Kooperatif Genel Kurulunu Kim Toplantıya Çağırabilir? 1163 m.43 | 2026
Kısa ve net cevap: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.43’e göre kooperatif genel kurulunu toplantıya çağırma görevi esas olarak yönetim kuruluna aittir. Anasözleşmeyle bu konuda başka bir organ yetkili kılınmışsa o organ da çağrı yapabilir. Gerekli hâllerde denetçiler, kooperatifin bağlı olduğu üst birlik ve tasfiye hâlinde tasfiye memurları da genel kurulu toplantıya çağırabilir. Kanunda öngörülen organların genel kurulu toplayamaması veya görevlerini yerine getirmemesi durumunda m.44’teki ortakların talebi ve ilgili Bakanlık/mahkeme mekanizmaları devreye girer. Çağrıyı kimin yaptığı, toplantının geçerliliği bakımından biçimsel bir ayrıntı değildir; yetkisiz kişi veya kurul tarafından yapılan çağrı, alınan kararların iptali veya geçersizliği tartışmasına yol açabilir. Bu nedenle toplantı öncesinde çağrı yetkisinin kaynağı, çağrı kararı, gündem, bildirim süresi ve ortak listesinin hazırlanması birlikte kontrol edilmelidir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.43 ne düzenliyor?
m.43, genel kurul toplantısının hangi kişi veya organ tarafından başlatılabileceğini düzenler. Genel kurul kooperatifin en yetkili organı olsa da kendiliğinden toplanan sürekli bir organ değildir. Toplantı sürecinin hukuka uygun biçimde başlaması için çağrı yetkisi bulunan organın karar alması ve m.45–46’daki çağrı/gündem kurallarının uygulanması gerekir.
Temel çağrı organı yönetim kuruludur. Bunun yanında anasözleşme başka bir organa yetki verebilir; denetçiler, kooperatifin bağlı olduğu üst birlik ve tasfiye memurları da Kanun’un belirlediği şartlarda çağrı yapabilir. Bu çoklu sistemin amacı, yönetim kurulunun görevini yapmaması hâlinde genel kurulun tamamen işlevsiz kalmasını önlemektir.
m.43, m.42’deki genel kurulun devredilemez yetkileri ile birlikte okunmalıdır. Genel kurulun karar alması gereken bir konu ortaya çıktığında çağrı mekanizması çalıştırılmazsa kooperatifin temel kararları alınamaz. Güncel Kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.
Yönetim kurulunun genel kurulu çağırma görevi nedir?
Kooperatifin olağan işleyişinde genel kurulu toplantıya çağıran organ yönetim kuruludur. Yönetim kurulu hesap döneminin bitiminden sonra olağan genel kurulu süresinde toplar, gündemi hazırlar, toplantı tarih ve yerini belirler ve ortaklara çağrı yapılmasını sağlar. Olağanüstü ihtiyaç ortaya çıkarsa da yönetim kurulu genel kurulu toplantıya çağırabilir.
m.45 uyarınca olağan genel kurul, hesap dönemi sonundan itibaren altı ay içinde ve en az yılda bir yapılır; Kanun’daki koşullarla belirli kooperatiflerde iki hesap dönemini kapsayan birleşik genel kurul imkânı vardır. Bu nedenle yönetim kurulunun çağrı görevi yalnız takdire bağlı bir yetki değil, kanuni sürelerle bağlı bir yükümlülüktür.
Yönetim kurulu çağrı kararı alırken toplantı gündemini, tarihini, saatini ve yerini açıkça belirlemelidir. Ortaklara gönderilen bildirim ile yönetim kurulu kararının uyumlu olması gerekir. Sonradan farklı gündem veya farklı toplantı yeri kullanılması usul uyuşmazlığı yaratır.
Başkan veya tek bir yönetim kurulu üyesi genel kurulu çağırabilir mi?
Çağrı yetkisi kural olarak yönetim kuruluna aittir; bu nedenle kurul halinde karar alınması gerekir. Yönetim kurulu başkanı, alınmış kurul kararının uygulanması kapsamında çağrı yazılarını imzalayabilir veya işlemleri yürütebilir. Fakat kurul kararı olmadan yalnız başkanın kişisel iradesiyle çağrı yapılması, anasözleşmede açık özel yetki bulunmadıkça m.43 bakımından sorun doğurur.
Yönetim kurulunun karar alma usulü, anasözleşme ve ilgili Kanun hükümlerine göre incelenir. Çağrıya dayanak yönetim kurulu kararının karar defterinde bulunması, yeterli üye katılımı ve çoğunlukla alınmış olması gerekir. İmza eksikliği veya karar kaydının sonradan oluşturulması toplantı iptal davalarında delil konusu olabilir.
Bu sebeple genel kurul dosyasında yalnız ortaklara gönderilen çağrı mektubu değil, çağrı kararının dayandığı yönetim kurulu kararı da saklanmalıdır.
