Özel Güvenlik Görevlisi Yakalama Yapabilir mi? 5188 m.7 ve CMK 90 (2026)

“Özel güvenlik bir kişiyi tutabilir mi?”, “hırsızı yakalayabilir mi?”, “gözaltına alabilir mi?” ve “yakalanan kişi ne kadar süre güvenlik odasında tutulabilir?” sorularının cevabı, yakalama ile gözaltı kavramlarının ayrılmasına bağlıdır. Özel güvenlik görevlisinin yakalama yetkisi vardır; gözaltına alma yetkisi yoktur. Yakalama, kişinin geçici olarak hareket serbestisinin kanuni sebebe dayanarak sınırlandırılmasıdır. Gözaltı ise Cumhuriyet savcısının kararı ve ceza muhakemesi usulü çerçevesinde kolluk tarafından uygulanan ayrı bir koruma tedbiridir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

5188 sayılı Kanun, özel güvenliğin kamu güvenliğini tamamlayıcı rolü nedeniyle belirli yakalama hâllerini açıkça düzenlemiştir. Bu yetkiler kişisel kanaatle genişletilemez. Her olayda önce hangi kanun bendinin uygulandığı, yakalama sebebinin mevcut olup olmadığı, kullanılan gücün ölçülü olup olmadığı ve genel kolluğa bildirimin ne zaman yapıldığı incelenir.

• 5188 m.7’de hangi yakalama yetkileri var?
• CMK m.90’a göre suçüstünde yakalama
• Yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişi
• Sağlık tehlikesi nedeniyle koruma amaçlı yakalama
• Olay yeri ve delilleri korumak için yakalama
• Özel güvenlik gözaltına alabilir mi?
• Yakalanan kişi güvenlik odasında ne kadar tutulabilir?
• Yakalama sırasında zor kullanma
• Yakalanan kişinin aranması
• Genel kolluğa bildirim ve teslim
• Hukuka aykırı yakalamanın sonuçları
• Delillerin korunması
• Sık sorulan sorular

5188 m.7 özel güvenliğe kaç farklı yakalama yetkisi verir?

5188 sayılı Kanun m.7 özel güvenlik görevlisinin yakalama yetkisini tek bir durumla sınırlamaz. Maddenin farklı bentlerinde farklı amaçlara dayanan yakalama yetkileri düzenlenmiştir. m.7/c, Ceza Muhakemesi Kanunu m.90’a göre yakalamaya; m.7/d görev alanında hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiyi yakalama ve aramaya; m.7/ı kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut tehlikeden korunması amacıyla yakalamaya; m.7/j ise olay yerini ve delilleri korumak amacıyla CMK m.168 çerçevesinde yakalamaya izin verir.

Bu bentlerin hukuki sebepleri farklıdır. Suçüstünde failin kaçmasını önlemek ile baygın veya kendisine zarar verme riski içindeki kişiyi korumak aynı işlem değildir. Bu nedenle tutanakta yalnız “yakalandı” yazılması yerine, yakalamanın hangi olaya ve kanuni sebebe dayandığının açık biçimde gösterilmesi gerekir.

CMK m.90’a göre özel güvenlik suçüstünde yakalama yapabilir mi?

Evet. 5188 m.7/c doğrudan CMK m.90’a atıf yapar. CMK m.90, herkes tarafından yakalama yapılabilecek suçüstü hâllerini düzenler. Kişiye suç işlerken rastlanması veya suçüstü fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması ihtimalinin bulunması ya da kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde, kanundaki koşullar çerçevesinde herkes tarafından geçici yakalama yapılabilir. Özel güvenlik görevlisi de bu yetkiyi görev bağlamında kullanır.

Örneğin mağaza içinde hırsızlık fiilini gerçekleştirirken görülen kişinin çıkışa doğru kaçması, turnikeyi kırarak kaçmaya çalışması veya bir kişiye saldırının devam etmesi suçüstü değerlendirmesini gündeme getirir. Özel güvenlik görevlisi olayı görmüşse suçun devamını önleyebilir ve CMK m.90 koşullarında kişiyi yakalayabilir.

