Kira Uyarlama Davasına Cevap Dilekçesi 2026 | TBK 138 Word

Kira uyarlama davası nedir?
Uyarlama davası, sözleşmenin kurulduğu koşulların sonradan olağanüstü biçimde değişmesi nedeniyle edimler arasındaki dengenin ağır şekilde bozulduğu iddiasına dayanır. Amaç sözleşmeyi her piyasa değişiminde yeniden fiyatlandırmak değil, işlem temelinin çökmesi olarak ifade edilen istisnai durumda dürüstlük kuralına uygun denge kurmaktır.
Kira tespit davası ise TBK m.344-345’teki özel kira bedeli belirleme sistemine dayanır. Beş yıl sonrası emsal tespiti ile aşırı ifa güçlüğü aynı kurum değildir. Davacının hangi hukuki korumayı istediği dilekçeden netleştirilmelidir.
TBK 138 hangi şartları arar?
Birincisi, sözleşme yapılırken taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durum ortaya çıkmalıdır. İkincisi bu durum borçludan kaynaklanmamalıdır. Üçüncüsü sözleşmenin yapıldığı sıradaki olgular borçlu aleyhine, ifayı istemeyi dürüstlük kurallarına aykırı düşürecek derecede değiştirmelidir. Dördüncüsü borçlu henüz ifa etmemiş veya haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmalıdır.
Bu koşullar birlikte değerlendirilir. Sıradan enflasyon, piyasa dalgalanması veya öngörülebilir ticari risk her olayda olağanüstü durum sayılmaz. Sözleşmenin tarihi ve ekonomik ortamı önemlidir.
Öngörülebilirlik savunması nasıl kurulur?
Uzun süreli kira sözleşmesi yapılırken tarafların ekonomik dalgalanma, enflasyon, sektör riski ve kur hareketi gibi olguları hangi ölçüde öngörebildiği incelenir. Sözleşmede artış, yabancı para, yeniden müzakere veya risk paylaşım maddeleri varsa bunlar tarafların risk öngörüsünü gösterebilir.
Sözleşmesel risk kime aittir?
Her sözleşme belirli ekonomik risk taşır. Tacir olan tarafın faaliyet alanındaki olağan ticari riskleri değerlendirme yükümlülüğü daha yüksek olabilir. Buna karşılık gerçekten olağanüstü ve sözleşme temelini çökerten gelişme riskin olağan sınırını aşabilir. Cevap dilekçesi davacının uğradığı her mali dezavantajı karşı tarafa yükleme girişimi ile m.138 koşullarını ayırmalıdır.
İfa ve ihtirazi kayıt neden önemlidir?
TBK m.138, borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olmasını düzenler. Uzun süre yeni bedeli koşulsuz ödeyen veya sözleşmeyi aynen sürdüren tarafın davranışı bu koşul bakımından değerlendirilir. İhtirazi kayıt varsa tarih ve kapsamı dosyaya sunulmalıdır.
Kira tespiti ile uyarlama farkı
| Konu | Kira tespiti | Uyarlama |
|---|---|---|
| Dayanak | TBK 344-345 | TBK 138 |
| Ana ölçüt | Dönem, TÜFE, emsal, hakkaniyet | Olağanüstü durum ve aşırı güçlük |
| İstisnailik | Kira hukukuna özgü düzenli sistem | İstisnai sözleşme müdahalesi |
Uyarlama davasında deliller
Sözleşme ve ekleri, tarafların müzakere yazışmaları, ekonomik veriler, faaliyet raporları, ödeme kayıtları, ihtirazi kayıtlar, emsal ve finansal belgeler kullanılabilir. Davacının yalnız genel ekonomik istatistik sunması, somut sözleşme dengesinin ne ölçüde bozulduğunu tek başına göstermeyebilir.
Word cevap dilekçesi
[SÖZLEŞME TARİHİ], [OLAĞANÜSTÜ OLAY], [RİSK MADDESİ], [ÖDEMELER], [İHTİRAZİ KAYIT], [TALEP EDİLEN YENİ BEDEL] alanları somut dosyaya göre düzenlenir.
Kira uyarlama davasına cevap dilekçesi örneği
[YER] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
DOSYA NO: [DOSYA NO]
DAVALI: [AD SOYAD/UNVAN]
VEKİLİ: Avukat Halil Bakırcı
DAVACI: [AD SOYAD/UNVAN]
KONU: TBK m.138’e dayalı kira uyarlama davasına cevaplarımız ve davanın reddi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar [SÖZLEŞME TARİHİ] tarihinde [KİRALANAN] için kira sözleşmesi kurmuş; kira bedeli, artış yöntemi ve [VARSA RİSK/YABANCI PARA] hükümleri karşılıklı iradeyle belirlenmiştir.
2. Davacı [OLAĞANÜSTÜ OLAY] gerekçesiyle kira bedelinin [MEVCUT BEDEL]’den [TALEP EDİLEN BEDEL]’e uyarlanmasını istemektedir. Ancak ileri sürülen gelişme sözleşmenin kurulduğu [TARİH] itibarıyla [ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK AÇIKLAMASI] nedeniyle TBK m.138 anlamında öngörülemez olağanüstü olay niteliğinde değildir.
3. Davacının maruz kaldığını belirttiği değişiklik, sözleşmede üstlendiği olağan [TİCARİ/EKONOMİK] risk kapsamındadır. Taraflar [ARTIŞ/RİSK] maddesiyle bu olasılığı zaten düzenlemiştir.
4. Davacı sözleşme döneminde [ÖDEME DAVRANIŞI] şeklinde ifada bulunmuş, TBK m.138’den doğan haklarını saklı tuttuğuna dair [YOKTUR / VARSA TARİH] bir kayıt bildirmemiştir. Bu hususun m.138’in ifaya ilişkin koşulu yönünden değerlendirilmesi gerekir.
5. Davacının sunduğu ekonomik veriler genel nitelikte olup somut sözleşmede ifanın dürüstlük kurallarına aykırı ölçüde ağırlaştığını göstermemektedir. [GELİR/GİDER/EMSAL/FAALİYET] kayıtları bu iddiayla çelişmektedir.
6. Talep edilen [ORAN/BEDEL] ölçüsüzdür ve uyarlama adı altında sözleşmenin ekonomik riskinin tamamen müvekkile aktarılması sonucunu doğuracaktır.
HUKUKİ NEDENLER: TBK m.138, kira sözleşmesine ilişkin hükümler, 6325 m.18/B, HMK.
DELİLLER: Kira sözleşmesi, ek protokoller, ödeme/banka kayıtları, yazışmalar, ihtirazi kayıtlar, resmi ekonomik veriler, ticari defter/kayıtlar, bilirkişi ve sair deliller.
SONUÇ VE TALEP: TBK m.138’de aranan öngörülemez olağanüstü durum, aşırı ifa güçlüğü ve diğer koşullar somut olayda gerçekleşmediğinden uyarlama davasının reddine; aksi kanaatte olunursa uyarlamanın sözleşme risk dağılımını bozmayan ölçülü ve hakkaniyetli seviyede belirlenmesine karar verilmesini arz ve talep ederiz. [TARİH]
Vekili: Avukat Halil Bakırcı
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
ÖRNEK METNİ HAZIRLAYAN: Av. Halil BAKIRCI — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat
Uyarlama savunmasında profesyonel finansal analiz
Mahkeme yalnız nominal kira artışına bakmamalıdır. Sözleşmenin kurulduğu ekonomik ortam, tarafların öngörüleri, iş kolu, gelir-gider yapısı ve sözleşmenin diğer yükümlülükleri birlikte incelenir. Davacı ticari işletmeyse faaliyet hacmi, ciro, maliyet ve sözleşmenin toplam işletme üzerindeki etkisi uzman incelemesine konu olabilir.
Uyarlama talebi kira bedelini artırmak kadar azaltmak amacıyla da gündeme gelebilir. Bu nedenle cevap dilekçesi taraf rolüne göre değişir. Kiraya veren artış isterken kiracı davalıysa piyasa yükselişinin olağan risk olduğunu; kiracı indirim isterken kiraya veren davalıysa işletme riskinin kiraya verene aktarılamayacağını ileri sürebilir.
Arabuluculuk başvurusunda uyarlama talebinin kapsamı ve önerilen bedel de incelenmelidir. Dava dilekçesinde tamamen farklı bir dönem veya talep ileri sürülmesi dava şartı ve talep sınırı bakımından ayrıca değerlendirilebilir.
Kira uyarlama SSS
Kira artınca uyarlama davası açılır mı?
Salt piyasa artışı otomatik olarak TBK m.138 koşullarını oluşturmaz.
TBK 138 ne arar?
Öngörülemez olağanüstü durum, borçludan kaynaklanmama, ağır denge bozulması ve ifaya ilişkin özel koşulları arar.
Kira tespitiyle aynı mı?
Hayır; dayanak ve koşulları farklıdır.
Tacir olmak önemli mi?
Öngörü ve risk değerlendirmesinde somut olay bakımından önem taşıyabilir.
İhtirazi kayıt neden önemli?
TBK m.138’in ifa edilmiş borçlara ilişkin koşuluyla bağlantılıdır.
Arabuluculuk şart mı?
Kira uyuşmazlığı olarak kural gereği evet.
Genel enflasyon verisi yeterli mi?
Tek başına somut sözleşmede aşırı güçlüğü kanıtlamayabilir.
Uyarlama oranı serbest mi?
Mahkeme koşullar oluşursa somut denge ve hakkaniyete göre değerlendirir.
Word örneği düzenlenir mi?
Evet.
Marka bilgisi kalır mı?
Evet.
Kaynaklar ve E-E-A-T
Mevzuat, Resmî Gazete, Örnek Dilekçeler.
İçerik hazırlayan: Avukat Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
'+s.innerHTML+'
Örnek metni hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu