Libya, Almanya İstisna Akdi ve Geçici Görev Süreleri Yurt Dışı Borçlanmasına Girer mi? | 2026
Kısa ve Net Cevap
SGK’nın 2026 tarihli açıklamasında üç özel yurt dışı çalışma grubu, Türkiye’de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında prim ödenmiş olması nedeniyle 3201 borçlanması dışında bırakılmıştır: Libya’da iş üstlenen Türk işverenler yanında 1 Eylül 1985’ten sonra geçen çalışma süreleri; Almanya’da istisna akdi kapsamında Türk işveren yanında geçen çalışma süreleri; 5510 sayılı Kanunun 10. maddesi ve sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca yurt dışında geçici görevle geçen süreler.
Neden Bu Süreler Yurt Dışı Borçlanmasına Girmez?
3201 borçlanmasının amacı Türkiye sosyal güvenlik sisteminde karşılığı bulunmayan belirli yabancı süreleri satın alarak Türkiye hizmetine dönüştürmektir. Oysa sayılan özel çalışma gruplarında kişi yurt dışında bulunmasına rağmen Türkiye’de emekliliğe esas sosyal güvenlik primi veya keseneği ödenmiştir. Aynı günlerin ikinci kez 3201 borçlanmasıyla hizmete çevrilmesine izin verilmez.
SGK’nın açık listesi: Yurt Dışı Borçlanması İşlemleri 2026.
Libya’da 1 Eylül 1985 Tarihi Neden Önemli?
SGK, Libya’da iş üstlenen Türk işverenlerce çalıştırılan Türk işçilerinin 1 Eylül 1985 tarihinden sonra bu ülkede geçen çalışma sürelerini özel olarak borçlandırılamayan dönemler arasında sayar. Bunun nedeni bu dönemlerde Türkiye’de emekliliğe esas sigorta primi uygulamasının devreye girmesidir.
Bu nedenle Libya dosyasında sadece ‘Libya’da çalıştım’ bilgisi yeterli değildir. İşverenin Türk işvereni olup olmadığı, çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri ve 1 Eylül 1985 öncesi/sonrası ayrımı kontrol edilmelidir.
1 Eylül 1985 Öncesi Libya Süreleri
SGK’nın yasak cümlesi açıkça 1 Eylül 1985’ten sonraki dönemleri hedefler. Bu tarihten önceki Libya hizmetleri bakımından kişinin o dönemde Türk vatandaşı olması, hizmeti belgelendirmesi ve 3201’in diğer genel şartları değerlendirilir. Dolayısıyla bütün Libya çalışma geçmişini tek kalemde ‘borçlanılamaz’ saymak doğru değildir.
Eski hizmet belgelerinin bulunması zor olabileceğinden, işveren kayıtları, dış temsilcilik belgeleri ve yabancı ülke hizmet kayıtları birlikte araştırılmalıdır.
Almanya’da İstisna Akdi Nedir?
Almanya’daki istisna akdi uygulamasında Türk işveren belirli bir iş veya eser sözleşmesi kapsamında Almanya’da faaliyet yürütür ve kendi işçilerini geçici olarak bu işte çalıştırabilir. SGK, bu kapsamda Türk işverenlerce çalıştırılan Türk işçilerinin Almanya’daki çalışma sürelerini, Türkiye sosyal güvenlik primleriyle bağlantılı özel rejim nedeniyle 3201’den ayrıca borçlandırmaz.
Burada kişi Almanya’da fiilen çalıştığı için ‘Almanya hizmetidir, borçlanırım’ diye düşünmemelidir. Çalışmanın hukuki statüsü ve Türkiye priminin varlığı belirleyicidir.
Normal Almanya Çalışmasıyla Farkı
Bir Alman işverene bağlı veya Alman sosyal güvenlik sistemine tabi normal çalışma ile Türk işverenin istisna akdi kapsamındaki çalışma aynı değildir. Normal Alman sigortalılık süreleri 3201’in genel şartlarıyla borçlanılabilirken, istisna akdi kapsamındaki özel süreler SGK’nın borçlandırılamayan listesinde yer alır.
Hizmet cetvelindeki işveren, prim statüsü ve görev belgesi bu ayrımı göstermelidir.