Buna karşılık yalnız soyut şüphe, kıyafet, tavır veya “şüpheli göründüğü” biçimindeki öznel değerlendirme yakalama sebebi oluşturmaz. Yakalama, özgürlüğe ağır müdahaledir ve somut kanuni sebebe dayanmalıdır.

Hakkında yakalama emri bulunan kişiyi özel güvenlik yakalayabilir mi?

5188 m.7/d bu konuda açık bir yetki verir. Özel güvenlik görevlisi görev alanında, hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiyi yakalayabilir ve arayabilir. Bu hüküm m.7/c’deki suçüstü yakalamasından ayrıdır; kişi o anda yeni bir suç işlemiyor olsa dahi geçerli yakalama emri veya mahkûmiyet kararı nedeniyle yakalama yapılabilir.

Yetkinin kullanılabilmesi için görevlinin kişinin arandığına ilişkin güvenilir ve hukuka uygun bilgiye sahip olması gerekir. Özel güvenlik görevlisinin genel kolluk veri tabanlarında polis gibi serbest GBT sorgusu yapma yetkisi yoktur. Kolluğun bildirdiği aranan kişi bilgisi, görev alanındaki olay veya kanuni bir bildirim üzerinden kimlik tespiti yapılabilir.

Yakalama gerçekleştikten sonra m.9’daki bildirim ve teslim yükümlülüğü derhal uygulanır. Özel güvenlik görevlisi kişiyi kendi takdirine göre saatlerce bekletemez veya sorgulayamaz.

Kişiyi kendi sağlığını korumak amacıyla yakalama mümkün mü?

Evet. 5188 m.7/ı, kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama yetkisi verir. Bu, cezalandırma veya suç şüphesine dayalı bir yetki değildir; koruma amaçlıdır.

Örneğin bilinç kaybı yaşayan ve yoğun araç trafiğine çıkmaya çalışan, yüksekten düşme tehlikesi bulunan veya kendisini ciddi biçimde yaralama riski altındaki kişiye yönelik geçici fiziksel müdahale bu hüküm bakımından değerlendirilebilir. Müdahalenin amacı kişinin beden bütünlüğünü korumak olmalıdır.

Koruma amacı ortadan kalktığında kişinin özgürlüğünü sınırlamaya devam etmek için ayrı bir kanuni sebep gerekir. Sağlık sorunu varsa 112 acil sağlık hizmetleri; güvenlik riski veya suç şüphesi varsa genel kolluk derhal haberdar edilmelidir.

Olay yerini ve delilleri korumak için yakalama yapılabilir mi?

5188 m.7/j, olay yerini ve delilleri koruma görevini açıkça düzenler ve bu amaçla CMK m.168’e göre yakalama yetkisi tanır. Suç sonrası olay yerinde delilleri yok etmeye, değiştirmeye, taşımaya veya olay yerini bozmaya yönelik davranışlar varsa özel güvenlik görevlisi koruma görevini yerine getirir.

Olay yeri korunurken temel amaç delil bütünlüğünün genel kolluk gelene kadar muhafaza edilmesidir. Özel güvenlik görevlisi delilleri gereksiz yere ellememeli, taşımamalı veya kendi soruşturmasını yürütmemelidir. Zorunlu hâllerde emniyet tedbiri alınır; genel kolluk geldiğinde olay ve elde edilen materyal tutanakla teslim edilir.

Özel güvenlik gözaltına alabilir mi?

Hayır. “Yakalama” ile “gözaltı” hukuken farklıdır. Özel güvenlik görevlisine 5188 sayılı Kanunla gözaltına alma yetkisi verilmemiştir. Yakalanan kişinin ceza muhakemesi kapsamında gözaltına alınmasına ilişkin karar ve işlem, CMK hükümlerine göre Cumhuriyet savcısı ve yetkili genel kolluk tarafından yürütülür.

