Kimler Doğrudan Satıcı Olamaz? 18 Yaş, Şirket Yöneticisi ve Yakınlık Yasağı | 2026
Kısa ve net cevap: Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.7’ye göre doğrudan satıcının fiil ehliyetine sahip olması gerekir; 18 yaşını doldurmamış kişiler doğrudan satıcı olarak sisteme alınamaz. Ayrıca doğrudan satış şirketinin pay sahipleri ve yöneticileri ile bunların eşleri ve birinci derece kan ve kayın hısımları doğrudan satıcı olamaz. Şirket çalışanları ise doğrudan satış kazanç planına dahil edilmemek şartıyla şirketin mal veya hizmetlerinden indirimli yararlanabilir. Bu sınırlamalar satış ağı ile şirket yönetimi arasındaki menfaat çatışmasını, içeriden avantajlı pozisyon kurulmasını ve kazanç planının yapay biçimde şirket çevresine dağıtılmasını önlemeyi amaçlar.
- Doğrudan satıcı olma şartları
- 18 yaş sınırı
- Fiil ehliyeti şartı
- Şirket pay sahipleri neden satıcı olamaz?
- Şirket yöneticileri neden yasak kapsamındadır?
- Eş ve birinci derece hısımlar
- Şirket çalışanlarının durumu
- Dolaylı üyelik ve başkası adına hesap açma
- Şirketlerin uyum yükümlülüğü
- Sık sorulan sorular
Hukuki dayanak nedir?
Doğrudan satış sistemi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/A’da düzenlenmiş, sistemin ayrıntılı kuralları 8 Ağustos 2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir. Yönetmeliğin 7. maddesi yalnız giriş paketi ve sistemden ayrılmayı değil, kimlerin doğrudan satıcı olabileceğini de düzenler.
Ticaret Bakanlığının güncel resmî açıklamaları Doğrudan Satış Sistemleri Hakkında Bilgilendirme sayfasında yer almaktadır. Genel sistem için Doğrudan Satış Sistemi 2026 rehberimiz incelenebilir.
Doğrudan satıcı kimdir?
6502 m.47/A ve Yönetmelik sistematiğinde doğrudan satıcı, şirket tarafından iş sözleşmesiyle istihdam edilen klasik işçi değildir. Bağımsız temsilci, distribütör, danışman veya benzeri adlarla satış ağı içinde yer alan; tüketiciye mal veya hizmet pazarlayan ve bunun karşılığında komisyon, prim, teşvik veya ödül gibi menfaatler elde edebilen kişidir.
Bu statü nedeniyle doğrudan satıcı şirket yönetiminden ve çalışan yapısından ayrıştırılmıştır. Yönetmelik, şirketin kendi pay sahipleri veya yöneticilerinin aynı zamanda satış ağının aşağı kademelerinde komisyon alan kişiler olarak yer almasını engeller. Böylece kazanç planının şirket içi kişiler lehine manipüle edilmesi ve satış ağının görünüşte bağımsız, gerçekte şirket çevresinde kurulması riski azaltılır.
18 yaşını doldurmamış kişi doğrudan satıcı olabilir mi?
Hayır. Yönetmelik, 18 yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan satıcı olarak sisteme alınmasına izin vermez. Bu kural doğrudan satış şirketi bakımından açık bir kabul yasağıdır. Anne veya baba izni verilmesi, reşit olmayan kişinin sisteme alınmasını kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.
Bu nedenle şirketin kayıt ekranı, kimlik doğrulama ve satıcı numarası verme süreçleri yaş kontrolü yapmalıdır. Sosyal medya üzerinden başvuru, referans kodu veya “öğrenci temsilci” gibi farklı adlar kullanılması sonucu değiştirmez. Fiilen doğrudan satış kazanç planına dahil edilen 18 yaş altı kişi m.7 bakımından yasak kapsamındadır.
Fiil ehliyeti neden ayrıca aranır?
Yönetmelik doğrudan satıcının fiil ehliyetine sahip olmasını arar. Türk Medeni Kanunu sisteminde fiil ehliyeti, kişinin kendi fiilleriyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesi için temel hukuki kapasitedir. Erginlik tek başına her durumda tam fiil ehliyeti anlamına gelmez; ayırt etme gücü ve kısıtlılık durumu da önemlidir.
Şirket doğrudan satıcı kabul sürecinde yalnız doğum tarihine bakmakla yetinmemeli; açıkça bilinen veya resmi belgelerle ortaya çıkan fiil ehliyeti engellerini göz ardı etmemelidir. Bununla birlikte şirketin özel hayatı aşırı biçimde araştırma yetkisi yoktur. Kimlik ve gerekli sözleşme belgeleri üzerinden mevzuata uygun, ölçülü bir doğrulama sistemi kurulmalıdır.
