Maden Kamulaştırmasında Kamu Yararı Başvurusu Belgeleri | Maden Yönetmeliği m.68 (2026)
Maden Yönetmeliği m.68 neyi düzenler?
Maden Yönetmeliği m.67 kamulaştırmanın hangi koşullarda istenebileceğini belirlerken m.68 bu talebin dosya standardını kurar. Kamulaştırma, özel mülkiyet hakkına doğrudan müdahale ettiği için idarenin kamu yararı değerlendirmesini yapabileceği kadar ayrıntılı bir dosya sunulması gerekir. M.68’deki belgeler şekli bir kontrol listesi değildir; her belge kamulaştırmanın zorunluluğunu, ölçülülüğünü, ekonomik temelini veya malikle anlaşma imkânının tüketildiğini göstermek için kullanılır.
Bu nedenle başvurunun hazırlanmasına yalnızca hukuk veya ruhsat birimi değil, maden mühendisi, harita uzmanı, mali birim ve gerektiğinde taşınmaz değerleme ekibi birlikte katılmalıdır. Bir belgenin bulunması, içeriğinin yeterli olduğu anlamına gelmez. Örneğin işletme projesi sunulmuşsa kamulaştırılmak istenen parsellerin projedeki üretim, tesis veya güvenlik ihtiyacıyla bağlantısı açıkça görülebilmelidir.
Başvuru dilekçesinde hangi bilgiler yer almalıdır?
Dilekçede ruhsat numarası, maden grubu, ruhsat sahibi, kamulaştırma talep edilen taşınmazların bulunduğu il/ilçe/köy veya mahalle bilgisi, talep edilen toplam alan ve kamulaştırmanın somut amacı açıkça yazılmalıdır. Genel ifadeler yerine, her alanın üretim cephesi, tesis, zorunlu ulaşım veya benzeri hangi işletme ihtiyacına hizmet ettiği belirtilmelidir. Talep m.67 kapsamında kamu yararı kararı verilmesi ve devamında 2942 sayılı Kanun sürecinin yürütülmesi istemini içermelidir.
Tüzel kişi ruhsat sahiplerinde yetkili organ kararının dosyada bulunması gerekir. Yönetmeliğin aradığı noter onaylı karar, şirket adına kamulaştırma talebinde bulunma iradesini ve yetkili kişiyi tereddütsüz göstermelidir. Ticaret sicilindeki temsil yapısıyla kararın imza düzeni birbiriyle uyuşmalıdır. Yetkisiz kişi tarafından imzalanan dilekçe veya şirket kararındaki eksiklik başvurunun usul yönünden sorun yaşamasına neden olur.
Teknik ve ekonomik gerekçe nasıl hazırlanmalıdır?
Kamulaştırma talebinin merkezinde taşınmazın madencilik için zorunlu olduğunun ispatı bulunur. Dosyada görünür veya işletilebilir rezerv, üretim yöntemi, yıllık üretim kapasitesi, proje ömrü, cevher geometrisi ve kamulaştırılacak parselin bu plan içindeki yeri gösterilmelidir. Parsel, ruhsat alanında bulunmasına rağmen fiilî üretim veya zorunlu tesis ihtiyacıyla ilgisizse kamulaştırma gerekçesi oluşmaz.
Ekonomik bölümde yatırım tutarı, üretim ve satış planı, istihdam, Devlet hakkı ve ülke/yerel ekonomi bakımından etkiler gibi veriler kamu yararı değerlendirmesini desteklemelidir. Verilerin işletme projesiyle çelişmemesi gerekir. Başvuruda yüksek rezerv gösterilip faaliyet raporlarında çok daha düşük bir kaynak bulunduğu anlaşılırsa dosyanın güvenilirliği zedelenir. Kullanılan rezerv ve üretim rakamları güncel teknik raporlara dayanmalıdır.
Alternatif alan değerlendirmesi başvuruya neden eklenmelidir?
