Nijerya Türk Konsoloslukları: Abuja Randevu 2026

Nijerya İçin Görevli Türk Temsilciliği: Abuja Büyükelçiliği

T.C. Abuja Büyükelçiliğinin güncel resmî sayfasında görev bölgesi “Nijerya ve Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS)” olarak yayımlanmıştır. Aynı sayfada Kano Fahri Konsolosluğu ve Lagos Fahri Konsolosluğu bağlı temsilcilikler arasında gösterilmektedir. Bu kayıt, Kano veya Lagos’taki fahri konsoloslukların kariyer konsolosluk noterliği yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. Vekâletname düzenleme veya yabancı belge tasdik etme yetkisi, yalnız fahri unvandan çıkarılmaz; somut işlem için açık resmî görev/yetki kaydı aranır.

Acil hat ayrımı: +234 909 671 7426 numarası yalnız mesai dışı acil durumlar için yayımlanmıştır. Olağan vekâletname, belge listesi, ücret ve randevu işlemleri genel iletişim ve resmî randevu sistemi üzerinden yürütülür.

Nijerya Neden Apostil Ülkesi Değildir?

1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesinin güncel HCCH taraf tablosu, taraf devletleri ve her devletin katılma/yürürlük tarihini tek tek gösterir. 30 Haziran 2026 güncellemeli listede Nijerya yoktur. Bu nedenle Nijerya bakımından bir “katılma tarihi”, “yürürlük tarihi” veya HCCH Art. 6 apostil yetkili makamı üretilemez. Nijerya Dışişleri Bakanlığının belge hizmetini “authentication/legalisation” diye adlandırması da bu duruma uygundur.

Buradaki hukukî sonuç nettir: Nijerya kamu belgesine 1961 Sözleşmesi md. 3’e göre apostil konulamaz; çünkü Sözleşme Nijerya bakımından yürürlükte değildir. Türkiye’de belge kullanılacaksa HMK 224/1’deki yabancı resmî belge onayı rejimi ile Nijerya’nın mevcut resmî authentication/legalisation prosedürü esas alınır. HMK 224/2, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeleri saklı tutar; ancak Nijerya ile Apostil Sözleşmesi ilişkisi bulunmadığından bu fıkra Nijerya belgesini apostil rejimine sokmaz.

“Apostil veya tasdik” ifadesi neden kaldırıldı?

Nijerya bakımından iki yol eşit seçenek değildir. Apostil yolu yoktur. Mevcut yol, belge türüne göre Nijerya içindeki doğrulama ve Dışişleri Bakanlığı authentication/legalisation işlemi ile Türkiye’de HMK 224/1’in uygulanmasıdır. Bu sebeple sayfada başka ülkelerde kullanılan “apostil veya tasdik” kalıbı bırakılmamıştır.

Nijerya Evidence Act 2011: Kamu Belgesi ve Onaylı Suret

Nijerya hukukunda kamu belgesinin ne olduğu ve certified copy’nin nasıl oluşturulduğu Evidence Act 2011’de açık maddelerle düzenlenmiştir. Bu hükümler, özellikle doğum/evlilik kayıtları, mahkeme dosyaları, resmî sicil kayıtları ve kamu makamı belgelerinde “internet çıktısı”, “fotokopi” ve “resmî onaylı suret” arasındaki farkın anlaşılması için önemlidir.

Evidence Act md. 102: kamu belgesi

Evidence Act 2011 md. 102, kamu belgeleri arasında Nijerya içinde veya dışında yasama, yargı ve yürütme niteliğindeki kamu görevlilerinin işlem ve kayıtlarını sayar. Ayrıca kamuya açık tutulan özel belge kayıtları da kamu belgesi kategorisine girebilir. Böylece belgenin üzerinde bir kurum logosu bulunması tek başına yeterli değildir; belgenin md. 102 anlamında kamu işlem veya kaydı olup olmadığı incelenir.

