Kılavuz Kaptan Alma ve Bırakma Yeri Neresi? Limanlar Yönetmeliği m.15 | 2026

Kılavuz kaptan alma ve bırakma yeri, Limanlar Yönetmeliği m.15 uyarınca Ek-1’de gösterilen koordinatlara göre belirlenir. Gemi, Ek-1’deki koordinatı merkez kabul eden 5 gomina yarıçaplı daire içinde kılavuz kaptanı alabilir veya bırakabilir. Ek-1’de belirlenmiş bir nokta yoksa kıyı tesisi veya balık çiftliği için 1 deniz mili yarıçaplı daire üzerindeki seyir emniyetine en uygun nokta esas alınır.

Kısa ve net cevap: Limanlar Yönetmeliği m.15/1, kılavuz kaptan alma-bırakma yerini açıkça düzenler. Ek-1’de koordinatı bulunan limanlarda kılavuz kaptan bu koordinatın 5 gomina yarıçaplı çevresi içinde alınır veya bırakılır. Ek-1’de nokta belirlenmemiş kıyı tesisi ve balık çiftliklerinde, tesis için 1 deniz mili yarıçaplı daire üzerindeki seyir emniyetine en uygun nokta kılavuz alma-bırakma noktasıdır. İdarenin onayıyla liman başkanlığı bu yerleri geçici olarak değiştirebilir veya yeni yer oluşturabilir; değişiklik denizcilere ve ilgililere duyurulur.

Kılavuz Kaptan Alma ve Bırakma Yerinin Hukuki Dayanağı

Limanlar Yönetmeliği m.15, kılavuz kaptanın gemiye nerede katılacağını veya gemiden nerede ayrılacağını coğrafi bir kurala bağlar. Bu düzenleme, kılavuz kaptan alma zorunluluğunu düzenleyen m.13 ve muafiyet/uygulama esaslarını düzenleyen m.14’ten farklıdır. Önce geminin kılavuz kaptan almak zorunda olup olmadığı belirlenir; zorunluluk varsa m.15, hizmetin hangi coğrafi noktada başlayıp biteceğini belirler.

Madde 15’in Ek-1’e yaptığı atıf önemlidir. Ek-1, bölge liman başkanlıkları ve liman başkanlıklarının liman idari sahası sınırları, liman sahası sınırları, demirleme sahaları ve kılavuz kaptan alma-bırakma yerlerine ilişkin koordinatları içerir. Bu nedenle operasyon ekibi, yalnız elektronik haritada kullanılan ticari bir “pilot station” işaretine değil yürürlükteki resmi Ek-1 koordinatına göre planlama yapmalıdır.

Kılavuz alma-bırakma noktası, hizmetin yalnız faturalandırma başlangıcı değildir. Geminin dar suya, liman yaklaşmasına veya yoğun trafik alanına girmeden önce yerel seyir bilgisiyle desteklenmesini ve kılavuz kaptanın güvenli şekilde transfer edilmesini amaçlayan emniyet düzenidir.

Ek-1’deki Kılavuz Kaptan Koordinatı Nasıl Kullanılır?

Madde 15/1’in ilk cümlesine göre liman sahasına giren veya bu sahadan çıkan gemi ve deniz araçlarının kılavuz kaptan alma-bırakma yerleri Ek-1’deki koordinatlardır. Gemi operasyon dosyasında ilgili liman başkanlığının Ek-1 satırı açılarak koordinat teyit edilmelidir.

Koordinat bir tek “nokta” olarak görünse de Yönetmelik geminin milimetrik olarak o noktanın tam üstüne gelmesini şart koşmaz. Koordinat merkez alınır ve belirli yarıçaplı alan içinde pilot transferine izin verilir. Bu yaklaşım, deniz ve hava koşullarının gerçek seyrini dikkate alır ve pilot botunun emniyetli bordalama yapabilmesine imkân tanır.

Ek-1 zaman içinde değiştirilebilir. Liman sınırları, demirleme sahaları veya kılavuz noktaları güncellendiğinde eski acente talimatındaki koordinat yürürlükten kalkabilir. Sefer öncesinde yürürlükteki Yönetmelik eki ve liman başkanlığının güncel duyuruları kontrol edilmelidir.

