KDK İncelemesi En Fazla Kaç Ay Sürer? 6328 m.20/1
KDK’nın altı aylık inceleme süresinin kanuni dayanağı
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu m.20/1 açık bir üst süre getirir: Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Bu düzenleme, Ombudsmanlık başvurusunun belirsiz süreyle açık kalmasını önler ve başvuranın sonraki hak arama yollarını planlayabilmesini sağlar.
KDK’nın güncel resmî kanun sayfasında m.20 ile m.21 birlikte okunmalıdır. M.20 incelemenin süresini ve sonucun bildirilmesini; m.21 ise KDK sürecinin dava açma süresine etkisini düzenler. Kurumun güncel başvuru açıklaması da bütün inceleme aşamalarının en geç altı ay içinde sonuçlandırıldığını belirtmektedir.
Altı aylık inceleme süresi ne zaman başlar?
Kanun sürenin başlangıcını “başvuru tarihi” olarak belirler. Başvurunun KDK’ya, valilik veya kaymakamlığa verildiği ya da elektronik yöntemle Kuruma ulaştığı tarih, ilgili başvuru usulüne göre belirlenir. Başvurunun daha sonra uzmana havale edildiği veya idareye ilk yazının gönderildiği tarih altı aylık sürenin başlangıcı değildir.
Başvurunun şekil eksikliği bulunması hâlinde KDK eksikliği gidermek için başvuranla iletişime geçebilir. Bununla birlikte dosya takibinde ilk başvuru tarihi mutlaka kayıt altında tutulmalıdır. Başvuran e-başvuru onayını, evrak kayıt numarasını veya valilik/kaymakamlık alındısını saklamalıdır.
KDK’ya başvuru için 6 ay ile KDK’nın inceleme için 6 ayı aynı mı?
Hayır. 6328 m.17/7’de düzenlenen altı aylık süre, kişinin KDK’ya başvuru yapabileceği süredir. İdarenin cevabının tebliğinden, cevap verilmezse 60 günlük cevapsızlık süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde şikâyet başvurusu yapılır. M.20/1’deki altı ay ise KDK’nın başvuruyu inceleyip sonuçlandıracağı üst süredir.
Bu iki süre aynı rakamı taşıdığı için uygulamada sık karıştırılır. Birincisi başvuranın süresinde başvuru yapmasına, ikincisi KDK’nın dosyayı sonuçlandırmasına ilişkindir. Başvuru süresini ayrıntılı incelemek için KDK 6 aylık başvuru süresi rehberine bakılabilir.
KDK incelemesi hangi aşamalardan geçer?
Başvuru önce şekil ve ön inceleme yönünden değerlendirilir. Başvurunun KDK’nın görev alanında olup olmadığı, önce ilgili idareye başvuru yapılıp yapılmadığı, mahkemede aynı uyuşmazlığın bulunup bulunmadığı, süre ve kimlik/temsil şartları kontrol edilir. İncelenemez nitelikteyse ilgili usul kararı verilir; ön idari başvuru eksikse başvuru ilgili kuruma gönderilebilir.
Esas incelemeye geçildiğinde dosya ilgili uzman birime havale edilir, idareyle yazışma yapılır, gerekli bilgi ve belgeler istenir. KDK gerektiğinde taraflarla görüşebilir, dostane çözüm imkânını araştırabilir, bilirkişi görevlendirebilir veya tanık dinleyebilir. Bu işlemlerin tamamı m.20/1’deki toplam altı aylık çerçevede yürütülür.
Bilgi-belge toplama süresi altı aya dâhil mi?
Evet. KDK’nın idareden bilgi-belge istediği dönem ayrı bir altı aylık süre yaratmaz. 6328 m.18/1’e göre idare, KDK’nın istediği bilgi ve belgeleri talebin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vermek zorundadır. Bu 30 gün, KDK’nın başvuru tarihinden başlayan toplam altı aylık inceleme süresinin içinde işler.
İdarenin geç cevap vermesi, altı aylık inceleme süresini kendiliğinden sınırsız uzatmaz. Bilgi-belge yükümlülüğünün ayrıntıları KDK bilgi-belge talebinde 30 gün yazısında açıklanmıştır. KDK, eksik bilgi veya cevap verilmemesi hâlinde kanundaki araştırma ve yaptırım mekanizmalarını kullanabilir.
Dostane çözüm altı aylık süreyi durdurur mu?
KDK uygulamasında, başvuranın haklı ve mağdur olduğu değerlendirildiğinde ilgili idareden konunun dostane biçimde çözülmesi istenebilir. İdarenin sorunlu işlemi düzeltmesi, geciken işlemi tamamlaması veya başvuranın talebini karşılaması hâlinde uyuşmazlık yargıya gitmeden çözülebilir. Bu aşama da KDK incelemesinin bir parçasıdır.
