Komşuluk Hukukuna Aykırılığın Giderilmesi Dilekçesi | TMK 737 Word

Rahatsızlık ölçülebilir ve somut anlatılır

Kaynak taşınmaz, etkilenen taşınmaz, olay tarihleri, süreklilik, belediye/çevre/kolluk kayıtları ve varsa teknik ölçüm ayrı gösterilir.

TMK m.737

TMK m.737 Komşuluk Taşkınlığını Nasıl Sınırlar?

TMK m.737’ye göre herkes taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini yürütürken komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmak zorundadır. Kanun özellikle taşınmazın durumu, niteliği ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku, gürültü ve sarsıntı yoluyla rahatsızlık verilmesini yasaklar.

Bu nedenle komşuluk davasında yalnız rahatsızlığın varlığı değil, bunun normal hoşgörü sınırını aşıp aşmadığı incelenir. Konut bölgesi, sanayi alanı, kırsal alan veya karma kullanımlı yapı gibi çevresel koşullar değerlendirmeye etki eder; ancak imar veya ruhsat izninin bulunması komşuluk hukukuna aykırı aşırı taşkınlığı otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.

TMK m.730 Hangi Talepleri Tanır?

TMK m.730’a göre taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını yasal kısıtlamalara aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin giderilmesini ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir. Komşuluk hukukuna aykırılık davasında talep sonucu bu seçeneklerden hangisine dayanıyorsa açıkça yazılmalıdır.

Örneğin yalnız gelecekteki gürültünün önlenmesi isteniyorsa önleme talebi; yapı nedeniyle fiziksel zarar oluşmuşsa eski hâle getirme ve zarar giderimi; devam eden tehlike varsa tehlikenin giderilmesi somutlaştırılır. Mahkeme neyin yasaklanacağını veya hangi teknik önlemin alınacağını anlayacak kadar belirli bir talep kurulmalıdır.

Yerel Âdet ve Kaçınılmaz Taşkınlık

TMK m.737 yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirme haklarını saklı tutar. TMK m.730 da hâkime yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararların uygun bedelle denkleştirilmesine karar verme imkânı tanır. Bu nedenle her taşkınlığın tamamen yasaklanacağı varsayılmamalıdır.

Bir faaliyetin kaçınılmaz olduğu ileri sürülüyorsa gerçekten teknik olarak önlenip önlenemeyeceği bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir. Daha sessiz ekipman, izolasyon, filtre, çalışma saatinin değiştirilmesi veya başka teknik önlem mümkünse “kaçınılmazlık” iddiası ayrıca sınanır.

Gürültü Davasında Nasıl Delil Toplanır?

Gürültü iddiasında olay tarihleri, saatleri, süresi ve tekrar sıklığı kayıt altına alınmalıdır. Belediye, çevre birimi, zabıta veya kolluk tutanakları; mevzuata uygun teknik ses ölçümleri; tanık anlatımları ve hukuka uygun ses/görüntü kayıtları kullanılabilir. Tek gecelik münferit rahatsızlık ile haftalarca süren yüksek gürültü aynı yoğunlukta değerlendirilmez.

Ses kaydı elde edilirken özel hayatın gizliliği ve hukuka aykırı delil yasağı gözetilmelidir. Başkasının özel alanına gizli cihaz yerleştirmek yerine kendi taşınmazındaki etkileri ve resmî ölçümleri belgelemek tercih edilmelidir.

Koku, Duman, Toz ve Buğu Uyuşmazlıkları

Restoran, fırın, üretim tesisi, baca, atölye veya hayvancılık faaliyeti kaynaklı koku ve duman şikâyetlerinde kaynağın doğru tespiti önemlidir. İşletme ruhsatı, baca projesi, filtre sistemi, belediye veya çevre denetim tutanakları ve teknik raporlar incelenir.

Dilekçede yalnız “kötü koku geliyor” demek yerine kokunun kaynağı, yoğun olduğu saatler, taşınmaz kullanımına etkisi ve yapılan resmî başvurular yazılmalıdır. Birden fazla işletme varsa hangi kaynağın davalı taşınmazdan geldiği teknik olarak belirlenmelidir.

Sarsıntı ve Titreşim Nasıl İspatlanır?

Makine, inşaat, üretim veya ağır araç faaliyeti nedeniyle titreşim oluşuyorsa yapı güvenliği ve insan yaşamı üzerindeki etkiler ayrı incelenir. İnşaat mühendisi, makine mühendisi veya ilgili uzman bilirkişi ölçüm yapabilir. Çatlak, sıva dökülmesi veya taşıyıcı sistem etkisi varsa mevcut durum fotoğraf ve raporla korunmalıdır.

