Mecra Hakkı Kurulması Dava Dilekçesi 2026 | TMK 744 Word

2026 Güncel TMK 744 Taşınmaz + Word

Mecra hakkı hangi ihtiyacı çözer?

Mecra hakkı, bir taşınmazın elektrik, su, doğal gaz, kanalizasyon, haberleşme veya benzeri altyapı gereksiniminin komşu taşınmazdan hat geçirilmeden makul biçimde karşılanamadığı durumda gündeme gelir. Dava, komşu taşınmazı genel kullanıma açan bir hak istemi değildir; belirli bir hat ve teknik güzergâh için sınırlı ayni hak kurulması talebidir. Bu nedenle talep edilen güzergâhın başlangıç-bitiş noktaları, genişliği, derinliği veya teknik özellikleri mümkün olduğunca belirlenmelidir.

Davacının yalnız daha ucuz olduğu için komşu taşınmazı tercih etmesi yeterli değildir. Kanun, başka yerden geçirilmesinin imkânsız veya aşırı ölçüde masraflı olması ölçütünü getirir. Alternatif hattın teknik olarak mümkün olup olmadığı ve maliyet farkının normal bir fark mı yoksa aşırı külfet mi oluşturduğu bilirkişi incelemesinin merkezinde yer alır.

TMK 744 şartları dilekçede nasıl gösterilir?

Birinci unsur gerçek ve güncel bir mecra ihtiyacıdır. Taşınmazda kullanılacak hizmetin niteliği ve neden gerekli olduğu yazılır. İkinci unsur başka güzergâhın imkânsız veya aşırı masraflı oluşudur. Belediye, dağıtım şirketi, altyapı kurumu veya teknik uzman görüşü varsa eklenir. Üçüncü unsur komşuya ödenecek tam tazminattır. Davacı hak talep ederken bedel ödeme yükümlülüğünü görmezden gelmemelidir.

Dördüncü unsur güzergâhın menfaat dengesiyle seçilmesidir. Komşu taşınmazın yapılaşmasını, tarımsal kullanımını veya mevcut tesislerini gereksiz ölçüde engelleyen bir hat yerine daha az zarar veren alternatif varsa bu husus dikkate alınır. Dilekçede ‘en kısa yol’ ile ‘en uygun yol’ kavramları aynı kabul edilmemelidir.

Görev ve yetki

Taşınmazın aynına ve irtifak hakkına ilişkin uyuşmazlıklarda HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisi dikkate alınır. Görev, talebin ayni hak niteliği ve özel düzenleme kapsamında somutlaştırılmalıdır. Dilekçe başlığında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi esas alınır; dava konusu parseller ada-parsel numaralarıyla gösterilir.

Teknik deliller neden önemlidir?

Mecra hakkı davası çoğu zaman keşif ve bilirkişi incelemesi gerektirir. Harita mühendisi, elektrik/inşaat/makine gibi hattın türüne uygun teknik uzmanlar güzergâh seçeneklerini, uzunlukları, maliyetleri ve komşu taşınmaza etkileri değerlendirebilir. Mahkemenin kuracağı hak tapuya tescil edileceğinden, infaza elverişli bir güzergâh krokisi önem taşır.

Dağıtım şirketinin bağlantı yazısı, belediye altyapı cevabı, proje, koordinatlı kroki, teklif veya maliyet çalışması varsa dilekçeye eklenmelidir. Yalnız el çizimi bir güzergâh, alternatif imkânların bulunmadığını kanıtlamaya yetmez.

PRO mecra hakkı dava dilekçesi

Profesyonel Word Dilekçesini İndir

'+box.innerHTML+''],{type:'application/msword'});var a=document.createElement('a');a.href=URL.createObjectURL(b);a.download='mecra-hakki-dava-dilekcesi.doc';a.click();}

Dava açmadan önce dosya kontrolü

Davacı ve davalı parseller güncel tapu kayıtlarıyla doğrulanmalı, talep edilen hattın teknik hizmet türü belirlenmeli ve alternatif güzergâhların neden elverişsiz olduğu belgeye bağlanmalıdır. Davalının rızasının alınamadığına dair yazışma veya noter bildirimi varsa dosyaya eklenebilir. Zorunluluk ve güzergâh tartışması yalnız taraf beyanına bırakılmamalıdır.

Tazminat ödeme yükümlülüğü dilekçede kabul edilerek miktarın bilirkişiyle belirlenmesi istenmelidir. Tescile esas krokide belirsizlik bırakılmaması, hükmün tapuda uygulanabilirliği bakımından önemlidir. Birden fazla parselden geçiş gerekiyorsa bütün maliklerin taraf teşkili ayrıca kontrol edilir.

Resmî ve site içi kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• Mecra hakkı nedir?
• Dilekçe örnekleri
• Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu

Sık sorulan sorular

Mecra hakkı bedelsiz kurulabilir mi?

TMK m.744 kural olarak tam tazminat karşılığında katlanma yükümlülüğü öngörür. Bedel somut zarara ve kurulan hakkın etkisine göre teknik değerlendirmeyle belirlenir.

En kısa güzergâh zorunlu mudur?

Hayır. Değerlendirme yalnız mesafeye değil, alternatifin teknik imkânına, maliyete ve komşu taşınmaza yüküne göre yapılır.

Komşu rıza vermezse dava açılabilir mi?

Kanuni koşullar oluşmuşsa anlaşma sağlanamaması mahkemeden mecra hakkı kurulmasının istenmesine engel değildir.

Hüküm tapuya işlenir mi?

Kurulan mecra hakkı ayni hak niteliğinde olduğundan hükmün infaza elverişli güzergâhla tapu siciline tescili talep edilir.

Mecra ihtiyacının zorunluluk testi nasıl yapılır?

TMK 744 davasında davacının en önemli ispat konusu, talep edilen mecra güzergâhının keyfî bir tercih değil gerçek bir zorunluluk olduğudur. Bu nedenle taşınmazın mevcut yol, altyapı ve servis bağlantıları harita üzerinde gösterilmelidir. Davacının kendi taşınmazından veya kamu alanından hat götürmesi teknik olarak mümkünse, bunun neden aşırı ölçüde masraflı olduğu rakam ve proje üzerinden açıklanmalıdır. Bir alternatif yalnız daha pahalı olduğu için otomatik olarak aşırı masraflı sayılmaz; maliyet farkının taşınmazın hizmet ihtiyacıyla karşılaştırıldığında olağan sınırı aştığı gösterilmelidir.

Elektrik hattı için dağıtım şirketinin bağlantı görüşü, içme suyu veya kanalizasyon için belediye/su idaresi yazısı, doğal gaz için dağıtım şirketi projesi ve haberleşme için işletmeci teknik görüşü somut zorunluluğu güçlendiren belgelerdir. Bu kurumların yalnız sözlü yönlendirmesine dayanılmamalı; mümkünse yazılı bağlantı veya güzergâh şartı dosyaya alınmalıdır.

Komşuya en az zarar veren güzergâh ilkesi

Mahkeme mecra hakkını davacının önerdiği çizgi üzerinde kurmak zorunda değildir. Keşifte alternatif güzergâhlar değerlendirilir. Bir hat birkaç metre daha uzun olsa bile davalı taşınmazın binasına, bahçesine, üretim alanına veya ilerideki yapılaşmasına çok daha az müdahale ediyorsa menfaat dengesi o güzergâhı öne çıkarabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde yalnız ‘en kısa yol’ savunması yerine, neden önerilen hattın davalı açısından da en az külfetli seçenek olduğu açıklanmalıdır.

Hattın yeraltından mı yerüstünden mi geçeceği, kazı derinliği, bakım için giriş gereksinimi, güvenlik mesafesi, koruma bandı ve kalıcı tesisler gibi teknik unsurlar tazminat ve güzergâhı etkileyebilir. Bilirkişiden bunları tescile elverişli krokide göstermesi istenmelidir.

