LPG Tüplerinde Periyodik Muayene ve Dolum Kontrolü | 5307 m.5 (2026)
Kısa ve net cevap: 5307 sayılı LPG Piyasası Kanunu’nun 5. maddesi, LPG dağıtıcılarına tüplerin teknik güvenliğini sağlama konusunda açık yükümlülükler getirir. Tüpler dolum öncesinde, dolum sırasında ve dolum sonrasında kontrol edilir. Teknik düzenlemelere aykırı, hasarlı veya periyodik muayenesi süresinde yapılmamış tüpler doldurulamaz. Dağıtıcıların periyodik muayene altyapısını sağlama, tüplerin güvenliğini izleme ve bayi ile kullanıcıları güvenli kullanım konusunda bilgilendirme yükümlülükleri vardır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kanuni dayanak: 5307 sayılı Kanun m.5
5307 sayılı Kanun’un 5. maddesi, LPG dağıtıcılarının tüplü LPG faaliyetinde yalnızca ticari tedarik yapmakla kalmadığını, piyasaya sunulan tüplerin teknik güvenliğini sağlamak zorunda olduğunu düzenler. Tüpün dolum tesisine kabulünden tüketiciye ulaştırılmasına kadar kontrol zinciri dağıtıcının sorumluluk alanındadır.
Kanunun sistemi, tüp güvenliğini tek bir muayene anına bağlamaz. Periyodik muayene, dolum öncesi kontrol, dolum sırasında operasyon güvenliği ve dolum sonrası son kontrol birbirini tamamlayan aşamalardır. Her aşamada uygunsuzluk tespit edilirse tüpün doluma veya piyasaya devam etmesi engellenmelidir.
LPG piyasasında lisansa tabi faaliyetlerin genel çerçevesi için LPG Piyasasında Hangi Faaliyetler Lisansa Tabi? rehberi incelenebilir.
LPG tüplerinde periyodik muayene neden zorunludur?
LPG tüpü basınç altında çalışan teknik bir ekipmandır. Kullanım süresi boyunca korozyon, darbe, valf arızası, gövde deformasyonu veya diğer teknik sorunlar oluşabilir. Periyodik muayene, tüpün teknik düzenlemelerde öngörülen güvenlik koşullarını taşımaya devam edip etmediğini belirler.
5307 m.5 dağıtıcıların periyodik muayene sistemini kurmasını ve süresi gelmiş tüplerin gerekli teknik kontrollerden geçirilmesini gerektirir. Muayene süresi dolmuş tüp, dışarıdan sağlam görünse bile dolum için uygun kabul edilemez.
Periyodik muayenenin hangi teknik yöntem ve sürelerle yapılacağı ilgili teknik düzenlemelere göre belirlenir. Kanunun kendisi her teknik testin yöntemini tek tek saymaz; lisans sahibi yürürlükteki standart ve ikincil düzenlemeleri uygulamak zorundadır.
Periyodik muayeneyi kim yapabilir?
LPG tüplerinin muayene, tamir ve bakım faaliyetleri 5307 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ayrıca lisansa tabi teknik faaliyetlerdir. Bu nedenle muayenenin yalnızca dağıtıcı şirketin iç personeli tarafından herhangi bir yetki aranmadan yapılması mümkün değildir. Faaliyet, Kanun ve EPDK düzenlemelerinde aranan lisans ve teknik şartlara uygun kuruluş tarafından yürütülmelidir.
Dağıtıcı kendi bünyesinde mevzuata uygun muayene birimi kurabilir veya yetkili hizmet yapısından yararlanabilir. Hangi model kullanılırsa kullanılsın tüpün muayene geçmişi ve sonucu dağıtıcının takip sisteminde izlenebilir olmalıdır.
Muayene hizmetinin dışarıdan alınması, dağıtıcının uygunsuz tüpü doldurmama ve piyasaya sunmama sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Dağıtıcı, kendisine gelen muayene sonucunun geçerliliğini ve tüp kimliğiyle eşleşmesini kontrol etmelidir.
Dolum öncesi kontrol nasıl yapılmalıdır?
Dolum öncesi kontrolde tüpün fiziksel durumu, kimliği, marka ve takip bilgileri, valf ve bağlantı noktaları, muayene durumu ve teknik düzenlemelerde aranan diğer unsurlar kontrol edilir. Açık deformasyon, ciddi korozyon, kaçak veya kullanımı güvensiz kılan başka bir kusur tespit edilirse tüp dolum hattına alınmaz.
