Komşunun Gürültüsü, Kokusu, Dumanı ve Titreşimi İçin Ne Yapılır? TMK 737 (2026)
TMK m.737 komşuluk taşkınlığını nasıl düzenler?
Türk Medeni Kanunu m.737, herkesin taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini sürdürürken komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlü olduğunu düzenler. Madde, mülkiyet hakkının komşuların yaşam ve mülkiyet alanını sınırsız biçimde etkileyemeyeceğini açıkça ortaya koyar.
Kanun özellikle duman, buğu, kurum, toz ve koku çıkarma ile gürültü ve sarsıntı yaparak rahatsızlık verme hâllerini sayar. Bu sayım sınırlı değildir. Benzer nitelikte, komşu taşınmazın kullanımını objektif olarak aşırı biçimde güçleştiren başka etkiler de komşuluk hukuku kapsamında değerlendirilir.
Her etki yasak değildir. Ölçüt, taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoşgörülebilecek dereceyi aşıp aşmadığıdır. Bu nedenle şehir merkezindeki olağan trafik sesi ile gece boyunca çalışan yüksek güçlü bir makinenin sesi aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir.
Hoşgörü sınırı hangi ölçütlerle belirlenir?
TMK m.737’nin merkezi kavramı “hoş görülebilecek derece”dir. Bu sınır kişisel hassasiyete göre değil, somut çevrenin objektif koşullarına göre belirlenir. Taşınmazın konut, işyeri, sanayi, tarım veya karma kullanım alanında bulunması; faaliyetin saati, süresi, sıklığı ve yoğunluğu değerlendirilir.
Yerel âdet de kanuni ölçütlerden biridir. Ancak “bu mahallede herkes böyle yapıyor” savunması sınırsız bir izin oluşturmaz. Yerel uygulama hukuka aykırı veya sağlığa ciddi zarar veren taşkınlığı meşrulaştırmaz. Kanun, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıkların doğurduğu zarar için denkleştirme taleplerini ayrıca saklı tutar.
Mahkeme, uyuşmazlığın türüne göre akustik ölçüm, çevre mühendisi incelemesi, makine titreşim ölçümü, koku kaynağı tespiti veya keşif yaptırabilir. Değerlendirme tek bir anlık gözleme değil, taşkınlığın gerçek kullanım düzenine dayanmalıdır.
Komşu gürültüsü hangi durumda hukuka aykırıdır?
Gürültü uyuşmazlıklarında sesin varlığı tek başına yeterli değildir. Normal yaşamın getirdiği kısa süreli ve olağan seslere komşuluk ilişkisi içinde belirli ölçüde katlanılır. Buna karşılık sürekli yüksek sesli müzik, gece saatlerinde tekrarlanan eğlence, atölye makinesi, jeneratör, kompresör, havalandırma ünitesi veya benzeri kaynaklar hoşgörü sınırını aşabilir.
Gürültünün gece veya gündüz olması önemlidir; ancak “gündüz her türlü gürültü serbesttir” şeklinde bir kural yoktur. Süreklilik ve yoğunluk, taşınmazın kullanım niteliğiyle birlikte değerlendirilir. Konut bölgesindeki çalışma ile organize sanayi bölgesindeki işletme faaliyeti aynı çevresel beklentiye sahip değildir.
Gürültü kaydı olarak alınan telefon videosu olayı destekleyebilir; fakat desibel seviyesini teknik ve güvenilir biçimde belirlemek için uygun cihazla ölçüm gerekebilir. Ölçüm yapılırken kaynağın açık olduğu saatler, mesafe, pencere durumu ve çevresel arka plan sesi kaydedilmelidir.
Koku, duman, buğu, kurum ve toz şikâyetinde ne yapılır?
TMK m.737 bu etkileri açıkça sayar. Restoran bacası, boya veya solvent kokusu, hayvan barınağı, çöp birikimi, soba veya kazan dumanı, üretim tozu ve benzeri kaynaklar komşu taşınmazın normal kullanımını aşırı şekilde etkiliyorsa taşkınlık gündeme gelir.
Koku uyuşmazlığında sorun çoğu zaman sürekliliğin ispatıdır. Fotoğraf kokuyu göstermez; bu nedenle olay günlükleri, belediye veya çevre birimi tutanakları, komşu tanıkları, işletmenin faaliyet saatleri, havalandırma veya baca sistemi incelemesi önem kazanır. Kaynağın belirlenmesi için teknik keşif gerekebilir.