Denetçiler genel kurulu ne zaman toplantıya çağırabilir?
m.43, gerekli hâllerde denetçilerin de genel kurulu toplantıya çağırabileceğini düzenler. Denetçinin temel görevi kooperatifin hesap ve işlemlerini genel kurul adına denetlemektir. Denetim sırasında genel kurulun acil karar almasını gerektiren ciddi hukuka aykırılık, mali tehlike veya yönetim organı işlevsizliği tespit edilirse çağrı yetkisi kullanılabilir.
m.67 denetçilerin raporlama ve bildirim görevini; m.65 ve m.66 denetim kapsamını düzenler. Yönetim kurulunun genel kurulu süresinde toplamaması, kooperatifin mali durumunun acil görüşülmesi veya organ boşluklarının giderilmesi gereken durumlar denetçinin çağrı görevini gündeme getirebilir.
Denetçi çağrısı da m.45–46’daki toplantı bildirimi, gündem ve süre kurallarına uymalıdır. Denetçi “acil durum var” diyerek ortakların gündemi öğrenme ve toplantıya hazırlanma haklarını tamamen ortadan kaldıramaz; kanuni istisnalar yoksa genel çağrı prosedürü korunur.
Kooperatifin bağlı olduğu üst birlik genel kurulu çağırabilir mi?
Evet. m.43, kooperatifin bağlı olduğu üst birliğe de genel kurulu toplantıya çağırma imkânı tanır. Kooperatif birlikleri, merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliği m.70 ve devamı maddelerde düzenlenir. Üst kuruluşların koordinasyon ve denetim işlevi, gerektiğinde alt kooperatifin genel kurulunun toplanmasını sağlamayı da kapsayabilir.
Üst kuruluşun çağrı yetkisi, kooperatifin kendi yönetim kurulu yerine günlük yönetimi devraldığı anlamına gelmez. Çağrı, Kanun’un genel kurul iradesini harekete geçiren güvence mekanizmasıdır. Toplantıda karar yine ortaklar veya temsilciler tarafından alınır.
Kooperatifin hangi üst kuruluşa bağlı olduğu üyelik ve tescil kayıtlarıyla belirlenmelidir. Yetkisiz başka bir birlik veya özel kuruluşun yaptığı çağrı m.43 kapsamında kabul edilemez.
Tasfiye hâlindeki kooperatifte genel kurulu kim çağırır?
Kooperatif tasfiye sürecine girdikten sonra da genel kurulun bazı kararları alması gerekebilir. m.43, tasfiye hâlinde tasfiye memurlarına çağrı yetkisi verir. Tasfiye memurları, tasfiye işlemlerinin gerektirdiği konuların ortaklarca karara bağlanmasını sağlamak için genel kurulu toplantıya çağırabilir.
Tasfiye hâli, genel kurulun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kooperatif tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı biçimde devam eder. Tasfiye memurları malvarlığının paraya çevrilmesi, borçların ödenmesi ve kalan değerlerin Kanun/anayasözleşmeye göre değerlendirilmesi süreçlerini yürütür; genel kurul yetkisine giren konularda ortak iradesine başvurur.
Tasfiye memurunun atanması ve yetkileri, genel kurul/ticaret sicili kayıtlarından doğrulanmalıdır. Görevi sona ermiş bir kişinin yaptığı çağrı yetki sorunu doğurur.
Yönetim kurulu çağrı yapmazsa ortaklar ne yapabilir?
m.44, ortaklara önemli bir güvence verir. En az ortakların onda biri, fakat her hâlde en az dört ortak genel kurulun toplantıya çağrılmasını yazılı olarak isteyebilir. Yönetim kurulu bu talebi on gün içinde yerine getirmek zorundadır. Anasözleşme daha düşük bir oran da öngörebilir.
Yönetim kurulu çağrı yapmazsa ilgili Bakanlık veya yapı kooperatiflerinde görevli idari makamlar ve son aşamada kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkeme üzerinden genel kurulun toplantıya çağrılması sağlanabilir. Bu süreç, yönetim kurulunun genel kurul iradesini bloke etmesini önler.
Ortakların talebi gündem maddelerini açıkça içermelidir. “Genel kurul toplansın” biçimindeki belirsiz talep yerine hangi konuların görüşülmesinin istendiği yazılmalıdır. Böylece hem yönetim kurulunun yükümlülüğü hem sonraki idari/yargısal başvurunun kapsamı belirlenebilir.
Çağrı yapmaya yetkili organ gündemi istediği gibi belirleyebilir mi?
Çağrı organı gündem hazırlar; fakat m.46 ortaklara gündeme madde ekletme hakkı tanır. En az ortakların onda biri, fakat her hâlde en az dört ortak, genel kurul tarihinden en az yirmi gün önce yazılı başvuruyla görüşülmesini istedikleri konuların gündeme konulmasını talep edebilir.
