Özel Güvenlik Eşya Emanete Alabilir mi? 5188 m.7/g-h Yetki Sınırı 2026
Özel Güvenliğin Emanete Alma Yetkisinin Hukuki Dayanağı
5188 sayılı Kanun m.7, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği yetkileri tek tek sayar. Eşya bakımından iki farklı emanete alma yetkisi vardır. M.7/g, genel kolluğa derhal bildirmek şartıyla, aramalar sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyanın emanete alınmasını düzenler. M.7/h ise terk edilmiş ve bulunmuş eşyanın emanete alınmasına izin verir.
Bu iki bent birbirinden ayrılmalıdır. M.7/g’deki eşya çoğu kez bir güvenlik olayı, suç şüphesi veya tehlike ile bağlantılıdır. M.7/h’deki eşya ise sahibinin bıraktığı veya kaybettiği çanta, telefon, anahtar, cüzdan ve benzeri buluntu eşyalardır. Her iki durumda da özel güvenlik görevlisinin görevi eşyayı güvenli şekilde korumak ve doğru kişiye veya makama teslim etmektir.
Emanete alma yetkisi “müsadere” değildir. Bir eşyanın müsaderesine ancak kanunda öngörülen şartlarda mahkeme karar verir. Özel güvenlik görevlisi eşyanın mülkiyetini değiştiremez, kendine alamaz, kurumun malı haline getiremez veya keyfi biçimde süresiz tutamaz. İşlem geçici muhafaza ve teslim amaçlıdır.
Arama Sırasında Suç Teşkil Eden Eşya Bulunursa Ne Olur?
5188 m.7/g, özel güvenliğin kanuna uygun arama veya güvenlik kontrolü sırasında suç teşkil eden eşyayı emanete almasına izin verir. Örneğin görev alanına sokulması hukuken suç oluşturan bir eşya veya suçun işlenmesinde kullanıldığı açıkça anlaşılan bir araçla karşılaşılması halinde eşya güvenli biçimde muhafaza altına alınabilir.
Özel güvenlik görevlisi eşyanın nihai hukuki niteliğine ilişkin adli makam değildir. Görevli, gözlemlediği somut durumu tutanak altına alır ve gerekli genel kolluk bildirimini yapar. Eşyanın suç konusu, suç delili veya müsadereye tabi olup olmadığı soruşturma ve kovuşturma makamlarınca belirlenir.
Suç konusu eşyanın kişi üzerinde bulunması somut olaya göre yakalama şartlarını da doğurabilir. 5188 m.7/c, CMK m.90’a göre yakalamayı; m.7/d, görev alanında hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişinin yakalanması ve aranmasını; m.7/j ise olay yeri ve delilleri koruma amacıyla CMK m.168’e göre yakalamayı düzenler. Yakalama gerçekleşmişse 5188 m.9 gereği olay en seri vasıtayla genel kolluğa bildirilir ve yakalanan kişi ile zapt edilen eşya kolluğa teslim edilir. Özel güvenlik yakalama yetkisi rehberimiz bu süreci ayrıntılı açıklar.
Delil Olabilecek Eşya Emanete Alınabilir mi?
Evet. M.7/g yalnız suç teşkil eden eşyayı değil, delil olabilecek eşyayı da kapsar. Bir suç olayının aydınlatılmasında önem taşıyan nesnenin kaybolması, değiştirilmesi veya yok edilmesi riski varsa özel güvenlik görevlisi görev alanı ve yetki sınırları içinde eşyayı muhafaza altına alabilir.
Burada en önemli ilke delil bütünlüğünün korunmasıdır. Görevli, delil olabilecek eşyayı gereksiz yere açmamalı, içeriğini değiştirmemeli, üzerinde inceleme yapmamalı veya üçüncü kişilerin erişimine açmamalıdır. Eşyanın bulunduğu yer, zaman, kim tarafından bulunduğu, teslim alan görevli ve genel kolluğa teslim saati kayda geçirilmelidir.
Örneğin bir hırsızlık olayında yerde bulunan kesici alet, düşmüş kart, çanta veya başka nesne delil olabilir. Eşyanın temizlenmesi, üzerinde parmak izi bırakılması, içine yeni nesne konulması veya fotoğraf çekme amacıyla gereksiz şekilde elle tutulması delil değerini zedeleyebilir. Özel güvenliğin görevi kriminal inceleme yapmak değil, delili korumaktır.
Suç Olmayan Ama Tehlikeli Eşya Emanete Alınabilir mi?
