Karayolu Taşıma Yetki Belgesi Türleri Nelerdir? | KTY m.6 | 2026

Hukuki dayanak ve sınıflandırma

Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.6, yetki belgelerini faaliyet türlerine göre sınıflandırır. A, B ve D grupları yolcu taşımacılığının farklı biçimlerine; C ve K grupları eşya taşımacılığına; F ve G grupları acenteliğe; H ve R grupları eşya taşımacılığı alanındaki aracılık ve organizasyon faaliyetlerine; L grubu lojistik işletmeciliğine; M grubu kargo işletmeciliğine; N grubu nakliyat ambarı işletmeciliğine; P grubu kurye işletmeciliğine; T grubu terminal işletmeciliğine; S grubu ise ticari amaçla yurtiçi servis taşımacılığına ilişkindir. Alt türlerin kapsamı ve özel koşulları özellikle Yönetmeliğin 14. maddesinde ayrıntılandırılır.

Bu sınıflandırmanın pratik sonucu şudur: işletme önce yaptığı işi hukuken tanımlamalı, sonra o işe uygun belgeyi almalıdır. Örneğin başka bir taşıyıcı adına bilet satan işletmeyle kendi adına tarifeli yolcu taşıyan işletmenin belgesi aynı değildir. Gönderiyi kendi nam ve hesabına kabul eden kargo işletmesiyle yalnızca belirli taşıyıcı adına acentelik yapan işletme de aynı belge rejimine tabi olmaz. Benzer şekilde, yükü doğrudan kendi araçlarıyla taşıyan bir nakliyeciyle taşıma işini farklı taşıma türlerini de kullanarak organize eden işletmenin faaliyet niteliği farklıdır.

Herhangi bir yetki belgesinin bulunması her türlü taşımacılık faaliyeti için yeterli değildir. Belgenin türü, alt türü, faaliyet alanı ve varsa yurtiçi–uluslararası ya da tarifeli–tarifesiz ayrımı somut operasyonla örtüşmelidir. Denetimde şirketin kullandığı ticari ad değil, fiilen üstlendiği iş, düzenlediği fatura ve taşıma belgeleri, kullandığı taşıtlar ve Bakanlık kayıtları birlikte değerlendirilir.

Yolcu taşımacılığı belgeleri

Yolcu taşımacılığında A, B, D ve S türleri farklı ihtiyaçlara cevap verir. A türü belgeler belirli özel yolcu taşıma faaliyetlerine, B türü belgeler uluslararası ve yurtiçi yolcu taşımacılığının Yönetmelikte tanımlanan biçimlerine, D türü belgeler yurtiçi yolcu taşımacılığına yöneliktir. D4 belgesinde il içi veya 100 kilometreye kadar şehirlerarası hatlar bakımından KTY m.7’de İl Trafik Komisyonu veya koşullara göre UKOME kararı da ayrıca önem taşır. S belgesi ise 2025 değişiklikleri sonrasında ticari amaçlı yurtiçi servis taşımacılığı için özel olarak düzenlenmiştir.

Yolcu taşımacılığı belgesi seçilirken yalnız “otobüs işletmeciliği” ifadesi yeterli değildir. Faaliyetin tarifeli mi tarifesiz mi olduğu, yurtiçi mi uluslararası mı yürütüldüğü, servis taşımacılığı niteliği taşıyıp taşımadığı, hangi taşıtların kullanılacağı ve işletmenin hat/güzergâh yapısı birlikte değerlendirilir. Tarifesiz yolcu taşımacılığında KTY m.37 gereğince taşıma sözleşmesi zorunludur. Tarifeli taşımada ise zaman ve ücret tarifeleri, güzergâh ve ara duraklar ayrı yükümlülükler doğurur.