5 Gomina Yarıçaplı Daire Kuralı Nedir?

Madde 15/1, Ek-1’deki koordinatı merkez kabul eden 5 gomina yarıçaplı daire içinde geminin kılavuz kaptan alabileceğini veya bırakabileceğini düzenler. Bir gomina denizcilik ölçüsünde deniz milinin onda biridir. Buna göre 5 gomina yarıçap, yarım deniz miline karşılık gelir. Bu alan, resmi pilot noktasının çevresindeki operasyonel transfer sahasıdır.

Hukuki açıdan önemli olan, pilot transferinin bu izin verilen alan içinde ve emniyet kurallarına uygun yapılmasıdır. Hava, akıntı veya trafik nedeniyle geminin tam koordinatın üzerinden geçmesi gerekmez; ancak 5 gomina sınırının dışına çıkılması, m.15 açısından ayrıca açıklama ve varsa liman başkanlığının geçici düzenlemesini gerektirir.

AIS kaydı, geminin kılavuz alma anındaki konumunu sonradan objektif şekilde gösterebilir. Kılavuz kaptanın gemiye katılma zamanı ile AIS pozisyonu, pilot botu kaydı ve LYBS hizmet kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Ek-1’de Nokta Yoksa 1 Deniz Mili Kuralı Nasıl Uygulanır?

Her kıyı tesisi veya balık çiftliği için Ek-1’de ayrı bir kılavuz kaptan alma-bırakma koordinatı bulunmayabilir. Madde 15 bu durumda boşluk bırakmaz. Ek-1’de nokta belirlenmeyen kıyı tesisi ve balık çiftliklerinde, her tesis için 1 deniz mili yarıçaplı daire üzerindeki seyir emniyetine en uygun nokta kılavuz alma-bırakma koordinatı kabul edilir.

Buradaki ölçüt “seyir emniyetine en uygun nokta”dır. Kaptan veya acente, yalnız mesafeyi kısaltmak için daire üzerindeki herhangi bir noktayı tek taraflı seçemez. Pilot teşkilatı, liman başkanlığı düzenlemeleri, yaklaşma rotası, su derinliği, trafik, rüzgâr ve dalga koşulları gibi emniyet verileri dikkate alınır.

Bir balık çiftliğine servis veya özel gemi hareketinde de kılavuzluk zorunluluğu doğmuşsa aynı kural uygulanır. Kıyı tesisinin klasik rıhtım şeklinde olmaması m.15’in ikinci cümlesini işlevsiz bırakmaz.

Liman Başkanlığı Kılavuz Alma-Bırakma Yerini Değiştirebilir mi?

Evet, fakat Yönetmelik usul öngörür. Madde 15/1’in son cümlesine göre gerektiğinde İdarenin onayı ile liman başkanlığı kılavuz kaptan alma-bırakma yerlerinde geçici değişiklik yapabilir veya yeni yer oluşturabilir. Liman başkanlığının tek başına kalıcı bir Ek-1 değişikliği yaptığı şeklinde yorumlanmamalıdır; hüküm İdarenin onayını açıkça arar.

Geçici değişiklik veya yeni nokta denizcilere ve ilgililere duyurulur. Bu duyuru şartı, gemi kaptanı, acente, pilot teşkilatı ve kıyı tesisinin aynı koordinata göre operasyon yürütmesini sağlar. Duyuru alınmışsa eski Ek-1 noktası üzerinden ısrar etmek doğru değildir.

Geçici değişiklik; deniz trafiği, inşaat, tarama, seyir engeli, meteorolojik risk veya operasyon sahasındaki başka emniyet ihtiyacı nedeniyle gündeme gelebilir. Uygulamada hangi sebebin bulunduğu liman başkanlığının duyurusu ve talimatıyla belirlenir; varsayımla değil resmi kayıtla hareket edilir.

Pilot Botu ve Kılavuz Kaptan Transferinde Emniyet

Madde 15 coğrafi noktayı belirler; pilotun gemiye emniyetli transferi ise gemi ve hizmet sağlayıcının ilgili teknik emniyet kurallarıyla birlikte yürütülür. Gemi kaptanı, kılavuz merdiveni ve transfer bordasını seyre, dalgaya ve pilot botu yaklaşmasına uygun hazırlatmalıdır.

