Lahey Tebligatında Merkezî Makam, Talep Formu ve Tebliğ Sertifikası Nasıl Çalışır? m.2-6 | 2026
Madde 2: Lahey merkezî makamı nedir?
Sözleşmenin 2. maddesi her âkit devlete, diğer âkit devletlerden gelen tebligat taleplerini almak ve m.3-6 hükümlerine göre işlem yapmak üzere bir merkezî makam belirleme yükümlülüğü getirir. Her devlet bu makamı kendi iç hukukuna göre teşkil eder. Federal devletler veya birden fazla hukuk sistemi olan devletler m.18 uyarınca birden çok makam belirleyebilir.
Merkezî makam sistemi, taraf avukatlarının yabancı ülkede kime başvuracağını tahmin etme zorunluluğunu azaltır. Kaynak devletteki yetkili makam, talebi HCCH kayıtlarında belirtilen varış devleti merkezî makamına iletir. Merkezî makam belgeyi doğrudan tebliğ edebilir veya kendi ülkesindeki uygun bir kurum ya da görevli aracılığıyla tebligatı organize edebilir.
Güncel makam adresi eski dosyalardan kopyalanmamalıdır. HCCH, her devletin merkezî ve diğer yetkili makam bilgilerini Service Section içinde yayımlar. Sözleşmenin resmî metni ise tam metin sayfasında yer alır.
Madde 3: Lahey tebligat talebini kim gönderir?
Madde 3’e göre kaynak devlet hukukuna göre yetkili makam veya adlî görevli, Sözleşmeye ekli modele uygun talebi varış devletinin merkezî makamına iletir. Bu hüküm, her özel kişinin doğrudan merkezî makama başvurabileceği anlamına gelmez. Başvuranın kaynak devlet hukukuna göre yetkili olması gerekir.
Türkiye’den giden tebligatta mahkeme, icra dairesi veya ilgili yetkili makam üzerinden süreç yürütülür. Avukat tebligat belgelerini hazırlar ve mahkemeye sunar; ancak uluslararası resmî talebin hangi makam tarafından gönderileceği ilgili Türk usul ve Adalet Bakanlığı uygulamasına göre belirlenir.
Talep, HCCH’nin zorunlu model formuna uygun olmalıdır. Model form kaynak makam, muhatap, tebliğ edilecek belge, talep edilen yöntem ve diğer temel bilgileri taşır. Eski veya değiştirilmiş form kullanılması merkezî makamın ek bilgi istemesine yol açabilir.
İki nüsha ve legalizasyon kuralı nedir?
Madde 3, tebliğ edilecek belgenin veya kopyasının talebe eklenmesini ve talep ile belgenin ikişer nüsha gönderilmesini öngörür. Sözleşme ayrıca talep için legalizasyon veya eşdeğer formalite aranmayacağını açıkça düzenler. Bu, uluslararası tebligat sürecini sadeleştiren önemli bir kuraldır.
“Legalizasyon yok” kuralı, belgenin içeriği veya çevirisi bakımından hiçbir doğrulama gerekmez anlamına gelmez. Varış devleti tercüme, yetkili imza veya formun doğru doldurulması konusunda kendi m.5 ve m.7 şartlarını uygulayabilir. Apostil de tebligat talep formunun Sözleşme kapsamındaki iletim şartının yerine geçmez; farklı işlevleri olan kurumlardır.
Elektronik iletim uygulamaları gelişse de, varış devletinin kabul ettiği teknoloji ve belge formatı ülke profiline göre kontrol edilmelidir. Sözleşmenin teknoloji-nötr yapısı her devletin tamamen elektronik başvuru kabul ettiği anlamına gelmez.
Madde 4: Talep Sözleşmeye uygun değilse ne olur?
Merkezî makam, talebin Sözleşme hükümlerine uygun olmadığını düşünürse m.4 uyarınca başvurana gecikmeden bilgi verir ve itirazını belirtir. Bu düzenleme, teknik eksikliklerin sessiz biçimde bekletilmesini önlemeyi amaçlar. Eksiklik form, yetki, dil, adres veya başka bir Sözleşme şartıyla ilgili olabilir.
Madde 4 kapsamındaki uygunsuzluk bildirimi, m.13’teki egemenlik veya güvenlik nedeniyle ret ile aynı değildir. Teknik eksiklik çoğu zaman tamamlanabilir; m.13 ise Sözleşmeye uygun talebin istisnai şekilde yerine getirilmemesini düzenler. Bu ayrımı Lahey m.13 rehberimizde ayrıntılı açıkladık.