Bu nedenle özel güvenlik birimlerinin kullandığı “güvenlik odası” veya benzeri alanlar gözaltı merkezi değildir. Kişi yalnızca genel kolluğa teslim için zorunlu olan kısa sürede ve yakalama sebebi devam ettiği müddetçe kontrol altında tutulabilir. Amaç sorgulama, itiraf alma veya ceza verme olamaz.

Yakalanan kişi güvenlik odasında ne kadar tutulabilir?

5188 sayılı Kanun özel güvenlik için saat üzerinden ayrı bir “tutma süresi” öngörmez. Bunun yerine m.9, zor kullanma ve yakalama yetkisinin kullanılmasını gerektiren olayların en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilmesini ve yakalanan kişinin genel kolluğa teslim edilmesini emreder.

Bu nedenle hukuki ölçüt “kolluğa teslim için zorunlu süre”dir. Kolluk çağrılmadan kişinin uzun süre bekletilmesi, sorgulanması veya cezalandırıcı şekilde kapalı alanda tutulması hukuka aykırılık doğurur. Bildirim zamanı, kolluğun geliş zamanı ve teslim saati tutanakta yer almalıdır.

Kolluğun gecikmesi durumunda özel güvenlik görevlisinin makul güvenlik tedbirlerini sürdürmesi gerekebilir; ancak gecikme özel güvenliğe yeni soruşturma veya gözaltı yetkisi kazandırmaz.

Yakalama sırasında özel güvenlik zor kullanabilir mi?

5188 m.7/k, özel güvenlik görevlisine Türk Medeni Kanunu m.981 ile Türk Ceza Kanunu m.24 ve m.25 başta olmak üzere kanunda belirtilen hukuka uygunluk sebeplerine dayalı zor kullanma yetkisi verir. Yakalanacak kişinin direnmesi, saldırması veya kaçmaya çalışması hâlinde zor kullanma konusu gündeme gelir.

Zor kullanmanın temel sınırı gereklilik ve ölçülülüktür. Kişinin pasif biçimde teslim olduğu bir olayda gereksiz fiziksel şiddet uygulanamaz. Direnç sona erdiğinde güç kullanımı da sona ermelidir. Kelepçe veya benzeri tedbirin kullanımı otomatik değil, somut kaçma veya saldırı riskine göre değerlendirilmelidir.

Aşırı güç kullanımı, fiilin niteliğine göre yaralama, kötü muamele, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma veya tazminat sorumluluğu gibi sonuçlar doğurabilir.

Yakalanan kişi aranabilir mi?

5188 m.7/d, hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişinin görev alanında yakalanması ve aranmasını açıkça düzenler. Suçüstü yakalamasında ise kişinin silah, tehlikeli eşya veya kaçmaya yarayacak araç taşıyıp taşımadığına ilişkin güvenlik tedbirleri ceza muhakemesi ve özel güvenlik mevzuatının sınırlarında değerlendirilir.

Özel güvenlik görevlisi yakalama sonrası kişiyi delil bulmak amacıyla kapsamlı biçimde sorgulayamaz veya adli arama yapamaz. Tehlikeyi bertaraf etmek için zorunlu güvenlik kontrolü ile suç delili araştırmaya yönelik adli arama birbirinden ayrılmalıdır.

Yakalanan kişi ve eşya kime teslim edilir?

5188 m.9 hükmü emredicidir. Zor kullanma ve yakalama yetkisinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir. Yakalanan kişi ve zapt edilen eşya genel kolluğa teslim edilir. Özel güvenlik, soruşturmayı kendi bünyesinde sonuçlandırmaz.

Teslim sırasında olayın saati, yakalamanın nedeni, kullanılan güç, ele geçirilen eşya, tanıklar ve kamera görüntülerinin varlığı tutanak altına alınmalıdır. Bu kayıtlar hem ceza soruşturması hem de sonradan ortaya çıkabilecek hukuka aykırı müdahale iddiaları bakımından önemlidir.

Özel güvenlik ifade alabilir veya telefonu inceleyebilir mi?

