Lisanslı Depoda Sigorta Zorunluluğu: Hasar Bildirimi ve 10 İş Gününde Ödeme | 5300 m.6 (2026)

Kısa ve net cevap

5300 sayılı Kanun m.6’ya göre lisanslı depo işleticisi, işletme tesislerini ve lisanslı depoculuk kapsamında depoladığı ürünleri yönetmelikte belirlenen rizikolara karşı sigorta ettirmek zorundadır. Depolanan ürün için poliçe lehdarı hasarın meydana geldiği tarihteki mudidir. Sigortalı bir hasar oluştuğunda işletme durumu ve muhtemel zarar miktarını derhal Ticaret Bakanlığına ve sigorta şirketine bildirir; hasar tespitinden sonra istenen belgeleri hukuken geçerli mazeret bulunmadıkça en geç beş iş gününde sigortacıya iletir. Sigortacı da belgelerin ulaşmasından itibaren en geç on iş gününde mudiye ödeme yapmak zorundadır.

Lisanslı depo sigortasının hukuki kapsamı

5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu, ürün sahibinin ekonomik değerini korumak için birbirini tamamlayan güvence katmanları oluşturur. Şirketin sermayesi, lisanslı depo teminatı, zorunlu sigorta ve Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu bu sistemin ayrı parçalarıdır. Sigorta yükümlülüğü Kanunun 6. maddesinde doğrudan lisans koşulu olarak düzenlenmiştir.

Sigorta yalnız depodaki tarım ürünlerine ilişkin değildir. Kanun, işletme tesislerinin de yönetmelikte belirlenen rizikolara karşı sigortalanmasını ister. Depolanan ürünler bakımından ise ürünün türü, miktarı, depolama biçimi ve maruz kalabileceği rizikolar poliçenin teknik kapsamıyla uyumlu olmalıdır. İkincil mevzuat ve güncel resmi düzenlemeler Ticaret Bakanlığının lisanslı depoculuk mevzuatı sayfasından kontrol edilmelidir.

Sigorta poliçesinin bulunması kadar, poliçenin lisanslı depoculuk mevzuatında öngörülen şartları karşılaması da önemlidir. Genel nitelikte bir işyeri poliçesi, lisanslı depo faaliyetinin gerektirdiği tüm ürün ve rizikoları kapsamıyorsa Kanuni yükümlülüğü karşılamaz.

Depolanan ürünün sigorta lehdarı kimdir?

5300 m.6 açık bir kural koyar: depolanan ürün için düzenlenen sigorta poliçesinde, hasarın meydana geldiği tarihteki mudi poliçe lehdarıdır. Mudi, depolama hizmeti için ürününü lisanslı depoya teslim eden veya mevzuata uygun şekilde ürün senedini elinde bulunduran gerçek ya da tüzel kişidir.

Elektronik ürün senetlerinin devredilebilir olması nedeniyle ürünün ekonomik hak sahibi zaman içinde değişebilir. Bu yüzden Kanun lehdarlığı poliçenin ilk düzenlendiği tarihteki kişiye değil, hasarın gerçekleştiği tarihteki mudi sıfatına bağlar. Sigorta ve ürün senedi kayıtlarının birbiriyle uyumlu tutulması ödeme sürecinde hak sahibinin belirlenmesini kolaylaştırır.

Ürün senedinin düzenlenmesi ve vedia ilişkisinin hukuki niteliği için 5300 m.15 ürün senedi rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Hasar olduğunda işletmenin ilk yükümlülüğü nedir?

Lisanslı depoda sigorta kapsamına giren bir hasar meydana geldiğinde işletme, hasarı ve muhtemel zarar miktarını derhal Bakanlığa ve ilgili sigorta şirketine bildirmekle yükümlüdür. Buradaki bildirim yalnız sigortacıya yapılan ihbarla tamamlanmaz; düzenleyici otoriteye de bildirim gerekir.

“Derhal” ibaresi sabit gün sayısı vermese de olay öğrenildikten sonra makul olmayan gecikmeye izin vermez. Yangın, su baskını, ürün bozulması veya poliçe kapsamındaki başka bir olayın ardından işletmenin önce iç değerlendirmeyi günlerce sürdürüp daha sonra bildirim yapması, bu açık yükümlülükle bağdaşmaz. İlk ihbarın ardından ayrıntılı hasar dosyası tamamlanabilir.

Bildirimde olay tarihi ve saati, etkilenen depo bölümü, ürün türü, tahmini miktar, alınan acil koruma tedbirleri, ürün senedi kayıtları ve mevcut görsel/teknik deliller korunmalıdır. Hasarın büyümesini önleyici tedbir alınırken delillerin kaybolmamasına dikkat edilmelidir.

