Özel Güvenlik Görevlisi Yaralanır veya Ölürse Hangi Tazminat Ödenir? 5188 m.15 (2026)
Özel güvenlik görevlileri, görevlerinin niteliği gereği üçüncü kişilerin saldırısı, iş kazası, silahlı olay, yangın, tahliye ve benzeri yüksek riskli durumlarla karşılaşabilir. 5188 sayılı Kanun bu nedenle görev sırasında yaralanma, engellilik ve ölüm hâllerine özgü bir tazminat hükmü getirmiştir. Ancak m.15 kapsamındaki tazminat, iş kazası nedeniyle doğabilecek maddi-manevi tazminat, kıdem ve diğer işçilik alacaklarıyla aynı kurum değildir.
5188 m.15 ne düzenler?
5188 sayılı Kanun m.15, Kanunda yazılı görevleri yerine getirirken yaralanan veya engelli hâle gelen özel güvenlik görevlileri ile ölen özel güvenlik görevlisinin kanunî mirasçıları için özel bir tazminat düzeni kurar. Ödemenin miktarı ve esasları öncelikle iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesindeki hükümlere göre belirlenir.
Maddenin ikinci önemli kuralı mahsuptur. Genel hükümlere göre açılan davada mahkeme daha yüksek miktarda tazminata hükmederse, iş sözleşmesine veya toplu iş sözleşmesine dayanılarak daha önce ödenen tutar bu yüksek tazminattan mahsup edilir. Böylece aynı zarar kalemi bakımından mükerrer ödeme önlenir; fakat hak sahibinin daha yüksek genel hukuk tazminatına erişimi kapatılmaz.
Kanun ayrıca m.15 tazminatının 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ödenmesi gereken diğer tazminatlarla ilişkilendirilmeyeceğini açıkça düzenler. Bu ifade, 5188’e özgü ödeme ile iş hukukundaki farklı hakların birbirine karıştırılmaması gerektiğini gösterir.
“Görevini yerine getirirken” yaralanma ne anlama gelir?
M.15’in uygulanması için olayın özel güvenlik görevlisinin 5188 kapsamındaki görevini yerine getirdiği sırada meydana gelmesi gerekir. Görev alanında güvenlik hizmeti verirken saldırıya uğrama, hukuka uygun yakalama sırasında yaralanma, yangın veya deprem gibi olayda yardım görevi sırasında zarar görme, görev alanındaki suç veya tehlikeye müdahale ederken yaralanma bu bağlantının tipik örnekleridir.
Her yaralanma otomatik olarak m.15 kapsamına girmez. Örneğin özel güvenlik görevlisinin görevle ilgisi bulunmayan tamamen kişisel faaliyeti sırasında meydana gelen zarar ile güvenlik görevinin yürütülmesi arasında hukuki bağ kurulamazsa m.15’in özel tazminat hükmü uygulanmaz. Buna karşılık vardiya içindeki olayın iş kazası niteliği ayrıca 5510 ve iş hukuku hükümleri kapsamında incelenebilir.
Olayın nerede gerçekleştiği tek başına yeterli değildir. 5188 m.9 görev alanının sınırlarını, m.7 yetkileri düzenler. Görev bağlantısı, vardiya kaydı, görevlendirme, olay tutanağı, kamera görüntüsü ve kolluk kayıtlarıyla ortaya konulabilir.
Tazminatı kim talep edebilir?
Özel güvenlik görevlisi yaralanmış veya engelli hâle gelmişse talep hakkı kendisine aittir. Ölüm hâlinde ise Kanun “kanunî mirasçılar” ifadesini kullanır. Mirasçılık sıfatı Türk Medeni Kanunu ve gerektiğinde veraset ilamı üzerinden belirlenir.
Mirasçılar ile destekten yoksun kalan kişiler her zaman aynı kişiler değildir. 5188 m.15’te kanunî mirasçılar açıkça belirtilirken, genel hükümlere göre destekten yoksun kalma tazminatı farklı şartlara dayanabilir. Bu nedenle ölüm hâlinde hangi talebin hangi hukuki dayanakla ileri sürüldüğü ayrıştırılmalıdır.