Evidence Act md. 104: certified copy

Md. 104(1), bir kişinin inceleme hakkı bulunan kamu belgesini muhafaza eden kamu görevlisinin, yasal ücret ödenmesi üzerine belgenin kopyasını vermesini ve kopyanın gerçek suret olduğunu gösteren sertifikayı kopyanın altına yazmasını düzenler. Md. 104(2), bu sertifikanın tarihli olmasını, kamu görevlisinin adı ve resmî sıfatıyla imzalanmasını ve görevli kanunen mühür kullanmaya yetkiliyse mühür taşımasını öngörür. Kanundaki bu unsurlar, sıradan taranmış kopya ile certified copy arasındaki farkı somutlaştırır.

Evidence Act md. 105: certified copy’nin ispat fonksiyonu

Md. 105, md. 104’e uygun biçimde onaylanan suretlerin, ait oldukları kamu belgelerinin veya ilgili bölümlerinin içeriğinin ispatında kullanılabileceğini düzenler. Bu hüküm, certified copy’nin Nijerya hukukundaki ispat fonksiyonunu gösterir. Ancak md. 105 uluslararası kullanım için apostil yaratmaz ve HMK 224’teki Türkiye bakımından onay değerlendirmesinin yerine geçmez.

Örneğin Nijerya mahkemesinden alınan certified copy karar, Evidence Act bakımından resmî suret niteliğini gösterebilir. Belgenin Türkiye’de resmî belge olarak kullanılması ise ayrıca HMK 224’e, Türk mahkemesine İngilizce sunulması HMK 223’e, kararın Türkiye’de icrası veya kesin hüküm etkisi ise MÖHUK hükümlerine tabidir. Üç farklı hukukî aşama tek “tasdik” kelimesi altında birleştirilmez.

Nijerya Dışişleri Bakanlığı Authentication and Legalisation Sistemi

Nijerya Dışişleri Bakanlığının resmî internet sitesinde Document Authentication hizmeti iş, eğitim ve hukuk belgelerinin uluslararası kullanım için doğrulanması/legalize edilmesi amacıyla yayımlanmıştır. Bakanlığın ACS platformu da hizmet adını açıkça “Authentication and Legalisation of Documents/Certificates” olarak göstermektedir. Başvuru kayıt, authentication hizmeti seçimi, belge yükleme ve takip aşamalarına ayrılmıştır.

Bu hizmetin varlığı, bütün Nijerya belgelerinin doğrudan Dışişleri Bakanlığına götürüldüğü anlamına gelmez. Belgeyi düzenleyen kurumun veya imzanın önce hangi makam tarafından doğrulanacağı belge türüne göre farklıdır. Kamu belgesinin certified copy’si gerekiyorsa Evidence Act md. 104’teki yetkili kamu görevlisi ve sertifika unsurları uygulanır. Şirket belgesinde CAC kaydı, mahkeme kararında mahkeme kaydı, evlilik belgesinde belgeyi veren yetkili sicil birbirinden ayrılır.

Türkiye’de kullanım bakımından HMK 224/1

Nijerya Apostil Sözleşmesi tarafı olmadığı için Türk hukukundaki ana hüküm HMK 224/1’dir. Madde, yabancı resmî belgenin Türkiye’de resmî belge niteliğini, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı onayına bağlar. Kanundaki “veya” sözcüğü “ve” olarak değiştirilmez. Bu nedenle her belge için iki onayın da zorunlu olduğu şeklinde soyut bir kural yazılmaz.

Uygulamada hangi onayın ve hangi sıranın kabul edileceği, belgenin kullanılacağı Türk kurumunun tabi olduğu özel mevzuat ve belgenin türüyle birlikte incelenir. Örneğin mahkeme dosyasında HMK ve MÖHUK; nüfus işleminde nüfus mevzuatı; tapu işleminde tapu mevzuatı ayrıca devreye girer. Rehber, özel kurum şartı bulunmadığı hâlde kanuna yeni bir zorunluluk eklemez.