Şirket pay sahipleri neden doğrudan satıcı olamaz?
Doğrudan satış şirketinin pay sahiplerinin aynı şirketin satış ağına satıcı olarak girmesi Yönetmelik m.7 kapsamında yasaktır. Pay sahibi, şirketin ekonomik sonucuna zaten ortaklık ilişkisiyle katılır. Aynı kişinin ayrıca satış ağında alt ekip kurarak komisyon elde etmesi, şirket yönetimi ile satıcı ağı arasındaki ayrımı bozar.
Pay oranının küçük olması yasağı kendiliğinden kaldırmaz. Yönetmeliğin amacı yalnız hakim ortakları değil, şirket pay sahipliği ile doğrudan satıcı statüsünün birleşmesini engellemektir. Bu nedenle pay devri, ortaklık yapısı ve satıcı kayıtları karşılaştırılmalıdır. Şirketin yüzde 1 payına sahip kişi de pay sahipliği devam ettiği sürece doğrudan satıcı olarak kaydedilmemelidir.
Şirket yöneticileri doğrudan satıcı olabilir mi?
Hayır. Şirket yöneticileri de doğrudan satıcı olamaz. “Yönetici” kavramı şirket türü ve kurumsal yapı dikkate alınarak değerlendirilir. Anonim şirkette yönetim kurulu üyeleri, limited şirkette müdür veya müdürler ve şirket adına yönetim yetkisi kullanan kişiler bu açıdan özellikle önemlidir.
Yönetici konumundaki kişinin başka bir isimle satış hesabı açması, hesabı eşinin veya yakınının adına kaydettirip fiilen yönetmesi de gerçek duruma göre incelenir. Yasak yalnız sistem ekranında görünen isimle değil, menfaatin gerçekte kime ait olduğu ve hesabı kimin yönettiği dikkate alınarak uygulanmalıdır.
Eş neden yasak kapsamındadır?
Yönetmelik, pay sahibi veya yöneticinin eşinin de doğrudan satıcı olamayacağını açıkça düzenler. Bunun nedeni, şirket içindeki bilgi ve karar gücünün aile içi bir satış hesabı üzerinden kazanç planına taşınmasını önlemektir. Eşin ekonomik olarak bağımsız olması, farklı soyadı kullanması veya başka adreste yaşaması açık hısımlık kuralını ortadan kaldırmaz.
Şirketin satıcı kabul sürecinde kişisel verilerin korunması kurallarına uyarak menfaat çatışması kontrolü yapması gerekir. Gereğinden fazla aile bilgisi toplanmamalı; ancak Yönetmeliğin uygulanması için zorunlu ilişki kontrolü objektif yöntemlerle gerçekleştirilmelidir.
Birinci derece kan hısımları kimlerdir?
Birinci derece kan hısımlığı, kişinin üstsoyu ve altsoyu bakımından ilk derecedeki yakınlarını ifade eder. Anne, baba ve çocuk birinci derece kan hısımlarıdır. Kardeş ise aynı anne veya babadan gelmesine rağmen hısımlık derecesinin hesaplanma yöntemi nedeniyle birinci değil ikinci derece kan hısmıdır.
Bu nedenle şirket pay sahibi veya yöneticisinin annesi, babası veya çocuğu doğrudan satıcı olamaz. Kardeşin durumu ise Yönetmeliğin açık “birinci derece” sınırı bakımından aynı yasak içinde değildir; ancak başka bir yönetim, pay sahipliği veya fiili temsil ilişkisi varsa o ilişki ayrıca değerlendirilir.
Birinci derece kayın hısımları kimlerdir?
Kayın hısımlığı evlilik nedeniyle eşin kan hısımlarıyla kurulan hukuki yakınlıktır. Birinci derece kayın hısımları bakımından örneğin eşin annesi ve babası ile eşin çocuğu gibi ilişkiler önem taşır. Yönetmelik, şirket pay sahibi veya yöneticisinin birinci derece kayın hısımlarını da doğrudan satıcı olamayacak kişiler arasına alır.
Hısımlık hesabında tereddüt varsa Türk Medeni Kanunu hükümleri esas alınmalıdır. Şirketin “aynı soyadı taşımıyor, bu nedenle kontrol etmiyoruz” yaklaşımı yeterli değildir. Öte yandan Yönetmelikte bulunmayan daha geniş aile çevresine otomatik yasak uygulanması da doğru değildir; açık sınır esas alınmalıdır.
Şirket çalışanları doğrudan satıcı olabilir mi?
Yönetmelik, şirket çalışanlarının doğrudan satış kazanç planına dahil edilmesini engelleyen bir ayrım kurar. Çalışanlar, kazanç planına dahil olmamak şartıyla şirketin ürün veya hizmetlerinden indirimli şekilde yararlanabilir. Dolayısıyla “çalışan indirimi” ile “doğrudan satıcı komisyonu” birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin şirkette muhasebe personeli olarak çalışan bir kişiye ürünlerde yüzde 20 personel indirimi sağlanması, tek başına doğrudan satıcı statüsü doğurmaz. Ancak aynı personele satış ağı kurma, referans kodu ile yeni satıcı getirme ve ağ satışlarından komisyon alma hakkı veriliyorsa kazanç planına dahil edilme söz konusu olur ve Yönetmelik bakımından sorun doğar.
Çalışanın eşi doğrudan satıcı olabilir mi?
Yönetmelikte açık yasak şirket çalışanının eşine değil; şirket pay sahibi ve yöneticileri ile bunların eşleri ve birinci derece kan/kayın hısımlarına yöneliktir. Dolayısıyla sıradan çalışanın eşi yalnız bu nedenle otomatik olarak yasak kapsamına girmez. Ancak fiilen çalışanın hesabı yönetmesi, komisyonun çalışana aktarılması veya satış ağında çalışan üzerinden ayrıcalık kurulması halinde gerçek ilişki ayrıca incelenmelidir.
Şirket, açık düzenlemenin ötesine geçen keyfî yasak koymadan menfaat çatışması ve sahte hesap riskini kontrol etmelidir.
Yasaklı kişi başkasının adına satıcı hesabı açarsa ne olur?
Yönetmelik kuralları yalnız ekran üzerindeki kayıtla etkisiz hâle getirilemez. Pay sahibi veya yönetici kendi adına satıcı olamıyorsa, komisyonları fiilen kendisi almak üzere üçüncü kişinin adına hesap açtırması hukuka uygun bir çözüm değildir. Hesabı kimin yönettiği, ödemelerin kime aktarıldığı, satış ve referans faaliyetini kimin yaptığı gibi maddi olgular önem taşır.
Şirketlerin aynı banka hesabı, aynı telefon, aynı cihaz, aynı vergi bilgisi veya şüpheli para transferi gibi göstergeleri mevzuata ve KVKK’ya uygun yöntemlerle kontrol etmesi yararlıdır. Otomatik kararların hatalı sonuç vermemesi için insan incelemesi de bulunmalıdır.
Satıcı numarası kontrolü neden önemlidir?
Yönetmelik m.8 uyarınca her doğrudan satıcıya tekil bir satıcı numarası verilmesi gerekir. Bu numara hem tüketicinin işlem yaptığı kişiyi tespit etmesini hem şirketin satış ağındaki kişileri denetlemesini sağlar. Yasaklı kişilerin farklı hesaplarla sisteme girmesini önlemek için tekil satıcı numarası altyapısı temel bir kontrol aracıdır.
Satıcı numarası ve satıcının tüketiciye karşı yükümlülükleri konusunda ayrı rehberimiz, doğrudan satış ağının kayıt ve izlenebilirlik boyutunu ele almaktadır. Satıcı kabulü yapılırken kimlik, yaş, ortaklık/yönetim ilişkisi ve hısımlık kontrolü tamamlanmadan numara üretilmemelidir.
Yasaklı kişinin sisteme alınması kazanç planını etkiler mi?
Evet. Yasaklı kişi sistemde kaldığı sürece komisyon ve prim alabilir, alt ağ oluşturabilir ve yeni satıcılar getirebilir. Bu ödemeler Yönetmelik m.5’teki yüzde 50 toplam menfaat ve yüzde 30 yeni satıcı katılımı hesaplarına da girebilir. Sistemin m.7’ye aykırı kurulması, diğer oranlara uygun olunsa dahi bağımsız bir uyum sorunudur.
Yüzde 50 toplam komisyon tavanı için yüzde 50 komisyon sınırı; yeni satıcı kaynaklı menfaatler için yüzde 30 yeni üye sınırı yazılarımız incelenebilir.
Yetki belgesine etkisi
Doğrudan satış şirketi faaliyet için Ticaret Bakanlığından yetki belgesi almak zorundadır. Yetki belgesi üç yıl geçerlidir ve şirketin mevzuat şartlarını faaliyet boyunca koruması gerekir. Satıcı kabul süreçlerinin Yönetmelik m.7’ye aykırı işletilmesi, denetimde şirketin uyum yapısının değerlendirilmesine konu olabilir.
Yetki belgesi başvuru ve iptal sistemi için Doğrudan Satış Yetki Belgesi 2026 rehberimize bakılabilir. Belge alınmış olması, sonradan mevzuata aykırı kişilerin satış ağına dahil edilmesini meşru hâle getirmez.
Şirketler için satıcı kabul kontrol listesi
- Kimlik ve doğum tarihi doğrulanıyor mu?
- Satıcı 18 yaşını doldurmuş mu?
- Fiil ehliyeti bakımından açık bir engel var mı?
- Kişi şirketin pay sahibi mi?
- Kişi şirket yöneticisi mi?
- Pay sahibi/yöneticinin eşi mi?
- Birinci derece kan hısmı mı?
- Birinci derece kayın hısmı mı?
- Kişi şirket çalışanıysa kazanç planına dahil ediliyor mu?
- Aynı kişi adına birden fazla satıcı hesabı açılması önleniyor mu?
- Komisyon ödemesi satıcı adına doğrulanmış hesaba mı yapılıyor?
- Kontroller KVKK’ya uygun ve ölçülü mü?
Hatalı kayıt tespit edilirse ne yapılmalı?
Şirket yasaklı bir kişinin sisteme alındığını tespit ettiğinde hesabın faaliyeti durdurulmalı, yapılan işlemler ve komisyonlar kayıt altına alınmalı, tüketicilerin hakları korunmalı ve sistem içindeki alt ağın durumu incelenmelidir. Hesabın silinmesiyle geçmiş işlemler yok sayılmamalıdır. Tüketiciye yapılan satışlar, cayma talepleri ve iade yükümlülükleri devam eder.
Şirket ayrıca neden kontrolün çalışmadığını belirlemeli ve tekrarını önleyen prosedür kurmalıdır. Satıcı başvuru formuna yanıltıcı bilgi verilmişse sözleşmesel sonuçlar ayrıca değerlendirilir; ancak şirketin kendi yasal kontrol yükümlülüğü bütünüyle ortadan kalkmaz.
Sık Sorulan Sorular
17 yaşındaki kişi ailesinin izniyle doğrudan satıcı olabilir mi?
Hayır. Yönetmelik 18 yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan satıcı olarak sisteme alınmasına izin vermez.
18 yaşını doldurmak tek başına yeterli mi?
Hayır. Doğrudan satıcının fiil ehliyetine sahip olması da gerekir.
Şirket ortağı doğrudan satıcı olabilir mi?
Hayır. Doğrudan satış şirketinin pay sahipleri doğrudan satıcı olamaz.
Yönetim kurulu üyesi satıcı olabilir mi?
Hayır. Şirket yöneticileri yasak kapsamındadır.
Şirket ortağının eşi satıcı olabilir mi?
Hayır. Pay sahibi veya yöneticinin eşi de doğrudan satıcı olamaz.
Şirket ortağının annesi veya babası satıcı olabilir mi?
Hayır. Anne ve baba birinci derece kan hısmıdır ve yasak kapsamındadır.
Şirket ortağının kardeşi otomatik olarak yasak mı?
Kardeş ikinci derece kan hısmıdır; Yönetmeliğin açık birinci derece yasağı yalnız bu nedenle kardeşi kapsamaz. Başka yasak ilişkisi varsa ayrıca incelenir.
Şirket çalışanı indirimli ürün alabilir mi?
Evet. Kazanç planına dahil olmamak şartıyla çalışanların şirket ürün veya hizmetlerinden indirimli yararlanması mümkündür.
Çalışan komisyon alabilir mi?
Şirket çalışanının doğrudan satış kazanç planına dahil edilmesi Yönetmeliğin çizdiği ayrımla bağdaşmaz.
Yasaklı kişi başkasının adına hesap açarsa kural aşılmış olur mu?
Hayır. Hukuki değerlendirme yalnız kayıt adından değil hesabı fiilen kimin kullandığı ve menfaatin kime aktarıldığından hareketle yapılır.
Sonuç
Doğrudan satış sisteminde satıcı kabulü serbest bir şirket politikası değildir; Yönetmelik m.7 açık kişi sınırlamaları getirir. Doğrudan satıcı 18 yaşını doldurmuş ve fiil ehliyetine sahip olmalıdır. Şirket pay sahipleri ve yöneticileri ile bunların eşleri ve birinci derece kan/kayın hısımları satış ağına doğrudan satıcı olarak dahil edilemez. Şirket çalışanları ise kazanç planının dışında kalmak şartıyla indirimli ürün veya hizmetten yararlanabilir. Şirketler bu kuralları kimlik doğrulama, ortaklık-yönetim kontrolü ve tekil satıcı numarası sistemiyle uygulamalı; yasaklı kişinin üçüncü kişi hesabı üzerinden fiilen sisteme girmesini de engellemelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