Kamulaştırma son çare niteliğinde olduğundan, aynı madencilik amacının başka bir alan, farklı tesis yerleşimi, kira veya irtifak hakkıyla karşılanıp karşılanamayacağı açıklanmalıdır. Özellikle tesis, yol ve altyapı için tam mülkiyet devri yerine sınırlı ayni hak yeterli olabiliyorsa m.70 ve devamındaki irtifak rejimi değerlendirilmelidir. Alternatiflerin hiç incelenmemiş olması, talep edilen müdahalenin ölçülülüğü konusunda sorun yaratır.
Alternatif analizi gerçekçi olmalıdır. Cevher kütlesinin doğrudan altında bulunan bir parsel için başka üretim alanı teknik olarak mümkün olmayabilir; ancak enerji hattı veya servis yolu farklı güzergâhtan geçirilebilir. Bu nedenle her parselin zorunluluk gerekçesi ayrı kurulmalıdır. Tek bir genel gerekçeyle çok sayıda taşınmazın tamamını kamulaştırma talebi hazırlanması doğru değildir.
Tapu kayıtları ve koordinat listeleri nasıl hazırlanmalıdır?
Kamulaştırılacak taşınmazların ada/parsel, yüzölçümü, malik ve tapu niteliği güncel kayıtlardan alınmalıdır. Kamulaştırılacak bölüm parselin tamamı değilse kısmi alanın koordinatları ve yüzölçümü ayrıca gösterilmelidir. Koordinat sistemi ruhsat ve işletme projesiyle uyumlu olmalı; haritada ruhsat sınırı, işletme izin alanı, rezerv alanı ve kamulaştırma talep edilen alan birbirinden ayırt edilebilir biçimde işaretlenmelidir.
Tapu kayıtlarında intifa, ipotek, haciz, şerh veya miras nedeniyle elbirliği mülkiyeti bulunuyorsa bu durum dosyada saklanmamalıdır. Kamulaştırma sürecinde hak sahiplerinin belirlenmesi ve tebligatın doğru yapılması için bütün takyidatın görünmesi gerekir. Parsel numarası değişmiş, ifraz/tevhit yapılmış veya kadastro güncellenmişse eski proje paftaları yeni tapu verisine uyarlanmalıdır.
Malikle anlaşma girişimi nasıl belgelenmelidir?
M.67’deki sistem malikle anlaşmayı önceleyen bir yapıya sahiptir. M.68 bu nedenle taşınmaz malikleriyle yapılan görüşme ve bildirimlerin belgelenmesini ister. Ruhsat sahibi her malik bakımından satın alma, kira veya uygun başka kullanım hakkı için somut teklif yaptığını gösterebilmelidir. Teklifin hangi alan için, hangi kullanım süresiyle ve hangi hukuki yöntemle yapıldığı anlaşılmalıdır.
Malikin görüşmeye katılmaması, teklifi reddetmesi veya bedelde anlaşma sağlanamaması ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır. Bir toplantı tutanağı düzenlenmişse tarih, katılan kişiler, teklifin konusu ve sonucun açıkça yazılması gerekir. ‘Anlaşılamadı’ şeklindeki tek cümle, daha sonra kamu yararı incelemesinde sürecin gerçekten yürütülüp yürütülmediğinin denetlenmesini zorlaştırır.
7201 sayılı Tebligat Kanununa uygun bildirim neden önemlidir?
Malikle anlaşma sürecinin ispatı için tebligatın doğru kişiye ve usulüne uygun yapılması gerekir. Yönetmeliğin 7201 sayılı Tebligat Kanununa uygun bildirim araması, kamulaştırma öncesinde malikin süreçten haberdar edilmesini ve görüşmeye gerçek imkân sağlanmasını amaçlar. Adres araştırması yapılmadan yanlış adrese gönderilen veya yetkisiz kişiye teslim edilen bildirim, dosyanın bu unsurunu karşılamaz.
Birden çok malik varsa her hak sahibi yönünden tebligat durumu ayrı kontrol edilmelidir. Malik ölmüşse mirasçıların belirlenmesi gerekebilir. Tüzel kişi maliklerde ticaret sicilindeki tebligat adresi ve temsil yetkisi kontrol edilmelidir. Elektronik tebligat zorunluluğu bulunan kişiler bakımından UETS sistemi de dikkate alınmalıdır.