Dostane çözüm görüşmelerinin başlaması, m.20/1’deki altı aylık üst süreyi ortadan kaldırmaz. Kurum süreci yönetirken kanuni sonuçlandırma takvimini gözetir. Başvuran açısından da “idare çözmeye çalışıyor” denilerek dava süresi hesabının belirsiz bırakılması doğru değildir; KDK sürecinin m.21’deki sonuçları ayrıca takip edilmelidir.
KDK inceleme sonunda ne yapar?
KDK inceleme sonucunda başvuruyu yerinde görürse idareye tavsiye kararı verebilir; başvurunun haksız olduğunu değerlendirirse ret kararı verebilir. Başvurunun şekil veya görev alanı şartlarını karşılamaması hâlinde incelenemezlik veya ilgili başka usul kararları gündeme gelebilir. Dostane çözüm sağlanması da dosyanın sonucunu etkiler.
M.20/2 uyarınca inceleme sonucu ve varsa öneriler ilgili merciye ve başvurana bildirilir. Kurum, başvurana işleme karşı kullanabileceği başvuru yollarını, başvuru süresini ve başvurulacak makamı da gösterir. Bu bildirim, KDK’nın iç itiraz mercii olduğu anlamına gelmez; sonraki idari veya yargısal yolların anlaşılması bakımından önemlidir.
KDK incelemeyi 6 ay içinde sonuçlandıramazsa ne olur?
6328 m.21/3 bu duruma açık sonuç bağlar: KDK, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramazsa, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden yeniden işlemeye başlar. Başvuranın KDK kararını süresiz biçimde beklemesi gerekmemektedir.
Buradaki kritik ifade “kaldığı yerden”dir. KDK’ya başvurmadan önce dava süresinden kaç gün kullanılmışsa bu günler silinmez. Örneğin 60 günlük dava süresinin 20. gününde KDK’ya başvurulmuşsa, m.21/3 sonucu doğduğunda kural olarak kalan 40 günlük süre üzerinden takip yapılır. Somut olayda özel dava süresi ayrıca kontrol edilmelidir.
KDK başvurusu dava açma süresini nasıl etkiler?
6328 m.17/8, dava açma süresi içinde yapılan KDK başvurusunun işlemekte olan dava açma süresini durduracağını düzenler. M.21 ise bu sürenin hangi hâllerde yeniden başlayacağını belirler. KDK başvuruyu reddederse ret kararının tebliğinden; başvuruyu yerinde bulup idare 30 gün içinde işlem tesis etmezse bu sürenin bitiminden; KDK altı ay içinde sonuçlandıramazsa altı aylık sürenin bitiminden itibaren kalan dava süresi yeniden işlemeye başlar.
Bu nedenle KDK başvuru tarihi ile dava süresi için kullanılan gün sayısı dosyanın başında kaydedilmelidir. Ayrıntılı hesap için KDK başvurusu dava süresini durdurur mu? rehberi incelenebilir.
Başvuran altı aylık süreçte ne yapmalı?
Başvuranın altı ay boyunca pasif biçimde beklemesi gerekmez. KDK’nın istediği ek bilgi veya belgeler süresinde sunulmalı, adres ve iletişim değişiklikleri dosya numarasıyla bildirilmelidir. İdare başvurudan sonra yeni bir işlem tesis eder veya sorunu kısmen çözerse KDK bu gelişmeden haberdar edilmelidir.
Başvuran ayrıca kendi dava takvimini KDK’dan bağımsız biçimde izlemelidir. KDK’dan gelen her karar veya yazının tebliğ tarihi kaydedilmeli, altı aylık inceleme süresinin son günü dosya takviminde önceden belirlenmelidir. “Kurum arar” düşüncesiyle yargısal sürenin takibini tamamen KDK’ya bırakmak doğru değildir.
Süre hesabına ilişkin üç örnek
Örnek 1: KDK başvurusu 10 Ocak 2026 tarihinde yapılmışsa m.20/1’deki altı aylık inceleme üst süresi bu başvuru tarihinden hareketle hesaplanır. Dosyanın uzmana 20 Ocak’ta havale edilmesi süreyi 20 Ocak’tan başlatmaz.
Örnek 2: KDK idareye 1 Mart’ta bilgi-belge yazısı göndermiş ve talep 5 Mart’ta tebliğ edilmişse idarenin m.18/1 kapsamındaki 30 günlük cevabı 5 Mart’tan hesaplanır; bu ara süre KDK’nın ocakta başlayan altı aylık toplam inceleme takvimine dâhildir.
