Liman ve Koylarda Gezi-Spor Teknelerinin Hız Sınırı Nedir? Limanlar Yönetmeliği m.21/2 (2026)

Limanlar Yönetmeliği m.21/2 hangi hız kuralını getirir?

Limanlar Yönetmeliği m.21/2, spor, gezi ve eğlence amaçlı gemi ve deniz araçlarının liman ve koy içindeki seyrini genel bir güvenlik standardına bağlar. Bu araçlar diğer gemilerin faaliyetlerine engel olmayacak ve zarar vermeyecek hızda seyretmek zorundadır. Hüküm, küçük ve süratli teknelerin büyük ticari gemilerin manevra alanında kontrolsüz biçimde hareket etmesini önlemeyi amaçlar.

Kural yalnız “azami hız tabelası” mantığıyla okunamaz. Liman başkanlığı somut bir sayısal limit koymamış olsa bile teknenin oluşturduğu dalga, çevredeki bağlı gemiler, balıkçı tekneleri, yolcu operasyonu, hava ve görüş şartları dikkate alınarak güvenli hız seçilmelidir. Emniyetli hız sabit bir sayıdan çok, somut seyir şartına uygun davranış yükümlülüğüdür.

Türkiye’de bütün limanlar için tek bir knot sınırı var mı?

Hayır. Limanlar Yönetmeliği m.21/2 bütün liman ve koylar için tek bir 3, 5, 6 veya 10 knot rakamı koymaz. İnternette sık görülen “limanda hız sınırı 5 knottur” türündeki genellemeler, belirli bir limanın yerel talimatı başka bir bölgede uygulanıyormuş gibi yanlış sonuç doğurabilir.

Doğru yöntem, teknenin bulunduğu liman idari sahasının liman başkanlığı talimatlarını kontrol etmektir. Liman başkanlığı belirli liman, marina yaklaşması, koy, sezon veya tekne türü için somut hız sınırı belirleyebilir. Böyle bir limit varsa emniyetli hız yükümlülüğünün üst sınırı olarak bağlayıcıdır; şartlar daha düşük hız gerektiriyorsa kaptan daha da yavaşlamalıdır.

Hangi araçlar “spor, gezi ve eğlence amaçlı” kabul edilir?

Hüküm özel yatlar, gezi tekneleri, sürat tekneleri, eğlence amaçlı motorlu deniz araçları ve ilgili rekreasyon teknelerini kapsar. Ticari günübirlik gezi teknesi de faaliyetinin niteliğine göre bu güvenlik rejiminin içinde değerlendirilir. Teknenin özel veya ticari kaydı, liman içinde diğer gemilere zarar vermeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Jet ski ve benzeri kişisel deniz araçları da yüksek sürat ve ani manevra kabiliyeti nedeniyle liman otoritesinin hız ve faaliyet kısıtlamalarına tabidir. Ayrıca m.21/1’de bazı kritik liman alanlarında su sporları tamamen yasaktır. Bu nedenle “hız kuralına uyuyorum” denilerek yasak bir yaklaşım kanalında sportif faaliyet yapılamaz.

Emniyetli hız nasıl belirlenir?

Emniyetli hız, teknenin mevcut şartlarda zamanında ve kontrollü şekilde manevra yapabileceği, diğer gemilerin operasyonunu bozmayacağı ve tehlikeli dalga yaratmayacağı sürattir. Teknenin boyu, motor gücü, durma mesafesi, dümen tepkisi, çevredeki trafik, su derinliği, rüzgâr, görüş, kıyı yapıları ve insan yoğunluğu birlikte değerlendirilir.

Aynı sürat açık denizde güvenli iken dar bir marina girişinde tehlikeli olabilir. Aynı 5 knot küçük bir bot için sınırlı dalga üretirken daha ağır bir tekne için belirgin wake oluşturabilir. Bu sebeple m.21/2 “sayıyı tutturma” değil, sonucu güvenli kılma yükümlülüğü getirir.

Liman başkanlığı hangi şekilde hız sınırı belirleyebilir?

Liman başkanlığı liman düzeni ve seyir emniyeti yetkisi kapsamında yerel liman talimatı, duyuru, trafik düzenlemesi veya belirli faaliyet izninde hız sınırı koyabilir. Sezonluk yoğunluk, yolcu trafiği, marina çevresi, yüzme alanları veya büyük gemi manevraları nedeniyle farklı sahalara farklı limitler uygulanabilir.