5188 m.7/g’nin önemli kısmı, suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyanın da emanete alınabilmesidir. Her tehlikeli eşya ceza hukuku bakımından yasak değildir. Ancak korunan alanın güvenliği için ciddi risk yaratıyorsa kanun geçici muhafaza imkanı tanır.
Örneğin bir etkinlik alanına sokulması güvenlik planıyla yasaklanan cam şişe, kesici özellikte fakat taşınması her durumda suç olmayan araç veya kalabalıkta tehlike yaratabilecek başka nesne güvenlik kontrolünde tespit edilebilir. Eşyanın alana kabul edilmemesi veya hukuki şartları varsa emanete alınması mümkündür.
Bu yetki keyfi yasak listesi oluşturma hakkı vermez. Tehlike somut olmalı ve korunan alanın güvenlik amacıyla bağlantılı olmalıdır. Eşya suç oluşturmuyorsa kişinin alana girmemeyi tercih ederek eşyasıyla ayrılmasına izin verilmesi çoğu durumda daha az müdahaleci yöntem olabilir. Zorla mülkiyetten yoksun bırakma ayrı hukuki değerlendirme gerektirir.
Terk Edilmiş veya Bulunmuş Eşyayı Özel Güvenlik Alabilir mi?
Evet. 5188 m.7/h terk edilmiş ve bulunmuş eşyanın emanete alınmasını açıkça düzenler. Alışveriş merkezinde unutulan telefon, otoparkta bulunan anahtar, bankada bırakılan cüzdan, terminalde bulunan çanta veya iş merkezindeki kayıp eşya bu kapsamda değerlendirilebilir.
Buluntu eşya güvenli bir yerde kayıt altına alınmalı ve sahibine ulaşılabiliyorsa kimlik doğrulaması yapılarak teslim edilmelidir. Eşyanın içinde kimlik belgesi bulunması sahibin tespitini kolaylaştırabilir; ancak kişisel veriler yalnız eşya sahibini bulma ve güvenli teslim amacıyla işlenmelidir.
Terk edilmiş çanta veya paket aynı zamanda güvenlik tehdidi şüphesi taşıyorsa sıradan kayıp eşya prosedürü uygulanmamalıdır. Patlayıcı, tehlikeli madde veya şüpheli paket ihtimali varsa alan güvenli hale getirilmeli, eşya gereksiz yere hareket ettirilmemeli ve genel kolluk/uzman ekipler çağrılmalıdır. M.7/h yetkisi riskli nesneyi açıp inceleme yetkisi değildir.
Emanete Alınan Eşya İçin Tutanak Tutulmalı mı?
Profesyonel ve denetlenebilir özel güvenlik uygulamasında emanete alınan eşya mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Kanunun amacı geçici muhafazadır; bu nedenle eşyanın nereden, ne zaman ve kim tarafından teslim alındığının izlenebilir olması gerekir. Kurumun kayıp eşya defteri veya dijital kayıt sistemi kullanılabilir.
Tutanakta eşyanın türü, görünür özellikleri, varsa seri numarası, miktarı, bulunduğu yer ve saat, bulan kişi, teslim alan görevli, muhafaza yeri ve sonraki teslim bilgisi yazılmalıdır. Para veya değerli eşya varsa miktar mümkünse iki görevlinin huzurunda sayılarak kayıt altına alınmalıdır.
Eşya sahibine teslim edilirken kimlik doğrulaması yapılmalı ve teslim alan kişinin imzası veya dijital teslim kaydı alınmalıdır. Genel kolluğa teslimde de teslim-tesellüm tutanağı düzenlenmelidir. Bu kayıtlar hem eşyanın güvenliği hem görevlinin sorumluluğunun sınırlandırılması için önemlidir.
Emanete Alınan Eşya Kime Teslim Edilir?
Suç konusu veya delil niteliğindeki eşya, olayın niteliğine göre yetkili genel kolluğa teslim edilir. 5188 m.9, yakalanan kişi ve zapt edilen eşyanın genel kolluğa teslimini açıkça düzenler. Özel güvenlik birimi delili kendi arşivinde süresiz tutmamalıdır.
Bulunmuş veya terk edilmiş sıradan eşya ise sahibine teslim edilir. Sahibine ulaşılamaması halinde Türk Medeni Kanunu’nun buluntu eşya hükümleri, yerel idari uygulamalar ve kurumun mevzuata uygun prosedürü dikkate alınır. Kamuya ait alanlarda belediye, polis veya ilgili tesis yönetiminin kayıp eşya birimleri devreye girebilir.
Tehlikeli fakat suç olmayan eşya için teslim yöntemi, eşyanın niteliğine göre belirlenir. Kişiye geri verilmesi güvenlik riski doğurmayacaksa alandan çıkışta iade sistemi uygulanabilir. Silah, mühimmat, patlayıcı veya suç şüphesi taşıyan eşya için genel kolluk süreci esastır.
Bulunan Telefonun İçeriğine Özel Güvenlik Bakabilir mi?
Hayır. Bir telefonun bulunmuş eşya olarak emanete alınması, cihazın mesajlarının, fotoğraflarının, e-postalarının veya uygulamalarının incelenmesi yetkisini vermez. Dijital içerik özel hayatın gizliliği ve kişisel veri koruması bakımından yüksek koruma altındadır.
Sahibini bulmak amacıyla kilit ekranındaki sınırlı iletişim bilgisi veya acil durum kişisi özelliğinin kullanılması dahi amaçla sınırlı ve ölçülü olmalıdır. Telefon şifresini kırmak, mesajları okumak, galeriye girmek veya sosyal medya hesabını incelemek 5188 m.7/h’deki emanete alma yetkisinin kapsamında değildir.
Telefon suç delili ise görevli cihazı olduğu haliyle korur ve genel kolluğa teslim eder. Dijital inceleme ceza muhakemesi kurallarına ve yetkili adli makamların kararlarına tabidir. Özel güvenlik görevlisi adli bilişim incelemesi yapamaz.
Özel Güvenlik Kişisel Eşyaya Keyfi Olarak El Koyabilir mi?
Hayır. 5188 m.7/g-h sınırlı ve amaçla bağlı yetkilerdir. Bir kişinin normal telefonuna, kimlik kartına, anahtarına, parasına veya çantasına sırf görevli istediği için el konulamaz. Emanete alma için kanundaki eşya kategorilerinden birinin gerçekleşmesi gerekir.
Giriş şartını kabul etmeyen kişinin eşyasına zorla el koymak yerine korunan alana girişine izin verilmemesi çoğu durumda hukuka uygun ve daha ölçülü yöntemdir. Örneğin suç olmayan fakat etkinliğe sokulması yasak bir eşya nedeniyle kişi eşyasıyla birlikte alandan ayrılmayı seçebilir.
Kimlik belgesinin kontrol amacıyla gösterilmesi ile kimliğe el koyma da farklıdır. Özel güvenlik görevlisinin kimlik sorma yetkisi, kimlik kartını uzun süre alıkoyma veya fotokopisini keyfi biçimde saklama yetkisi değildir. Ayrıntı için özel güvenlik kimlik sorma yetkisi rehberimize bakılabilir.
Emanetteki Eşya Kaybolursa veya Zarar Görürse Kim Sorumlu?
Özel güvenlik birimi veya işveren tarafından teslim alınan eşyanın özenle muhafaza edilmesi gerekir. Eşyanın görevlinin kusuruyla kaybolması, üçüncü kişiye verilmesi veya zarar görmesi halinde Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil, sözleşmesel sorumluluk ve adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin hükümleri gündeme gelebilir.
Görevlinin eşyayı zimmetine geçirmesi veya kendisi kullanması ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirilir. Eşyanın niteliğine ve görevlinin statüsüne göre güveni kötüye kullanma, hırsızlık veya başka suç tipleri gündeme gelebilir. Özel güvenlik kimlik kartı böyle bir fiile koruma sağlamaz.
İşveren güvenli muhafaza dolabı, kamera kontrollü teslim noktası, kayıt defteri ve çift imzalı para/değerli eşya prosedürü kurmalıdır. Sistem eksikliği nedeniyle kayıp yaşanırsa organizasyon kusuru da sorumluluk değerlendirmesinde önem taşır.
Buluntu Eşyada Kişisel Veri ve KVKK Kuralları
Cüzdan, telefon, kimlik kartı veya belge gibi buluntu eşyalar kişisel veri içerir. Emanete alma yetkisi, bu verilerin serbestçe kopyalanmasına veya başka amaçla kullanılmasına izin vermez. 6698 sayılı KVKK’daki hukuka uygunluk, amaçla bağlantılılık, sınırlılık ve ölçülülük ilkeleri uygulanır.
Eşya sahibini tespit etmek için gerekli asgari veri kullanılabilir. Kimlik kartının fotoğrafını personelin kişisel telefonuna çekmek, bulunan telefondaki rehberi dışa aktarmak veya eşya sahibinin bilgilerini üçüncü kişilere yaymak güvenlik amacıyla açıklanamaz.
Kayıp eşya kayıtları için de saklama süresi belirlenmelidir. Eşya teslim edildikten ve hukuki saklama ihtiyacı sona erdikten sonra gereksiz kişisel veriler imha politikasına uygun şekilde silinmelidir.
Özel Güvenlik Kurumları İçin Emanet Prosedürü
Kurumsal uygulamada ilk adım eşyanın kategorisini belirlemektir: suç/delil, tehlikeli eşya veya sıradan buluntu eşya. İkinci adım güvenli muhafazadır. Üçüncü adım kayıt ve gerektiğinde genel kolluk bildirimidir. Dördüncü adım yetkili kişiye teslimdir.
Suç/delil kategorisinde eşya mümkün olduğunca az temasla korunmalı ve kolluğa teslim zinciri oluşturulmalıdır. Tehlikeli eşya kategorisinde risk analizi yapılmalı ve uzman müdahalesi gerekiyorsa eşya hareket ettirilmemelidir. Buluntu eşyada ise hak sahibinin doğrulanması temel amaçtır.
Personel bu üç kategoriyi eğitimde öğrenmelidir. “Bulduğumuz her şeyi güvenlik odasına alırız” veya “yasaklı eşya güvenliğin malıdır” gibi uygulamalar hukuken yanlıştır. Yetki, eşyanın niteliğine ve teslim amacına bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
Özel güvenlik çantamı emanete alabilir mi?
Çanta suç/delil/tehlike kategorisine giriyorsa veya bulunmuş-terk edilmiş eşya ise 5188 m.7/g-h kapsamında emanete alınabilir. Normal kişisel eşya keyfi olarak alınamaz.
Bulunan telefonu güvenlik alabilir mi?
Evet. M.7/h uyarınca bulunmuş eşya olarak muhafaza edilebilir; içeriği incelenemez.
Özel güvenlik bıçağı emanete alabilir mi?
Arama sırasında suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike doğurabilecek eşya m.7/g kapsamında emanete alınabilir. Eşyanın hukuki niteliğine göre genel kolluğa teslim gerekir.
Özel güvenlik kimliğe el koyabilir mi?
Kimlik sorma yetkisi kimlik belgesini keyfi ve süresiz alıkoyma yetkisi değildir.
Emanet eşya için tutanak tutulur mu?
Evet. Eşyanın niteliği, bulunduğu yer-saat, teslim alan görevli ve sonraki teslim bilgisi kayıt altına alınmalıdır.
Bulunan para kime teslim edilir?
Hak sahibi belirlenirse doğrulamayla sahibine; belirlenemezse buluntu eşya mevzuatı ve kurum/kolluk prosedürüne göre yetkili makama teslim edilir.
Suç delilini güvenlik inceleyebilir mi?
Hayır. Delilin görevi korunması ve genel kolluğa teslimidir; kriminal inceleme adli makamların işidir.
Telefon şifresi istenebilir mi?
5188 m.7/g-h özel güvenliğe kişinin telefon şifresini zorla isteme veya dijital içeriği inceleme yetkisi vermez.
Emanetteki eşya kaybolursa tazminat istenebilir mi?
Kusur ve zarar varsa TBK hükümleri kapsamında tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir.
Yasaklı eşya girişte geri verilebilir mi?
Suç oluşturmayan eşya bakımından kişi alana girmeden ayrılmayı seçebiliyorsa daha az müdahaleci yöntem olarak eşyasıyla ayrılması mümkündür. Güvenlik planı ve eşyanın niteliği önemlidir.
Şüpheli paket güvenlik tarafından açılır mı?
Patlayıcı veya tehlikeli madde şüphesinde paket gereksiz yere hareket ettirilmemeli veya açılmamalı; alan güvenliği sağlanıp uzman kolluk birimleri çağrılmalıdır.
Buluntu eşyanın fotoğrafı sosyal medyada paylaşılabilir mi?
Kişisel veri ve özel hayat içeren görüntüler gereksiz biçimde yayımlanmamalıdır. Sahibine ulaşma için ölçülü ve kurum prosedürüne uygun yöntem kullanılmalıdır.
Sonuç
Özel güvenlik görevlisinin emanete alma yetkisi 5188 m.7/g-h ile sınırlıdır. Arama sırasında suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike yaratabilecek eşya ile terk edilmiş ve bulunmuş eşya geçici olarak muhafaza edilebilir. Yetki keyfi el koyma, mülkiyet kazanma veya dijital içerik inceleme yetkisi değildir. Suçla bağlantılı eşya genel kolluğa, buluntu eşya hak sahibine veya yetkili makama kayıtlı ve tutanaklı biçimde teslim edilmelidir.
Resmî kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğü – Özel Güvenlik Mevzuatı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
