Mersin Yurt Dışı Çıkış Yasağının Kaldırılması
Kısa cevap: Mersin yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması, ceza dosyasındaki adli kontrol tedbirinin yeniden incelenmesini gerektirir. Yasağın dayanağı CMK m.109/3-a; kaldırma, değiştirme ve geçici muafiyetin dayanağı CMK m.110-111‘dir. Karara itiraz, kural olarak kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılır. Kaldırma dilekçesi vermek, uçak bileti almak veya dosyada ifadenin alınmış olması yasağı kendiliğinden kaldırmaz.
Başvuruda iki ayrı konu açıklanmalıdır: tedbirin devamını gerektiren nedenlerin neden bulunmadığı veya artık ortadan kalktığı ve seyahatin somut amacı. Bu rehber, ceza muhakemesi kapsamında verilen yurt dışına çıkamama yükümlülüğüne ilişkindir. Pasaport düzenlenmesi, yabancıların ikamet işlemleri veya başka bir dosyadaki sınır tahdidi aynı başvuruyla çözülecek işlemler olarak kabul edilmemelidir.
Yurt dışına çıkış yasağı ceza değil, adli kontrol tedbiridir
CMK m.109, tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasının çerçevesini belirler; yurt dışına çıkamamak, üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan yükümlülüklerden biridir. Tedbirin amacı kişiyi peşinen cezalandırmak değildir. Kişinin muhakeme işlemlerine katılmasının güvenceye alınması ve dosyadaki tutuklama nedenleriyle bağlantılı ihtiyaçların değerlendirilmesi gerekir. Suç isnadının bulunması, tedbirin her aşamada aynı gerekçeyle süresiz devamını tek başına açıklamaz.
Anayasa m.23, vatandaşın yurt dışına çıkma özgürlüğünün suç soruşturması veya kovuşturması nedeniyle hâkim kararına bağlı sınırlanmasını düzenler. Anayasa m.13’teki ölçülülük ilkesi de incelemenin temelidir. Başvuruda yalnız seyahat özgürlüğünün adı anılmamalı; yasağın bugünkü dosya koşullarında hangi somut nedenle gereksiz veya aşırı hâle geldiği açıklanmalıdır. Örneğin delillerin toplanması, düzenli çağrılara uyulması veya önceki kaçma değerlendirmesinin dayandığı olgunun ortadan kalkması belgelendirilir.
Adli kontrol kararı suçun işlendiğini kesinleştirmez. Aynı şekilde iş sahibi olmak, ailesiyle yaşamak veya daha önce yurt dışına gidip dönmüş olmak da tek başına kaldırma kararı garantisi değildir. Bu olgular, dosyadaki somut şüphe ve tedbir nedenleriyle birlikte değerlendirilir. Kanuni ölçütleri net açıklamak ile mahkemenin vereceği sonucu önceden garanti etmek birbirinden farklıdır.
Kararın hangi bölümü incelenmelidir?
İlk karar, son devam kararı ve yükümlülüğün fiilen uygulanma tarihi ayrı kaydedilir. Kararda isnat edilen suç, tedbir gerekçesi, uygulanan bent ve kanun yolu bilgisi bulunmalıdır. Birden fazla adli kontrol yükümlülüğü varsa yalnız yurt dışına çıkamama değil, imza verme, belirli yerleri terk etmeme veya konutu terk etmeme gibi diğer yükümlülükler de listeye alınır. Bir yükümlülüğün kaldırılması diğerlerinin de kaldırıldığı anlamına gelmez.
Kaldırma talebi hangi mercie verilir?
Soruşturmada adli kontrolün uygulanması CMK m.110/1 uyarınca savcının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararıyla yürür. Şüphelinin kaldırma başvurusu CMK m.111 kapsamında değerlendirilir. Kovuşturmaya geçilmişse görevli ve yetkili mahkemenin dosya aşamasına uygun yetkisi esas alınır; m.110/3, adli kontrol hükümlerinin kovuşturmanın her aşamasında ilgili yargı mercilerince uygulanmasını düzenler. İddianame kabul edilmişken yalnız eski soruşturma numarasıyla başvurmak işlem takibini güçleştirir.