Kılavuz kaptanın gemiye çıkmasının gecikmesi durumunda geminin pilot noktasını geçerek kılavuzsuz şekilde zorunlu kılavuzluk alanına devam etmesi hukuki çözüm değildir. Gemi, VTS/GTH veya liman başkanlığı ve pilot teşkilatıyla koordineli şekilde emniyetli seyir talimatını izlemelidir.

Transfer sırasında meydana gelen kaza veya yaralanma halinde pilot merdiveni, borda düzeni, hava ve deniz koşulları, bot hareketi, gemi hızı, VHF haberleşmesi ve görevli personel kayıtları ayrı ayrı korunmalıdır. Olayın niteliğine göre liman başkanlığına deniz olayı bildirimi de gündeme gelebilir.

Kılavuz Kaptan Talebi ETA ile Nasıl Planlanır?

Gemi acentesi, kılavuz kaptan hizmetini geminin limana geliş bildirimi ve ETA’sıyla uyumlu planlamalıdır. Limanlar Yönetmeliği m.9’daki geliş bildirimi ayrı hukuki yükümlülüktür; m.15’teki pilot noktası ise manevranın fiilen başladığı coğrafi aşamadır. İki süreç aynı operasyon zaman çizelgesine bağlanmalıdır.

ETA değiştiğinde terminal, pilot teşkilatı ve varsa römorkör teşkilatı güncellenmelidir. m.9/1-b uyarınca bildirilen tahmini varış zamanını 24 saatten fazla geciktirecek değişiklik ayrıca liman başkanlığına yazılı bildirilir. Pilot hizmet rezervasyonunun güncellenmesi bu resmi bildirim yükümlülüğünün yerine geçmez.

Gemi çok erken gelmişse demirleme ordinosu ve demir sahası planı; geç gelmişse rıhtım penceresi, pilot ve römorkör sırası birlikte etkilenebilir. Bekleme nedeninin sonradan tartışılmaması için ETA değişiklikleri ile hizmet taleplerinin saatleri aynı kronolojide tutulmalıdır.

Kılavuz Kaptan Resmi Noktadan Önce Alınabilir veya Sonra Bırakılabilir mi?

Temel kural m.15’teki koordinat ve izin verilen yarıçap alanıdır. Farklı bir pilot transfer noktası kullanılacaksa bunun m.15’teki geçici değişiklik veya yeni yer oluşturma mekanizmasına dayanması gerekir. Geminin kendi tercihine göre resmi saha dışından pilot alması m.15’in sistematiğiyle bağdaşmaz.

Benzer şekilde kılavuz kaptanın limandan çıkışta erken bırakılması, geminin zorunlu kılavuzluk hizmeti bitmeden kılavuzsuz devam etmesine yol açmamalıdır. Kılavuz kaptan bırakma işlemi de Ek-1 koordinatı çevresindeki 5 gomina alanında veya geçerli geçici noktada yapılır.

Kılavuz kaptanın teknik veya sağlık nedeniyle olağan dışı noktada gemiden ayrılması gerekirse durumun emniyet makamlarıyla koordinasyonu ve resmi kayıt altına alınması gerekir. Olağan dışı olay, rutin uygulama gibi dosyalanmamalıdır.

Pilot Noktasında Bekleme ve Ücret Uyuşmazlıkları

Bir gemi pilot noktasına geldiği halde pilot botu veya kılavuz kaptan hazır değilse, beklemenin kaynağı ticari ve hukuki açıdan önemlidir. Gemi zamanında ve doğru noktada mıydı, ETA ve pilot talebi zamanında güncellendi mi, hava nedeniyle transfer mümkün müydü, trafik otoritesi bekleme talimatı verdi mi soruları cevaplanmalıdır.

Kılavuzluk ücreti ve bekleme bedeli uyuşmazlığında hizmet tarifesi, hizmet talebi, LYBS kaydı ve fiili pilot katılma/ayrılma zamanları birlikte incelenir. m.13/8 uyarınca kılavuzluk hizmetine ilişkin gemi hareketi, kılavuz kaptan, manevra ve ücret/pay bilgileri LYBS’ye eksiksiz ve gecikmeksizin işlenmelidir.

Bekleme, yükleme süresini veya laytime hesabını etkiliyorsa taşıma/sözleşme hükümleri ayrıca incelenir. demuraj, laytime ve sürastarya hesabında pilot beklemesinin hangi tarafa ait zaman riski olduğu sözleşmeye ve olay kronolojisine göre belirlenir.

