Makbuz Senedi ve Varantın Kısmi Senetlere Ayrılması Dilekçesi | TTK 837 Word

Kısa ve net cevap: Makbuz senedi ve varantın kısmi senetlere ayrılması talep dilekçesi, umumi mağazaya bırakılan malların belirlenen kısımlara ayrılmasını ve her kısım için ayrı senet verilmesini isteyen başvurudur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.837 bu hakkı makbuz senedi ve varantın hamiline tanır; işlemin giderleri hamile aittir. Eski senet geri verilir ve iptal edilir. Talep, malların depodan çekilmesiyle veya tek başına varantın ciro edilmesiyle aynı işlem değildir. Başvuruda senetlerin kimliği, hamilin hak sahipliği, ayrılacak malların miktarları ve yeni senetlerin kayıtları açıkça gösterilir.

Kısmi makbuz senedi ve varant talep dilekçesini Word olarak indir

Başvurunun amacı: tek senet çiftini belirli mal kısımlarına ayırmak

Umumi mağazadaki bir mal topluluğu başlangıçta tek makbuz senedi ve varantla temsil edilmiş olabilir. Hamil, bu topluluğun tamamı üzerinde tek işlem yapmak yerine farklı kısımları ayrı senetlerle temsil etmek istediğinde TTK m.837’deki kısmi senet düzenlemesine başvurur. Başvurunun konusu, depoda bulunan malın hukuki temsilini somut bir bölünme planına bağlamaktır. “Senedi bölün” biçimindeki tek cümle, hangi malın hangi yeni senede karşılık geldiğini açıklamaz. Dilekçenin işlevi bu açıklığı sağlamaktır.

Kısmi senet talebi, malın varlığına veya niteliğine ilişkin uyuşmazlığı kendiliğinden çözmez. Başlangıçta depoya verilen miktar ile mevcut miktar arasında fark bulunuyorsa önce bu farkın kayıtları karşılaştırılır. Dilekçede mevcut olmayan mal varmış gibi yazılamaz. Hasar, eksilme veya yanlış parti kaydı varsa bunlar ayrı biçimde belirtilir. Bölünme talebi gerçeğe aykırı miktarın birden fazla belgeye dağıtılmasının gerekçesi olamaz.

Bu rehberin odağı TTK m.837 uyarınca umumi mağazaya yöneltilen kısmi senet talebidir. Depoda mal kaybı veya hasarı nedeniyle tazminat istemek farklı bir uyuşmazlıktır; bu konu için antrepoda eşya kaybı ve hasarı açıklamalarına bakılabilir. Buradaki örnek, mahkemeye açılacak bir tazminat davası dilekçesi olarak kullanılmaz. Muhatap, senetleri düzenleyen ve malları kabul eden umumi mağaza işletmesidir.

TTK 832–837: umumi mağaza, senet şekli ve bölünme hakkı

TTK m.832, makbuz senedi ve varant karşılığında serbest veya gümrüklenmemiş mal ve hububatı saklama sözleşmesi uyarınca kabul eden, tevdi edenlere malları bu senetlerle satma veya rehnetme imkânı sağlayan umumi mağazayı tanımlar. Aynı maddenin ikinci fıkrası kuruluş iznini düzenler. Dolayısıyla her depo, antrepo veya saklama işletmesi yalnız tabelası nedeniyle umumi mağaza sayılmaz. Senedin hukuki niteliğini kontrol etmek için işletmenin izin durumu ve verilen belgenin kanuni şekli birlikte incelenir.

TTK m.833/1, bu senetleri vermeden yalnız malları saklama sözleşmesiyle kabul eden kurum ve yerlerde umumi mağaza hükümlerinin geçerli olmadığını belirtir. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu’nun saklama sözleşmesi hükümleri uygulanır. TTK m.833/2 ise kanuni şekle uymayan senetlerle, şekle uygun olsa bile izin almamış kurumların verdiği senetlerin kıymetli evrak olmadığını; teslim alma makbuzu veya ispat belgesi niteliğinde bulunduğunu düzenler. Depo teslim fişine “varant” başlığı yazmak bu eksikliği gidermez.