İngilizce belge ve HMK 223

Nijerya’nın resmî dili İngilizcedir. Türk hukuk yargılamasında İngilizce belgeye dayanılıyorsa HMK 223(1) gereğince Türkçe tercüme de mahkemeye sunulur. HMK 223(2) mahkemeye resmî tercüme isteme yetkisi verir. Authentication/legalisation tercüme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz; tercüme de yabancı resmî belge onayının yerine geçmez.

Nijerya’dan Düzenlenen Dava Vekâletnamesinde HMK 74

Türkiye’de dava takibi için kullanılacak Nijerya vekâletnamesinin yetki kapsamı, legalizasyon işleminden önce belirlenir. HMK md. 74 vekilin ancak açıkça yetkilendirilmişse yapabileceği işlemleri sayar. Bu madde nedeniyle “genel power of attorney” başlığının bütün özel yetkileri içerdiği varsayılmaz.

HMK 74 yalnız dava vekâletindeki özel yetkilerin temel hükmüdür. Tapu, şirket, banka, miras veya aile hukuku işlemi için ilgili özel kanunun aradığı şekil ve yetki ayrıca belirlenir. Nijerya belgesinin authentication/legalisation işlemi, metinde bulunmayan bu maddi yetkileri sonradan oluşturmaz.

Abuja Büyükelçiliğinde konsolosluk noterliği

Abuja Büyükelçiliğinin resmî sitesi Konsolosluk İşlemleri ve randevu sistemine yönlendirir. Konsolosluk noterliği seçildiğinde kimlik, vatandaşlık, şahsen başvuru, tercüman, tanık, fotoğraf ve taslak şartları seçilen işlem kategorisinin resmî bilgi notuna göre belirlenir. Kano veya Lagos Fahri Konsolosluğunun adı bağlı temsilcilik olarak görünse de, kariyer noterlik hizmeti açıkça yayımlanmadıkça oralarda vekâletname düzenleneceği kabul edilmez.

Nijerya Şirketi Adına Vekâletname: CAMA 2020 md. 89, 90, 100, 101 ve 102

Nijerya şirketi adına vekâletname hazırlanırken ülkeye özgü en önemli düzenleme Companies and Allied Matters Act 2020’dir (CAMA). Corporate Affairs Commission’ın resmî CAMA metni, şirket adına işlem ve vekâlet mekanizmasını doğrudan madde numaralarıyla düzenler. Bu nedenle şirket vekâleti kişisel vekâletname şablonuyla hazırlanmaz.

CAMA md. 89: şirketin organ işlemleri

CAMA md. 89, üyelerin genel kurulda, yönetim kurulunun veya managing director’ın şirket işlerini olağan biçimde yürütürken yaptığı işlemlerin şirketin kendi işlemi olarak kabul edilmesini düzenler. Aynı hüküm, karşı tarafın yetkisizliği bildiği veya bilmesi gerektiği hâllere ilişkin sınırlamaları da içerir. Böylece “director yazıyor, her işlemi yapabilir” şeklinde sınırsız bir sonuç çıkarılmaz.

CAMA md. 90: officer veya agent yetkisi

CAMA md. 90(1), şirket görevlisi veya temsilcisinin işleminin şirket işlemi sayılabilmesi için şirketin genel kurul, yönetim kurulu veya managing director üzerinden o kişiyi açık veya örtülü biçimde yetkilendirmiş olmasını ya da yetkili olduğuna ilişkin temsil yaratmış olmasını düzenler. Md. 90(2), yetkinin işlemden önce verilebileceğini veya sonradan ratification ile tamamlanabileceğini belirtir. Türkiye’de şirket adına vekâletname sunulurken imza sahibinin sıfatı ve hangi şirket organından yetki aldığı bu sebeple ayrı incelenir.

CAMA md. 100: şirketin power of attorney vermesi

CAMA md. 100(1), bir şirketin deed ile herhangi bir kişiyi, genel olarak veya belirli bir konu için, Nijerya içinde ya da dışında kendi adına deed imzalamak üzere attorney olarak yetkilendirebileceğini düzenler. Md. 100(2), bu şekilde yetkilendirilen kişinin imzaladığı deed’in şirketi bağladığını ve şirket tarafından imzalanmış deed ile aynı etkiyi doğurduğunu belirtir. Türkiye’de kullanılacak Nijerya şirket vekâletinde bu hüküm, yetkinin kaynağını doğrudan gösteren ülkeye özgü kanun maddesidir.

CAMA md. 101 ve 102: şirket belgesinin imzası ve deed

CAMA md. 101, şirketçe authentication gereken bir belge veya işlemin director, secretary veya başka bir yetkili officer tarafından imzalanabileceğini ve bu madde kapsamındaki imza şartında elektronik imzanın da imza gereğini karşılayabileceğini düzenler. CAMA md. 102 ise şirketin deed olarak düzenlediği belgenin geçerli icrasını ve imza biçimlerini düzenler. Md. 101’deki elektronik imza hükmü, Türkiye’de noter şekli veya yabancı resmî belge onayı aranan bir işlemin bu şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Türk noterlik hukuku bakımından 1512 sayılı Noterlik Kanunu md. 79 da tüzel kişi adına noterlik işlemi yaptıran kişinin sıfat ve yetkisini ve işlemi yapmaya izinli olduğunu gösteren belge sunmasını düzenler. Böylece CAMA md. 89/90/100 ile şirket içi ve Nijerya hukuku yönünden yetki, Noterlik Kanunu md. 79 ile Türkiye’de noterlik işlemi bakımından temsil belgesi gereği birlikte değerlendirilir.

CAC kaydı neyi gösterir?

Corporate Affairs Commission (CAC), Nijerya’nın resmî şirket sicilidir. 2026’daki resmî portal şirket ve işletme kayıtlarının kamu aramasını, elektronik Certificate ve Certified Extract/E-Status gibi kurumsal belgeleri sunmaktadır. Kamu aramasında şirketin mevcut görünmesi tek başına belirli bir director’ın Türkiye’deki somut işlemi yapmaya yetkili olduğunu ispatlamaz. CAMA md. 90 ve 100 nedeniyle temsil yetkisinin kaynağı ayrıca yönetim/organ kararı, deed veya şirketin yetki belgesiyle gösterilir.

Nijerya Mahkeme Kararının Türkiye’de Kullanımı

Nijerya mahkeme kararının certified copy olması, Nijerya Dışişleri tarafından authentication/legalisation görmesi ve Türkiye’de hüküm doğurması üç ayrı meseledir. Evidence Act md. 104-105, certified copy’nin Nijerya ispat hukukundaki niteliğini düzenler. HMK 224 yabancı resmî belgenin Türkiye’de resmî belge niteliğini; 5718 sayılı MÖHUK ise yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizini düzenler.

MÖHUK md. 50, yabancı mahkemeden hukuk davalarına ilişkin verilmiş ve verildiği devlet hukukuna göre kesinleşmiş ilamın Türkiye’de icrasını Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlar. Md. 53, tenfiz dilekçesine yabancı ilamın usulen onanmış aslı veya örneği ve onanmış tercümesi ile kesinleşmeyi gösteren usulen onanmış belge ve tercümesinin eklenmesini düzenler. Md. 54 tenfiz şartlarını; md. 58 yabancı ilamın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesini, yani tanımayı düzenler.

Bu nedenle “Nijerya mahkeme kararına Dışişleri tasdiki yapıldı, Türkiye’de doğrudan geçerli” denilmez. Dışişleri authentication/legalisation işlemi kararın kaynağına ilişkin uluslararası belge formalitesidir; kesinleşme, tebliğ, kamu düzeni, savunma hakkı ve tanıma/tenfiz şartları ayrıca incelenir. İngilizce karar ve kesinleşme belgesi için HMK 223 ve MÖHUK 53’teki tercüme hükümleri uygulanır.

Nijerya Türk Konsoloslukları ve Vekâletname SSS