Zarar henüz oluşmamış olsa bile somut zarar tehlikesi varsa TMK m.730 kapsamında tehlikenin giderilmesi talep edilebilir. Bu nedenle yapı hasarı tamamen gerçekleşene kadar beklemek zorunlu değildir.

TMK m.738 Kazı ve Yapılar İçin Özel Kural Getirir

TMK m.738’e göre malik kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazların topraklarını sarsmak, onları tehlikeye düşürmek veya üzerlerindeki tesisleri etkilemek suretiyle zarar vermekten kaçınmak zorundadır. Komşuluk kurallarına aykırı yapılar bakımından taşkın yapılara ilişkin hükümler de uygulanır.

Komşu inşaat nedeniyle temel, istinat duvarı veya bina zarar görüyorsa yalnız m.737 gürültü/koku düzenine değil m.738 ve ilgili yapı güvenliği hükümlerine de dayanılabilir. Belediye ruhsat dosyası ve statik proje kayıtlarının getirtilmesi talep edilebilir.

İdari Başvuru Dava Açmaya Engel midir?

Gürültü, çevre veya ruhsat ihlali için belediye, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği birimleri veya kolluk nezdinde idari başvuru yapılması, özel hukuk kapsamında TMK m.730 ve 737’ye dayalı talebi otomatik olarak ortadan kaldırmaz. İdari yaptırım ile komşunun özel hukuk talebi farklı hukuki yollardır.

İdari tutanaklar dava açısından güçlü delil sağlayabilir. Bununla birlikte belediyenin “ruhsat uygundur” cevabı, komşuluk hukukundaki hoşgörü sınırının kesin olarak aşılmadığını gösteren bağlayıcı bir yargı kararı değildir.

Dava Şartı Arabuluculuk

6325 sayılı Kanun m.18/B uyarınca komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmalı ve anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenmelidir.

Acil zarar veya tehlike nedeniyle ihtiyati tedbir gerektiğinde arabuluculuk süreciyle birlikte geçici hukuki koruma ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Dava şartı arabuluculuk, kanunda izin verilen geçici koruma yollarının kullanılmasını ortadan kaldırmaz.

İhtiyati Tedbir Ne Zaman İstenir?

Devam eden faaliyet ciddi ve yakın zarar yaratıyorsa HMK m.389 ve devamındaki ihtiyati tedbir hükümleri çerçevesinde geçici önlem talep edilebilir. Tedbir, işletmeyi gereksiz biçimde tamamen durdurmak yerine tehlikeyi önleyecek ölçüde ve somut riskle bağlantılı kurulmalıdır.

Örneğin belirli makinenin gece çalıştırılmaması, güvenlik önlemi alınması veya zararlı faaliyetin belirli biçimde sınırlandırılması teknik raporla desteklenebilir. Tedbir talebinin ölçülü olması önemlidir.

Kiracı mı Malik mi Davalı Gösterilir?

Taşkınlığa neden olan kişi taşınmaz maliki, kiracı, işletmeci veya başka kullanıcı olabilir. TMK m.730 taşınmaz malikinin sorumluluğunu düzenler; somut fiili gerçekleştiren kişi ve sözleşmesel ilişki de diğer sorumluluk hükümleri açısından önem taşır. Dava açmadan önce taşınmazın tapu maliki ve işletmenin gerçek sahibi belirlenmelidir.

Yanlış kişiye karşı dava açmamak için tapu kaydı, ticaret sicili, ruhsat ve kira bilgileri mümkün olduğunca doğrulanmalıdır.

Keşif ve Bilirkişi İncelemesi

Komşuluk uyuşmazlıklarında mahkemenin taşınmazları yerinde görmesi ve uzman bilirkişinin kaynağı, yoğunluğu ve önlenebilirliği değerlendirmesi çoğu zaman belirleyicidir. Bilirkişi uzmanlığı rahatsızlığın türüne göre seçilmelidir: akustik/gürültü, çevre, makine, inşaat, jeoloji veya başka teknik alan.

Raporun yalnız “rahatsızlık vardır/yoktur” sonucu değil, ölçüm yöntemi, mevzuat standardı, çalışma saatleri ve önerilen teknik çözüm kısmı da incelenmelidir.