Duman ve toz fiziksel iz bırakıyorsa pencere, balkon, araç, bahçe veya tesis üzerindeki birikim tarihli fotoğrafla belgelenmelidir. Temizlik ve onarım giderleri varsa faturalar saklanmalıdır. Bu belgeler hem taşkınlığın varlığını hem zarar kalemlerini destekler.
Titreşim veya sarsıntı komşuluk taşkınlığı sayılır mı?
Evet. TMK m.737 “sarsıntı”yı açıkça düzenler. Sanayi makinesi, pres, jeneratör, yüksek güçlü müzik sistemi veya sürekli mekanik ekipman binada hissedilir titreşim yaratabilir. Eğer titreşim komşulukta hoşgörü sınırını aşıyorsa müdahale istenebilir.
Titreşim yapısal zarar oluşturuyorsa uyuşmazlık yalnız TMK m.737 ile sınırlı kalmaz. Komşu parseldeki kazı veya yapı nedeniyle toprağın sarsılması ve taşınmazın tehlikeye düşürülmesi bakımından TMK m.738 komşu kazı ve inşaat zararı hükümleri de uygulanır. Fiziksel çatlak veya oturma varsa statik ve zemin incelemesi yapılmalıdır.
Titreşim ölçümü uzman cihazıyla yapılmalı ve kaynağın çalışma döngüsüyle eşleştirilmelidir. Yalnız “ev sallanıyor” beyanı, teknik olarak ölçülebilecek bir olayda tek başına yeterli ispat gücünü sağlamaz.
Komşuluk taşkınlığında hangi deliller hazırlanmalıdır?
Taşkınlık genellikle zamana yayılan bir davranıştır. Bu nedenle tek bir görüntü yerine kronolojik delil dosyası hazırlanmalıdır. Tarih, saat, süre, kaynak, etkilenen alan ve varsa yapılan şikâyet her olay için ayrı kaydedilmelidir.
- Tarih ve saat bilgili video/ses kayıtları,
- Belediye, zabıta veya kolluk tutanakları,
- Teknik gürültü/titreşim ölçümleri,
- Baca, havalandırma veya makine sistemine ilişkin fotoğraflar,
- Tanık anlatımları,
- Komşuya yapılan yazılı bildirimler,
- Site/apartman yönetimi tutanakları,
- Temizlik, onarım ve zarar faturaları,
- Gerekirse uzman görüşü ve mahkeme delil tespiti.
Delil elde edilirken özel hayatın gizliliği ve hukuka aykırı kayıt yasağı gözetilmelidir. Kendi evinizde duyulan sesi ve taşkınlığın etkisini belgelemek ile komşunun özel alanını gizlice izlemek aynı şey değildir. Delil yöntemi ölçülü ve hukuka uygun olmalıdır.
Delil tespiti ne zaman istenir?
Taşkınlığın kaynağı kısa sürede değiştirilebilecekse veya dava açılana kadar mevcut durumun kaybolma riski varsa HMK m.400 ve devamı kapsamında delil tespiti önem kazanır. Özellikle işletme makinesinin, baca sisteminin veya titreşim kaynağının değiştirilmesi bekleniyorsa keşif ve bilirkişi incelemesi daha sonra aynı koşullarda yapılamayabilir.
Delil tespiti esas davanın yerine geçmez. Amaç, ileride kullanılacak delili mahkeme eliyle korumaktır. Talepte hangi taşkınlığın nerede ve hangi teknik yöntemle tespit edilmesi istendiği somutlaştırılmalıdır. Sitemizdeki HMK 400-406 delil tespiti rehberi bu usulü ayrıntılı açıklar.
Teknik bir konuda tarafça alınacak bilimsel görüş de HMK m.293 kapsamında sunulabilir. Bunun için uzman görüşü HMK 293 rehberindeki usul kuralları dikkate alınmalıdır.
TMK m.730 kapsamında hangi talepler ileri sürülebilir?
TMK m.730, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalara aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişinin hukuki korumasını düzenler. Zarar gören, durumun eski hâle getirilmesini, tehlikenin ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir.