Özel güvenlik görevlisinin eşi, çocukları veya diğer yasal mirasçıları bakımından hem m.15’e özgü ödeme hem de olayın niteliğine göre genel tazminat hakları birlikte incelenmelidir.
İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesindeki tazminat nasıl uygulanır?
Kanun, ödeme miktarı ve esaslarının iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde belirlenebileceğini kabul eder. Bu nedenle ilk inceleme, güvenlik görevlisinin bireysel iş sözleşmesi ve varsa uygulanabilir toplu iş sözleşmesi üzerinden yapılmalıdır. Tazminatın hangi olaylarda, hangi ücret veya katsayı üzerinden ve ne zaman ödeneceği metinden belirlenir.
İşverenin standart personel yönetmeliği, şirket içi tazminat prosedürü veya işyeri uygulaması da uyuşmazlıkta delil olabilir; ancak m.15’in açık kanuni koruması sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz. İşçiyi kanuni haklarından vazgeçiren hükümler emredici düzenlemeler karşısında ayrıca geçerlilik denetimine tabidir.
Toplu iş sözleşmesinde daha elverişli bir tazminat düzenlenmişse uygulanacak hüküm doğru tespit edilmelidir. İşveren, yalnız bireysel sözleşmedeki daha düşük düzenlemeye dayanarak yürürlükteki toplu iş sözleşmesini göz ardı edemez.
Mahkeme genel hükümlere göre daha yüksek tazminata karar verirse
M.15, sözleşmeye dayalı tazminatın genel hukuk tazminatının tavanı olmadığını açıkça gösterir. Mahkeme, somut zarara ve genel hükümlere göre daha yüksek miktarda tazminata hükmederse hak sahibi aradaki farkı talep edebilir. Ancak daha önce m.15 kapsamında ödenen sözleşmesel tutar mahsup edilir.
Genel hükümlere göre tazminat hesabında kusur, zarar, nedensellik bağı, maluliyet, gelir, destek süresi ve olayın özelliğine göre başka unsurlar incelenebilir. Manevi tazminat da ayrı şartlara göre değerlendirilir.
Mahsup, hak sahibinin dava açmasını engellemez. İşverenin “sözleşmedeki tazminatı ödedik, başka hiçbir hak yok” savunması m.15’in açık hükmüyle bağdaşmaz.
5188 m.15 tazminatı kıdem veya ihbar tazminatını etkiler mi?
Kanun, m.15 uyarınca ödenecek tazminatın 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ödenmesi gerekecek diğer tazminatlarla ilişkilendirilmeyeceğini açıkça belirtir. Bu nedenle iş ilişkisinin sona ermesine bağlı kıdem, ihbar veya diğer işçilik hakları kendi şartları varsa ayrıca değerlendirilir.
Aynı olay hem görev tazminatı hem iş kazası nedeniyle maddi-manevi tazminat hem de SGK gelirleri bakımından farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Her ödeme kaleminin dayanağı ve mahsup kuralı ayrı kontrol edilmelidir.
Özellikle ölüm hâlinde mirasçılık, destekten yoksun kalma, kıdem tazminatı ve m.15 tazminatı aynı dosyada yan yana bulunabilir. Taleplerin birbirine karıştırılması eksik veya yanlış hesaplamaya yol açar.
Kamu kurumunda çalışan özel güvenlik görevlisi için kural nedir?
5188 m.15’in üçüncü fıkrası kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan özel güvenlik görevlileri için özel kural getirir. Kanunda yazılı görevleri yerine getirirken yaralanan, engelli hâle gelen veya ölen görevliler bakımından; iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerinde belirtilen tazminatlardan hangisi daha yüksekse o miktar ödenir.
Bu nedenle kamu kurumunda görev yapan kişinin statüsü, işveren yapısı, toplu iş sözleşmesi ve 2330 sayılı Kanunun uygulanma şartları birlikte incelenmelidir. Aynı olaya ilişkin kurum içi ödeme belgesi ve resmi görev kaydı önemlidir.
Tazminat talebinde hangi belgeler önemlidir?