Gemi Kaptanı ve Acentenin Kılavuz Noktası Bakımından Görevleri

Gemi kaptanı seyir planında güncel kılavuz alma-bırakma koordinatını ve varsa VTS raporlama noktasını kontrol etmelidir. Pilot merdiveni ve transfer ekipmanı uygun şekilde hazırlanmalı, gemi hızı ve borda seçimi emniyetli transferi desteklemelidir. Kaptan, resmi pilot noktasına yaklaşımda yerel trafik talimatlarını izler.

Gemi acentesi ise güncel ETA’yı pilot teşkilatına ve ilgili operasyon taraflarına aktarır; kılavuzluk talebinin kayıt altına alınmasını sağlar; liman başkanlığının geçici pilot noktası duyurularını gemiye iletir. Acente, resmi koordinat değişikliği varsa bunu yalnız telefonla değil izlenebilir yazılı iletişimle gemiye bildirmelidir.

Kılavuz kaptan gemiye katıldıktan sonra kaptanın genel komuta sorumluluğu devam eder. Pilotun varlığı, kaptanın geminin emniyetli seyrine ilişkin görevlerini tamamen devraldığı anlamına gelmez.

Mersin Limanı İçin Kılavuz Kaptan Alma-Bırakma Noktası

Mersin Bölge Liman Başkanlığı sahasında kılavuz alma-bırakma yeri, Limanlar Yönetmeliği Ek-1’deki güncel koordinat ve varsa liman başkanlığınca İdare onayıyla yapılan geçici değişiklikler üzerinden takip edilmelidir. Mersin’e gelen yabancı bayraklı 500 GT ve üzeri gemiler ile m.13 kapsamındaki diğer zorunlu gemiler, hizmeti m.15’e uygun pilot sahasında alır.

Mersin’de yoğun konteyner, genel kargo ve tanker trafiği nedeniyle pilot zamanlaması terminal rıhtım penceresi, yanaşma ordinosu ve römorkör planıyla birlikte yürütülmelidir. Ancak bu operasyonel entegrasyon mevzuat işlemlerini birbirine dönüştürmez. yanaşma ordinosu m.10’a, kılavuz alma zorunluluğu m.13’e, pilot noktasının yeri ise m.15’e dayanır.

Gemi Mersin’de pilot noktasında beklediği için ek liman veya sözleşme maliyeti doğduğunu ileri sürüyorsa AIS, pilot talep zamanı, VTS/VHF kaydı ve LYBS kayıtları birlikte incelenmelidir. Sadece acente günlük raporundaki “waiting pilot” ibaresi, kusurun kimde olduğunu tek başına göstermez.

Pilot Alma-Bırakma Uyuşmazlığında Hangi Deliller Korunmalıdır?

AIS ham verisi, ECDIS rota ve waypoint kayıtları, Ek-1’in sefer tarihindeki sürümü, liman başkanlığının geçici değişiklik duyurusu, pilot order kaydı, ETA güncellemeleri, VHF/VTS haberleşmesi, kılavuz kaptanın gemiye katılma ve ayrılma saatleri, pilot botu kayıtları, gemi jurnali ve LYBS hizmet kayıtları temel delillerdir.

Transfer kazasında pilot merdiveni sertifika/bakım kayıtları, olay fotoğrafları, güverte personeli ifadeleri, hava-deniz durumu ve varsa kamera kaydı ayrıca korunmalıdır. Bekleme maliyeti tartışmasında terminal rıhtım planı, ordino zamanı ve römorkör hizmet kaydı da kronolojiye eklenir.

Belge seti aynı zaman dilimine oturtulmalıdır. Kılavuz kaptan talebi 08.00, geminin resmi pilot alanına girişi 09.30 ve pilot katılımı 10.15 ise bu saatlerin hangi kayıtla doğrulandığı açıkça gösterilmelidir. Böylece sonradan taraf beyanları yerine objektif zaman çizelgesi üzerinden değerlendirme yapılabilir.

Uygulama Kontrol Listesi

Kılavuz Kaptan Alma ve Bırakma Yeri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Limanlar Yönetmeliği m.15 ve Ek-1 – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Denizcilik Genel Müdürlüğü
• Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü