Lisanslı Depoda Azami Depolama Süresi Dolarsa Ürün Ne Olur? | 5300 m.21 (2026)

5300 m.21 Azami Depolama Süresi Sonunda Nasıl Bir Sistem Kurar?

5300 sayılı Kanunun 21. maddesi yalnız hak sahibinin dilediği zaman ürün teslimini değil, ürünün lisanslı depoda tutulabileceği azami sürenin sona ermesini de düzenler. Tarım ürünü sınırsız süre depoda tutulamaz. Ürünün fiziksel niteliği, depolama güvenliği, kalite korunması ve lisanslı depoların kapasite yönetimi nedeniyle ürün bazında azami depolama süreleri belirlenir.

Sürenin sona ermesi, ürün sahibinin mülkiyet hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun önce hak sahibine geri alma imkânı tanır; işletmeye en az otuz gün önce bildirim yükümlülüğü getirir. Ancak bildirimden ve sürenin sona ermesinden sonra ürün yine alınmazsa, mevzuattaki satış mekanizması işletilebilir.

Normal teslim talebi ve kısmi teslim kuralları için 5300 m.21 teslim rehberimiz; ödenmemiş depo ücretindeki hapis hakkı için lisanslı depoda hapis hakkı rehberimiz incelenebilir.

Azami Depolama Süresi Nedir ve Nereden Öğrenilir?

Azami depolama süresi, belirli ürünün lisanslı depoda mevzuata uygun biçimde tutulabileceği en uzun süredir. Tek bir kanuni süre bütün tarım ürünlerine uygulanmaz. Ürünün türü, dayanıklılığı ve ilgili ürün tebliği dikkate alınır. Hububat, pamuk, zeytin, zeytinyağı, fındık, kuru kayısı ve diğer ürün gruplarında teknik özellikler farklı olduğundan depolama süreleri de ürün bazında düzenlenebilir.

İşletme ürün kabul sırasında ilgili ürün için geçerli azami depolama süresini sisteminde tanımlamalıdır. ELÜS veya ürün senedi oluşturulduğunda kabul tarihi ve ürünün mevzuata göre son depolama tarihi hesaplanabilir olmalıdır. Personelin bu süreyi manuel takvimle takip etmesi, binlerce ürün kaydında bildirimlerin kaçırılmasına yol açabilir.

Ürün tebliği veya Bakanlık düzenlemesi değişirse eski ve yeni ürün girişlerinin hangi rejime tabi olduğu ayrıca kontrol edilmelidir. İşletme, kabul tarihinde yürürlükte olan mevzuatı ve geçiş hükümlerini arşivlemelidir.

Hak Sahibine Kaç Gün Önce Bildirim Yapılır?

5300 m.21, azami depolama süresi sona ermeden en az otuz gün önce hak sahibine ürününü geri alması için bildirim yapılmasını öngörür. Bu süre işletmenin keyfi şekilde kısaltabileceği bir “hatırlatma” değildir; hak sahibine ürünü teslim alma, satma, ELÜS’ü devretme veya başka ekonomik karar alma imkânı sağlayan kanuni koruma süresidir.

Bildirim takvimi son güne bırakılmamalıdır. İşletmenin bilgi sistemi, azami sürenin bitişinden örneğin kırk beş veya altmış gün önce iç uyarı üretmeli; kanuni otuz günlük sınır gelmeden hak sahipliği, iletişim bilgileri ve takyidatlar kontrol edilmelidir.

Bildirimde ürünün türü, miktarı, senet/ELÜS bilgisi, depolama süresinin sona ereceği tarih, geri alma için yapılması gereken işlemler ve süresinde alınmaması halinde mevzuata göre satış sürecine geçilebileceği açıkça belirtilmelidir.

30 Günlük Bildirim İlk Mudiye mi, Güncel ELÜS Sahibine mi Yapılır?

Ürün senedi/ELÜS devredilebilir. Bu nedenle ürünü depoya ilk teslim eden kişi ile azami depolama süresi sonunda güncel hak sahibi farklı olabilir. Bildirim, ürün üzerinde o tarihte hak sahibi olan kişiyi esas almalıdır. Elektronik kayıt kuruluşundaki güncel hak sahipliği bilgisi kontrol edilmeden eski mudi adresine yapılan bildirim amacına ulaşmayabilir.

ELÜS üzerinde haciz, rehin veya başka takyidat varsa ilgili hak sahiplerinin durumları da değerlendirilmelidir. Satış ve bedelin ödenmesi süreci üçüncü kişilerin geçerli haklarını ihlal edecek biçimde yürütülemez. İşletme merkezi elektronik kayıt ile kendi müşteri sistemindeki bilgiyi karşılaştırmalıdır.

Tüzel kişi hak sahibinde unvan veya adres değişikliği, gerçek kişide ölüm veya miras, birleşme ve diğer hukuki değişiklikler varsa resmi kayıtlar esas alınmalıdır. Bildirimin yapıldığı adres, yöntem ve tarih denetlenebilir şekilde saklanmalıdır.

Hak Sahibi 30 Günlük Sürede Ürünü Geri Alırsa Ne Olur?

Hak sahibi bildirim üzerine ürününü süresinde teslim almak isterse normal 5300 m.21 teslim prosedürü uygulanır. Güncel hak sahipliği ve takyidatlar kontrol edilir, varsa kanuni depo ücretleri hesaplanır, ürün senedindeki miktar-tür-sınıf-kaliteyi karşılayan ürün teslim edilir ve ELÜS iptal edilir.

İşletme, azami süre yaklaştığı gerekçesiyle normal teslim yükümlülüğünü ağırlaştıramaz veya tarife dışı “acil çıkış” bedeli koyamaz. Yalnız Bakanlıkça onaylı ve yürürlükteki tarifede bulunan hizmet bedelleri uygulanabilir.

Kısmi teslim talebi varsa mevcut senet iptal edilerek kalan miktar için yeni senet düzenlenir; ancak kalan ürünün azami depolama süresinin çok yakın veya sona ermek üzere olduğu unutulmamalıdır. Yeni senet düzenlenmesi eski ürünün depolama süresini sıfırlayan bir işlem değildir.

Azami Sürede Geri Alınmayan Ürün Satılabilir mi?

Evet. Kanunda öngörülen bildirim yapılmış, azami depolama süresi sona ermiş ve hak sahibi ürünü geri almamışsa lisanslı depo işletmesi ürünü mevzuattaki usule göre satabilir. Bu yetki, ürünün işletmeye geçtiği anlamına gelmez; amaç depo kapasitesini ve ürün güvenliğini korurken hak sahibinin ekonomik değerini satış bedeli üzerinden devam ettirmektir.

Satış işlemi şeffaf ve kayıtlı olmalıdır. Ürünün miktarı, sınıfı, kalite durumu, satış tarihi, satış yöntemi ve elde edilen brüt bedel belgelendirilir. ELÜS açık ise satış süreciyle uyumlu biçimde iptal veya sistem işlemleri tamamlanmalıdır.

İşletme ürünü kendi lehine düşük bedelle grup şirketine devredemez. Satış yöntemi ve piyasa fiyatı, çıkar çatışması yaratmayacak şekilde mevzuata uygun yürütülmelidir. Ürün üzerinde haciz veya rehin varsa satış bedelinin dağıtımı bu haklar dikkate alınarak yapılır.

Satış Bedelinden Hangi Tutarlar Düşülebilir?

Kanun, satış bedelinden lisanslı depo işletmesinin hak ettiği ücret ve satışla bağlantılı mevzuata uygun giderlerin düşülmesine imkân verir. Depolama ücretleri Bakanlıkça onaylı tarifeye, diğer kesintiler ise gerçek ve belgelendirilebilir masrafa dayanmalıdır.

İşletme satış fırsatını tarife dışı cezai bedel yaratmak için kullanamaz. Depolama, yükleme, satış organizasyonu veya diğer masraf kalemleri hangi hukuki dayanağa dayanıyorsa açıkça gösterilmeli; aynı hizmet iki kez kesilmemelidir.

Brüt satış bedeli, her kesinti, vergi/masraf ve hak sahibine kalacak net tutar hesap cetvelinde gösterilmelidir. Hak sahibinin talebi halinde bu hesapla birlikte satış belgeleri ve tarife dayanakları sunulabilmelidir.

Net Satış Bedeli Hak Sahibine Ne Zaman Ödenir?

5300 m.21’in süre sonu sisteminde satıştan sonra lisanslı depo işletmesinin hak ettiği tutarlar düşüldükten sonra kalan net bedel hak sahibine yedi iş günü içinde ödenir. Bu süre, işletmenin satış gelirini kendi işletme sermayesi olarak kullanabileceği belirsiz bir dönemi engeller.

Yedi iş günü hesabında hafta sonları ve resmi tatiller iş günü değildir. Satış ve bedelin tahsil edildiği tarih net biçimde kayıt altına alınmalı; ödeme süresi otomatik takvimle izlenmelidir. Ödeme hak sahibinin doğrulanmış banka hesabına yapılmalı ve açıklamada ürün/ELÜS referansı yer almalıdır.

Hak sahibi bulunamıyor veya ödeme hesabı konusunda hukuki engel varsa işletme parayı kendi geliri olarak kaydedemez. İlgili mevzuat ve hak sahipliği durumuna göre güvenli muhafaza veya tevdi mekanizması değerlendirilmelidir.

Azami Süre Sonu Satışında ELÜS Ne Olur?

Fiziki ürün satılarak depodan çıktığında ürünü temsil eden aktif ELÜS açık bırakılamaz. ELÜS’ün iptali ve merkezi kayıtların satış/teslim süreciyle uyumlu kapatılması gerekir. Aksi halde artık depoda bulunmayan ürün için elektronik hak kaydı devam eder.

Satıştan önce ELÜS hak sahibi ve takyidatlar kontrol edilir. Rehin veya haciz varsa satış bedelinin serbestçe hak sahibine ödenip ödenemeyeceği ayrı değerlendirilir. Elektronik sistemdeki haklar ile fiziki ürün hareketi aynı hukuki işlem zincirinde yürütülmelidir.

Ürün senedi iptal işlemini kimin yaptığı, tarih-saat ve dayanak belge kullanıcı loglarında saklanmalıdır. Bu kayıt, daha sonra “ürün satıldı fakat senet neden kapandı?” veya “senet açıkken satış nasıl yapıldı?” şeklindeki uyuşmazlıkları çözer.

30 Günlük Bildirim Yapılmadan Ürün Satılırsa Ne Olur?

Kanunun öngördüğü bildirim yapılmadan veya azami depolama süresi sona ermeden ürünün satılması hak sahibinin mülkiyet ve sözleşmesel haklarını ihlal edebilir. İşletme, satış yetkisinin kanuni şartlarının oluştuğunu ispatlamak zorundadır. Bildirim kaydı yoksa işlem ciddi tazminat ve idari yaptırım riski doğurur.

Hak sahibi satış bedelinin düşük olduğunu, kesintilerin tarife dışı yapıldığını veya net bedelin yedi iş gününde ödenmediğini ileri sürüyorsa satış evrakı, piyasa fiyatı, tarife ve banka kayıtları incelenir. Zarar oluşmuşsa 5300 sayılı Kanunun genel sorumluluk ve Tazmin Fonu hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.

İşletme bu nedenle azami depolama süresi sürecini elle takip edilen tek bir e-postaya bırakmamalıdır. Bildirim, satış ve ödeme aşamaları kurumsal prosedür ve elektronik hatırlatmalarla yönetilmelidir.

Azami Depolama Süresi İçin İşletme Kontrol Listesi

Her ürün kabulünde ilgili ürünün azami depolama süresi sisteme tanımlanmalıdır. Bitiş tarihinden en az otuz gün önce güncel ELÜS sahibi belirlenmeli ve bildirim yapılmalıdır. Bildirimin yöntemi, tarih ve içerik kaydı saklanmalıdır.

Hak sahibi teslim isterse normal teslim ve ELÜS iptal prosedürü uygulanmalıdır. Ürün geri alınmazsa satış öncesinde haciz/rehin ve diğer takyidatlar kontrol edilmelidir. Satış piyasa şartlarına uygun ve belgeli yapılmalıdır.

Brüt satış bedelinden yalnız hukuken geçerli ücret ve masraflar düşülmeli; hesap cetveli hazırlanmalı ve kalan net bedel yedi iş günü içinde hak sahibine ödenmelidir. ELÜS ve fiili stok kayıtları satışla birlikte kapatılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Azami depolama süresi her ürün için aynı mı?

Hayır. Ürün bazındaki mevzuat ve teknik tebliğler esas alınır.

Depo kaç gün önce haber vermeli?

Ürün sahibine/hak sahibine azami sürenin bitiminden en az 30 gün önce bildirim yapılmalıdır.

Bildirim ilk üreticiye mi yapılır?

ELÜS devredilmişse güncel hak sahibi esas alınmalıdır.

Süre dolunca ürün depoya mı kalır?

Hayır. Mülkiyet kendiliğinden işletmeye geçmez.

Ürün satılabilir mi?

Kanuni bildirim ve süre şartları oluşmuş, ürün geri alınmamışsa mevzuattaki usulle satılabilir.

Satış bedelinin tamamı mudinin midir?

İşletmenin mevzuata uygun ücret ve giderleri düşüldükten sonra net tutar hak sahibine aittir.

Net para kaç günde ödenir?

5300 m.21’e göre yedi iş günü içinde ödenir.

Yeni ELÜS düzenlemek depolama süresini sıfırlar mı?

Hayır. Kısmi teslim veya senet değişikliği ürünün fiili depolama başlangıcını ortadan kaldırmaz.

Hacizli ELÜS’te satış bedeli doğrudan hak sahibine ödenir mi?

Geçerli haciz/rehin ve ilgili makam talimatları dikkate alınır; serbest ödeme yapılmadan önce takyidat kontrol edilir.

30 günlük bildirim yapılmadan satış yapılırsa ne olur?

Satış yetkisinin kanuni şartları oluşmamış olabilir; tazminat ve idari sorumluluk gündeme gelebilir.