi, verimlilik artırıcı yatırım, otomasyon, LED dönüşümü, ısı yalıtımı, kazan ve soğutma optimizasyonu gibi önlemler somut tasarruf planında ölçülebilir şekilde yer almalıdır.
Denetimde hangi belgeler aranır?
Enerji Verimliliği Denetim Yönetmeliği kapsamında Bakanlık, enerji yöneticisi görevlendirme, enerji yönetim sistemi, enerji tüketim bildirimleri, enerji etütleri ve ilgili faaliyetleri denetleyebilir. Kamu idaresinin görevlendirme onayı, enerji yöneticisi sertifikası, varsa hizmet alımı sözleşmesi, meslek odası kaydı, ENVER bildirim çıktıları, ISO 50001 belgesi, etüt raporları, yıllık çalışma planları ve tasarruf sonuçları düzenli dosyalanmalıdır.
5627 sayılı Kanunun 10. maddesi idari yaptırım hükümlerini düzenler. Parasal ceza tutarları yeniden değerleme nedeniyle her yıl değiştiğinden 2026 işleminde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2026 yılı idari para cezaları tebliğindeki güncel tutarlar kullanılmalıdır. Denetim savunmasında önce somut yükümlülüğün doğduğu tarih, bildirim süresi ve gerçekleştirilen işlemler belgeyle ortaya konulmalıdır.
2026 kamu binası enerji uyum kontrol listesi
- Binanın veya yerleşkenin toplam inşaat alanı yapı belgelerinden doğrulanmalı.
- Aynı yerleşkedeki bağımsız binaların alanları mevzuata göre toplanmalı.
- Son üç yıllık elektrik ve yakıt tüketimleri TEP’e çevrilmeli.
- 10.000 m² veya 250 TEP kriterlerinden biri gerçekleşiyorsa enerji yöneticisi görevlendirilmeli.
- Kurum içinde sertifikalı kişi yoksa mevzuata uygun dış hizmet modeli kurulmalı.
- Dış enerji yöneticisinin sertifikası, meslek odası kaydı ve üç bina sınırı kontrol edilmeli.
- Görevlendirme ve değişiklikler Yönetmelikteki sürelerde Bakanlığa bildirilmeli.
- ENVER enerji tüketim bilgileri her yıl Mart sonuna kadar gönderilmeli.
- TS EN ISO 50001 sistemi kurulmalı, belgelendirilmeli ve güncel tutulmalı.
- Yedi yıllık enerji etüdü takvimi oluşturulmalı.
- Etüt raporu izleyen yıl Mart sonuna kadar Bakanlığa sunulmalı.
- 2030 kamu tasarruf hedefi için baz tüketim ve gerçekleşme düzenli izlenmeli.
- Tüm belge ve raporlar denetime hazır tek bir enerji uyum dosyasında tutulmalı.
Sık Sorulan Sorular
Kamu binasında enerji yöneticisi için alan sınırı kaç metrekaredir?
Yönetmelik m.9/2 uyarınca toplam inşaat alanı en az 10.000 m² olan kamu binaları kapsamdadır.
Enerji tüketimi sınırı kaç TEP’tir?
Kamu binalarında yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzerindeyse tüketim kriteri gerçekleşir.
10.000 m² ve 250 TEP şartlarının ikisi de gerekli mi?
Hayır. Düzenleme alternatiflidir; alan veya tüketim kriterinden birinin gerçekleşmesi yeterlidir.
Bir kampüsteki binalar ayrı mı hesaplanır?
Aynı bina grubu veya yerleşke içindeki bağımsız binaların inşaat alanları m.9/2 uyarınca toplanır.
Üç yıllık ortalama uygulanır mı?
Evet. Tüketim kriterinde kural olarak son üç yıllık yıllık toplam enerji tüketimlerinin ortalaması esas alınır.
Yeni kamu binasında üç yıl beklemek zorunlu mu?
İlk yıl tüketim sınırının iki mislini aşarsa üç yıllık ortalama beklenmez. Alan kriteri 10.000 m²’yi aşıyorsa zaten doğrudan uygulanır.
Dışarıdan enerji yöneticisi hizmeti alınabilir mi?
Çalışanlar arasından görevlendirme mümkün değilse sertifikalı enerji yöneticisi veya yetkili şirket ile sözleşme yapılabilir.
ENVER bildirimi hangi tarihe kadar yapılır?
Enerji tüketim bilgileri her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletilir.
Kamu binasında enerji etüdü kaç yılda bir yapılır?
Yönetmelik m.10 uyarınca kapsamdaki kamu binalarında enerji etüdü yedi yılda bir yenilenir.
ISO 50001 zorunlu mudur?
Enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü kamu binalarında m.8/2 uyarınca TS EN ISO 50001 sistemi kurulup belgelendirilmelidir.
2030 kamu binaları tasarruf hedefi yüzde kaçtır?
2023/15 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında belirlenen kamu binalarında 2030’a kadar asgari yüzde 30 enerji tasarrufu hedefi uygulanmaktadır.
Resmî kaynaklar
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – Enerji Verimliliği Mevzuatı
- ENVER – Enerji Verimliliği Sık Sorulan Sorular
- ETKB – Kamu Binalarında Tasarruf Hedefi
- ETKB – Enerji Etütleri
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
