Ödünç Tesliminden Kaçınma Bildirimi | TBK 390

Bu sayfa, para veya tüketilebilir şey teslimini taahhüt eden kişinin, teslim henüz yapılmadan ortaya çıkan ödeme güçsüzlüğü nedeniyle hazırlayacağı somut bildirim içindir. Daha önce gönderilen paranın tahsiliyle aynı işlem değildir. Banka kredi ürünlerine veya bütün finansman ilişkilerine bu örnek otomatik uygulanmaz. Bildirimin kullanılacağı sözleşmenin niteliği, tarafları ve teslim aşaması önce belirlenir. Buradaki açıklamalar, metni doldururken olay sırasını ve belge düzenini doğru kurmaya yöneliktir.

Bildirim hangi sözleşme ve teslim aşamasında hazırlanır?

TBK m.386, tüketim ödüncünde aynı nitelik ve miktarda şeyin geri verilmesini esas alır. TBK m.390 ise ödünç konusunun tesliminden kaçınma hakkını düzenler. Bu nedenle önce teslimin hiç yapılmadığı mı, yoksa bir bölümünün yapıldığı mı belirlenir. Paranın tamamı karşı tarafa aktarılmışsa geçmiş teslimi geri almış gibi bir açıklama hazırlanmaz. Birden fazla teslim bulunuyorsa her teslimin miktarı, tarihi ve sözleşmedeki dayanağı ayrı gösterilir.

İlişkinin adı tek başına yeterli inceleme değildir. Bir kişinin mesajda “borç vereceğim” demesiyle tarafların esaslı unsurlarda anlaşması aynı kayıt değildir. Yazılı sözleşme, mesajlaşma ve taraf açıklamaları birlikte ele alınır. İmzasız bir taslak varsa bunun imzalanmış sözleşme olduğu söylenmez. Daha sonra sözleşme değişikliği yapılmışsa ilk sürüm ile son sürüm ayırt edilir. Bildirim, hangi taahhüdün hangi bölümüne ilişkin olduğunu açıkça göstermelidir.

Kullanım için geçici olarak bırakılan makine, araç veya başka eşyanın geri alınması farklı bir sözleşme türüdür. Bu konu sitedeki kullanım ödüncü ve eşyanın geri alınması rehberinde açıklanmıştır. Buradaki formda o eşyanın aynen iadesini isteyen satırlar bulunmaz. Yanlış sözleşme türünün hükümlerini aynı dilekçede birleştirmek yerine, tarafların gerçekte üstlendiği edim esas alınır.

Sözleşme, ödeme güçsüzlüğü ve öğrenme tarihi nasıl ayrılır?

Bildirim dosyasında üç tarih grubu kurun. Birinci grup sözleşmenin kurulması ve değişiklikleridir. İkinci grup ödeme güçsüzlüğünü gösterdiğini ileri sürdüğünüz olayların tarihleridir. Üçüncü grup bu olayları ne zaman ve hangi kaynaktan öğrendiğinize ilişkin kayıtlardır. Sözleşmeden önceki durumun sonradan öğrenildiği belirtiliyorsa, olayın eski tarihi ile öğrenmenin yeni tarihi farklı satırlarda bulunmalıdır.

Her bilgiye bir kaynak bağlayın. Tarafın kendi mesajı, size iletilen belge veya doğrulanabilir resmî kayıt aynı sütunda genel bir “duyum” başlığına konulmaz. Öğrenme kaydının tarihiyle belge düzenleme tarihi uyuşmayabilir. Belge bir ay önce hazırlanmış, size bugün gönderilmişse iki tarih de korunur. Sözleşme kurulurken zaten bildiğiniz bir durumu sonradan öğrenilmiş gibi anlatmayın. Bu fark, bildirimin dayandığı olayın doğru kurulması için temel bilgidir.

Ödeme güçsüzlüğü iddiasını yalnız hoşnutsuzluk, iletişim kopukluğu veya gecikmiş bir cevapla açıklamayın. Somut durumun neden geri ödeme imkânıyla ilgili olduğunu belirtin. Belirli bir takibin veya borcun bulunması ile bütün mali durum hakkında sonuç açıklaması birbirine karıştırılmamalıdır. Belgenin kapsamını aşan genellemeler kullanmak yerine belgede yer alan olguyu aktarın. Değerlendirmenizle belgenin doğrudan gösterdiği bilgiyi ayrı tutun.

Bildirim dosyasına hangi belgeler eklenir?