5510 m.10 Kapsamındaki Geçici Görev
5510 sayılı Kanunun 10. maddesi, Türkiye’de sigortalı olan kişinin işvereni tarafından geçici görevle yabancı ülkeye gönderilmesi halinde Türk sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasına ilişkin temel düzenlemedir. Türkiye’nin taraf olduğu ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri veya Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi de geçici görev süresince hangi ülke mevzuatının uygulanacağını belirleyebilir.
Kişi yurt dışında fiilen çalışsa bile bu sürede Türk sosyal güvenlik mevzuatı devam etmiş ve malullük, yaşlılık, ölüm sigortası primi Türkiye’ye ödenmişse 3201 borçlanmasına ihtiyaç ve hukuki imkân yoktur.
Görevlendirme Belgesi ve A1 Benzeri Belgeler
Sosyal güvenlik sözleşmesine göre geçici görevlendirmede uygulanacak ülke mevzuatını gösteren sertifika veya form düzenlenebilir. Avrupa Birliği A1 belgesiyle aynı ad kullanılmasa da Türkiye’nin ikili sözleşmelerinde ülkeye özgü geçici görev formları vardır. Bu belgeler, kişinin yabancı ülkede çalışırken Türk mevzuatına tabi kalıp kalmadığını tespit etmek için önemlidir.
Yanlışlıkla Borçlanma Yapılırsa
Türkiye primi olan özel dönemlerin 3201 kapsamında yanlışlıkla borçlandırılması hizmet çakışmasına yol açar. SGK sonradan tespit ettiğinde günlerin iptali, borçlanma tutarının iade/mahsup edilmesi ve bu günlere dayanarak aylık bağlanmışsa aylığın yeniden hesaplanması gündeme gelebilir.
Bu nedenle eski Libya veya istisna akdi hizmetlerinde başvuru öncesi Türkiye hizmet dökümü mutlaka incelenmelidir.
Türkiye Hizmet Dökümünde Günler Görünmüyorsa
Eski dönem hizmetinin dijital SGK dökümünde görünmemesi, otomatik olarak 3201 borçlanması yapılabileceği anlamına gelmez. Arşiv kayıtları, işveren bildirgeleri, prim bordroları ve gerekiyorsa hizmet tespiti belgeleri araştırılmalıdır. Özellikle 1980’ler ve 1990’lardaki kayıtların farklı sicillerde bulunması mümkündür.
Emeklilik Hesabına Etkisi
Bu özel süreler zaten Türkiye hizmeti olarak primlendirilmişse emeklilik hesabında Türkiye hizmeti şeklinde kullanılmalıdır. Tekrar 3201 gününe dönüştürülmemeleri, hizmetin değersiz olduğu anlamına gelmez; tam tersine kişi ikinci kez prim ödemekten korunur.
Sık Sorulan Sorular
1. 1987’de Libya’da Türk firmasında çalıştım; 3201 borçlanması yapabilir miyim?
1 Eylül 1985 sonrası Türk işveren kapsamındaki çalışma SGK’nın borçlandırılamayan özel listesindedir.
2. 1984 Libya dönemi?
1 Eylül 1985 öncesi süreler genel 3201 şartlarıyla ayrıca incelenir.
3. Almanya’da Türk firmasında çalıştım, hepsi yasak mı?
İstisna akdi statüsü olup olmadığı belirlenmelidir.
4. Alman işveren yanındaki normal çalışma?
Genel 3201 şartlarına göre borçlanılabilir.
5. Türkiye’den geçici görevlendirildim?
Türk primi devam ediyorsa 3201’den ikinci kez borçlanılmaz.
6. Görev formu yoksa?
SGK ve işveren arşivleriyle hangi mevzuata tabi olunduğu araştırılmalıdır.
7. Türkiye hizmet dökümünde görünmüyor?
Arşiv ve eski siciller kontrol edilmeden 3201 başvurusu yapılmamalıdır.
8. Yanlışlıkla borçlandım ve ödedim?
SGK’da düzeltme/iade ve hizmet hesabı değerlendirilir.
9. Bu günler emeklilikte hiç mi sayılmaz?
Türkiye primi varsa Türkiye hizmeti olarak değerlendirilir.
10. Geçici görevle yabancı ülke primi de ödendiyse?
Sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanacak mevzuat ve çakışma hükümleri ayrıca incelenir.
Resmî Kaynaklar
SGK – Yurt Dışı Borçlanması 2026 · 5510 m.10 ve 3201 sayılı Kanun
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