Toplantı ve anlaşma tutanağında ne yazmalıdır?
Toplantı tutanağı yalnızca imza listesi olmamalıdır. Taşınmazın ada-parsel bilgisi, talep edilen alan, ruhsat sahibinin önerdiği edinim veya kullanım yöntemi, tarafların bedel veya koşullara ilişkin görüşleri ve anlaşma sağlanıp sağlanmadığı açıkça kaydedilmelidir. Malik teklifin bir bölümünü kabul edip diğerini reddetmişse bu ayrım da yazılmalıdır.
Ruhsat sahibi sonradan kamulaştırma kapsamını daraltmış veya değiştirmişse eski görüşme yeni alan için yeterli sayılmamalıdır. Değişen talep malike yeniden bildirilmelidir. Çünkü kamu yararı dosyasındaki taşınmaz ile anlaşma girişiminde konuşulan taşınmaz aynı olmalıdır.
5403 sayılı Kanun kapsamındaki belge neden istenir?
Kamulaştırma talep edilen alan tarım arazisi niteliğindeyse Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu bakımından gerekli değerlendirmeler gündeme gelir. M.68’in 5403 sayılı Kanun kapsamındaki belgeyi istemesi, maden kamulaştırmasının tarım arazisi koruma rejimini kendiliğinden ortadan kaldırmadığını gösterir. Taşınmazın tarımsal niteliği, mutlak tarım arazisi veya özel ürün arazisi olup olmadığı ilgili idare kayıtlarından belirlenmelidir.
Bu belge, kamulaştırma kararının tek başına tarım dışı kullanım izni yerine geçtiği anlamına gelmez. Maden Kanunu m.7 ve özel mevzuat kapsamında alınması gereken izinler ayrıca tamamlanır. Kamu yararı başvurusu ile arazi kullanım izni farklı hukuki işlemlerdir; dosyada biri diğerinin yerine konulmamalıdır.
KEP, UETS ve güncel idari şartlar neden kontrol edilir?
MAPEG işlemlerinin elektronik ve kayıtlı yürütülebilmesi için ruhsat sahibinin KEP/UETS bilgilerinin güncel olması önem taşır. Yönetmeliğin güncel başvuru sisteminde elektronik iletişim şartları, yetkili idarenin bildirimlerinin hukuken geçerli ve izlenebilir olmasını sağlar. Şirket unvanı, vergi numarası ve iletişim bilgileri ruhsat kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır.
Başvuruda ayrıca mevzuatın aradığı mali yükümlülükler ve vadesi geçmiş borç durumu kontrol edilir. Ruhsat bedeli, Devlet hakkı veya başvuru ücretine ilişkin eksiklikler varsa kamulaştırma dosyasının teknik olarak güçlü olması yeterli olmayabilir. Daimî nezaretçi ve YTK düzeninin yürürlükte bulunması da işletme ruhsatının fiilen mevzuata uygun işletildiğini gösteren başvuru unsurlarındandır.
Kamulaştırma haritası ile işletme projesi nasıl eşleştirilmelidir?
Başvuru haritası, sadece kadastro parsellerini gösteren bağımsız bir çizim olmamalıdır. Onaylı işletme projesindeki ocak sınırı, rezerv alanı, tesisler, yollar ve güvenlik mesafeleri üzerine kamulaştırma alanı bindirilmelidir. Böylece idare her parsel için ‘bu alan neden gerekiyor?’ sorusunun cevabını aynı pafta üzerinde görebilir.
Haritada kullanılan koordinatların güncel datum ve projeksiyona uygun olması gerekir. Alan hesabı ile tapu yüzölçümü arasında fark varsa bunun nedeni açıklanmalıdır. Kamulaştırılacak bölüm arazi üzerinde aplike edilemeyecek kadar belirsiz bırakılırsa m.69 kapsamındaki mahallinde inceleme de sağlıklı yapılamaz.
Eksik belgeyle yapılan başvurunun sonucu nedir?