Tam tazminatın kapsamı nasıl tartışılır?

TMK 744, komşunun katlanma yükümlülüğünü tam tazminat karşılığı öngörür. Bu bedel yalnız mecranın kapladığı çıplak metrekare değerinden ibaret olmayabilir. Kurulan hakkın taşınmazın kullanımına, değerine, yapılaşma imkanına, tarımsal faaliyete veya bakım erişimine etkisi uzman incelemesiyle değerlendirilebilir. Davacı bedelin mahkemece belirlenmesini ve belirlenecek tutarı depo etmeyi talep etmelidir.

Önceden taraflar arasında bedel teklifi yapılmış olması mahkeme değerlemesini bağlamaz; ancak uzlaşma çabasını ve uyuşmazlığın geçmişini gösterebilir. Noter ihtarı veya yazılı teklif varsa dava dilekçesinde tarih ve içerik yönünden özetlenebilir. Taraflar arasında kısmi anlaşma varsa hangi unsurun tartışmalı kaldığı ayrıca belirtilmelidir.

Taraf teşkili ve tapu kayıtları

Talep edilen hat birden fazla komşu parselden geçiyorsa yalnız ilk parsel malikine dava açmak yeterli olmayabilir. Her bir taşınmaz ve malik güncel tapu kayıtlarıyla belirlenmelidir. Elbirliği veya paylı mülkiyet varsa maliklerin davadaki konumu ayrıca incelenir. Hattın geçeceği parsel üzerinde ipotek, başka irtifak veya kamu kısıtlaması varsa bunlar teknik ve hukuki değerlendirmede göz önünde tutulmalıdır.

Dava açıldığı tarihte tapu maliki ile fiilen taşınmazı kullanan kişi farklı olabilir. Ayni hak tesisine yönelik talebin tapu malikine yöneltilmesi esastır; fiili kullanıcının varlığı, keşif ve uygulama bakımından ayrıca dikkate alınabilir. Tapu kaydı eski tarihli internet çıktısıyla değil güncel resmî kayıtla doğrulanmalıdır.

Keşif günü için profesyonel hazırlık

Keşif öncesinde parsellerin sınırları, önerilen güzergâh ve alternatifler renkli veya numaralı kroki üzerinde hazırlanabilir. Davacının teknik temsilcisi varsa bağlantı noktası, hat çapı veya kablo özellikleri önceden belirlenmelidir. Keşifte uyuşmazlık konusu olmayan alanlar ile tartışmalı alanlar ayrıştırılırsa bilirkişi raporu daha uygulanabilir olur.

Bilirkişi raporu geldikten sonra yalnız sonuç cümlesine bakılmamalıdır. Alternatif güzergâhların gerçekten incelenip incelenmediği, maliyet karşılaştırmasının dayanakları, tam tazminat hesabındaki değerleme tarihi, krokide koordinat veya ölçülerin yeterliliği ve tapu tesciline elverişlilik kontrol edilir. Eksik inceleme varsa HMK hükümleri çerçevesinde rapora somut itiraz hazırlanır.

Mecra hakkı dosyası için 10 maddelik kontrol listesi

1. Davacı ve davalı parseller güncel tapu kayıtlarıyla doğrulandı mı?
2. Hangi hizmet için mecra gerektiği kesin mi?
3. Bağlantı noktası resmî/teknik belgeyle belli mi?
4. Alternatif güzergâhlar harita üzerinde gösterildi mi?
5. Alternatifin neden imkânsız veya aşırı masraflı olduğu belgeli mi?
6. Önerilen hattın komşuya etkisi açıklandı mı?
7. Hattın ölçüleri ve teknik özellikleri tanımlandı mı?
8. Tam tazminat ödeme iradesi açıkça yazıldı mı?
9. Keşif ve uygun uzmanlıkta bilirkişi talep edildi mi?
10. Sonuç istemi tapu tesciline elverişli biçimde kuruldu mu?