Örnek 3: KDK altı ayın sonunda dosyayı sonuçlandıramamış ve başvuru nedeniyle bir idari dava süresi durmuşsa m.21/3 uyarınca kalan dava süresi tekrar işlemeye başlar. Başvuranın KDK kararının daha sonra gelmesini bekleyip kalan dava süresini kaçırmaması gerekir.
Altı aylık sürede başvurunun konusu değişirse
Başvuru yapıldıktan sonra idare yeni işlem tesis edebilir, eski işlemi geri alabilir veya başvuranın talebinin bir kısmını karşılayabilir. Bu durumda KDK dosyasının konusu güncellenir. Başvuran yeni işlemi Kuruma göndererek hangi talebin çözüldüğünü ve hangi uyuşmazlığın devam ettiğini açıklamalıdır.
Tamamen yeni ve önceki başvurudan bağımsız bir idari işlem ortaya çıkmışsa bunun yeni başvuru konusu olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. Eski dosyaya ilgisiz tüm yeni şikâyetleri eklemek, hem altı aylık sürenin hem uyuşmazlık sınırının belirsizleşmesine yol açabilir.
KDK’nın altı aylık süresi başvurana “sonuç garantisi” verir mi?
Altı aylık süre, başvurunun mutlaka tavsiye kararıyla sonuçlanacağı anlamına gelmez. KDK yaptığı incelemede idareyi haklı bulabilir, başvuruyu incelenemez görebilir veya dostane çözüm gerçekleşebilir. Kanunun garanti ettiği husus, inceleme ve araştırmanın belirsiz süreyle sürdürülmemesi ve başvuranın sonraki yolunu planlayabilmesidir.
Başvuru dilekçesinin açık, belgeli ve somut talep içermesi incelemenin verimli yürümesine katkı sağlar. KDK’nın güncel başvuru rehberi, başvurunun talep içermesini ve yargıya gitmeden önce yapılmasını özellikle vurgular.
Altı ay dolmadan dava açılırsa ne olur?
KDK incelemesi devam ederken aynı uyuşmazlık hakkında dava açılırsa 6328 m.17/3 ve KDK’nın güncel uygulaması nedeniyle Ombudsmanlık incelemesi sürdürülmez. KDK başvurusu dava açma süresini durdurduğu için başvuranın salt süre endişesiyle erken dava açması her zaman gerekli değildir; fakat yürütmenin durdurulması gibi acil yargısal koruma gerekiyorsa somut dosya ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava açma kararı verilmeden önce KDK’da geçen süre, kalan dava günü ve yargısal koruma ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir. KDK mahkeme değildir ve yürütmenin durdurulması kararı vermez.
İç bağlantılar ve başvuru usulü
KDK’ya nasıl başvurulacağı için genel KDK başvuru rehberi, mahkemeye dava açıldıktan sonra KDK durumu için dava açıldıktan sonra KDK, tavsiye kararının uygulanmaması için KDK tavsiye kararına uyulmaması yazıları birlikte okunabilir.
Sık Sorulan Sorular
KDK incelemesi kaç ay sürer?
6328 m.20/1 uyarınca başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay.
Altı ay uzatılabilir mi?
Kanun m.20/1’de incelemenin en geç altı ayda sonuçlandırılacağını düzenler.
Altı ay uzmana havale tarihinde mi başlar?
Hayır. Başvuru tarihinden itibaren hesaplanır.
KDK’ya başvuru süresi de altı ay mı?
Evet, m.17/7’de ayrı bir altı aylık başvuru süresi vardır; iki süre farklıdır.
İdarenin 30 günlük belge süresi altı aya eklenir mi?
Hayır. M.18/1’deki 30 gün toplam inceleme süresinin içindedir.
KDK 6 ayda karar vermezse dava hakkı kaybolur mu?
Hayır. M.21/3 uyarınca durmuş dava süresi kaldığı yerden yeniden işlemeye başlar.
Dava süresi yeniden sıfırdan mı başlar?
Hayır. Kaldığı yerden devam eder.
KDK incelemesi sürerken dava açabilir miyim?
Açılabilir; ancak aynı uyuşmazlık yargıya taşındığında KDK incelemesi sürdürülmez.
Dostane çözüm altı ayı durdurur mu?
Hayır. Dostane çözüm KDK inceleme sürecinin parçasıdır.
KDK kararı tebliğ edilince ne yapmalıyım?
Kararın gösterdiği başvuru yollarını ve varsa kalan dava süresini derhal kontrol etmelisiniz.
Altı aylık sürenin son günü nasıl kontrol edilir?