Görev sırasında yaralanma veya ölümün ispatında olay tutanağı, vardiya çizelgesi, görev yeri kaydı, kamera görüntüsü, kolluk tutanağı, hastane kayıtları, iş kazası bildirimi, SGK kayıtları ve tanık beyanları önemlidir. Engellilik veya maluliyet iddiası varsa usulüne uygun sağlık kurulu değerlendirmesi gerekir.
İş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesi mutlaka temin edilmelidir. Hak sahibi yalnız olayın oluşunu değil, hangi sözleşmesel tazminat hükmünün uygulanacağını da göstermelidir. İşverenin daha önce yaptığı ödemelerin dekontları mahsup hesabı için gereklidir.
Ölüm hâlinde veraset ilamı, nüfus kayıtları ve gerekiyorsa destek ilişkisini gösteren belgeler dosyaya eklenir. Genel hükümlere göre açılacak dava için kusur ve zarar hesabına yönelik bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir.
Dava ve zamanaşımı nasıl değerlendirilir?
Tazminat talebinde uygulanacak süre, ileri sürülen hakkın hukuki niteliğine göre belirlenir. M.15’e dayalı sözleşmesel tazminat, iş kazası nedeniyle haksız fiil veya işverenin gözetme borcuna dayalı talep ve işçilik alacakları aynı zamanaşımı rejimine tabi kabul edilmemelidir.
Bu nedenle olay tarihinden sonra hangi talebin hangi hukuki sebebe dayandığı netleştirilmeli ve ilgili süre ayrıca hesaplanmalıdır. Ceza soruşturmasının bulunması da bazı genel tazminat taleplerinde zamanaşımı değerlendirmesini etkileyebilir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
5188 m.15 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de liman, lojistik tesisleri, alışveriş merkezleri, sanayi kuruluşları, siteler ve kamu kurumlarında görev yapan özel güvenlik personeli bakımından görev bağlantısının vardiya ve olay kayıtlarıyla belgelenmesi önemlidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki özel güvenlik ve iş kazası kaynaklı tazminat dosyaları görev, yetki ve vekâlet kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
İlgili rehberler ve resmî kaynak
- Özel güvenlik görev alanı – 5188 m.9
- Özel güvenlik zor kullanma yetkisi – 5188 m.7
- 5188 sayılı Kanun – güncel konsolide metin
Sıkça Sorulan Sorular
Özel güvenlik görevlisi görevde yaralanırsa ayrıca tazminat alır mı?
5188 m.15, görevini yerine getirirken yaralanan veya engelli hâle gelen özel güvenlik görevlisi için özel tazminat düzenler. Genel hükümlere göre daha yüksek tazminat talebi de şartları varsa mümkündür.
Ölüm hâlinde tazminatı kim alır?
M.15’e göre ölen özel güvenlik görevlisinin kanunî mirasçıları hak sahibidir.
İş sözleşmesinde tazminat yoksa hak tamamen kaybolur mu?
Hayır. Genel hükümlere dayalı tazminat talepleri olayın şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.
Mahkeme daha yüksek tazminata hükmederse ne olur?
Sözleşmeye veya toplu iş sözleşmesine göre daha önce ödenen tutar mahkemenin hükmettiği daha yüksek tazminattan mahsup edilir.
Bu tazminat kıdem tazminatına sayılır mı?
Hayır. Kanun m.15 tazminatının 4857 kapsamındaki diğer tazminatlarla ilişkilendirilmeyeceğini düzenler.
Kamu kurumunda çalışan güvenlik için farklı kural var mı?
Evet. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya 2330 sayılı Kanundaki tazminatlardan hangisi yüksekse o miktar esas alınır.
Görev dışında yaralanma m.15 kapsamına girer mi?
M.15, Kanunda yazılı görevlerin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen yaralanma, engellilik veya ölümü esas alır.
İş kazası bildirimi ayrıca yapılır mı?
Olay iş kazası niteliğindeyse 6331 ve 5510 sayılı mevzuattaki kayıt-bildirim yükümlülükleri ayrıca uygulanır.
Hukukçu İncelemesi ve E‑E‑A‑T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İçerik 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.15, bağlantılı iş hukuku ve tazminat hükümleri esas alınarak 11 Eylül 2026 tarihinde güncel konsolide metin üzerinden gözden geçirilmiştir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