Zarar ve Tazminat

Taşkınlık nedeniyle maddi zarar oluşmuşsa zarar kalemleri ayrı ispatlanmalıdır. Yapı onarım bedeli, değer kaybı veya başka ekonomik zarar talep ediliyorsa fatura, ekspertiz ve bilirkişi incelemesi gerekir. Manevi tazminat talebi varsa kişilik hakkı ve ilgili sorumluluk hükümleri ayrıca değerlendirilir.

TMK m.730’daki zarar giderimi talebi, rahatsızlığın ortadan kaldırılması talebinden farklıdır. Dilekçede iki talep varsa ayrı ayrı yazılmalıdır.

Delil Kontrol Listesi

• Davacı ve davalı taşınmazların tapu kayıtları.
• Kaynak faaliyetin ruhsat ve işletme bilgileri.
• Olayların tarih-saat çizelgesi.
• Belediye, çevre, zabıta ve kolluk başvuruları.
• Teknik ölçüm raporları.
• Hukuka uygun fotoğraf, video ve ses kayıtları.
• Tanık listesi.
• Zarar varsa ekspertiz, onarım ve fatura belgeleri.
• Arabuluculuk son tutanağı.
• Keşif ve uygun uzman bilirkişi talebi.

Uygulamada En Sık Hatalar

• Her rahatsızlığı hoşgörü sınırını aşan taşkınlık gibi sunmak.
• Kaynağı belirlemeden yanlış komşuyu davalı göstermek.
• Teknik ölçüm gerekmesine rağmen yalnız kişisel beyana dayanmak.
• İdari ruhsatın özel hukuk sorumluluğunu tamamen kaldırdığını sanmak.
• TMK m.730’daki eski hâle getirme, tehlike giderimi ve tazminat taleplerini ayırmamak.
• Komşuluk uyuşmazlığında dava şartı arabuluculuğu tamamlamamak.
• Hukuka aykırı ses veya görüntü kaydı üretmek.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.730, 737 ve 738 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de konut, site, restoran, sanayi, liman çevresi veya tarımsal faaliyet kaynaklı uyuşmazlıklarda hoşgörü sınırı taşınmazın niteliği ve yerel koşullarla birlikte incelenir.

Akdeniz ve Toroslar’daki sanayi/işletme faaliyetleri ile Yenişehir-Mezitli’deki yoğun konut alanlarının çevresel koşulları farklı olabilir; ancak taşkınlığın ölçülmesi, resmi kayıt ve teknik bilirkişi incelemesi gereği değişmez.

İlgili İçerikler

Yapının komşu parsele taşması için TMK m.725 taşkın yapı dilekçesi, kiracının komşuları rahatsız etmesi için TBK m.316 ihtarnamesi ve ortak alan uyuşmazlığı için apartman ortak alan işgali ihtarnamesi incelenebilir.

Taşkınlığın Kaynağı Nasıl Kesinleştirilir?

Komşuluk uyuşmazlığında rahatsızlığın gerçekten davalı taşınmazdan kaynaklandığı gösterilmelidir. Aynı bölgede birden fazla restoran, atölye, klima dış ünitesi, jeneratör, baca veya inşaat faaliyeti bulunuyorsa yalnız yakınlık üzerinden kaynak tespiti yapılmamalıdır. Gürültüde ölçüm noktası ve zaman aralığı, koku veya dumanda baca ve hava akımı, titreşimde çalışan makine ve yapı bağlantısı teknik olarak belirlenmelidir.

Dava öncesinde belediye, çevre birimi veya kolluğa yapılan başvuruların tarih ve sonuçları aynı kronolojiye işlenmelidir. Resmî ekip farklı saatlerde ölçüm yapmışsa her ölçüm ayrı değerlendirilir. Davacı kendi taşınmazında rahatsızlığın yoğunlaştığı saatleri düzenli kaydederken hukuka aykırı biçimde komşunun özel alanına giren veya özel hayatı ihlal eden kayıt yöntemlerinden kaçınmalıdır.

Hoşgörü Sınırı Hangi Verilerle Değerlendirilir?

TMK m.737’de ölçüt yalnız kişinin öznel rahatsızlık düzeyi değildir. Taşınmazların niteliği, bölgenin kullanımı, yerel âdet, faaliyetin zamanı, süresi ve yoğunluğu birlikte değerlendirilir. Konut bölgesinde gece boyunca devam eden yüksek ses ile sanayi alanında gündüz olağan üretim sesi aynı koşullarda incelenmez. Bununla birlikte faaliyetin ruhsatlı olması, komşuluk hukukundaki taşkınlık yasağını ortadan kaldırmaz.

Mahkemeden keşif ve bilirkişi incelemesi istenirken hangi uzmanlığın gerekli olduğu belirtilmelidir. Akustik uyuşmazlıkta ses ölçümü yapabilecek uzman, yapısal titreşimde inşaat veya makine uzmanı, koku-duman iddiasında çevre veya ilgili teknik uzmanlık gerekebilir. Bilirkişi raporunun ölçüm yöntemi, cihaz kalibrasyonu, ölçüm saati ve karşılaştırılan mevzuat sınırları denetlenmelidir.

Davadan Önce Gönderilen İhtar Ne İşe Yarar?

Noter ihtarı veya ispatlanabilir yazılı bildirim her komşuluk davasının zorunlu şartı değildir; ancak davalının hangi taşkınlıktan haberdar edildiğini, hangi önlemin istendiğini ve faaliyetin uyarıdan sonra devam edip etmediğini göstermede önemlidir. İhtarda “rahatsızlık vermeyin” gibi genel ifade yerine gürültü, koku, duman, titreşim veya başka taşkınlığın tarihleri ve talep edilen makul önlem açıkça yazılmalıdır.

İhtar sonrasında davalı filtre, izolasyon, çalışma saati sınırlaması veya başka teknik önlem almışsa yeni durum ayrıca ölçülmelidir. Dava, artık mevcut olmayan eski bir taşkınlık üzerine kurulmadan önce güncel durum doğrulanmalıdır.

Talep Sonucu Teknik Olarak Nasıl Kurulur?

Mahkemeden yalnız “rahatsızlığın giderilmesi” istenmesi hükmün uygulanmasını güçleştirebilir. Bilirkişi incelemesi sonucunda uygulanabilir önlem belirlenebiliyorsa ses izolasyonu, belirli makinenin belirli saatlerde çalıştırılmaması, bacanın teknik standarda uygun hâle getirilmesi veya zararlı etkinin belirlenen sınırın altına indirilmesi gibi ölçülebilir sonuçlar talep edilebilir. Eski hâle getirme, tehlikenin giderilmesi ve tazminat kalemleri varsa her biri TMK m.730 çerçevesinde ayrı gösterilmelidir.

İhtiyati tedbir talebi de esas talep kadar ölçülü olmalıdır. Ciddi ve yakın zarar yalnız belirli makine veya saatlerden doğuyorsa tüm işletmenin süresiz kapatılmasını istemek yerine tehlikeyi geçici olarak önleyecek dar tedbirin neden yeterli olduğu veya olmadığı açıklanmalıdır.

Komşuluk Dosyası İçin Son Delil Matrisi

• Kaynak taşınmaz ve etkilenen taşınmazın tapu/adres bilgileri.
• Taşkınlığın türü, başlangıç tarihi, tekrar sıklığı ve saat aralıkları.
• Belediye, çevre, zabıta veya kolluk başvuruları ve tutanaklar.
• Teknik ölçüm varsa cihaz, tarih, yer ve sonuç bilgileri.
• İhtar ve davalının verdiği cevap veya aldığı önlemler.
• Zarar varsa fatura, ekspertiz, onarım ve değer kaybı belgeleri.
• Arabuluculuk son tutanağı ve tarafların doğru belirlenmesi.
• Keşif sırasında incelenmesi istenen teknik hususlar ve bilirkişi uzmanlığı.

Karar Sonrası Uygulama Nasıl Denetlenir?

Mahkeme taşkınlığın giderilmesine karar verdikten sonra kararın yalnız kâğıt üzerinde kalmaması gerekir. Hüküm belirli teknik önlem içeriyorsa uygulamanın tamamlanıp tamamlanmadığı, gerekiyorsa yeniden ölçüm ve keşifle kontrol edilir. Davalı faaliyeti başka ekipmanla aynı yoğunlukta sürdürüyorsa hükmün fiilen yerine getirilip getirilmediği ayrıca değerlendirilir. Tazminata hükmedilmişse giderim alacağı ile taşkınlığın geleceğe yönelik önlenmesi birbirinden bağımsız takip edilir.

Son kontrol: Dava gününde taşkınlığın devam edip etmediği, kaynağın doğru kişi ve taşınmazla eşleştirildiği ve talep edilen önlemin teknik olarak uygulanabilir olduğu yeniden doğrulanmalıdır.

SSS