Kaptan veya tekne sahibi “genel Yönetmelikte sayı yazmıyor” diyerek yerel hız talimatını görmezden gelemez. Yerel talimat Yönetmeliğin verdiği yetkiyle somutlaştırılmış bağlayıcı kuraldır. Tekne kiralama işletmeleri de müşterilerine bu limitleri açıkça bildirmelidir.

Mendirek giriş ve çıkışlarında hız nasıl seçilir?

Mendirek ağzı gemi trafiğinin daraldığı kritik noktadır. Büyük gemi, römorkör, kılavuz botu, balıkçı teknesi ve gezi teknesi aynı geçişi kullanabilir. Spor veya gezi teknesi, geçiş önceliğini ve büyük geminin sınırlı manevra kabiliyetini dikkate alarak erken hız kesmelidir.

Mendirek içinde yüksek hızla gelip son anda motor kesmek güvenli davranış değildir; teknenin ataleti ve oluşan dalga devam eder. Hız, dar alana girmeden önce düşürülmeli ve tekne kontrollü rotada tutulmalıdır. VHF veya trafik merkezi talimatı varsa aynen uygulanır.

Bağlı gemilerin yakınından hızlı geçmek neden tehlikelidir?

Gezi veya sürat teknesinin oluşturduğu wake, rıhtıma bağlı gemiyi hareket ettirebilir; palamar halatlarında ani yük değişimi yaratabilir. Küçük çalışma tekneleri, gangway ve yük operasyonları da dalgadan etkilenebilir. Fiziksel çarpışma olmadan da zarar meydana gelebilir.

m.21/2’nin “zarar vermeyecek hız” ifadesi bu nedenle önemlidir. Teknenin bağlı gemiye temas etmemiş olması sorumluluğu otomatik kaldırmaz. Yüksek hız dalgası nedeniyle halat kopması, gangway hareketi veya küçük botun zarar görmesi teknik olarak ispatlanırsa hukuki sorumluluk değerlendirilir.

Dalga oluşturmak başlı başına ihlal olabilir mi?

Teknenin sürati sayısal yerel limitin altında olsa bile ortaya çıkan dalga başka geminin faaliyetine zarar veriyorsa emniyetli hız yükümlülüğü ihlal edilmiş olabilir. Özellikle ağır ve geniş gövdeli tekneler düşük sayılabilecek süratlerde dahi belirgin dalga yaratabilir. Kaptan çevredeki hassas operasyonları gözlemlemelidir.

Bu nedenle “limit 6 knot, ben 5.8 knot gittim” savunması her durumda yeterli değildir. m.21/2’nin ikinci ölçütü, diğer gemilerin faaliyetlerine engel olmamak ve zarar vermemektir. Sayısal limit varsa bu azami değerdir; gerçek emniyet gereği daha düşük olabilir.

Ticari geminin yanaşma manevrası sırasında gezi teknesi ne yapmalıdır?

Büyük bir gemi römorkör ve kılavuz kaptanla yanaşıyorsa manevra alanı gezi teknesi tarafından boş bırakılmalıdır. Küçük tekne geminin başından veya kıçından kısa mesafede hızla geçmemeli, römorkör halatı veya çalışma alanını kesmemelidir. VTS veya liman başkanlığının bekleme talimatı varsa bekler.

Küçük teknenin manevra kabiliyeti daha yüksek olduğu için çatışmayı önleme sorumluluğu pratikte daha kolay yerine getirilebilir. Büyük gemiyi rota değiştirmeye zorlamak hem tehlikeli hem liman düzenine aykırıdır.

Yüzme alanlarının yakınında hız nasıl seçilir?

Limanlar Yönetmeliği m.22/14 kapsamında yüzme alanları belirli dönemlerde şamandıralarla ayrılır ve gemi/deniz araçlarının bu bölgelere girmesi yasaktır. Gezi ve spor teknesi, sınırın dışında seyretse dahi yüzücülere dalga veya yaklaşma riski yaratmayacak hızda kalmalıdır.

Yüzme sahasının hemen sınırında yüksek hızla seyredip dalga oluşturmak, tekne sınırın içine girmese bile can güvenliğini tehlikeye sokabilir. Liman başkanlığının ayrıca sahilden uzaklık veya hız kuralı belirlemesi mümkündür.

Gece seyri için aynı hız yeterli midir?

Gece görüş mesafesi, küçük teknelerin ve yüzen cisimlerin fark edilme süresi azalır. Seyir ışıkları, radar/AIS imkânı ve kıyı ışıklarının yarattığı arka plan etkisi değerlendirilir. Gündüz güvenli olan hız gece güvenli olmayabilir.

Kaptan, görüş şartına göre sürati düşürmeli ve etkili gözcülük yapmalıdır. Teknenin seyir fenerleri çalışır durumda olmalı; liman ve marina girişlerinde ışık karmaşası nedeniyle daha dikkatli seyir yapılmalıdır.

Kısıtlı görüşte liman başkanlığı trafiği durdurabilir mi?

Evet. Limanlar Yönetmeliği m.44, ciddi seyir tehlikesi oluşturan fırtına, kısıtlı görüş ve benzeri durumlarda liman başkanlığına deniz trafiğini ve faaliyetleri kısmen veya tamamen sınırlama yetkisi verir. Böyle bir durumda gezi teknesi yalnız hızını azaltarak seyre devam etme hakkına sahip değildir; trafik yasağına uymak zorundadır.

Yerel otoritenin “çıkış yapmayın”, “barınağa dönün” veya “belirli alanda bekleyin” talimatı m.21/2’deki genel emniyetli hız kuralının önüne geçen somut güvenlik tedbiridir.

Jet ski ve kişisel deniz araçlarında kural nasıl uygulanır?

Jet ski yüksek hızlanma ve ani dönüş kabiliyeti nedeniyle kıyı ve liman bölgelerinde özel risk yaratır. m.21/1’in yasak alanlarında sportif kullanım yapılamaz; izin verilen sahalarda ise m.21/2 ve liman başkanlığının yerel hız/parkur düzeni uygulanır.

Jet ski kullanıcısının “küçük olduğum için gemiye zarar vermem” düşüncesi hukuken geçerli değildir. Büyük gemi kullanıcının hareketini öngöremediğinde acil manevra yapabilir; ayrıca jet ski yolcu botu veya yüzücüye doğrudan çarpma riski taşır.

Günübirlik gezi teknelerinde kaptanın sorumluluğu nedir?

Günübirlik tur teknesi kaptanı, yolcu güvenliği yanında liman içindeki trafik ve hız talimatlarına da uyar. Tur programının gecikmesi, son sefer veya iskele slotu nedeniyle hız sınırının aşılması hukuki gerekçe değildir. Yolcu taşıyan teknede ani manevra ve yüksek hız ayrıca düşme ve yaralanma riski yaratır.

İşletmeci kaptanlara güncel liman talimatlarını sağlamalı ve sefer tarifesini güvenli hızla uyumlu hazırlamalıdır. Gerçekçi olmayan program, kaptanı mevzuata aykırı hız yapmaya zorlamamalıdır.

Özel yatlar için de aynı kural geçerli mi?

Evet. Özel kullanım, m.21/2’deki güvenli seyir yükümlülüğünü kaldırmaz. Yat sahibi veya kaptan liman ve koy içindeki yerel hız limitini bilmeli, bağlı teknelerin yakınında wake yaratmamalı ve ticari gemilerin manevrasını engellememelidir.

Marina içinde ayrıca marina işletmesinin hız kuralları bulunabilir. Bu özel işletme kuralı, liman başkanlığının koyduğu kamu hukuku sınırına ek olarak uygulanır. İki sınır farklıysa daha sıkı emniyet kuralına uyulması gerekir.

Tekne kiralayan kişi hız kuralından sorumlu olur mu?

Tekneyi fiilen kullanan kişi seyir kurallarına uymak zorundadır. Kiralama işletmesinin güvenlik brifingi vermesi kullanıcıyı sorumluluktan kurtarmaz; aynı şekilde işletme de yetkisiz veya eğitimsiz kullanım, teknik eksiklik veya yanlış yönlendirme nedeniyle kendi sorumluluklarıyla karşılaşabilir.

Kiralama sözleşmesinde liman hız limitleri, yasak alanlar ve acil iletişim numaraları açıkça belirtilmelidir. Kullanıcıya yalnız motor çalıştırma bilgisi vermek yeterli güvenlik yönetimi değildir.

Hız ihlali nasıl tespit edilir?

AIS taşıyan teknelerde AIS izi ve speed over ground verileri, VTS kayıtları ve radar izleri kullanılabilir. Daha küçük teknelerde kıyı güvenlik kameraları, marina kayıtları, tanıklar, GPS cihazları ve kolluk/liman denetim kayıtları delil olabilir. Bir zarar meydana geldiyse teknik inceleme dalganın ve tekne hızının etkisini değerlendirebilir.