İlk ek sözleşmenin ilgili sürümüdür. Taraflar, miktar, teslim zamanı ve geri ödeme düzeni görünmelidir. Uzun sözleşmede yalnız ilk sayfanın gönderilmesi, teslim taahhüdünün hangi koşula bağlandığını göstermeyebilir. İlgili ek ve değişiklikleri birlikte saklayın. Elektronik imzalı belge varsa imzalı asıl dosyayı koruyun. Ekran fotoğrafını elektronik imzanın doğrulanmış sonucu gibi adlandırmayın.

İkinci ek teslim çizelgesidir. Karşı tarafa hiç ödeme yapılmadıysa bu durum mevcut banka ve işlem kayıtlarıyla kontrol edilir. Daha önce ödeme varsa gönderim tarihi, tutarı ve açıklaması listelenir. Başka bir sözleşmeye ait gönderiyi bu sözleşmenin teslimi gibi kaydetmeyin. Bir işlem iade edilmişse ilk gönderim ile iade kaydı ayrı tutulur. Yalnız hesap bakiyesine bakılarak işlem geçmişinin tamamlandığı sonucu çıkarılmaz.

Üçüncü ek güçsüzlük ve öğrenme olgularına ilişkin belgelerdir. Kaynağı belirsiz ekran görüntüsünü resmî kurum belgesi gibi göstermeyin. Belgenin hangi kişiye ait olduğunu isim benzerliği üzerinden tahmin etmeyin. Kişinin kimliği, işlem numarası ve tarih birbirini doğrulamalıdır. Gereksiz üçüncü kişi verilerini paylaşmadan, bildirimin dayanağını açıklayan bölüm sunulur. Tam asıl kayıt gerektiğinde hukuka uygun inceleme ve temsil kanalları kullanılmalıdır.

Ödeme güçsüzlüğü nedeniyle ödünç tesliminden kaçınma bildirimi örneği

Bu metin, tamamlanmamış teslimin hangi hukuki ve somut dayanakla yerine getirilmeyeceğini açıklar. Her iki zaman seçeneğini aynı olay için gelişigüzel kullanmayın. Sözleşmeden sonra meydana gelen durumla önceden mevcut olup sonradan öğrenilen durumdan hangisinin dosyanızda bulunduğunu belirtin. Teslim edilmeyen miktarı sözleşmedeki toplamla karşılaştırın. Önceden teslim edilen kısmı bu bildirimin kapsamına teslim edilmemiş gibi eklemeyin.

Teslim çizelgesi ve bakiye kontrolü

Teslim çizelgesinde sözleşmede kararlaştırılan toplamı, gerçekleşen teslimleri ve bildirim kapsamındaki teslim edilmemiş kısmı ayrı gösterin. Birim ve para birimi her satırda aynı anlama gelmelidir. Türk lirası ile döviz tutarlarını dönüşüm açıklaması olmadan toplayıp tek bakiye üretmeyin. Mallar söz konusuysa ölçü birimi ve nitelik belirtilir. Kilogram, adet ve koli aynı birim gibi kullanılamaz.

Her teslim satırına belge numarası bağlayın. Banka gönderisindeki açıklama yetersizse sözleşmeyle bağlantıyı gösteren diğer kayıtlar eklenir. Karşı taraf teslimin daha fazla olduğunu ileri sürüyorsa onun belirttiği işlemler ayrı karşılaştırma sütununa yazılır. Tartışmalı bir satır, mutabakat sağlanmış teslim gibi işaretlenmez. Hesap hatası fark edildiğinde eski listeyi yok etmek yerine düzeltilmiş sürümün tarihini ve değişen satırı kaydedin.

Teslim zamanıyla geri ödeme zamanını aynı sütuna koymayın. Bu bildirim teslim aşamasına ilişkindir. Sözleşmedeki vade hakkında ayrı uyuşmazlık bulunuyorsa muaccel borç ve vade rehberini sözleşmedeki düzenlemeyle birlikte inceleyin. Muhatap bir teslim talebiyle başvurmuşsa, o talebin tarihini ve kapsamını da dosyada saklayın. Teslim talebinin alınması, talepte yazan bütün olayların sizin tarafınızdan kabul edildiğini göstermez.

Bildirim kime ve nasıl gönderilir?

Muhatap, sözleşmede ödünç alan sıfatıyla bulunan kişidir. Onun çalışanına veya bir yakınına yapılan açıklamanın sözleşme muhatabına ulaştığı ayrıca kontrol edilmelidir. Şirket söz konusuysa tam unvan, güncel adres ve temsil bilgisi karşılaştırılır. Marka adıyla hukuki şirket unvanı farklıysa ikisi birbirinin yerine kullanılmaz. Gönderimden önce adresin hangi belge veya güncel kaynaktan alındığı dosyaya kaydedilir.