TTK m.834 makbuz senedinin zorunlu kayıtlarını gösterir. TTK m.835, varantın aynı kayıtları içermesini ve makbuz senedine bağlı olmasını ister. TTK m.836, iki senetten oluşan belgenin dip koçanlı defterden koparılması ve defterin umumi mağazanın belgeleri arasında saklanması kuralını getirir. TTK m.837 bu düzenin üzerine kısmi senet hakkını kurar: Hamil giderleri kendisine ait olmak üzere malları kısımlara ayırmayı ve her kısım için ayrı senet verilmesini isteyebilir; eski senet geri verilip iptal edilir.

Bu maddeler birlikte okunduğunda işlem yalnız yeni belge basımı değildir. Geçerli eski senet, mal topluluğu, hak sahibi hamil, ayrılan kısımlar ve yeni senetlerin kaydı arasında izlenebilir bağ kurulur. Kanun yeni senetleri eski senetle eş zamanlı dolaşımda bırakmayı öngörmez. Eski senedin iadesi ve iptali, aynı mal üzerinde eski ve yeni belgelerden kaynaklanan karışıklığı önleyen işlem adımıdır.

Makbuz senedi ve varantın hamili kimdir?

TTK m.837’de başvuru hakkı, makbuz senedi ve varantın hamiline verilmiştir. Dilekçede başvuranın yalnız malı başlangıçta depoya bırakan kişi olduğu söylenmekle yetinilmez. Senetler sonradan devredilmişse güncel hak sahipliği önem kazanır. TTK m.838, makbuz senedi ve varantın emre yazılı olmasa bile ayrı ayrı veya birlikte teslim ve ciro yoluyla devredilmesini düzenler. Bu nedenle mevcut senetler ve üzerlerindeki devir kayıtları görülmeden başvuranın sıfatı varsayılamaz.

Makbuz senedi ve varant farklı kişilerin elindeyse, yalnız makbuz senedini tutan kişi kendisini iki senedin hamili gibi gösteremez. TTK m.839’a göre birlikte ciro mülkiyeti devreder; yalnız varantın cirosu mallar üzerinde rehin hakkı sağlar; yalnız makbuz senedinin cirosu ise varant hamilinin hakkı saklı kalmak üzere mülkiyeti devreder. Bölünme talebinde mevcut rehin ilişkisi ve senetlerin kimde olduğu açıkça yazılmalıdır. Bu ilişkiyi gizleyen bir başvuru yeni senetlerin hak durumunu da belirsiz bırakır.

Tüzel kişi hamil adına başvurulacaksa unvan, kayıt bilgileri ve yetkili imza kontrol edilir. Vekil kullanılıyorsa işlemin kapsamına uygun temsil belgesi eklenir. Şirket çalışanının evrakı teslim etmesi ile şirket adına hukuki beyanda bulunma yetkisi aynı konu değildir. Senet aslını teslim eden kişi, işlem yetkisini ve teslim aldığı belgeleri kayıt altına almalıdır. Kısmi senet talebi için bu rehberde kullanılmamış bir noter zorunluluğu veya mahkeme izin şartı ileri sürülmemektedir.

Bölünme planı: miktar, parti ve nitelik eşleştirmesi

Talebin en önemli eki bölünme listesidir. Liste önce eski senet çiftinin tarih ve numarasını, mağazanın kabul kaydını ve toplam mal miktarını gösterir. Sonra her yeni kısım için ayrı satır açılır. Malın cinsi, birimi, miktarı, parti veya lot numarası, ayırt edici nitelikleri ve depodaki kayıt bağlantısı yazılır. Farklı birimler kullanılıyorsa dönüşüm açıkça belirtilir. Kilogramla kaydedilmiş malın çuval sayısıyla ayrılmasında çuval başına ağırlık doğrulanmadan toplam eşitliği kurulmaz.

Kısımların toplamı eski senedin temsil ettiği mal topluluğuyla karşılaştırılır. Ancak yalnız aritmetik toplamın eşit olması yeterli değildir. Farklı kalite veya üretim partileri aynı ürün adı altında birleştirilmişse yeni belgeler bu ayrımı korumalıdır. Depo yerinin değiştirilmesi de malın niteliğini değiştirmez. Liste, malın fiziksel olarak nerede bulunduğunu ve hangi belgeyle tanımlandığını birlikte gösterecek açıklıkta hazırlanır. Sonradan alıcı veya rehin alacaklısının “hangi malı temsil ediyor?” sorusuna cevap veren temel kayıt budur.

Bölünme planı malın bir kısmının satıldığını veya rehinden kurtulduğunu tek başına ilan etmez. Satış, devir, rehin ve malın depodan çekilmesi için ayrıca ilgili işlem ve senet hükümleri uygulanır. Bu nedenle plandaki “Kısım 1” ifadesi, kendiliğinden yeni alıcı adına mülkiyet devri kaydı olarak yazılamaz. Yeni senedin kimin adına veya emrine düzenleneceği, hak sahipliğine uygun biçimde ayrıca belirtilir.

Kısmi senetlerde zorunlu kayıtlar korunmalıdır

TTK m.834’e göre makbuz senedinde tevdi edenin adı, mesleği ve yerleşim yeri; umumi mağazanın ticaret unvanı ve merkezi; malların cinsi, miktarı, nitelik ve değerinin anlaşılmasına yarayan açıklamalar bulunur. Mallara ilişkin resim, harç ve vergilerin ödenme durumu ile sigorta durumu da kayda girer. Ödenmiş veya ödenecek ücret ve giderler, senedin kimin adına veya emrine düzenlendiği ve umumi mağaza sahibinin imzası aynı düzenlemenin diğer unsurlarıdır. Yeni belgenin yalnız miktar satırı değiştirilerek tamamlandığı kabul edilmez.

TTK m.835 uyarınca varant da bu kayıtları içerir ve makbuz senedine bağlıdır. Bölünme sırasında her yeni kısım için belge çiftinin birbirine uygunluğu kontrol edilir. Makbuz senedinde bir miktar, ona bağlı varantta başka bir miktar yazması işlem güvenliğini bozar. Tarih, numara ve mağaza kaydı bağlantısı açık tutulmalıdır. Bir kayıt yanlışsa senet üzerinde gelişigüzel kazıntı veya ekleme yapmak yerine mağazadan hatanın usulüne uygun giderilmesi istenir.

TTK m.1526/1, makbuz senedi ve varantın güvenli elektronik imza ile düzenlenemeyeceğini; bu senetler üzerindeki kabul, aval ve ciro gibi işlemlerin de bu yolla yapılamayacağını belirtir. Buradaki Word dosyası bir talep dilekçesidir; makbuz senedi veya varant değildir. Dilekçenin elektronik ortamda gönderilmesi, yeni kıymetli evrakın kanunun yasakladığı elektronik imza yöntemiyle düzenlenmesine izin vermez. E-imza ibaresinin iki farklı belge türü arasında bu ayrım korunarak kullanılması gerekir.

Giderler, eski senedin teslimi ve iptal kaydı

TTK m.837 kısmi senet işleminin giderlerini hamile yükler. Dilekçede gerçek ve işlemle bağlantılı giderlerin hamile ait olduğu belirtilir; hangi giderin hangi hizmet karşılığında istendiğinin yazılı açıklaması talep edilebilir. Kanun maddesi burada sabit bir ücret veya belirli bir cevap günü düzenlememektedir. Bu nedenle örnek metne mevzuatta bulunmayan “üç günde ücretsiz düzenleme zorunluluğu” gibi bir hüküm eklenmez. Sözleşmedeki ücret düzeni ile gerçekleşen işlem kayıtları birlikte kontrol edilir.

Eski senet iade edilirken yalnız fotokopi teslim edilmiş gibi işlem yapılamaz. Asılların hangi kişi tarafından, hangi tarihte ve hangi yeni belgeler karşılığında verildiği yazılı kayda bağlanır. İade edilen belgelerin numaraları tutanağa geçirilir. İptal kaydı ile yeni senet çiftlerinin listesi aynı işlem dosyasında saklanır. Eski belge çifti kaybolmuşsa konu TTK m.837’deki normal iade işlemi değildir; senetlerin zıyaına ilişkin TTK m.849’daki özel düzen ayrıca incelenir.