Hızın yalnız motor devrinden tahmin edilmesi her zaman güvenilir değildir; akıntı ve tekne yükü sonucu etkiler. Mümkün olduğunca zaman damgalı elektronik konum/hız verileri esas alınmalıdır.

Yerel hız tabelası ile VHF talimatı çelişirse ne yapılır?

Liman trafik otoritesi belirli olay için daha düşük hız veya bekleme talimatı verebilir. Örneğin genel hız sınırı 6 knot olsa bile büyük gemi manevrası sırasında “minimum steerage speed” veya bekleme talimatı verilebilir. Kaptan güncel operasyonel talimata uyar.

Daha yüksek hız talimatı verildiği iddia edilse bile geminin emniyeti tehlikeye girecekse kaptan durumu bildirmeli ve güvenli alternatif istemelidir. Liman düzeni talimatları da can ve mal emniyeti amacıyla uygulanır.

Yüksek hızla başka tekneye zarar verilirse hangi sorumluluk doğar?

Çarpışma, dalga hasarı, yaralanma veya kıyı tesisi zararı meydana gelirse kusur ve nedensellik somut delillerle değerlendirilir. m.21/2’ye aykırı hız, kusur incelemesinde önemli bir mevzuat ihlali olabilir. Zarar gören taraf onarım bedeli, değer kaybı, gelir kaybı veya bedensel zarar taleplerini olayın niteliğine göre ileri sürebilir.

İdari yaptırım, özel hukuk tazminatından ayrıdır. Kullanıcıya idari para cezası verilmemiş olması zarar görenin tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Hız ihlalinde idari yaptırım uygulanır mı?

Limanlar Yönetmeliğine ve liman başkanlığının bu Yönetmeliğe dayalı hız talimatına aykırılık m.39 kapsamında idari yaptırımı gündeme getirir. Kolluk ve liman yetkilileri teknenin faaliyetini durdurabilir, güvenli alana yönlendirebilir ve ihlal tutanağı düzenleyebilir.

Güncel idari para cezası işlem tarihindeki ilgili kanun ve tarife üzerinden belirlenir. Bu nedenle eski internet içeriklerindeki nominal rakamlar 2026 cezası gibi kullanılmamalıdır.

Mersin’de gezi ve spor tekneleri için hız nasıl belirlenir?

Mersin liman idari sahasında m.21/2 genel kural olarak uygulanır; ayrıca Mersin Bölge Liman Başkanlığının güncel hız, rota ve faaliyet talimatları bağlayıcıdır. Tek bir “Mersin’in her yerinde şu knot” rakamı, resmî yerel talimat doğrulanmadan genellenmemelidir.

Erdemli, Silifke, Anamur gibi farklı liman idari sahalarında yetkili liman başkanlığı ve yerel düzen farklı olabilir. Tekne sahibi veya tur işletmesi sefer yapacağı bölgenin güncel duyurusunu kontrol etmelidir. m.21/1 yasak alanları ile koy ve körfez demirleme kuralları da ayrı ayrı uygulanır.

Uygulama kontrol listesi

• Bulunduğunuz liman idari sahasının güncel hız talimatını kontrol edin.
• Ulusal Yönetmelikte tek bir sabit knot sınırı olmadığını, yerel limitin bağlayıcı olduğunu unutmayın.
• Bağlı gemi, palamar operasyonu ve küçük teknelerin yanından geçerken wake yaratmayacak kadar yavaşlayın.
• Mendirek ağzında ve büyük gemi manevrasında erken hız kesin.
• Yüzme alanı ve su sporu sahalarına yaklaşırken ayrıca yerel güvenlik mesafelerine uyun.
• Gece ve kısıtlı görüşte gündüze göre daha düşük emniyetli hız gerekebileceğini hesaba katın.
• VTS veya liman başkanlığı bekleme/hız talimatına uyun.
• AIS/GPS seyir kayıtlarını ticari gezi teknelerinde düzenli saklayın.

İlgili içerikler

• Liman yaklaşma kanalında balıkçılık, yüzme ve su sporu yasağı
• Dalgıç ve çalışma araçları yakınında gemi geçişi
• Gemi rotalama sistemi ve trafik ayırım düzeni
• Koy ve körfezlerde demirleme
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular