Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Zorunlu mu? 5188 m.21 (2026)
Özel güvenlik görevlisi, görevini yerine getirirken arama, yakalama, zor kullanma, eşya muhafaza altına alma, olay yerine müdahale etme ve bazı hâllerde silah taşıma gibi üçüncü kişilerin hak alanını doğrudan etkileyen yetkiler kullanabilir. Bu nedenle 5188 sayılı Kanun yalnız personelin yetki ve sorumluluklarını değil, görev sırasında üçüncü kişilere verilebilecek zararlar bakımından zorunlu bir sigorta sistemi de kurmuştur. Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası bu sistemin temel parçalarından biridir.
Bu sigorta, işverenin veya özel güvenlik görevlisinin bütün hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Poliçe, ilgili genel şartlar ve limitler çerçevesinde üçüncü kişinin zararının karşılanmasını güvence altına alır. Zararın poliçe limitini aşması, teminat dışında kalması veya ayrıca kusurlu başka kişilerin bulunması hâlinde genel sorumluluk hükümleri uygulanmaya devam eder.
5188 m.21’in hukuki dayanağı
5188 sayılı Kanun m.21, özel güvenlik mali sorumluluk sigortasını düzenler. Kanunun amacı, özel güvenlik görevlilerinin görevleri sırasında üçüncü kişilere verebilecekleri zararlar bakımından mali güvence oluşturmaktır. Özel hukuk kişileri ile özel güvenlik şirketleri, istihdam ettikleri özel güvenlik görevlileri için bu sigortayı yaptırmak zorundadır.
Sigortanın genel şartları, teminat kapsamı ve uygulama esasları sigortacılık mevzuatıyla birlikte değerlendirilir. Bu nedenle yalnız “poliçe var” denilmesi yeterli değildir. Poliçenin yürürlük tarihi, sigortalı personel veya işveren bilgileri, teminat dönemi, limitler ve rizikonun niteliği kontrol edilmelidir.
Kanunun m.19/d hükmü de m.21 ile doğrudan bağlantılıdır. Zorunlu mali sorumluluk sigortasını yaptırmadan özel güvenlik görevlisi istihdam eden kişi, kurum, kuruluş veya şirket yöneticileri bakımından adlî para cezası öngörülmüştür. Böylece sigorta yükümlülüğü yalnız özel hukuk borcu değil, ceza yaptırımıyla desteklenen kanuni zorunluluktur.
Kimler özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır?
Özel güvenlik şirketleri kendi personeli için sigorta yaptırmak zorundadır. Bunun yanında kendi bünyesinde özel güvenlik birimi kuran özel hukuk tüzel kişileri de çalıştırdıkları özel güvenlik görevlileri bakımından aynı yükümlülüğe tabidir. Örneğin bir fabrika, alışveriş merkezi, site yönetimi veya özel hastane kendi özel güvenlik personelini istihdam ediyorsa m.21 kapsamındaki sigorta yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir.
Hizmet satın alan kuruluş ile özel güvenlik şirketinin sorumluluk alanı sözleşmede açıklaştırılmalıdır. Dışarıdan özel güvenlik hizmeti alındığında, personelin işvereni olan özel güvenlik şirketinin sigorta yükümlülüğü bulunduğu gibi, hizmet alan kurum da sözleşme ve denetim mekanizmasıyla geçerli poliçelerin varlığını kontrol etmelidir. Hizmet alım sözleşmesine “sigorta yapılacaktır” yazılması, poliçenin gerçekten düzenlendiğinin kanıtı değildir.
Kamu kurumlarında görev yapan özel güvenlik personeli bakımından personelin statüsü ve hizmet modeli ayrıca incelenir. M.21’in kapsamı ve sigorta yükümlülüğünün kime ait olduğu, personelin doğrudan kamu bünyesinde mi yoksa özel güvenlik şirketi aracılığıyla mı çalıştığına göre değerlendirilir.