Bu nedenle dava yalnız para tazminatı talebinden ibaret değildir. Asıl ihtiyaç gürültü kaynağının yalıtılması, havalandırma sisteminin düzeltilmesi, dumanın yönlendirilmesi veya belirli taşkın faaliyetin durdurulması olabilir. Talep sonucu taşkınlığın kaynağına ve giderilme yöntemine göre açık yazılmalıdır.
Mahkeme, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararların uygun bir bedelle denkleştirilmesine de karar verebilir. Bu durum, taşkınlığın her koşulda tamamen yasaklanacağı anlamına gelmez; kanunun denkleştirme mekanizması objektif ve kaçınılmaz etkiler için ayrıca uygulanır.
İhtiyati tedbir istenebilir mi?
Gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğma tehlikesi varsa HMK m.389 şartları çerçevesinde ihtiyati tedbir talebi değerlendirilebilir. Tedbir, asıl davanın sonucunu peşinen tamamen vermemeli ve ölçülü olmalıdır. Örneğin belirli makinenin gece çalıştırılmasının geçici olarak sınırlandırılması ile işletmenin tüm faaliyetinin durdurulması aynı ağırlıkta değildir.
Tedbir talebinde ciddi ve yakın risk somut delille gösterilmelidir. Sadece genel rahatsızlık beyanı yerine ölçüm, tutanak, doktor raporu veya teknik rapor gibi mevcut belgeler sunulmalıdır. Mahkeme gerektiğinde teminat koşulu da değerlendirebilir.
Belediye, zabıta veya çevre birimine şikâyet dava yerine geçer mi?
Hayır. Gürültü ve çevre mevzuatı kapsamında belediye, kolluk veya ilgili idari birimler denetim ve idari yaptırım uygulayabilir. Fakat idari şikâyet, TMK m.737 ve m.730’a dayalı özel hukuk talebinin yerine geçmez. Aynı olay hem idari hem özel hukuk yönünden sonuç doğurabilir.
İdari tutanaklar mahkeme dosyasında önemli delil olabilir. Özellikle aynı kaynak için farklı tarihlerde yapılmış ölçüm ve denetimler taşkınlığın sürekliliğini gösterir. Bununla birlikte idarenin ceza vermemesi, özel hukukta hoşgörü sınırının hiç aşılmadığını kesin olarak kanıtlamaz.
Taşkınlığı kiracı veya işletme yapıyorsa kime başvurulur?
Fiili taşkınlığı yapan kişi kiracı veya işletmeci olabilir. Bu durumda fiili davranışın durdurulması bakımından doğrudan taşkınlığı gerçekleştiren kişinin sorumluluğu incelenir. Taşınmaz malikinin TMK’dan doğan sorumluluğu ise somut kullanım ve hukuki ilişkiyle birlikte değerlendirilir.
Apartman veya site içinde uyuşmazlık varsa 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.18’deki kat maliklerinin doğruluk kurallarına uyma, birbirini rahatsız etmeme ve yönetim planına uyma yükümlülüğü de gündeme gelir. Yönetim planındaki özel sessizlik veya kullanım kuralları TMK m.737’yi ortadan kaldırmaz; ona ek kurallar oluşturabilir.
Kiracının sürekli rahatsızlık vermesi kira ilişkisi bakımından Türk Borçlar Kanunu’nun özen ve komşulara saygı borcu hükümlerini de ilgilendirir. Ancak malik, kiracı ve yönetim arasındaki talepler aynı hukuki sebebe dayanmayabilir; taraflar doğru belirlenmelidir.
Komşuya önce ihtar göndermek zorunlu mu?
TMK m.737 davası için kanunda genel bir noter ihtarı dava şartı olarak düzenlenmemiştir. Buna rağmen taşkınlığın kaynağı biliniyorsa yazılı bildirim pratik ve ispat yönünden önemlidir. Karşı taraf sorunu bilmediğini ileri sürebilir; yazılı bildirim taşkınlığın ne zaman haber verildiğini gösterir.
İhtarda rahatsızlığın kaynağı, tarih/saat aralığı ve istenen düzeltme somut yazılmalıdır. “Beni rahatsız etmeyin” gibi belirsiz cümle yerine “gece 23.00–03.00 arasında çalışan dış ünitenin titreşim ve gürültüsünün giderilmesi” gibi ölçülebilir bir talep kurulmalıdır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TMK m.737 ve m.730 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de yoğun konut alanlarında klima dış üniteleri, restoran ve kafe havalandırmaları, düğün/eğlence işletmeleri, atölyeler, jeneratörler, hayvan barınakları ve tarımsal faaliyet kaynaklı koku veya gürültü uyuşmazlıkları görülebilir. Hukuki ölçüt taşınmazın bulunduğu yerin niteliğine göre objektif biçimde belirlenir.