KDK başvuru tarihi kesinleştirildikten sonra altı aylık inceleme üst sınırının son günü dosya takvimine ayrı yazılmalıdır. Elektronik başvuruda sistem onay tarihi, fiziki başvuruda Kurum veya kanunda belirtilen aracı makama teslim tarihi esas alınır. Başvuran, KDK’nın kendi dosya numarası oluşturma veya uzman havale tarihini başlangıç sanmamalıdır. Özellikle dava süresi durmuşsa altı aylık tarihin önceden bilinmesi, m.21/3 sonucunun kaçırılmasını önler.
Takvimde yalnızca “altı ay” notu bırakmak yerine kesin tarih yazılması daha güvenlidir. Süre sonuna yaklaşırken KDK’dan karar gelmemişse başvuran kalan dava süresini ve başka hak arama yollarını yeniden kontrol etmelidir. KDK kararının daha sonra gelebilecek olması, m.21/3’te kanunun bağladığı sonucu ortadan kaldırmaz.
KDK altı ay içinde ret kararı verirse dava süresi ne zaman başlar?
KDK başvuruyu altı ay dolmadan reddederse, durmuş dava açma süresi m.21/1 uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar. Burada altı aylık sürenin sonunu beklemek gerekmez. Ret kararının tebliğ tarihi bu nedenle dosyada ayrı ve kesin biçimde kaydedilmelidir.
Başvuran, kararın verildiği tarih ile kendisine tebliğ edildiği tarihi birbirine karıştırmamalıdır. Kanunun süre sonucunu bağladığı olay tebliğdir. Elektronik veya fiziki tebligatın hukuki sonuç doğurduğu tarih ilgili tebligat kuralları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
KDK tavsiye verir ve idare uygulamazsa altı ay hesabı nasıl değişir?
KDK başvuruyu yerinde bularak idareye tavsiyede bulunmuşsa, m.21/2 özel bir sonraki aşama öngörür. İlgili idare KDK önerisi üzerine 30 gün içinde herhangi bir işlem tesis etmez veya eylemde bulunmazsa durmuş dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar. Dolayısıyla KDK’nın tavsiye kararıyla dosyanın sonuçlanması, başvuranın bütün süre takibini bırakabileceği anlamına gelmez.
Başvuran hem KDK kararının tebliğini hem de tavsiyenin idareye ulaştığı ve idarenin ne yaptığına ilişkin gelişmeleri takip etmelidir. İdare yeni işlem tesis ederse bu işlemin tavsiyeyi gerçekten karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenmelidir.
Altı aylık sürede KDK’dan ek bilgi talebi gelirse
KDK başvurandan ek açıklama, belge veya temsil yetkisi belgesi isteyebilir. Başvuran bu taleplere gecikmeden cevap vermelidir. Ek belge istenmiş olması m.20/1’deki toplam altı aylık inceleme üst sınırını baştan başlatmaz. Dosyanın verimli sonuçlanabilmesi için başvuranın eksiklikleri hızlı tamamlaması önemlidir.
Yeni belge gönderirken tüm dosyayı yeniden göndermek yerine dosya numarası belirtilmeli, hangi belgenin hangi iddiaya ilişkin olduğu açıklanmalıdır. Böylece mükerrer evrak önlenir ve inceleme uzmanının kronolojiyi izlemesi kolaylaşır.
KDK inceleme süresinin dosya stratejisine etkisi
Altı aylık üst süre başvuru sahibine planlama imkânı verir. Dosyada acil yürütmenin durdurulması, geçici koruma veya geri dönülmez zarar riski bulunmuyorsa KDK’nın dostane çözüm ve tavsiye mekanizması yargıya gitmeden sonuç sağlayabilir. Buna karşılık bağlayıcı ve acil yargısal koruma gerekiyorsa KDK’nın altı aylık inceleme süresi ile mahkemeden istenebilecek tedbir niteliğindeki koruma birbirine karıştırılmamalıdır. KDK mahkeme değildir.
Başvuran bu nedenle başvuru tarihinde iki ayrı takvim tutmalıdır: KDK inceleme takvimi ve varsa yargısal hak takvimi. Böylece altı aylık KDK süresi dolduğunda m.21/3 sonucu doğarsa kalan dava günleri gecikmeden kullanılabilir.
Sonuç
KDK incelemesinin kanuni üst sınırı başvuru tarihinden itibaren altı aydır. Bu süre, başvuranın KDK’ya müracaat etmesi için tanınan altı aylık süreden farklıdır. KDK altı ay içinde dosyayı sonuçlandıramazsa durmuş dava açma süresi m.21/3 uyarınca kaldığı yerden yeniden işler. Bu nedenle başvuru tarihi, dava süresinde kullanılan günler ve altı aylık inceleme sonu aynı dosya takviminde izlenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