Tüpün periyodik muayene tarihinin geçerli olması dolum öncesi görsel ve teknik kontrolü ortadan kaldırmaz. Muayenesi henüz geçerli olan bir tüp kullanım sırasında hasar görmüş olabilir. Bu nedenle her dolum çevriminde yeniden kontrol gerekir.
Dolum tesisi, uygunsuz tüpleri uygun tüplerden fiziksel ve kayıt bakımından ayırmalıdır. “Kontrol bekleyen”, “tamire gidecek” veya “hurdaya ayrılacak” tüplerin yanlışlıkla dolum hattına dönmesini engelleyen işaretleme ve saha düzeni bulunmalıdır.
Dolum sırasında hangi kontroller yapılır?
Dolum sırasında tüpün doğru miktarda LPG ile doldurulması, bağlantıların sızdırmazlığı, dolum ekipmanının teknik uygunluğu ve tesisin işletme prosedürleri izlenir. Aşırı dolum, yanlış ürün veya ekipman arızası güvenlik riski oluşturur ve teknik düzenlemelere aykırıdır.
Dolum personeli eğitimli ve yetkili olmalıdır. Otomatik dolum sistemleri kullanılsa bile personelin alarm, hata ve acil durum prosedürlerini bilmesi gerekir. Dolum makinesinin kalibrasyonu ve bakım kayıtları, tüp güvenliği kadar ürün miktarının doğruluğu bakımından da önemlidir.
Dolum sırasında tüpte kaçak veya beklenmeyen basınç davranışı tespit edilirse işlem durdurulmalı ve tüp güvenli alana alınmalıdır. Arızalı tüpün valfi değiştirilerek aynı hat üzerinde kontrolsüz biçimde tekrar doldurulması, lisanslı tamir ve muayene sürecinin yerine geçmez.
Dolum sonrası kontrol neden ayrıca yapılır?
Dolum işleminin tamamlanması tüpün doğrudan sevke hazır olduğu anlamına gelmez. Dolum sonrası kontrol, tüpün sızdırmazlığının, valf ve koruyucu parçalarının, dolum miktarının, etiket ve işaretlerinin ve teknik düzenlemelerdeki son güvenlik kriterlerinin doğrulanmasını sağlar.
Dolum sırasında ortaya çıkmayan bir kaçak, valf kapatıldıktan veya tüp hareket ettirildikten sonra tespit edilebilir. Bu nedenle son kontrol ayrı bir güvenlik aşamasıdır. Uygunsuzluk tespit edilen tüp sevkiyat alanına alınmaz.
Dolum sonrası kontrol sonucu kayıt altına alınmalı; reddedilen tüpün neden reddedildiği belirlenmelidir. Aynı tüpün tekrar doluma girmesi için gerekli muayene veya tamir işleminin tamamlandığı belgelenmelidir.
Hasarlı tüp doldurulabilir mi?
Hayır. 5307 m.5 teknik düzenlemelere aykırı, hasarlı veya periyodik muayenesi yapılmamış tüplerin doldurulmamasını öngörür. Bu yasak ticari talebe veya tüp sahibinin kabulüne bağlı değildir. Tüketicinin “sorumluluğu bana ait” beyanı, dağıtıcının kanuni güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Hasarın niteliğine göre tüp yetkili muayene, tamir ve bakım sürecine alınabilir veya teknik düzenlemeler gerektiriyorsa kullanım dışına çıkarılır. Onarılabilir tüp ile hurdaya ayrılması gereken tüp, yetkili teknik değerlendirmeyle belirlenir.
Hasarlı tüpün yalnızca boyanması veya dış görünüşünün düzeltilmesi teknik uygunluk sağlamaz. Gövde, kaynak, valf ve basınç güvenliği bakımından gerekli kontroller yapılmadan tüp tekrar piyasaya sunulamaz.
Başka markalı tüp doldurulabilir mi?
Tüplü LPG sistemi, dağıtıcıların kendi markalı tüpleri ve bayilik ağı üzerinden yürür. Bir dağıtıcının başka dağıtıcıya ait tüpü izinsiz doldurması, tüp mülkiyeti, marka ve güvenlik kayıtlarının bozulmasına yol açar ve 5307’nin dağıtıcı-bayi sistemine aykırıdır.
Tüpün üzerinde hangi dağıtıcı markasının bulunduğu, tüpün kime ait olduğu ve takip kaydı dolum öncesinde kontrol edilmelidir. Tüketicinin boş tüpü yanlış bayiye getirmesi, bayiye veya dağıtıcıya tüpü kendi ürünü gibi doldurma hakkı vermez.
Dağıtıcılar arası tüp değişimi veya iade süreçleri varsa bunlar mevzuata ve taraflar arasındaki hukuki düzenlemeye göre yürütülür. Tüpün markası ve teknik kimliği kayıt dışı biçimde değiştirilemez.
Tüp takip ve muayene kayıtları nasıl tutulmalıdır?
Dağıtıcı, tüpün kimliğini, üretim ve teknik bilgilerini, periyodik muayene geçmişini, bakım ve tamir işlemlerini ve dolaşımını mevzuatın öngördüğü sistem içinde takip etmelidir. Kayıtlar tüp üzerindeki fiziksel kimlikle eşleşmelidir.
Muayene tarihi elle değiştirilemez veya belgesiz şekilde güncellenemez. Yetkili kuruluşun muayene kaydı, tüp seri bilgisi ve sonuç belgesi birlikte saklanmalıdır. Elektronik kayıt sistemi kullanılıyorsa kullanıcı yetkileri ve değişiklik geçmişi izlenebilir olmalıdır.
EPDK denetiminde tüp üzerindeki işaretler ile elektronik kayıtlar karşılaştırılabilir. Sistemde “muayenesi geçerli” görünen tüpün fiziksel işaretleri veya belge geçmişi farklıysa, kayıt tutarlılığı ayrıca incelenir.
Tüplü LPG bayisinin sorumluluğu nedir?
Tüplü LPG bayisi EPDK lisansına tabi değildir; ancak 5307 m.8 hükümlerine tabidir. Bayi, bağlı olduğu dağıtıcıdan aldığı tüpleri mevzuata uygun şekilde tüketiciye teslim eder ve dolum yapamaz. Dolum ekipmanı bulundurması da yasaktır.
Bayi kendisine geri getirilen hasarlı veya şüpheli tüpü yeniden satışa çıkarmamalı; dağıtıcının iade ve teknik kontrol sistemine göndermelidir. Bayinin tüpü kendi imkânlarıyla tamir etmesi veya valf değiştirmesi lisanslı teknik faaliyetin yerine geçmez.
İki kilogramın üzerindeki tüplerin teslim ve bağlantısı adreste yapılır. Teslim personelinin tüpün güvenli kullanımına ilişkin temel kontrolleri ve dağıtıcının talimatlarını uygulaması gerekir.
Dağıtıcı tüketiciyi bilgilendirmek zorunda mı?
Evet. 5307 m.5 dağıtıcıların bayi ve kullanıcıları güvenli kullanım konusunda bilgilendirmesine yönelik yükümlülükler içerir. Tüketiciye tüpün bağlantısı, depolama yeri, havalandırma, kaçak şüphesinde yapılacaklar ve yetkisiz müdahale yasağı hakkında doğru bilgi verilmelidir.
Bilgilendirme, teknik sorumluluğu tüketiciye devretmez. Dağıtıcı ve bayi kendi kanuni yükümlülüklerini yerine getirmeye devam eder. Kullanım talimatı, hatalı tüpü piyasaya sunma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bayilere verilen eğitim kayıtları da dağıtıcının uyum dosyasında saklanmalıdır. Yeni teknik düzenleme veya ürün değişikliği olduğunda eğitim içeriği güncellenmelidir.
Muayene, tamir ve bakım faaliyetinin lisansı
LPG tüplerinin muayene, tamir ve bakım faaliyetleri 5307 m.6 kapsamında lisansa tabidir. Dağıtıcı, teknik servis faaliyetini kendi bünyesinde yapacaksa ilgili lisans ve tesis şartlarını sağlamalıdır. Yetkisiz atölyeye tüp tamiri yaptırılamaz.
Bu faaliyetlerin lisans şartları, teknik ekipman, personel ve kalite sistemi EPDK düzenlemeleriyle belirlenir. Tüpün güvenli hale getirildiğine ilişkin kayıt, yetkili faaliyet sonucunda oluşmalıdır.
Muayene-tamir-bakım lisansına ilişkin ayrı hukuki şartlar, bu içerik kümesinde ayrıca incelenmelidir. Genel lisans zorunluluğu için 5307 m.3 lisans rehberi esas alınabilir.
Dolum tesisinde sorumlu müdür ve personel
LPG dolum tesislerinde sorumlu müdür bulundurulması 5307 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenir. Sorumlu müdür, tesis faaliyetinin teknik mevzuata uygun yürütülmesinde görev alır. Dolum personeli ve ilgili teknik çalışanlar da mevzuatta öngörülen eğitim ve sertifikalara sahip olmalıdır.
Personel yeterliliği yalnızca işe giriş belgesi değildir. Eğitimlerin geçerlilik süresi, yenileme şartları ve görev değişiklikleri takip edilmelidir. Yetkisiz personelin kritik dolum veya bakım işlemi yapmasına izin verilmemelidir.
Sigorta ve ürün güvenliği ilişkisi
Lisanslı LPG faaliyetlerinde zorunlu sigorta hükümleri 5307 m.13 kapsamında uygulanır. Tüp dolum ve dağıtım operasyonunun sigorta kapsamında bulunması, teknik güvenlik yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sigorta, meydana gelen zararın mali sonuçlarına ilişkin teminat sistemidir; mevzuata aykırı tüp dolumuna izin vermez.
Poliçenin tesis, faaliyet ve risk kapsamı doğru olmalıdır. Tesis kapasitesi veya faaliyet yapısı değişirse sigorta kapsamının güncellenmesi gerekir.
EPDK tüp güvenliğini nasıl denetler?
EPDK 5307 m.12 uyarınca dolum tesisinde belge, kayıt, ekipman, ürün ve numuneleri inceleyebilir. Tüp muayene kayıtları, dolum hattı kontrolleri, reddedilen tüpler, bakım kayıtları ve personel belgeleri denetim kapsamına girebilir.
Teknik düzenlemeye aykırı tüp doldurulması, lisans sahibinin m.4 ve m.5 yükümlülüklerine aykırılık oluşturur. Fiilin niteliğine göre m.16’daki idari para cezaları ve m.17’deki idari tedbirler uygulanır. 2026 ceza tutarları EPDK’nın 25 Aralık 2025 tarihli tebliğiyle güncellenmiştir.
Düzeltilebilir aykırılıklarda otuz günlük ihtar ve devamında altmış günlük faaliyet durdurma mekanizması uygulanabilir. Güvenliği doğrudan etkileyen durumlarda Kanunun özel tedbir hükümleri ayrıca dikkate alınır.
Mersin’de tüplü LPG dolum ve muayene faaliyetleri
5307 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de tüplü LPG dolumu, dağıtımı veya tüp teknik hizmeti yürüten işletmeler de aynı lisans, muayene, teknik kontrol, eğitim ve denetim yükümlülüklerine tabidir.
Dolum tesisi uyum dosyasında tesis ruhsatları, EPDK lisansı, sorumlu müdür, personel eğitimleri, tüp muayene kayıtları, dolum cihazı bakım-kalibrasyon kayıtları, sigorta ve bayi eğitim belgeleri birlikte tutulmalıdır.
Tüpün periyodik muayene tarihi nasıl doğrulanmalıdır?
Dolum personeli yalnızca tüp üzerindeki boya veya etikete bakmamalıdır. Tüpün kalıcı kimlik işaretleri, seri numarası ve elektronik ya da fiziki muayene kaydı birbiriyle eşleştirilmelidir. Okunamayan, silinmiş veya değiştirilmiş işaret taşıyan tüpün teknik geçmişi doğrulanmadan dolum yapılmamalıdır. Muayene kaydı başka bir tüpe aitse sistemde geçerli tarih görünmesi hukuki ve teknik uygunluk sağlamaz.
Periyodik muayene sonucunda tüp belirli teknik işlemden geçirilmişse bu işlem de kayıt zincirinde görünmelidir. Muayene tarihinin yenilenmesi yalnızca yetkili muayene sonucuyla mümkündür; bayi veya dolum personeli tarihi kendi kararıyla değiştiremez.
Reddedilen LPG tüpleri için ayrı saha oluşturulmalı mı?