Ayrıca toplantı başladıktan sonra gündemde olmayan konular kural olarak görüşülemez. m.46 belirli istisnai konuların, toplantıya katılanların onda birinin yazılı teklifi ve çoğunluk kararıyla gündeme alınmasına izin verir. Dolayısıyla çağrı yetkisi gündem üzerinde mutlak ve sınırsız bir tekelleşme sağlamaz.
Gündem hazırlanırken m.42’deki devredilemez yetkiler ve yıllık olağan toplantıda görüşülmesi gereken mali konular da dikkate alınmalıdır.
Yetkisiz kişi tarafından yapılan genel kurul çağrısının sonucu nedir?
Çağrı yetkisi, genel kurul kararlarının geçerliliği bakımından önemli usul unsurudur. Yetkisiz kişi veya kuruluş tarafından çağrı yapılması, toplantıda alınan kararların iptali veya bazı hâllerde yokluk/geçersizlik iddialarına konu olabilir. Sonucun niteliği somut usulsüzlüğün ağırlığına ve ortakların katılım/itiraz durumuna göre değerlendirilir.
m.47, bütün ortakların hazır bulunduğu ve hiçbirinin itiraz etmediği hâllerde çağrı usulüne uyulmaksızın genel kurul yapılabilmesine izin verir. Bu “çağrısız genel kurul” istisnasıdır. Dolayısıyla çağrı eksikliği her durumda aynı sonucu doğurmaz. Bütün ortakların hazır ve itirazsız olması m.47 kapsamında ayrı hukuki rejimdir.
Bunun dışında usulsüz çağrıya rağmen toplantıya katılan ortağın itirazını tutanağa geçirmesi, m.53’teki iptal davası hakkı bakımından önemlidir. İptal davası toplantıyı izleyen günden itibaren bir aylık hak düşürücü süreye tabidir.
Genel kurul çağrı dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
- Çağrıya dayanak yönetim kurulu/denetçi/üst kuruluş/tasfiye memuru kararı,
- Güncel anasözleşmenin çağrı hükümleri,
- Toplantı gündemi, tarih, saat ve yer bilgisi,
- Ortaklara gönderilen çağrı yazıları ve tebliğ/teslim kanıtları,
- m.45 kapsamında Bakanlık veya ilgili makama yapılan bildirim,
- KOOPBİS üzerinden hazırlanan ortaklar listesi,
- Ortakların gündem ekleme talepleri,
- Varsa m.44 kapsamında ortakların çağrı talebi ve sonraki başvurular.
Bu dosya toplantıdan önce hazırlanmalı ve toplantı sonrası tutanakla birlikte saklanmalıdır. İptal davasında çağrının doğru yapıldığını ispatlamak kooperatif açısından somut belgelere dayanmalıdır.
Çağrı kontrol sırası
- Toplantının olağan mı olağanüstü mü olduğunu belirleyin.
- Çağrıyı yapan kişi veya organın m.43 veya anasözleşmeden yetkisini doğrulayın.
- Yetkili organın çağrı kararını karar defterinden kontrol edin.
- Toplantı tarihinin m.45’teki süre kurallarına uygunluğunu inceleyin.
- Gündemi m.46’ya göre kontrol edin.
- Ortaklara bildirim usulü ve en az 15 günlük çağrı süresini doğrulayın.
- Bakanlık/ilgili makama bildirim ve ortaklar listesi işlemlerini kontrol edin.
- Toplantı sonrası hazır bulunanlar ve itirazları tutanağa bağlayın.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatif genel kurulunu kural olarak kim çağırır?
Yönetim kurulu çağırır.
Denetçi genel kurulu çağırabilir mi?
Evet. m.43 gerekli hâllerde denetçilerin genel kurulu toplantıya çağırmasına izin verir.
Kooperatif birliği çağrı yapabilir mi?
Kooperatifin bağlı olduğu üst birlik m.43 kapsamında genel kurulu çağırabilir.
Tasfiye memuru genel kurul çağrısı yapabilir mi?
Evet. Tasfiye hâlinde tasfiye memurları çağrı yetkisine sahiptir.
Yönetim kurulu başkanı tek başına çağrı yapabilir mi?
Kural olarak çağrı yetkisi yönetim kuruluna aittir; başkan kurul kararının uygulamasını yürütür. Anasözleşmedeki özel hükümler ayrıca kontrol edilir.
Yönetim kurulu ortakların çağrı talebini yerine getirmezse ne olur?
m.44’teki idari ve yargısal mekanizmalar işletilebilir; ortakların en az onda biri ve en az dört ortak yazılı talepte bulunabilir.
Yetkisiz çağrı her durumda toplantıyı geçersiz yapar mı?
Usulsüzlüğün sonucu somut olaya göre değerlendirilir. Bütün ortakların hazır ve itirazsız olduğu m.47 çağrısız genel kurul istisnası ayrıca vardır.
Çağrı usulsüzlüğüne karşı dava süresi nedir?
m.53 kapsamındaki genel kurul kararının iptali davası toplantıyı izleyen günden itibaren bir aylık hak düşürücü süreye tabidir; dava ehliyeti şartları ayrıca uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