Sigorta hangi zararları teminat altına alır?
Sigortanın merkezinde özel güvenlik görevlisinin görevini yerine getirirken üçüncü kişilere verebileceği zararlar bulunur. Görevle bağlantılı bedensel zararlar, maddi zararlar ve genel şartlarda teminat altına alınan diğer sorumluluk kalemleri poliçe çerçevesinde değerlendirilir.
Örneğin güvenlik görevlisinin hukuka aykırı veya kusurlu müdahalesi sırasında üçüncü kişinin yaralanması, eşyanın zarar görmesi veya görev kapsamında gerçekleştirilen bir işlemin zarara yol açması durumunda sigorta teminatı gündeme gelebilir. Ancak her olay otomatik olarak poliçe kapsamında değildir. Olayın görevle bağlantısı, sigorta genel şartları, istisnalar ve limitler birlikte incelenir.
Kasten gerçekleştirilen fiiller, görev dışında meydana gelen olaylar veya poliçe kapsamı dışında bırakılan belirli riskler bakımından sigortacının sorumluluğu farklılaşabilir. Bununla birlikte sigortacının teminat dışında kaldığını ileri sürmesi, zarar gören kişinin doğrudan işverene veya kusurlu kişiye karşı genel hükümlere dayalı talep haklarını ortadan kaldırmaz.
Sigortadaki üçüncü kişi kimdir?
Üçüncü kişi, özel güvenlik hizmeti ilişkisi içinde sigorta korumasının yöneldiği zarar gören dış kişiyi ifade eder. Bir alışveriş merkezine gelen müşteri, site ziyaretçisi, etkinlik katılımcısı, işyerine gelen tedarikçi veya güvenlik müdahalesinden etkilenen başka bir kişi olayın niteliğine göre üçüncü kişi olabilir.
Özel güvenlik görevlisinin kendi yaralanması ise m.21’deki üçüncü kişi sorumluluk sigortasından farklıdır. Görevlinin iş kazası, mesleki zararları ve 5188 m.15 kapsamındaki tazminat hakkı ayrı hukuki düzenlemelere tabidir. Bu iki sigorta ve tazminat alanı birbirine karıştırılmamalıdır.
Aynı şekilde başka bir özel güvenlik görevlisinin zarar görmesi, tarafların işveren ilişkisi, olayın niteliği ve poliçe hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Üçüncü kişi sıfatı somut hukuki ilişki üzerinden belirlenir.
Sigortasız özel güvenlik görevlisi çalıştırmanın sonucu
5188 m.19/d, m.21’de öngörülen özel güvenlik mali sorumluluk sigortasını yaptırmadan özel güvenlik görevlisi istihdam eden kişi, kurum, kuruluş veya şirket yöneticileri için istihdam edilen her kişi bakımından adlî para cezası öngörür. Bu yaptırım idari para cezası değildir; m.19 kapsamında adlî niteliktedir.
Sigortanın hiç yaptırılmaması kadar, poliçe süresinin sona ermesine rağmen personelin çalışmaya devam etmesi de hukuki risk yaratır. Personelin işe başlama tarihi ile poliçenin başlangıç tarihi, poliçe yenileme tarihi ve varsa personel değişiklikleri düzenli takip edilmelidir.
Sigorta sonradan yaptırıldığında geçmişteki sigortasız çalışma dönemi kendiliğinden hukuka uygun hâle gelmez. Ceza sorumluluğu bakımından fiilin gerçekleştiği dönem esas alınır.
Sigorta işverenin sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işverenin gözetim ve organizasyon sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Özel güvenlik şirketi personel seçimini, eğitimini, görev planını, ekipmanını ve denetimini mevzuata uygun yürütmek zorundadır. Hizmet alan kurum da kendi sorumluluk alanındaki güvenlik organizasyonu ve işyeri koşulları bakımından yükümlülük taşır.
Zarar poliçe limiti içinde sigortacı tarafından karşılanabilir; ancak zarar daha yüksekse kalan bölüm bakımından sorumlu kişiler genel hükümlere göre sorumlu tutulabilir. Ayrıca sigortacının ödeme yaptıktan sonra şartları varsa sorumlu kişilere rücu hakkı gündeme gelebilir.
Sigorta, hukuka aykırı davranışa izin veren bir koruma değildir. Özel güvenlik görevlisinin yetkileri 5188 m.7, görev alanı m.9 ve zor kullanma sınırları ilgili mevzuatla belirlenmiştir. İşveren bu sınırları aşan uygulamaları önlemek ve personeli doğru yönlendirmek zorundadır.
Poliçede hangi bilgiler kontrol edilmelidir?
İlk kontrol poliçenin geçerlilik dönemidir. Görevlinin fiilen çalıştığı tarihler poliçe dönemi içinde olmalıdır. Poliçede sigortalı işveren veya şirket bilgileri doğru olmalı, hizmetin niteliğiyle uyuşmalı ve teminat limitleri güncel mevzuata uygun bulunmalıdır.
Personel bazlı bildirim veya liste sistemi uygulanıyorsa, görevlinin poliçeye dahil olup olmadığı kontrol edilmelidir. İşe yeni başlayan personelin sigorta kapsamına alınması, işten ayrılan kişinin kayıttan çıkarılması ve yenileme dönemlerinin kaçırılmaması gerekir.
Hizmet alan kuruluş, özel güvenlik şirketinden poliçe örneğini ve yenileme belgelerini isteyebilir. Sözleşmede sigortanın yaptırılması, geçerliliğinin korunması ve değişikliklerin bildirilmesine ilişkin açık hükümler bulunması uyuşmazlık riskini azaltır.
Zarar meydana geldiğinde hangi işlemler yapılmalıdır?
Olay öncelikle güvenilir biçimde belgelenmelidir. Olay tutanağı, kamera görüntüsü, tanık bilgileri, görev çizelgesi, güvenlik görevlisinin kimlik bilgisi, varsa sağlık raporu ve maddi hasar belgeleri korunmalıdır. Kolluk müdahalesi olmuşsa ilgili tutanaklar ve soruşturma numarası da dosyaya alınmalıdır.
Sigortacıya poliçe ve genel şartlarda öngörülen usule uygun ihbar yapılmalıdır. Zararın miktarı henüz kesinleşmemiş olsa bile olayın süresinde bildirilmesi önemlidir. Sigortacı, olayın teminat kapsamında olup olmadığını ve zarar miktarını inceleyebilir.
Zarar gören kişi bakımından fatura, tedavi gideri, gelir kaybı, onarım bedeli veya diğer zarar kalemleri belgelenmelidir. Bedensel zarar varsa sürekli maluliyet veya geçici iş göremezlik iddiaları usulüne uygun sağlık belgeleriyle desteklenir.
Sigortacıya ve sorumlu kişilere karşı talep
Zarar gören kişinin hukuki başvuru yolu, olayın niteliği ve sigorta sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir. Sigortacıya karşı talep, sigorta teminatı ve limitleriyle sınırlı olabilir. İşveren, özel güvenlik şirketi veya görevlinin sorumluluğu ise Türk Borçlar Kanunu, işveren sorumluluğu ve ilgili özel hükümler çerçevesinde ayrıca incelenir.
Aynı zarar için birden fazla sorumlu bulunabilir. Örneğin güvenlik görevlisinin kusurlu müdahalesi yanında şirketin yetersiz eğitim veya yanlış görev talimatı, hizmet alan kurumun tehlikeli saha organizasyonu veya başka kişinin davranışı zarara katkı sağlamış olabilir. Kusur ve nedensellik bağı somut delillerle belirlenir.
Zamanaşımı bakımından talebin hukuki sebebi önemlidir. Sigorta sözleşmesinden doğan talep, haksız fiil veya sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat aynı süre rejimine tabi değildir. Olay tarihinden sonra doğru hukuki sebep belirlenerek süre hesabı yapılmalıdır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
5188 m.21 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de liman, lojistik tesisi, alışveriş merkezi, site, otel, özel sağlık tesisi, sanayi işletmesi ve etkinlik alanlarında özel güvenlik hizmeti yaygın olduğundan poliçe geçerlilik tarihlerinin ve personel kapsamının düzenli kontrolü önemlidir.
Hizmet satın alan Mersin’deki işletmelerin, hizmet sağlayıcı özel güvenlik şirketinin faaliyet izni yanında zorunlu mali sorumluluk sigortasını da sözleşme başlangıcında ve yenileme dönemlerinde doğrulaması gerekir. Sigorta kontrolünün yalnız ilk sözleşme tarihinde yapılması, uzun süreli hizmetlerde yeterli değildir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki özel güvenlik ve sigorta uyuşmazlıkları görev, yetki ve vekâlet kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
İlgili rehberler ve resmî kaynaklar
- Özel güvenlik suçları – 5188 m.19
- Özel güvenlik yaralanma ve ölüm tazminatı – m.15
- Özel güvenlik idari yaptırımları – m.20
- 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun – resmî metin
Sıkça Sorulan Sorular
Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası zorunlu mu?
Evet. 5188 m.21 kapsamındaki özel hukuk kişileri ve özel güvenlik şirketleri için kanuni zorunluluktur.
Sigorta kimi korur?
Görev sırasında özel güvenlik görevlisinin üçüncü kişilere verebileceği zararlar, poliçe genel şartları ve limitleri çerçevesinde teminat altına alınır.
Sigortasız özel güvenlik görevlisi çalıştırmanın cezası nedir?
5188 m.19/d kapsamında adlî para cezası öngörülmüştür. Ceza, sigortasız istihdam edilen kişi sayısıyla bağlantılı olarak uygulanır.
Poliçe bittikten sonra sigortasız çalışma sorun yaratır mı?
Evet. Kanun sigorta yapılmadan personel istihdam edilmesini yasaklar. Poliçe yenileme tarihleri kesintisiz takip edilmelidir.
Sigorta varsa işveren tazminat ödemez mi?
Hayır. Sigorta işverenin hukuki sorumluluğunu kaldırmaz. Poliçe dışı veya limit üstü zararlar ve diğer sorumluluklar ayrıca incelenir.
Özel güvenlik görevlisinin kendi iş kazası bu poliçeden mi karşılanır?
M.21 üçüncü kişilere verilen zararlar için mali sorumluluk sigortasıdır. Görevlinin kendi yaralanması iş kazası, sosyal güvenlik ve 5188 m.15 hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Hizmet alan şirket poliçeyi kontrol etmeli mi?
Evet. Hizmet sağlayıcının zorunlu sigorta yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin sözleşme ve denetim mekanizmasıyla kontrol edilmesi gerekir.
Zarar gören kişi sigorta şirketine başvurabilir mi?
Olayın ve poliçenin kapsamına göre sigortacıya tazminat talebi yöneltilebilir. Teminat, limit ve başvuru şartları poliçe ve genel şartlardan kontrol edilir.
Poliçe teminatı zarar miktarından düşükse ne olur?
Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı olabilir; kalan zarar bakımından kusurlu ve hukuken sorumlu kişilere genel hükümlere göre başvuru mümkündür.
Sigorta sonradan yapılırsa geçmiş dönem düzelir mi?
Hayır. Sonradan düzenlenen poliçe, önceki sigortasız istihdam dönemini kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.
Hukukçu İncelemesi ve E‑E‑A‑T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Bu içerik 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun m.21 ve bağlantılı m.15 ile m.19 hükümleri esas alınarak 11 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Sigorta teminatının kapsamı somut poliçe, genel şartlar ve olayın görevle bağlantısı üzerinden ayrıca incelenir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