Dolum öncesi veya sonrası kontrolde reddedilen tüplerin kullanılabilir tüplerle karışmasını önlemek için fiziksel olarak ayrılmış ve işaretlenmiş bir alan bulunmalıdır. Tüpün ret sebebi, seri numarası ve sonraki işlem kararı kaydedilmelidir. Muayeneye gönderilecek, tamire gönderilecek ve hurdaya ayrılacak tüpler farklı statülerde izlenmelidir.
Reddedilen tüp tekrar dolum hattına alınacaksa önce gerekli muayene veya tamir işleminin tamamlandığı ve tüpün teknik olarak uygun hale geldiği belgeyle doğrulanmalıdır. Sadece ret etiketi sökülerek dolum yapılması 5307’deki kontrol yükümlülüğünü karşılamaz.
Tüplerin nakliye sırasında hasar görmesi nasıl yönetilir?
Dolum sonrası uygun bulunan tüp, bayiye sevk sırasında darbe, düşme veya valf hasarı yaşayabilir. Bu nedenle nakliye aracı ve yükleme yöntemi tüplerin güvenli taşınmasını sağlamalıdır. Bayi teslim aldığı tüpte görünür hasar veya kaçak şüphesi tespit ederse tüpü satışa çıkarmamalı ve dağıtıcıya iade etmelidir.
Nakliye hasarı, dolum tesisinin son kontrolünü geçersiz kılmasa da piyasaya sunulmadan önce yeni güvenlik değerlendirmesi gerektirir. Hasarlı tüpün tüketiciye teslim edilmesi, “tesisten sağlam çıktı” savunmasıyla hukuka uygun hale gelmez.
Dolum tesisinde kontrol listesi nasıl standardize edilmelidir?
Dolum öncesi, dolum sırası ve dolum sonrası kontroller personelin kişisel takdirine bırakılmamalıdır. Tüp kimliği, muayene tarihi, gövde durumu, valf, sızdırmazlık, dolum miktarı ve son kontrol adımları yazılı veya elektronik kontrol listesinde yer almalıdır. Hangi personelin hangi tüp veya üretim partisini kontrol ettiği izlenebilmelidir.
Kontrol listesi teknik düzenleme değiştiğinde güncellenmeli; eski formlar kullanım dışı bırakılmalıdır. Böylece aynı tesiste farklı vardiyaların farklı güvenlik kriterleri uygulaması önlenir.
Sık sorulan sorular
1. Periyodik muayenesi geçmiş LPG tüpü doldurulabilir mi?
Hayır. Periyodik muayenesi süresinde yapılmamış tüpler doldurulamaz.
2. Dışarıdan sağlam görünen tüpte dolum öncesi kontrol gerekir mi?
Evet. Her dolum çevriminde dolum öncesi teknik kontrol yapılmalıdır.
3. Hasarlı tüp tüketicinin kabulüyle doldurulabilir mi?
Hayır. Kanuni teknik güvenlik yükümlülüğü tüketicinin beyanıyla ortadan kalkmaz.
4. Dolum sonrası kontrol zorunlu mudur?
Evet. Kanun dolum öncesi, sırası ve sonrası kontrol sistemini öngörür.
5. Bayi tüp tamiri yapabilir mi?
Hayır. Muayene, tamir ve bakım lisansa tabi teknik faaliyettir; tüplü LPG bayisinin kendi başına yapabileceği faaliyet değildir.
6. Başka dağıtıcı markalı tüp doldurulabilir mi?
Dağıtıcı-bayi ve tüp mülkiyet sistemi buna izin vermez; tüp ilgili dağıtıcının yetkili sistemine iade edilmelidir.
7. EPDK muayene kayıtlarını inceleyebilir mi?
Evet. 5307 m.12 kapsamında tesis ve kayıt denetimi yapılabilir.
8. Uygunsuz tüp dolumunun yaptırımı var mı?
Evet. Fiilin niteliğine göre 5307 m.16 idari para cezaları ve m.17 idari tedbir hükümleri uygulanabilir.
Hukuki değerlendirme: Bu içerik 5307 sayılı Kanun m.5 ve m.6’nın tüp güvenliği, periyodik muayene, dolum kontrolü ve teknik hizmet hükümleri esas alınarak 2026 uygulamasına göre hazırlanmıştır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI
Resmî kaynaklar
- EPDK – LPG Piyasası Yönetmelikleri
- EPDK – LPG Sorumlu Müdür ve Eğitim
- EPDK – 2026 LPG İdari Para Cezaları
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı – Mevzuat
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