Madde 5: Merkezî makam tebligatı nasıl yapar?
Merkezî makam, belgeyi kendi iç hukukunda yerel davalarda kullanılan yöntemle tebliğ eder veya ettirir. Kaynak makam özel bir yöntem talep etmişse ve bu yöntem varış devleti hukukuyla bağdaşmıyorsa uygulanabilir. Muhatabın belgeyi gönüllü kabul etmesi de mümkündür.
Varış devleti m.5 kapsamında belgenin kendi resmî dilinde olmasını veya o dile çevrilmesini isteyebilir. Bu nedenle talebi hazırlamadan önce ülkenin tercüme şartı kontrol edilmelidir. Lahey tebligatında tercüme yazımızda bu konu ayrı arama niyetiyle ele alınmıştır.
Merkezî makamın kullandığı iç yöntem kaynak devlet usulünden farklı olabilir. Önemli olan Sözleşmenin ve varış devleti hukukunun öngördüğü usulün yerine getirilmesi ve bunun m.6 sertifikasında açıkça gösterilmesidir.
Madde 6: Tebliğ sertifikası neyi ispatlar?
Tebligat tamamlandığında varış devletinin merkezî makamı veya belirlediği yetkili makam, Sözleşmeye ekli model sertifikayı doldurur. Sertifika belgenin tebliğ edildiğini, kullanılan yöntemi, yeri, tarihi ve belgenin teslim edildiği kişiyi gösterir. Tebligat gerçekleştirilemediyse bunu engelleyen neden sertifikada açıklanır.
Bu sertifika kaynak mahkeme için kritik ispat aracıdır. Davalı yargılamaya katılmıyorsa, mahkemenin Lahey m.15 kapsamında hüküm verip veremeyeceği değerlendirmesinde sertifikanın içeriği doğrudan önem taşır. Sertifika olmadan karar verme konusunda Türkiye’nin m.15/2 bildirimi ve altı aylık şartlar ayrıca uygulanır.
Madde 6 sertifikası her zaman “tebligat hukuken kusursuzdur” şeklinde tartışmasız sonuç yaratmaz. Yanlış kişiye teslim, yanlış adres, tercüme veya kullanılan kanal gibi itirazlar somut olayda ileri sürülebilir. Ancak resmî sertifika tebligatın Sözleşme sürecindeki temel kaydıdır.
Davalı görünmüyorsa m.15 karar öncesi koruma rehberimiz ayrıca incelenmelidir.
Türkiye bakımından merkezî makam kimdir?
HCCH kayıtlarında Türkiye bakımından Sözleşmenin merkezî ve yetkili makam görevleri Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü üzerinden yürütülmektedir. Ancak adres, iletişim, form ve ödeme bilgileri değişebileceğinden işlem tarihindeki HCCH kaydı ve Bakanlık duyurusu esas alınmalıdır.
Türkiye’ye gelen tebligatta merkezî makam yabancı talebi alır ve Türk hukukuna göre tebligatı organize eder. Türkiye’den giden tebligatta ise hedef ülkenin merkezî makam bilgileri HCCH sisteminden alınır. Aynı dosyada birden fazla yabancı ülkede davalı varsa her ülkeye ayrı talep seti hazırlanır.
Türkiye’nin m.10 alternatif kanallarına itiraz ettiği unutulmamalıdır. Türkiye’ye yapılacak tebligatta posta veya doğrudan görevli kanalları konusunda m.10 rehberimiz esas alınmalıdır.
Lahey merkezî makam tebligatı ne kadar sürer?
Sözleşme tüm devletler için sabit bir tamamlanma süresi belirlemez. Süre varış ülkesinin iş yükü, adresin doğruluğu, tercüme, yerel görevli, ödeme, başarısız ilk deneme ve özel yöntem gibi faktörlere bağlıdır. Bu nedenle “Lahey tebligatı kesin üç ay sürer” gibi ifadeler doğru değildir.
Mahkeme takvimi belirlenirken tebligatın uluslararası niteliği dikkate alınmalıdır. Duruşma tarihi tebligatın dönüşünü beklemeyecek kadar yakın belirlenirse savunma hakkı ve m.15 sorunları doğabilir. Dosyanın gönderim tarihi, varış merkezî makamına ulaştığı tarih, işlem durumu ve sertifika dönüş tarihi ayrı kaydedilmelidir.
Sertifika uzun süre dönmezse m.15/2’nin şartları gündeme gelebilir; ancak yalnız altı ayın geçmesi yeterli değildir. Sertifika için makul girişimlerin yapıldığı gösterilmelidir.
En sık yapılan hatalar
Birinci hata, güncel olmayan merkezî makam adresine gönderim yapmaktır. HCCH kaydı işlem günü kontrol edilmelidir.
İkinci hata, zorunlu model form yerine serbest dilekçe göndermektir. Merkezî makam ana kanalında model form esastır.
Üçüncü hata, tek nüsha evrak göndermek veya tebliğ belgesini talebe eklememektir. Madde 3 iki nüsha kuralı getirir.
Dördüncü hata, talep için apostil/legalizasyon aramaktır. Sözleşme bu formaliteyi kaldırır; ancak tercüme ve diğer ülke şartları ayrı konudur.
Beşinci hata, m.6 sertifikasının dönüşünü takip etmemektir. Yargılama ve hüküm aşamasında bu sertifika kritik rol oynar.
Altıncı hata, teknik eksiklik yazısını m.13 egemenlik/güvenlik reddi sanmaktır. Çözüm yolları farklıdır.
2026 kontrol listesi
- HCCH’den varış devletinin güncel merkezî makamını bulun.
- Kaynak devlette talebi göndermeye yetkili makamı belirleyin.
- Güncel zorunlu Lahey model formunu kullanın.
- Talep ve tebliğ belgesini iki nüsha hazırlayın.
- Gerekli tercümeyi varış devletinin m.5 şartına göre tamamlayın.
- Talep formu için gereksiz apostil/legalizasyon yapmayın.
- Özel yöntem istiyorsanız bunu açıkça belirtin ve varsa masrafı hesaplayın.
- Merkezî makamdan gelen m.4 eksiklik bildirimine gecikmeden cevap verin.
- m.6 sertifikasını dosyada saklayın ve tebligat tarihini kaydedin.
- Davalı görünmüyorsa m.15, süre kaçırılmışsa m.16 hükümlerini ayrıca kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Lahey tebligatında merkezî makam ne yapar?
Yabancı devletten gelen talebi alır, Sözleşmeye uygunluğunu kontrol eder, tebligatı yapar veya yaptırır ve sonucu sertifikayla bildirir.
Lahey formunu avukat doğrudan yabancı merkeze gönderebilir mi?
Talebi kimin gönderebileceği kaynak devlet hukukuna göre belirlenir; m.3 yetkili makam veya adlî görevliyi esas alır.
Belge kaç nüsha gönderilir?
Madde 3 talep ve tebliğ edilecek belgenin iki nüsha gönderilmesini öngörür.
Apostil gerekir mi?
Madde 3 talep bakımından legalizasyon veya eşdeğer formalite aranmayacağını açıkça düzenler.
Merkezî makam formu eksik bulursa ne olur?
Madde 4 uyarınca başvurana gecikmeden bilgi verir ve itirazını belirtir.
Tebligat sertifikasında hangi bilgiler bulunur?
Yöntem, yer, tarih ve teslim edilen kişi; başarısızlık hâlinde tebligatı engelleyen neden gösterilir.
Sertifika gelmeden karar verilebilir mi?
Türkiye’nin m.15/2 bildirimi kapsamında üç şart birlikte gerçekleşirse mümkün olabilir; ayrı m.15 incelemesi gerekir.
Merkezî makam yolu ücretli midir?
Standart kamu hizmeti kural olarak ücretsizdir; adlî görevli veya özel yöntem masrafı m.12 kapsamında başvurana ait olabilir.
Türkiye’ye posta yoluyla doğrudan Lahey tebligatı yapılabilir mi?
Türkiye m.10 yöntemlerine itiraz etmiştir; uygun kanal m.10 rehberindeki ülke beyanına göre seçilmelidir.
Adres bilinmiyorsa merkezî makam talebi yapılabilir mi?
Hayır. M.1, muhatabın adresi bilinmiyorsa Sözleşmenin uygulanmayacağını düzenler.
Merkezî makam kanalı, Lahey Tebligat Sözleşmesinin omurgasıdır. Doğru form, doğru makam, doğru tercüme ve m.6 sertifikasının takibi birlikte yapılmadığında uluslararası tebligat yalnız gecikmez; savunma hakkı ve hükmün sonraki etkileri de tartışmalı hâle gelir. Türkiye geneli ve uluslararası dosyalar Mersin’den yönetilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