Zarar tutarı hangi fiyat üzerinden belirlenir?

5300 m.6, zarar hesabında kullanılacak fiyat için de açık bir sıra belirler. İlgili ürünün hasar gördüğü tarihte borsada oluşan ortalama fiyat esas alınır. Borsa ortalama fiyatı tespit edilemiyorsa Bakanlığın ilgili ürün için belirlediği yurt içi ve/veya yurt dışı referans borsa veya borsalarda oluşan ortalama fiyat kullanılır.

Bu kural, zarar miktarının işletme veya sigortacının tek taraflı belirlediği alış bedeline bağlanmasını önler. Ürünün hasar tarihindeki ekonomik değeri objektif piyasa göstergeleri üzerinden hesaplanır. Ancak ürünün sınıfı, derecesi, kalite özellikleri ve miktarı da doğru belirlenmelidir; aynı ürün adını taşıyan farklı kalite sınıflarının piyasa değeri farklı olabilir.

Hasar dosyasında yetkili sınıflandırıcı kayıtları, ürün kabul bilgileri, tartım verileri, elektronik ürün senedi kayıtları ve depo hareket kayıtları bu nedenle kritik delillerdir. Kayıtların on yıl saklanmasına ilişkin 5300 m.23 yükümlülüğü de sigorta uyuşmazlıklarında ispat gücünü destekler.

İşletmenin beş iş günlük belge süresi

Hasar tespit edildikten sonra lisanslı depo işleticisi, hukuken geçerli bir mazereti olmadıkça sigorta şirketinin istediği tüm belgeleri en geç beş iş günü içinde iletmek zorundadır. Bu süre, hasarın ilk bildiriminden farklıdır. İlk bildirim derhal yapılır; ayrıntılı belgelerin sunulması ise hasarın tespitini takip eden beş iş günlük sınır içindedir.

İşletmenin belge dosyasını hazırlamak için iç prosedürü önceden oluşturması gerekir. Poliçe, depo ve mudi kayıtları, ürün senedi bilgileri, hasar tespit belgeleri, kamera kayıtları, yangın veya olay tutanakları, teknik servis raporları ve borsa fiyat verileri merkezi bir dosyada toplanmalıdır. Beş iş günlük süre, hasar sonrası hangi belgenin nereden temin edileceğinin ilk kez düşünülmesine uygun uzunlukta değildir.

İşletme belgelerin hangi tarihte ve hangi kanaldan sigortacıya teslim edildiğini de ispatlayabilmelidir. KEP, kayıtlı elektronik sistem, teslim tutanağı veya takip edilebilir kurumsal kanal kullanılması süre tartışmasını azaltır.

Sigortacının on iş günlük ödeme yükümlülüğü

Kanun, sigorta şirketine de açık süre getirir. İstenen belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra sigorta şirketi en geç on iş günü içinde mudiye ödeme yapmak zorundadır. Bu süre, eksiksiz belgelerin ulaşmasıyla işlemeye başlar.

Ödeme alacaklısının hasar tarihindeki mudi olması sebebiyle, sigortacı hak sahibini ürün ve senet kayıtları üzerinden doğrulamalıdır. Birden fazla mudi veya farklı kalite sınıfındaki ürünlerin zarar görmesi halinde dosyaların ayrılaştırılması gerekir. Ödeme sürecinin şeffaf yürütülmesi, daha sonra teminat ve Fon mekanizmasına başvurulup başvurulmayacağının belirlenmesi bakımından da önemlidir.

Sigorta kapsamı dışında kalan veya sigortadan ödenmeyen zararlar otomatik olarak karşılıksız kalmaz. 5300 m.25’teki şartlar varsa işletmeye başvuru, Bakanlık ve borsa incelemesi, lisanslı depo teminatı ve Tazmin Fonu mekanizması devreye girebilir. Bu sistem Tazmin Fonu başvuru rehberimizde açıklanmaktadır.

Sigorta sözleşmesi feshedilirse ne olur?

5300 m.6, sigorta korumasının aniden ortadan kalkmasını engelleyen özel kural içerir. Sigorta sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bir neden ortaya çıktığında sigorta şirketi bunu derhal Bakanlığa ve lisanslı depo işletmesine bildirmek zorundadır. Fesih, bildirimin Bakanlığa ulaştığı tarihten itibaren otuz günlük sürenin dolmasından sonra hüküm ifade eder.

Bu otuz günlük dönem işletmeye yeni poliçe sağlamak için kritik uyum süresidir. Yönetim, fesih bildirimini sıradan poliçe yenileme yazışması gibi değerlendirmemeli; lisans koşulunun kesintiye uğramaması için alternatif sigorta teminatını zamanında kurmalıdır. Poliçenin fiilen sona erdiği tarihte sigortasız ürün kabulünün devam etmesi lisans bakımından ağır risk yaratır.

Sigorta şirketinin Kanun kapsamında sigorta yapmaya uygun kuruluşlardan olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Poliçe satın alınırken yalnız fiyat değil, şirketin mevzuat bakımından uygunluğu ve ürün/riziko kapsamı esas alınmalıdır.

Sigorta, lisanslı depo teminatının yerine geçer mi?

Hayır. 5300 m.5’te düzenlenen lisanslı depo teminatı ile m.6’daki sigorta ayrı yükümlülüklerdir. Teminatın kanuni alt sınırı depo kapasitesinin ürün rayiç bedelinin yüzde 15’idir. Sigorta ise tesis ve ürünlerde yönetmelikle belirlenen rizikoları kapsar. Birinin bulunması diğerini ortadan kaldırmaz.

Teminat hakkında ayrıntılı bilgi için lisanslı depo teminatı rehberimize bakılabilir. Şirketin finansman planında sigorta primi ve teminat maliyeti ayrı kalemler olarak hesaplanmalıdır.

Sigorta poliçesinin belirli istisnalar içermesi, Kanuni teminat mekanizmasının önemini artırır. Ancak Fonun devreye girebilmesi için 5300 m.25’teki başvuru ve inceleme prosedürü uygulanır; mudi doğrudan hiçbir aşama olmaksızın Fona başvurmuş sayılmaz.

Sigorta uyuşmazlığında hangi deliller önemlidir?

Bir hasar uyuşmazlığında ilk tartışma genellikle hasarın nedeni, kapsamı, ürün miktarı, ürün kalitesi, hasar tarihi, poliçe kapsamı ve hak sahibinin kimliği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle ürün kabul tutanakları, ürün senedi kayıtları, yetkili sınıflandırıcı analizleri, depo giriş-çıkış kayıtları, kamera görüntüleri, sıcaklık/nem kayıtları, bakım kayıtları ve hasar anındaki borsa fiyatları korunmalıdır.

Olay sonrası yapılan müdahaleler de belgelendirilmelidir. Ürünün başka depoya aktarılması, yangın söndürme, havalandırma, izolasyon veya imha işlemleri miktar ve kaliteyi değiştirebilir. Bu işlemler tarih-saat kaydı ve mümkünse bağımsız tutanakla yapılmalıdır.

Sigortacıyla yazışmalar kurumsal ve ispatlanabilir kanaldan yürütülmeli; hangi belgenin ne zaman talep edildiği ve ne zaman sunulduğu açık tutulmalıdır. Ticari uyuşmazlıkların sözleşme boyutu bakımından ticari sözleşmeler rehberimiz genel çerçeveyi sunar.

İşletme için hasar günü eylem planı

1. İnsan güvenliği ve ürünün daha fazla zarar görmesini önleyen acil tedbirleri uygulayın.
2. Hasarın meydana geldiği alanı ve ürünleri belgeleyin; kayıtları yedekleyin.
3. Bakanlığa ve sigorta şirketine derhal bildirim yapın.
4. Hasar tarihindeki mudi ve ürün senedi sahipliğini tespit edin.
5. Yetkili sınıflandırıcı ve teknik uzmanla miktar/kalite tespitini yapın.
6. Hasar tarihindeki borsa ortalama fiyatını dosyaya alın.
7. Sigortacının istediği belgeleri hasar tespitinden sonra beş iş gününü aşmadan sunun.
8. On iş günlük sigorta ödeme süresini takip edin.
9. Sigorta dışı veya karşılanmayan zarar varsa 5300 m.25 prosedürünü değerlendirin.

Sonuç

Lisanslı depo sigortası 5300 m.6 uyarınca ihtiyari bir işletme tercihi değil, lisans koşuludur. Tesis ve depolanan ürünler gerekli rizikolara karşı sigortalanmalı; ürün poliçesinde hasar tarihindeki mudi lehdar olmalıdır. Hasar derhal Bakanlığa ve sigortacıya bildirilir, işletme belgeleri beş iş gününde iletir ve sigortacı eksiksiz belgelerin ulaşmasından sonra en geç on iş gününde ödeme yapar. Poliçe feshi de Bakanlığa bildirimden itibaren otuz gün geçmeden hüküm doğurmaz. Bu sürelerin iç prosedürlere dönüştürülmesi, lisans uyumu kadar mudi zararlarının hızlı karşılanması için de gereklidir.