M.68’de zorunlu tutulan bilgi ve belgeler başvurunun esastan incelenebilmesinin ön koşuludur. Eksik dosya, kamu yararı değerlendirmesinin yapılmasını engeller ve talebin reddedilmesine veya işlemden kaldırılmasına yol açar. Başvuru öncesi kontrol listesi hazırlanmalı; her belge güncellik, imza, noter ve koordinat yönünden ayrı doğrulanmalıdır.
Eksik belgenin sonradan tamamlanabileceği varsayımıyla başvuru yapmak, üretim takvimini gereksiz uzatır. Kamulaştırma zaten 2942 sayılı Kanun aşamalarını içeren uzun bir süreçtir. Bu nedenle m.68 dosyası tek seferde denetlenebilir, tutarlı ve m.69 mahallinde incelemesine hazır biçimde sunulmalıdır.
Başvuru dosyası için pratik kontrol listesi
- Ruhsat ve işletme izni güncel mi?
- Yetkili organ/noter kararı mevcut mu?
- Kamulaştırma gerekçesi parsel bazında yazıldı mı?
- Rezerv, üretim, istihdam ve ekonomik veriler güncel mi?
- Alternatif alan ve daha hafif kullanım araçları değerlendirildi mi?
- Tapu kayıtları ve takyidatlar güncel mi?
- Koordinatlı kamulaştırma ve vaziyet planı hazır mı?
- Tüm maliklere 7201’e uygun bildirim yapıldı mı?
- Görüşme/toplantı tutanakları ayrıntılı mı?
- 5403 sayılı Kanun kapsamında gerekli belge alındı mı?
- KEP/UETS ve temsil bilgileri güncel mi?
- Vadesi geçmiş yükümlülük ve başvuru ücreti kontrol edildi mi?
Sık Sorulan Sorular
1. Yalnız ruhsat belgesiyle kamulaştırma başvurusu yapılabilir mi?
Hayır. M.68 teknik, ekonomik, tapu, tebligat ve diğer zorunlu belgeleri birlikte arar.
2. Her parsel için ayrı gerekçe gerekir mi?
Evet. Taşınmazın madencilik faaliyeti için neden zorunlu olduğu parsel veya alan bazında gösterilmelidir.
3. Malik görüşmeye gelmezse başvuru yapılamaz mı?
Usulüne uygun çağrı ve görüşme girişimi belgelenir; malikin katılmaması tek başına başvuruyu imkânsız kılmaz.
4. E-posta malik tebligatı için yeterli midir?
Yönetmeliğin aradığı usul ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu dikkate alınmalıdır; sıradan e-posta tek başına kanuni tebligat yerine geçmez.
5. Tarım arazisi kamulaştırılabilir mi?
Kamulaştırma talebi mümkün olsa da 5403 sayılı Kanun ve diğer özel izin yükümlülükleri ayrıca yerine getirilir.
6. Taşınmazın tamamını istemek zorunlu mudur?
Hayır. İşletme ihtiyacı kısmi alanla karşılanıyorsa talep ölçülü biçimde sınırlandırılmalıdır.
7. İrtifak hakkı yeterliyse yine kamulaştırma yapılır mı?
İdare daha az müdahaleli alternatifleri değerlendirir; tam mülkiyet devrinin teknik zorunluluğu gösterilmelidir.
8. Eski tapu kaydı kullanılabilir mi?
Güncel malik, parsel ve takyidat bilgisi kullanılmalıdır.
9. m.68 başvurusu kabul edilince arazi ruhsat sahibine geçer mi?
Hayır. Kamu yararı ve 2942 sayılı Kanun kapsamındaki kamulaştırma süreci ayrıca tamamlanır.
10. Eksik belge sonradan tamamlanır mı?
İdarenin işlemine göre eksiklik sonucu doğabilir; en güvenli yöntem zorunlu belgeleri başvuru öncesinde eksiksiz tamamlamaktır.
m.68 dosyasında parsel bazlı gerekçe tablosu nasıl kurulmalıdır?