Mersin’de bulunmak veya seyahate Mersin’den çıkmak, dosya başka bir yargı çevresindeyken mercii değiştirmez. Başvuru, tedbirin bağlı olduğu dosyaya yapılır. Mersin merkez, Tarsus veya başka bir merkezde yürüyen dosyada esas alınacak bilgi, UYAP’taki güncel dosya ve görevli yargı merciidir. Mahkeme numarası ya da nöbet bilgisi tahmin edilerek dilekçe başlığı oluşturulmamalıdır.
Tam kaldırma, değiştirme ve geçici muafiyet farklı taleplerdir
CMK m.110/2; yükümlülüklerin tamamen veya kısmen kaldırılmasını, değiştirilmesini ve bazılarına uymaktan geçici muafiyeti düzenler. Tam kaldırma talebinde artık devam eden seyahat engelinin sona ermesi istenir. Değiştirme talebinde aynı muhakeme amacının başka bir yükümlülükle sağlanması açıklanır. Geçici muafiyette ise belirli ülke, tarih ve amaçla sınırlı bir seyahat için yükümlülüğün o aralıkta uygulanmaması istenir.
Dilekçe bu seçenekleri belirsiz bırakmamalıdır. Öncelikle kaldırma, bunun kabul edilmemesi hâlinde belirli tarihler arasında geçici muafiyet şeklinde kademeli talep kurulabilir. Ancak alternatif talep de gerekçelendirilmelidir. Yalnız “işlerim var, izin verilsin” cümlesi seyahatin kapsamını belirlemez. Gidiş ve dönüş tarihleri, aktarma ülkeleri gerekiyorsa bunlar, seyahatin zorunlu süresi ve dosya işlemlerine katılım planı gösterilir.
Beş günlük hüküm ne anlama gelir?
CMK m.111/1, şüpheli veya sanığın istemi üzerine, savcının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkemenin beş gün içinde m.110/2’ye göre karar verebileceğini düzenler. Bu hüküm, başvuru yapıldıktan beş gün sonra yasağın kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez. Yazılı ve uygulanabilir karar olmadan seyahat serbestisi doğduğu varsayılmamalıdır. Acil tedavi veya yakın tarihli zorunlu toplantı için başvuruda aciliyet açıkça belirtilmeli ve belgeyle desteklenmelidir.
Hangi belgeler kaldırma talebini somutlaştırır?
Belgeler, kaçma değerlendirmesi ile seyahat ihtiyacını birbirine karıştırmadan hazırlanmalıdır. Yerleşim belgesi, iş ve aile bağlarını gösteren kayıtlar kişinin Türkiye ile ilişkisini açıklar. Davet, tedavi randevusu veya eğitim kaydı ise seyahatin nedenini gösterir. Aynı belgenin iki başlık için de kesin sonuç doğurduğu kabul edilmez. Örneğin iş sözleşmesi seyahatin ekonomik önemini açıklar, fakat dosyadaki somut bir kaçma olgusuna ayrıca cevap verilmesini gereksiz kılmaz.
| Seyahatin nedeni | Sunulacak başlıca kayıt | Dilekçede açıklanacak bağlantı |
|---|---|---|
| Ticari toplantı veya ihracat görüşmesi | Tarihli davet, şirket yazısı, sözleşme veya toplantı gündemi | Kişinin bizzat katılımının neden gerekli olduğu |
| Tedavi | Sağlık raporu, kurum randevusu, tedavi planı | Seyahat tarihi, tedavi süresi ve aciliyet |
| Eğitim veya sınav | Kabul belgesi, kayıt, sınav takvimi | Kaçırılacak işlemin niteliği ve dönüş planı |
| Ailevi zorunluluk | Olayı ve yakınlık bağını gösteren belgeler | Ziyaretin amacı ve makul süresi |
| Düzenli uluslararası çalışma | Görev yazısı, çalışma takvimi, geçmiş seyahat kayıtları | Tek seferlik izin yerine hangi düzenlemenin istendiği |
Mersin’de liman, dış ticaret veya taşımacılık işiyle çalışan kişinin mesleği otomatik muafiyet oluşturmaz. Başvuruda genel sektör bilgisi yerine ilgili kişinin görevi ve seyahatin dosyaya yansıyan gerçek etkisi açıklanır. Toplantıya başka personelin katılıp katılamadığı, çevrim içi katılımın neden yeterli olmadığı ve iptal sonucunda hangi yükümlülüğün yerine getirilemeyeceği somutlaştırılabilir. Bu açıklamalar hukuki ölçülülük tartışmasını destekler; ticari zarar iddiası yargı merciini zorunlu olarak kaldırmaya yöneltmez.
Dönüş ve yargılamaya katılım planı
Başvuruda ulaşılabilir adres, Türkiye’deki iş ve aile düzeni, bilinen duruşma tarihleri ve dönüş programı yer almalıdır. Daha önce çağrıya uyulmadığı veya adres değişikliğinin bildirilmediği iddiası varsa bu husus cevapsız bırakılmamalıdır. Mevcut olumsuz olgu açıklanmadan yalnız olumlu belgeler sıralamak başvurunun ana sorununu çözmez. Önceki izinli seyahatlerden dönüş kayıtları ise tarihleriyle gösterilmelidir.
Seyahat için bilet alınması zorunlu kabul edilmemelidir. İade edilmez rezervasyon, hukuki izin alınmadan yapılmışsa başvurunun kabulünü sağlamaz. Tarihleri belirli bir plan ve doğrulanabilir davet sunmakla, henüz izin yokken seyahati kesinleşmiş gibi düzenlemek arasında fark vardır. Sağlık, kimlik ve aile belgeleri dosya dışındaki kişilere dağıtılmadan, başvurunun ihtiyacı ölçüsünde kullanılır.
İtiraz süresi, inceleme mercii ve adli kontrolün süresi
CMK m.111/2 adli kontrol kararlarına itirazı açıkça kabul eder. CMK m.268/1’e göre, özel hüküm bulunmayan hâllerde süre kararın m.35 uyarınca öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Bu başlangıç, KYOK itirazındaki özel tebliğ kuralıyla karıştırılmamalıdır. Yeni tarihli kararlar yönünden iki haftalık düzenleme uygulanır; CMK geçici m.6’daki 1 Haziran 2024 tarihli geçiş kuralı eski kararlar bakımından ayrıca dikkate alınır.
İtiraz dilekçesi kararı veren mercie sunulur. CMK m.268/2 uyarınca merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir. Soruşturmada sulh ceza hâkimliğinin adli kontrol kararına itirazı, m.268/3-b gereğince yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Bu özel düzenleme nedeniyle her sulh ceza kararının itirazının sıradaki sulh ceza hâkimliğine gittiğini söylemek yanlıştır. Sulh ceza işlerinin asliye ceza hâkimince görüldüğü durumdaki özel kural ile kovuşturma kararlarının merci kuralları ayrıca saklıdır.
Kaldırma istemi için periyodik inceleme beklenir mi?
Hayır. CMK m.111 kapsamındaki istem ile m.110/4’teki periyodik inceleme farklıdır. Devam gerekliliği en geç dört aylık aralıklarla; soruşturmada savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturmada ise mahkeme tarafından resen değerlendirilir. Yeni bir sağlık ihtiyacı veya tedbir nedenlerini değiştiren önemli gelişme bulunduğunda sıradaki dört aylık tarih beklenmeden gerekçeli kaldırma veya muafiyet talebi hazırlanır.
Periyodik inceleme, aynı gerekçenin otomatik olarak tekrar edilmesi anlamına gelmez. Başvuruda son karardan sonra nelerin değiştiği ayrı bir bölümde gösterilmelidir. Toplanan deliller, değişen iş durumu, yerine getirilen çağrılar ve tedbirin kişiye fiilî etkisi tarih sırasıyla sunulur. Dosyada hangi incelemenin en son yapıldığı bilinmeden yalnız toplam geçen zamana dayanmak eksik bir değerlendirme yaratır.
CMK m.110/A’daki azami süreler
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır; zorunlu hâllerde gerekçe gösterilerek bir yıl daha uzatılır. Ağır ceza kapsamındaki işlerde temel süre en çok üç yıldır; zorunlu ve gerekçeli uzatma toplam üç yılı geçemez. TCK’nın İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölüm suçları ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda uzatma sınırı dört yıldır. Çocuklar bakımından m.110/A’daki süreler yarı oranında uygulanır.
Bunlar her dosyada baştan uygulanacak standart yasak süreleri değildir. Tedbir nedeni daha önce ortadan kalkmışsa azami sürenin dolması beklenmez. Süre hesabında uygulanma başlangıcı, devam ve uzatma kararları ile dosyanın niteliği birlikte okunur. Kanundaki üst sınırı tek başına hesaplayıp sınır kapısına gitmek yerine tedbirin kaldırılması ve kayıtların güncellenmesi resmî dosyada takip edilmelidir.
Olumlu karar alındıktan sonra ne kontrol edilir?
Kararın tam kaldırma mı, belirli tarihler için muafiyet mi olduğu okunmalıdır. Geçici muafiyet kararındaki başlangıç, bitiş, ülke veya başka koşullar başvurudaki istekle aynı olmayabilir. Karar özeti yerine hüküm bölümü esas alınır. Sınır uygulamasına ilişkin bildirimin yetkili birimlere iletilmesi ve ilgili kaydın güncellenmesi dosya üzerinden takip edilir. Bir ekran görüntüsü, sözlü bilgi veya henüz imzalanmamış taslak karar uygulamanın tamamlandığını göstermez.
Birden çok ceza dosyasından çıkış yasağı varsa yalnız bir dosyadaki kaldırma kararı yeterli değildir. Geçerli pasaport, gidilecek ülkenin giriş koşulları ve başka hukuki engeller de adli kontrol kararından bağımsızdır. Dosyada KYOK verilmişse karar ve tedbir kayıtlarının durumu birlikte takip edilir; KYOK’a itirazın kendine özgü şartları için takipsizlik kararına itiraz rehberi kullanılmalıdır.
Yükümlülüğe aykırılık ve dönüş sonrası işlemler
CMK m.112, adli kontrol hükümlerinin isteyerek yerine getirilmemesi hâlinde yetkili yargı merciinin tutuklama kararı verme yetkisini düzenler. Bu nedenle talep reddedilmiş veya henüz sonuçlanmamışken tedbiri aşmaya çalışılmamalıdır. Geçici muafiyet verilmişse dönüş tarihi ve kararda öngörülen bildirim yükümlülükleri takip edilir. Diğer adli kontrol yükümlülüklerinin devam ettiği unutulmamalıdır.
Yükümlülüklerin genel yapısı için adli kontrol rehberi; gümrük dosyasındaki kişinin görev ve fiil ilişkisinin değerlendirilmesi için şirket yetkilisinin ceza sorumluluğu yazısı incelenebilir. Tedbir incelemesi, isnadın esasına ilişkin kişisel savunmanın yerine geçmez.
Yurt dışına çıkış yasağı hakkında sık sorulan sorular
İtiraz dilekçesi vermek çıkış yasağının uygulanmasını durdurur mu?
CMK m.269/1 uyarınca itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden geri bırakmaz. Kararı veren makam veya itirazı inceleyen merci, aynı maddenin ikinci fıkrasına göre geri bırakmaya ayrıca karar verir. Bu nedenle itiraz dilekçesinin kayda alınması, sınır geçişine izin verildiği şeklinde yorumlanamaz. Dilekçedeki talep, talebin kabul edildiğini gösteren imzalı karar ve bu kararın uygulama kaydı farklı belgelerdir.
Geçici muafiyetin dışında kalan yeni seyahat tarihleri için ne yapılır?
CMK m.110/2 kapsamında verilen muafiyette, kararın belirlediği süre ve koşullar esas alınır. Seyahat programının değişmesi, önceki kararın kapsamını kendiliğinden genişletmez. Yeni gidiş ve dönüş tarihleri önceki izin döneminin dışına çıkıyorsa, değişen program ve dayanak belgelerle yeni değerlendirme istenir. Başvuruda uçuş saatleri ve zorunlu aktarmaların izin süresiyle uyumu da gösterilmelidir; hüküm bölümünde bulunmayan bir izin varsayımla oluşturulamaz.
Çıkış yasağı kaldırılınca imza verme yükümlülüğü de biter mi?
CMK m.110/2 tam kaldırma yanında kısmi kaldırmayı da düzenler. Kararda yalnız yurt dışına çıkamama yükümlülüğü kaldırılmışsa, devam eden imza, konutu terk etmeme veya belirli bir yerleşim bölgesini terk etmeme yükümlülükleri ayrıca incelenir. Aynı dosyadaki diğer yükümlülüklerin seyahatle çelişmesi hâlinde onlar için de hukuki talep kurulmalıdır. Başka dosyalardan konulan çıkış yasakları ise o dosyalarda verilecek kararlarla değerlendirilir.