Seçilen gönderim yöntemi metnin içeriğini ve ulaşma zamanını korumalıdır. Elektronik mesajın gönderildiği hesapla sözleşme tarafının ilişkisi belirlenir. Eklerin gönderilmemiş olması, muhatabın dayanak belgeleri gördüğü anlamına gelmez. Gönderim kayıtlarını, eklerin aynı sürümüyle saklayın. Posta veya noter yolunda düzenlenen metinle kişisel çalışma dosyanızdaki metin arasında fark bulunuyorsa sunulan sürümün hangisi olduğu açık tutulur.

Bu maddeden herkes için sabit bir cevap veya itiraz günü çıkarmayın. Muhataba açıklama göndermesi için bir tarih yazılacaksa bu tarihin sözleşme veya iletişim düzeni bakımından ne ifade ettiği belirtilmelidir. Sizin belirlediğiniz cevap tarihinin kanuni hak düşürücü süre olduğu söylenmez. Bildirimden sonra yeni olgu veya belge gelirse aynı sözleşme ve teslim çizelgesi üzerinden değerlendirilir.

Karşı tarafın cevabı nasıl değerlendirilir?

Cevap geldiğinde önce hangi olguya karşı çıktığını belirleyin. Ödünç alan sözleşmenin tarihini mi, teslim miktarını mı, güçsüzlük iddiasını mı tartışıyor? Her itirazın karşısına ilgili belgeyi koyun. “Her şeyi reddediyorum” cevabını ayrıntılı mali belge sunulmuş gibi kaydetmeyin. Yeni belge sunulmuşsa belgenin hangi kişiye, hangi tarihe ve hangi işleme ait olduğunu kontrol edin.

Taraflar daha sonra yeni teslim, güvence veya ödeme düzeni üzerinde görüşürse yeni açıklamalar eski metinden ayrı korunmalıdır. Görüşme taslağıyla imzalanmış anlaşma aynı sonuç değildir. Yetkisiz kişinin gönderdiği mesajı şirketin kesin taahhüdü gibi sunmayın. İmzalanan yeni metinde hangi eski hükmün değiştiği açıkça gösterilir. Eski sözleşmenin tamamı sona erdirilmiyorsa yalnız bir satırın değiştirilmesi bütün ilişkinin kapandığı şeklinde yazılmaz.

Bir borç için başka kişinin sorumluluk üstlenmesi gündeme gelirse kefalet, borca katılma ve başka güvence türleri birbirinden ayrılır. Bu aşamada borca katılma rehberi farklı bir kişinin mevcut borca katılmasının hukuki niteliğini açıklar. Yeni güvence imzasının niteliği belirlenmeden teslimin bütün risklerinin ortadan kalktığı kabul edilmez. Her metin kendi şekil, yetki ve içerik incelemesiyle değerlendirilir.

Aynı bildirimin farklı sürümleri nasıl yönetilir?

Çalışma taslağına tarih veya sürüm numarası verin. İmza öncesinde yapılan düzeltmeleri gönderilmiş metin gibi dosyalamayın. Muhataba sunulan nüshanın ek listesi, gönderim kaydı ve varsa teslim belgesi aynı klasörde tutulmalıdır. Daha sonra düzeltilmiş bildirim gönderildiğinde önceki bildirimin hangi bölümünün değiştiği açıklanır. Bir rakamın düzeltilmesi ile hukuki talebin değiştirilmesi aynı işlem olarak kaydedilmez. Eski nüsha, karşı tarafın hangi açıklamaya cevap verdiğini anlamak için korunur.

Belgeler başka bir kişi tarafından hazırlanıyorsa nihai metin imzalayan kişiyle birlikte kontrol edilir. Hazırlayanın dosya üzerindeki notu, sözleşme tarafının beyanı gibi sunulmaz. Özellikle şirket içinde hukuk, muhasebe ve yönetim birimlerinin kullandığı farklı teslim listeleri karşılaştırılmalıdır. Aynı işlemin iki listede farklı tutarla görünmesi halinde farkın kaynağı belirlenir. Tek bir listeyi seçip diğerini yok saymak yerine kullanılan sonucun hangi belgeye dayandığı açıklanır.