Birden fazla taşınmaz için kamu yararı isteniyorsa bütün parselleri tek cümleyle gerekçelendirmek yerine her taşınmaz için ayrı bir ihtiyaç tablosu hazırlanmalıdır. Tabloda ada-parsel, talep edilen yüzölçümü, taşınmazın mevcut kullanım şekli, işletme projesindeki fonksiyonu, rezerv veya tesisle ilişkisi, malik ile görüşme tarihi ve değerlendirilen alternatif yöntem gösterilmelidir. Bu yöntem, MAPEG’in hangi parselin üretim için zorunlu olduğunu ve hangisinin yalnız işletme kolaylığı sağladığını ayırt etmesini sağlar.
Parselin yalnız bir bölümü gerekli olduğu hâlde tamamının kamulaştırılması isteniyorsa bunun teknik gerekçesi ayrıca açıklanmalıdır. Kalan kısmın ekonomik kullanımının imkânsız hâle gelmesi, güvenlik sınırının tüm parseli kapsaması veya kısmi kullanımın teknik olarak mümkün olmaması ölçülebilir verilerle ortaya konulmalıdır. Aksi hâlde talep, ihtiyaç kadar alan ilkesine göre daraltılabilir. Parsel bazlı gerekçe aynı zamanda 2942 sayılı Kanun aşamasındaki değerleme ve tebligat işlemlerini de daha denetlenebilir hâle getirir.
Başvurudan sonra tapu veya proje verisi değişirse ne yapılmalıdır?
Kamu yararı incelemesi devam ederken taşınmaz satılabilir, miras intikali yapılabilir, parsel ifraz veya tevhide uğrayabilir ya da işletme projesi revize edilebilir. Bu değişiklikler başvurunun dayandığı maddi veriyi etkiliyorsa MAPEG’e gecikmeksizin bildirilmelidir. Eski malike yapılmış tebligatın yeni malik yönünden yeterli olduğu varsayılamaz; aynı şekilde eski parsel numarasıyla hazırlanmış harita yeni kadastro düzeniyle eşleştirilmelidir.
Proje değişikliği kamulaştırma alanının yerini veya büyüklüğünü değiştiriyorsa eski m.68 dosyasının otomatik biçimde yeni talebi kapsadığı kabul edilmemelidir. Yeni koordinatlar, malik listesi ve teknik gerekçe güncellenmeli; gerektiğinde anlaşma ve tebligat süreci yenilenmelidir. Başvuru tarihindeki dosya ile karar tarihindeki fiilî ve hukuki durumun uyumlu olması, kamu yararı kararının hukuki dayanıklılığı açısından temel koşuldur.
Başvurudaki ekonomik veriler hangi kayıtlarla doğrulanmalıdır?
Rezerv miktarı UMREK veya ilgili teknik raporlar, üretim miktarı işletme projesi ve faaliyet raporları, yatırım tutarı muhasebe ve proje kayıtları, istihdam bilgisi bordro ve personel planı, Devlet hakkı verileri ise MAPEG beyanlarıyla uyumlu olmalıdır. Kamu yararı gerekçesi için farklı belgelerde birbirini tutmayan rakamlar kullanılması başvurunun güvenilirliğini azaltır. Özellikle rezerv ve yıllık üretim verileri güncel ruhsat dosyasındaki resmi teknik belgelerle aynı olmalıdır.
Kamulaştırma ihtiyacının ekonomik etkisi de ölçülmelidir. Talep edilen taşınmaz edinilmediğinde hangi üretim bölümünün yapılamayacağı, alternatif güzergâh veya yöntem varsa bunun proje maliyetine ve güvenliğine etkisi somutlaştırılmalıdır. Bu yaklaşım özel mülkiyete müdahalenin sadece ruhsat sahibinin tercihi değil, işletme açısından gerçek ve ölçülü bir zorunluluk olduğunu göstermeye yarar.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- Maden Yönetmeliği
- 3213 sayılı Maden Kanunu
- 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
- Maden Yönetmeliği m.67 kamulaştırma şartları
- Maden Hukuku rehberleri
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Maden kamulaştırması, kamu yararı başvuruları ve MAPEG işlemleri.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