Beş gün içinde cevap gelmezse yurt dışına çıkılabilir mi?
Hayır. CMK m.111/1 kapsamındaki karar süresi, sessiz kalınmasıyla izin verilmiş sayılan bir sistem kurmaz. Dosyada verilmiş kararın bulunması ve hangi yükümlülüğü hangi kapsamda kaldırdığının görülmesi gerekir. Başvuru evrakının kayıt numarası, karar tarihi ve hüküm bölümü ayrı kontrol edilir. Bilet veya davet tarihinin yaklaşması da kaldırma kararı yerine geçmez. Talebin sonucunu öğrenmeden sınır geçişi planlamak, başvurunun yapılmasını kabul kararıyla karıştırır.
Acil tedavi için hangi kayıtlar birlikte sunulmalıdır?
Tedavi randevusu tek başına bütün dosya değerlendirmesini karşılamaz. Sağlık kuruluşunun kimliği, muayene veya tedavi tarihi, öngörülen kalış süresi ve kişinin katılımının gereği açıklanır. Türkiye’deki dosyaya katılım ve dönüş planı da ayrı gösterilir. Sağlık belgesindeki tarih ile talep edilen izin aralığı uyuşmalıdır. Refakatçi gerekiyorsa bu ihtiyaç ayrıca belgelenir; hastanın ve refakatçinin hukuki durumları aynı kabul edilmez. Sunulan belgeler, başvurudaki somut tedavi ihtiyacını doğrulayacak kapsamda seçilir.
Dört aylık inceleme tarihini beklemek zorunlu mudur?
Hayır. CMK m.110/4’teki periyodik denetim ile m.111 uyarınca kişinin yaptığı kaldırma başvurusu ayrı yollardır. Yeni bir olay veya belge varsa talebin neden şimdi yapıldığı açıklanır. Önceki ret kararının hangi gerekçesinin yeni belgeyle karşılandığı gösterilir. Aynı dilekçeyi yalnız tarihini değiştirerek sunmak yerine, son değerlendirmeden bu yana toplanan deliller ve yerine getirilen yükümlülükler sıralanır. İnceleme takvimi takip edilirken mevcut yükümlülükler uygulanmaya devam eder.
Dosya başka ildeyse Mersin’de bulunmak başvuru merciini değiştirir mi?
Hayır. İncelemeyi yapacak merci, kişinin seyahate başlayacağı yere göre seçilmez; tedbirin bağlı olduğu ceza dosyası ve muhakeme aşaması esas alınır. Başvuru öncesinde soruşturma numarası, iddianamenin kabul edilip edilmediği ve varsa güncel mahkeme esas numarası kontrol edilir. Eski dosya numarasıyla yapılan yazışmanın yeni mahkemedeki talebe dönüştüğü varsayılmaz. Dilekçenin doğru dosyaya kaydedildiği ve kararın hangi dosya kapsamında verildiği ayrıca takip edilir.
İki ayrı dosyadan yasak varsa tek kaldırma kararı yeterli midir?
Hayır. Her dosyanın tedbiri kendi kararına dayanır. Bir dosyada kaldırma veya geçici muafiyet verilmesi diğer dosyanın kararını değiştirmez. Hazırlıkta bütün aktif dosyalar, karar tarihleri, yükümlülük türleri ve varsa izin aralıkları tek kontrol listesinde toplanır. Bir kararın tarihi geçmiş veya kapsamı farklıysa bu durum ayrı değerlendirilir. Seyahat öncesinde yalnız olumlu karar alınan dosyaya bakılması, başka dosyada devam eden engelin gözden kaçmasına yol açar.
Kontrol: 24 Ekim 2026. Dayanak: CMK m.110, 111 ve 269. Her kararın güncel hüküm bölümü ayrıca incelenir.
İlgili mevzuat ve resmî bağlantılar
Adalet Bakanlığı: CMK m.109, 110, 110/A, 111, 112, 268 ve geçici m.6; Anayasa Mahkemesi: Anayasa m.13 ve 23. Bu açıklamalar dosya sonucu veya seyahat izni garantisi içermez; kararın güncel hüküm bölümü esas alınmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. İstanbul Polaris Plaza ve Mersin Profit İş Merkezi ofislerimizden dosya takibi yürütülür.
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.