İmza ve gönderimden sonra dosyanın kapanış kaydını hazırlayın. Hangi metnin, hangi eklerle, hangi adrese ve hangi tarihte ulaştığı tek bir kontrol satırında bulunmalıdır. Ulaşma sonucu belirsizse belirsiz olarak işaretlenir. Bir ileti geri döndüğünde başarılı teslim kaydı yapılmaz. Muhatap yeni adres bildirmişse yeni adresin kaynağıyla birlikte tekrar gönderim bilgisi saklanır. Bu düzen, bildirimden sonra aynı olayın farklı kişilerce farklı anlatılmasını önler.

Sık sorulan sorular

Ödünç tesliminden kaçınma bildirimi para geri isteme dilekçesi midir?

Hayır. Bu metin henüz yapılmamış teslimle ilgilidir. Önceden teslim edilen paranın geri verilmesi için vade, sözleşme ve talebin hukuki dayanağı ayrıca incelenir. Geçmiş teslim bu yazıyla hiç yapılmamış hâle gelmez.

Güçsüzlüğün öğrenilme tarihi neden ayrıca yazılır?

Sözleşmeden önce mevcut durumun sonradan öğrenildiği açıklanıyorsa bu zaman sırası önemlidir. Olayın tarihiyle öğrenme kaydını aynı tarih gibi göstermeyin. Bilginin size hangi kaynaktan ulaştığını da belirtin.

Sözleşmenin yalnız bir kısmı teslim edildiyse ne yazılır?

Teslim edilen ve teslim edilmeyen kısmı ayrı listeleyin. Bildirimin kapsamındaki miktarı kesin olarak tanımlayın. Önceki gönderilerin bu bildirimle otomatik tahsil edilmiş veya geri alınmış olduğunu söylemeyin.

Bir söylenti ödeme güçsüzlüğünü kesin gösterir mi?

Kaynağı ve içeriği belirlenmeyen bilgiyi kesin olgu gibi sunmayın. Dayanak belgeleri, kişinin kimliğini ve olayın geri ödeme imkânıyla bağlantısını kontrol edin. Değerlendirme ile doğrudan belgelenen bilgiyi ayrı açıklayın.

Başkasının makinesini kullanmak için aldım; bu örnek uygun mu?

Bu örnek tüketim ödüncünün teslim aşamasına yöneliktir. Kullanım için bırakılan aynı eşyanın iadesi başka sözleşme incelemesi gerektirir. Metnin başlığını değiştirip farklı edim türünü aynı kurala bağlamayın.

Şirket adına bildirimi kim imzalar?

Şirketi temsil etmeye yetkili kişi veya usulüne uygun yetkilendirilmiş vekil imzalar. Şirket unvanıyla imzalayan kişinin sıfatı birlikte belirtilir. Sözleşmeye erişmek, şirket adına bütün hakları kullanma yetkisi vermez.

Bildirimde sonradan alınan belge kullanılabilir mi?

Belgenin düzenlenme ve sizin elinize ulaşma tarihini ayrı gösterin. Daha sonra gelen belgeyi önceki bildirimin ekiymiş gibi tarihlemeyin. Tamamlayıcı açıklamada hangi eski satırı desteklediğini belirtin.

Muhatabın cevapsız kalması her iddiayı kabul ettiği anlamına gelir mi?

Cevap verilmemesini imzalı mutabakat gibi kaydetmeyin. Gönderim, ulaşma ve cevap durumu ayrı olaylardır. Dosya değerlendirmesi mevcut sözleşme ve belgeler üzerinden yapılır; sessizlikten bütün olgular için kesin kabul üretilmez.

Bu metin her banka kredisinde kullanılabilir mi?

Hayır. Banka ve tüketici kredileri kendi sözleşmeleri ve özel düzenlemeleriyle değerlendirilir. Bu sayfanın örneği bütün kredi ürünleri için genel iptal formu olarak kullanılmamalıdır.

Bildirim eklerine hangi belgeleri koymayayım?

Olayla ilgisiz kişilerin banka, kimlik veya özel hayat bilgilerini eklemeyin. Belgenin yalnız gerekli kısmı sunuluyorsa kapsamı açıklayın ve asıl kaydı koruyun. Gereksiz veri paylaşımı, dayanağın açık anlatılmasını sağlamaz.

Resmî kaynak ve son belge kontrolü

Dayanak Adalet Bakanlığının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu metnindeki m.386 ve m.390 hükümleridir. Konsolide mevzuat Mevzuat Bilgi Sisteminden kontrol edilir. Kaynak kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır. Sunum öncesinde sözleşme, teslim çizelgesi, öğrenme tarihleri ve ekler birlikte okunur. Kullanılmayan seçenekler çıkarılır; gerçekte bulunmayan borç, takip veya mali belge metne eklenmez.