Bir seyahat acentasının tur organizasyonu kapsamında karayolu taşımasını hizmet paketine dahil etmesi de taşıma yetkisini kendiliğinden doğurmaz. KTY m.41, bu durumda A1, A2, B1, B2, D1, D2 veya D4 belgesine sahip olarak taşıma yapılmasını ya da taşımanın bu belge sahiplerine yaptırılmasını öngörür. Bu ayrım, turizm belgesi ile karayolu taşıma yetki belgesinin farklı hukuki işlevlere sahip olduğunu gösterir.

Eşya, kargo, lojistik ve kurye belgeleri

C ve K türleri doğrudan eşya taşımacılığının farklı kapsamlarına ilişkindir. L türü lojistik işletmeciliğini, M türü kargo işletmeciliğini, N türü nakliyat ambarı işletmeciliğini, P türü ise kurye işletmeciliğini düzenler. Bu ayrım özellikle e-ticaret lojistiğinde önemlidir. Bir işletmenin paket toplaması, dağıtması, depolaması, aktarma merkezleri kullanması veya kendi adına taşıma üstlenmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Kurye faaliyetleri bakımından 2025 yılında yapılan değişiklikler önemlidir. P türü yetki belgeleri ile kurye işletmeciliğine özgü personel ve operasyon yükümlülükleri Yönetmelikte açık biçimde düzenlenmiştir. KTY m.43/A uyarınca kurye işletmecisinin kuryeleri kayıt altına alması, teslim edilmesi mümkün olmayan adreslere gönderi kabul etmemesi, teslim edilemeyen gönderileri kurallara uygun biçimde iade etmesi, iş sağlığı ve güvenliğine uygun koruyucu ekipman sağlaması ve kurye yeleği ile kaskında Yönetmeliğin öngördüğü tanıtıcı unsurları bulundurması gerekir.

Bu nedenle yalnız motosikletli dağıtım yapılıyor olması faaliyetin yetki belgesi dışında kaldığı anlamına gelmez. Aynı şekilde depo işletmek ile nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo kabul etmek ile taşıma acenteliği veya lojistik organizasyonu aynı kavramlar değildir. İşletme, para kazandığı hizmetin hukuki niteliğini süreç bazında belirlemelidir.

Acentelik ve organizasyon belgeleri

F ve G türü yetki belgeleri acentelik faaliyetleri bakımından önem taşır. KTY m.42 uyarınca F ve G türü yetki belgesi sahipleri, adına bilet satışı veya taşıma senedi düzenleyecekleri yetki belgesi sahipleriyle acentelik sözleşmesi yapmak ve bunları yetki belgelerine kaydettirmek zorundadır. Sadece sözleşme yaparak yetki belgesine kaydedilmiş taşıyıcılar adına işlem yapılabilir. Bu düzenleme, “başkasının yetki belgesini kullanarak faaliyet gösterme” ile hukuka uygun acentelik arasındaki sınırı netleştirir.

H ve R türleri eşya taşımacılığı alanında komisyonculuk ve organizasyon faaliyetleriyle bağlantılıdır. Özellikle lojistik zincirinde taşıma işinin doğrudan üstlenilip üstlenilmediği, taşıma faturası kimin adına düzenlendiği, hangi taşıyıcıların kullanıldığı ve işletmenin kendi nam ve hesabına organizasyon yapıp yapmadığı belge türünün belirlenmesinde önemlidir. Ticari sözleşmenin adı tek başına yeterli değildir; fiili iş akışı ve mali belgeler birlikte incelenmelidir.

Terminal işletmeciliği

T türü yetki belgesi terminal işletmeciliğine ilişkindir. Yolcu veya eşya/kargo terminali işletmek, sıradan bir işyeri açma faaliyeti değildir. Yönetmelikte terminalin fiziki şartları, işletme yükümlülükleri, giriş-çıkış kayıtları, U-ETDS bildirimleri ve yolcu terminallerindeki güvenlik/işletme kuralları ayrıca düzenlenmiştir. Belediyeden alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekli olabilse de Bakanlık yetki belgesinin yerine geçmez.