Yeni belgeler teslim alınmadan önce bilgiler okunur. Hak sahibi adı, mal miktarı, giderler, vergi ve sigorta açıklamaları kontrol edilir. İptal işleminin kaydı görülmeden eski senedin dolaşımdan çıktığı varsayılmaz. Elektronik tarama kopyaları çalışma dosyasına alınabilir; fakat tarama, asıl senedin hukuki işlevini kendiliğinden üstlenmez. Belgelerin saklanması için fiziki teslim ve şirket içi evrak kayıtları birbiriyle uyumlu tutulur.

Kısmi senet, ciro ve malların kısmen çekilmesi farklıdır

TTK m.837, malların kısımlara ayrılıp ayrı senetlerle temsil edilmesini düzenler. TTK m.838–840 ciroyu ve bunun mülkiyet veya rehin bakımından sonuçlarını düzenler. TTK m.843 ise varanttan ayrılmış makbuz senedinin hamilinin tevdi olunan misli eşyanın bir kısmını çekmek istemesinde, mağazanın sorumluluğu altında ilgili mal kısmı ve teminat borcuyla orantılı paranın mağazaya yatırılmasını düzenler. Bu üç başvuruya aynı dilekçe başlığı verilmesi talebin ne olduğunu belirsizleştirir.

Hamil yalnız yeni senetler istiyorsa malın depodan çıkarılması talebi eklenmez. Mal çekilecekse çekilecek kısmın hak durumu, varantla teminat altına alınan borç ve ilgili para yatırma işlemi ayrıca gösterilir. Bölünme talebi, varant hamilinin rehin hakkını silen bir araç değildir. Genel taşınır rehninin kayıt usulüyle umumi mağaza senedinin özel düzenini karıştırmamak için TARES kapsamında rehnedilebilen varlıklar hakkındaki rehber farklı hukuki konusu korunarak okunmalıdır.

Makbuz senedi ve varantın kısmi senetlere ayrılması dilekçesi örneği

Aşağıdaki örnek, iki senedin de hak sahibi hamilinin umumi mağazaya başvurusu için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar gerçek senet ve depo kayıtlarıyla doldurulur. Senetler ayrı kişilerin elindeyse veya hak sahipliği çekişmeliyse metindeki hamil beyanı doğrudan kopyalanmaz. Örneğe yapılmamış bir teslim veya ödenmemiş bir gider eklenmez.

Kısmi makbuz senedi ve varant talep dilekçesi Word dosyası

Başvurudan sonra hangi belgeler kontrol edilir?

Başvurunun teslim alındığı tarih ve kayıt numarası saklanır. Mağazanın cevap verdiği her işlem başlığı, dilekçedeki taleple karşılaştırılır. Talebin gönderilmesi yeni senetlerin düzenlendiğini göstermez; düzenlenen belgelerin asılları ve işlem kayıtları görülür. Bölünme listesi, depodaki mal kaydı ve yeni senetlerin miktarları birlikte kontrol edilir. Toplam tutsa bile bir kısımda parti numarası farklıysa bu uyuşmazlık kayda geçirilir ve düzeltilmesi istenir.

Mağaza işlemi reddetmişse ret gerekçesi ayrılır: Başvuranın hamil sıfatı mı tartışılmıştır, senet aslı mı eksiktir, malın niteliği veya miktarı mı farklıdır, yoksa gider kalemlerinde mi uyuşmazlık vardır? Bu ayrım yapılmadan aynı başvuruyu tekrar göndermek sorunu çözmez. Mahkemeye gidilmesi gereken bir uyuşmazlık doğarsa talebin konusu ve hukuki niteliği ayrıca belirlenir. TTK m.4–5 ticari davalar ve görev düzeni; konusu bir miktar para olan ilgili ticari davalarda m.5/A arabuluculuk şartı göz önünde tutulur. Bu idari olmayan mağaza başvurusuna gelişigüzel “idari itiraz” adı verilmez.

Dilekçeyi zayıflatan kayıt ve işlem hataları

İlk hata her depo teslim fişinin makbuz senedi olduğunun kabul edilmesidir. İkinci hata yalnız makbuz senedini elinde tutan kişinin bağlı varantın da hamili olduğunu yazmasıdır. Üçüncü hata yeni kısımların toplamını eski belgeyle karşılaştırmamaktır. Dördüncü hata eski senet iade edilmeden veya iptal kaydı kurulmadan yeni belgelerin dolaşıma çıkarıldığının kabul edilmesidir. Bu yanlışlar metni uzatarak düzeltilemez; gerçek belge ve hak sahipliği bilgisi tamamlanmalıdır.

Diğer önemli hata, kısmi senet talebine fark edilmeden mal çekme, satış veya rehin fekki sonucunun eklenmesidir. Her sonucun ayrı işlem koşulları vardır. Dilekçede yalnız yapılan işlem anlatılır. Sigorta durumunun bilinmediği yerde “sigortalıdır” yazılmaz; vergi ve harç durumu belgelerle gösterilir. Son olarak Word örneğindeki e-imza ibaresi gerçek elektronik imza yerine geçmez. Islak imzalı gönderimde uygun imza kullanılır; talep dilekçesinin imza yöntemiyle senet üzerindeki TTK m.1526/1 yasağı ayrı tutulur.

Sık sorulan sorular

Kısmi senet istemenin açık kanuni dayanağı nedir?

TTK m.837’dir. Makbuz senedi ve varantın hamili, giderleri kendisine ait olmak üzere malların kısımlara ayrılmasını ve her kısım için ayrı senet verilmesini isteyebilir.

Her antrepoya aynı dilekçe verilir mi?

Hayır. TTK m.832–833 uyarınca umumi mağaza niteliği, izin durumu ve senetlerin hukuki şekli kontrol edilir. Her saklama işletmesine bu özel rejim uygulanmaz.

Eski senet başvurandan kalmaya devam eder mi?

TTK m.837 eski senedin geri verilmesini ve iptalini düzenler. Eski ve yeni senetler aynı malları eş zamanlı temsil edecek şekilde bırakılmaz.

İşlem giderini mağaza mı öder?

TTK m.837’ye göre giderler hamile aittir. Gerçek gider kalemleri ve ödeme kaydı işlem dosyasında açıklanmalıdır.

Yalnız makbuz senedinin hamili bu örneği kullanabilir mi?

Örnek iki senedin de hamilinin başvurusu içindir. Varant başka kişideyse mevcut rehin ve hak sahipliği ilişkisi incelenmeden iki senedin hamili olunduğu yazılamaz.

Kısmi senet düzenlenmesi malın bir kısmını depodan çıkarmak mıdır?

Hayır. TTK m.837 belge ve mal kısımlarının ayrılmasıdır. Varanttan ayrılmış makbuz senedine bağlı kısmen mal çekme TTK m.843’te ayrıca düzenlenir.

Yeni varantlar güvenli elektronik imzayla düzenlenebilir mi?

TTK m.1526/1 makbuz senedi ve varantın güvenli elektronik imzayla düzenlenmesini yasaklar. Talep dilekçesi ile kıymetli evrak birbirinden farklı belgelerdir.

Kanun başvuru için sabit bir cevap süresi belirliyor mu?

TTK m.837’de sabit bir gün sayısı bulunmaz. Bu maddeye dayanarak metne kanunda olmayan bir cevap veya ücretsiz işlem süresi eklenmez.

Eski senet kayıpsa sadece kısmi senet dilekçesi yeterli mi?

Hayır. Normal işlemde eski senet geri verilip iptal edilir. Kayıp senet hakkında TTK m.849’daki özel zıya düzeni ayrıca ele alınır.

Word dosyası yeni makbuz senedi yerine geçer mi?

Hayır. Dosya mağazaya sunulacak talep örneğidir. Kanuni kayıtları taşıyan senetler yetkili umumi mağaza tarafından ilgili kurallara uygun düzenlenir.

Resmî kaynaklar, hukuki inceleme ve iletişim

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: m.832–843 ve m.1526/1.
• Ticaret Bakanlığı — Şirketler ve Ticaret Sicili mevzuat listesi: 6102 sayılı Kanun bağlantısı.

Mevzuat ve içerik kontrol tarihi: 08.10.2026. Açıklamalar umumi mağaza senetlerine ilişkin kanun hükümlerine dayanır. Somut işlemde senet asılları, hak sahipliği, depo kayıtları ve bölünme listesi birlikte incelenmelidir.

Senet ve mağaza kayıtlarının hukuki incelemesi için iletişim sayfasından veya WhatsApp üzerinden büroya ulaşabilirsiniz. Diğer belge türleri için dilekçe ve Word örnekleri kütüphanesi incelenebilir.