Akdeniz, Yenişehir, Mezitli ve Toroslar’daki apartman ve işyeri uyuşmazlıkları ile Tarsus, Erdemli, Silifke, Anamur ve Mut’taki tarım veya işletme kaynaklı uyuşmazlıklarda aynı kanun uygulanır. Komşuluk ilişkisinin türü, yerel kullanım ve teknik etki farklılaşır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar görev ve yetki kuralları çerçevesinde Mersin’den takip edilir.
Taşkınlığın ağaç dalı veya kökü biçiminde ortaya çıktığı durumlarda özel hüküm olan TMK 740 komşunun ağaç dalları ve kökleri uygulanır. Yola erişim sorunu ise ayrı olarak TMK 747 zorunlu geçit hakkı kapsamındadır.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Sık Sorulan Sorular
Komşunun yüksek sesle müzik dinlemesi yasak mı?
Her ses yasak değildir. Gürültü taşınmazın niteliği, yerel koşullar, saat, süre ve yoğunluğa göre hoşgörü sınırını aşıyorsa TMK m.737 kapsamında taşkınlık oluşur.
Gündüz gürültü yapmak serbest mi?
Hayır. Gündüz saatleri değerlendirmede önemlidir fakat gündüz yapılan sınırsız gürültüyü hukuka uygun hâle getiren genel bir kural yoktur.
Telefonla ses kaydı yeterli delil mi?
Kayıt olayı destekleyebilir; teknik desibel veya titreşim düzeyi tartışmalıysa güvenilir cihazla ölçüm ve bilirkişi incelemesi gerekir.
Komşunun yemek veya baca kokusu için dava açılabilir mi?
Koku hoşgörü sınırını aşıyor ve komşu taşınmazın normal kullanımını objektif olarak etkiliyorsa TMK m.737 ve m.730 kapsamında müdahale istenebilir.
Belediye ceza vermediyse dava açılamaz mı?
Açılabilir. İdari yaptırım ile özel hukukta taşkınlığın önlenmesi ve zarar giderimi farklı hukuki yollardır.
Kiracının gürültüsünden ev sahibi sorumlu olur mu?
Fiili taşkınlığı yapan kiracının sorumluluğu ile malikin ve kira ilişkisinin sonuçları ayrı değerlendirilir. Somut talebe göre taraflar belirlenir.
Noter ihtarı zorunlu mu?
TMK m.737 bakımından noter ihtarı genel dava şartı değildir. Ancak taşkınlığın bildirildiğini ve talebinizi ispatlamak için yazılı bildirim yararlıdır.
Gürültü yüzünden manevi tazminat alınır mı?
Manevi tazminat için Türk Borçlar Kanunu’ndaki kişilik hakkı ihlali ve manevi zarar şartları ayrıca oluşmalıdır. Her komşuluk taşkınlığı otomatik manevi tazminat doğurmaz.
Jeneratör titreşimi de gürültü sayılır mı?
TMK m.737 hem gürültüyü hem sarsıntıyı ayrı olarak kapsar. Jeneratörün ses ve titreşim etkisi teknik ölçümle birlikte değerlendirilebilir.
Dava açmadan önce delil tespiti yapılabilir mi?
Evet. Delilin kaybolma veya daha sonra tespitinin zorlaşma riski varsa HMK m.400 ve devamına göre delil tespiti istenebilir.
Apartman yönetim planındaki sessizlik kuralı geçerli mi?
Yönetim planı ve Kat Mülkiyeti Kanunu kuralları apartman içinde ayrıca uygulanır. Bu kurallar TMK m.737’deki genel komşuluk korumasına ek niteliğindedir.
Taşkınlık durursa geçmiş zarar istenebilir mi?
Taşkınlığın sona ermesi geçmişte oluşmuş ve ispatlanabilir maddi zararı ortadan kaldırmaz. Zarar, illiyet ve diğer sorumluluk şartları ayrıca değerlendirilir.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