KTY m.44, terminal işletmecisinin güvenlik, temizlik, yolcu bilgilendirme, araç giriş-çıkış kayıtları ve elektronik bildirim dahil günlük işletme düzenine ilişkin çok sayıda yükümlülüğünü ayrıca düzenler. Dolayısıyla T belgesinde başvuru şartlarını sağlamak yalnız başlangıçtır; faaliyet devam ettiği sürece terminal işletme şartlarının korunması gerekir.

Doğru belge nasıl seçilir?

Bir işletme yeni faaliyete başlamadan önce beş aşamalı kontrol yapmalıdır:

1. Gelirin hangi hizmetten elde edildiğini ve işletmenin taşıma zincirindeki rolünü yazılı biçimde tanımlayın.
2. Yolcu–eşya, yurtiçi–uluslararası, tarifeli–tarifesiz ve taşıma–acentelik–organizasyon–terminal–kurye ayrımlarını yapın.
3. KTY m.6’daki belge sınıfını belirleyip KTY m.14’teki özel koşulları kontrol edin.
4. Taşıt, sermaye, merkez/şube, personel ve sözleşme şartlarının karşılanıp karşılanmadığını inceleyin.
5. U-ETDS, taşıt kartı, acentelik kaydı ve diğer elektronik bildirimleri operasyon başlamadan tamamlayın.

İş modeli değiştiğinde bu analiz tekrarlanmalıdır. Örneğin yalnız kendi malını sevk eden bir şirketin sonradan üçüncü kişilerin eşyasını ücret karşılığı taşımaya başlaması; bilet aracılığı yapan bir işletmenin kendi namına yolcu taşıması; depo hizmeti veren şirketin kurye dağıtımına geçmesi veya yurtiçi faaliyetin uluslararası boyut kazanması mevcut belgenin yeterliliğini değiştirebilir. “Şirket kurulduğunda belge alınmıştı” yaklaşımı bu nedenle yeterli değildir.

Genel ve özel şartlar neden ayrı incelenir?

KTY m.13, yetki belgesi alma veya yenilemede genel şartları düzenler. Gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olması, tüzel kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulup ticaret siciline tescil edilmesi ve Yönetmelikte sayılan ilgili kişilerin mesleki saygınlığa sahip olması genel sistemin parçalarıdır. Bunun yanında her yetki belgesi için KTY m.14’te farklı özel şartlar bulunabilir. Taşıt sayısı veya asgari kapasite, sermaye, merkez ya da şube niteliği, başka bir yetki belgesine belirli süre sahip olma şartı ve mesleki yeterlilik gibi koşullar belge türüne göre değişebilir.

Örneğin güncel Yönetmelikte L2 belgesi için öngörülen özel şartlar ile N1, N2 veya S belgesinin şartları aynı değildir. S yetki belgesinde en az bir özmal otobüs şartı ve tüzel kişiler bakımından sermaye koşulu bulunurken; lojistik veya nakliyat ambarı işletmeciliğinde taşıt ve fiziki alan şartlarının yapısı farklıdır. En doğru yöntem, başvuru öncesinde m.13 ve m.14’ü birlikte kontrol etmektir.

Taşıt kaydı, U-ETDS ve iç denetim

Doğru belge seçildikten sonra bu belgenin başka işletmeye serbestçe kullandırılabileceği düşünülmemelidir. KTY m.9/2 uyarınca yetki belgeleri satılamaz ve devredilemez. Yönetmeliğin 23. maddesi şirket birleşmesi, bölünmesi, tür değişikliği veya gerçek kişi belgesinin belirli yakınlara yeniden düzenlenmesi gibi özel durumları ayrıca düzenler. Bunlar genel bir “belge kiralama” hakkı değildir.

KTY m.26 uyarınca bir taşıt aynı anda yalnız bir yetki belgesi eki taşıt belgesine kayıtlı olabilir. KTY m.29 ise taşıt kartının taşıtta bulundurulmasını düzenler. Dolayısıyla işletmenin doğru belge türüne sahip olması, kullandığı tüm araçların kendiliğinden o belgenin kapsamına girdiği anlamına gelmez. Özmal veya sözleşmeli taşıtın ilgili belgeye kaydedilmesi, taşıt kartının düzenlenmesi ve aracın ilgili yaş, cins ve kullanım amacı şartlarını taşıması gerekir.

U-ETDS yükümlülüğü de yetki belgesi türüne ve yapılan işin niteliğine göre farklılaşır. Düzenli ve tarifesiz yolcu taşımalarında sefer, taşıt, personel ve yolcu bilgilerinin gönderim zamanı aynı değildir. Eşya taşımacılığında gönderen ve alıcının kimlik/vergi ve adres bilgilerinin sisteme işlenmesi gereken belge türleri vardır. Terminal işletmecilerinin de araç giriş-çıkış verileri bakımından ayrı bildirim yükümlülüğü bulunur.

Taşımacılık şirketinin uyum dosyasında en azından yetki belgesi türü ve numarası, geçerlilik tarihi, taşıt listesi, taşıt kartları, özmal-sözleşmeli ayrımı, şubeler ve acenteler, ilgili sözleşmeler, mesleki yeterlilik belgeleri, U-ETDS sorumluları ve yenileme takvimi bir arada tutulmalıdır. KTY m.19’daki yenileme takvimi ayrıca takip edilmelidir. Süresi geçtikten sonra belirli koşullarla tanınan 540 günlük yenileme hakkı, süresi geçmiş belgeyle taşıma yapma yetkisi vermez.

Başvuruda ve denetimde hangi kayıtlar önemlidir?

KTY m.15 başvuru belgelerini, m.16 ise belgenin verilmesi sürecini düzenler. Ticaret sicili kayıtları, temsil ve ilzam yetkisi, faaliyet konusu, sermaye ve özel şartları gösteren belgeler somut belge türüne göre incelenir. Bakanlık, gerekli bilgi ve belgelere elektronik ortamdan erişebildiği ölçüde e-Devlet ve kendi sistemlerindeki kayıtları kullanabilir.

Denetimde yalnız yetki belgesi çıktısı yeterli değildir. Yetki belgesi eki taşıt belgesi, taşıt kartları, sözleşmeli araç sözleşmeleri, acentelik sözleşmeleri, şube ve merkez adresleri, U-ETDS kayıtları, sürücü veya kurye belgeleri ve ticari faturalar birlikte incelenebilir. Belge türüyle gerçek faaliyet arasında uyumsuzluk varsa bu uyumsuzluk sözleşmeye verilen ad veya ticaret unvanıyla giderilemez.

Yanlış belge türünün hukuki sonucu

Faaliyetin doğru yetki belgesi olmaksızın yürütülmesi, fiilin niteliğine göre 4925 sayılı Kanun m.26 kapsamındaki idari para cezalarını ve Yönetmelikteki uyarma, faaliyetin geçici durdurulması veya belge iptali gibi idari sonuçları doğurabilir. Hangi yaptırımın uygulanacağı ihlalin somut maddesi ve fıkrasına göre belirlenir. Bu nedenle idari yaptırım tutanağında hangi faaliyet ve hangi fıkranın ihlal edildiği açık biçimde kontrol edilmelidir.

Yanlış belge türüyle faaliyet gösterilmesi özel hukuk sorumluluğunu da ortadan kaldırmaz. Yolcu, gönderen, alıcı veya başka bir sözleşme tarafı zarar görmüşse Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, 6502 sayılı Kanun veya uluslararası taşıma kuralları ayrıca uygulanabilir. Yetki belgesi, taşıma sözleşmesinden doğan tazminat sorumluluğuna karşı bir bağışıklık sağlamaz.

Sık yapılan hatalar

• En ucuz veya edinilmesi en kolay belgeyi seçip faaliyeti sonradan o belgeye uydurmaya çalışmak.
• Başka bir şirketin yetki belgesi altında bağımsız taşımacılık yapılabileceğini düşünmek.
• Acentelik ile kendi nam ve hesabına taşıma yapmayı aynı faaliyet saymak.
• İş modeli değiştiğinde belge türünü yeniden kontrol etmemek.
• Yerel ruhsat, oda kaydı veya vergi levhasının Bakanlık yetki belgesi yerine geçtiğini varsaymak.

Şirket grubunda farklı tüzel kişiler arasında dağılmış bir operasyonda her şirketin rolü ayrı incelenmelidir. Bir şirket sözleşmeyi imzalıyor, başka şirket faturayı düzenliyor, üçüncü şirketin aracı kullanılıyor ve dördüncü şirketin yetki belgesine dayanılıyorsa grup ilişkisi belge kapsamını diğer tüzel kişilere otomatik olarak taşımaz.

Mersin ve Türkiye genelinde uygulama

Mersin; liman, serbest bölge, organize sanayi bölgeleri, şehirlerarası terminal, uluslararası karayolu bağlantıları, kargo ve kurye trafiği nedeniyle farklı yetki belgesi türlerinin aynı lojistik zincirde kesiştiği illerden biridir. Limandan çıkan konteynerin yurtiçi taşınması, uluslararası taşıma, dağıtım deposu, kargo şubesi ve son kilometre kurye teslimatı aynı ticari zincirin parçaları olsa da her faaliyet aynı belge altında değerlendirilemez.

İl içi ve kısa mesafeli yolcu taşımalarında D4 bakımından İl Trafik Komisyonu veya şartlarına göre UKOME kararları ayrıca önem taşıyabilir. Yerel karar, Bakanlık yetki belgesi sisteminin yerine geçmez; işletme ulusal düzenleme ile uygulanması gereken yerel hat/güzergâh kararlarını birlikte yerine getirmelidir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel metin için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Yönetmelikler sayfası ile 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu esas alınmalıdır.

• Karayolu taşımacılığında yetki belgesi zorunluluğu
• Yetki belgesiz terminal ve taşımacılık faaliyeti cezası
• Taşıma sözleşmesinde sorumsuzluk kaydı

Sık sorulan sorular

Kaç tür yetki belgesi vardır?

Yönetmelik A, B, C, D, F, G, H, K, L, M, N, P, R, S ve T harfleriyle sınıflandırılmış belge türleri öngörür; bazıları alt türlere ayrılır.

Şirket istediği belgeyi seçebilir mi?

Hayır. Belge fiilen yapılacak faaliyete göre belirlenir.

Bir şirket birden fazla belge alabilir mi?

Gerekli genel ve özel şartları ayrı ayrı sağlıyorsa farklı yetki belgeleri alınabilir.

Acentelik için taşıyıcının belgesi yeterli mi?

Hayır. Acentenin kendi yetki belgesi ve KTY m.42’ye uygun sözleşme/kayıt düzeni gerekir.

Kurye faaliyeti için hangi grup önemlidir?

P türü belgeler kurye işletmeciliği açısından temel gruptur; KTY m.43/A’daki özel yükümlülükler de uygulanır.

Terminal için belediye ruhsatı yeterli mi?

Hayır. Faaliyetin niteliğine göre T türü Bakanlık yetki belgesi ve Yönetmelikteki diğer şartlar ayrıca aranır.

S yetki belgesi ne içindir?

Ticari amaçla yurtiçi servis taşımacılığı için düzenlenen belge türüdür.

Yanlış belgeyle faaliyetin sonucu nedir?

Fiilin türüne göre idari para cezası ve Yönetmelikteki uyarma, geçici durdurma veya iptal gibi sonuçlar gündeme gelebilir.

Belge türü iş modeli değişince yeniden kontrol edilmeli mi?

Evet. Faaliyetin niteliği değiştiğinde mevcut belgenin yeni işi kapsayıp kapsamadığı yeniden incelenmelidir.

Yetki belgesi özel hukuk tazminat sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. Taşıma veya hizmet sözleşmesinden doğan sorumluluklar ayrıca devam eder.