Hayır. 5188 sayılı Kanun özel güvenlik görevlisine şüpheli veya tanık ifadesi alma, kişinin telefon şifresini isteme, mesajlarını okuma, sosyal medya hesabını inceleme veya dijital cihazın içeriğini araştırma yetkisi vermez. Bu işlemler ceza muhakemesi ve kişisel verilerin korunması bakımından ayrı kanuni dayanak gerektirir.

Özel güvenlik görevlisi olayla ilgili kendi gördüklerini ve görev sırasında tespit ettiği hususları tutanağa bağlayabilir. Bu, kişinin savunmasını alma veya ceza soruşturması yürütme anlamına gelmez.

Hukuka aykırı yakalama hangi sonuçları doğurur?

Kanuni sebep bulunmadan kişinin hareket özgürlüğünün engellenmesi ciddi hukuki sonuç doğurur. Fiilin şartlarına göre Türk Ceza Kanunu’ndaki kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, yaralama veya tehdit gibi suçlar gündeme gelebilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğabilir.

5188 m.23, özel güvenlik görevlilerinin görevleriyle bağlantılı suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacağını düzenler. Bu nedenle “özel şirket çalışanı” olmak, görev sırasında kullanılan kamu gücü niteliğindeki yetkinin sınırlarını önemsiz hâle getirmez.

İşveren veya özel güvenlik şirketinin organizasyon, eğitim ve denetim eksikliği de somut olayda hukuki sorumluluk bakımından ayrıca incelenir.

Yakalama olayında hangi deliller korunmalıdır?

Yakalamanın hukuka uygunluğunu değerlendirmek için kamera görüntüleri, olay tutanağı, özel güvenlik görevlisinin vardiya ve görev alanı kayıtları, yakalama ve kolluğa bildirim saatleri, kolluk teslim tutanağı, varsa el konulan eşyanın listesi ve tanık beyanları önemlidir.

Fiziksel güç kullanılmışsa sağlık raporu ve olay sonrası fotoğraflar ayrıca saklanmalıdır. Güvenlik kamerası kayıtları otomatik silinebileceğinden, uyuşmazlık doğduğunda kayıtların korunması için gecikmeden yazılı başvuru yapılmalıdır.

Mersin’de özel güvenlik yakalaması bakımından uygulama

Mersin’de AVM, liman, terminal, fabrika, site, hastane, özel eğitim kurumu ve etkinlik alanlarında görev yapan özel güvenlik görevlileri aynı 5188 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. Akdeniz’de liman ve lojistik tesisinde gerçekleşen yakalama ile Yenişehir’de AVM içinde gerçekleşen yakalama bakımından yetkinin kanuni çerçevesi değişmez.

Somut olayda önce görev alanı, görev süresi ve yakalama sebebi belirlenir. Ardından genel kolluğa bildirimin gecikmeden yapılıp yapılmadığı, kullanılan gücün ölçülü olup olmadığı ve teslim tutanağının düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilir.

Suçüstü yakalamasında “kuvvetli şüphe” tek başına yeterli midir?

Hayır. 5188 m.7/c’nin yaptığı atıf CMK m.90’daki yakalama şartlarınadır. Özel güvenlik görevlisinin kişiyi yalnız “şüpheli davrandı” gerekçesiyle özgürlüğünden yoksun bırakması mümkün değildir. Suçüstü hâli veya kanunda gösterilen başka somut yakalama sebebi bulunmalıdır. Kişinin mağaza içinde uzun süre dolaşması, güvenlik görevlisine bakması veya çantasını kapalı tutması tek başına suçüstü yakalaması oluşturmaz.

Bir eşyanın alınıp gizlendiğinin kamera veya görevli tarafından görülmesi, saldırının fiilen başlaması ya da suçüstü fiilden hemen sonra kişinin kaçarken takip edilmesi ise CMK m.90 bakımından somut olayın şartlarıyla değerlendirilir. Yakalama sebebinin tutanağa açık biçimde yazılması, daha sonra yapılacak hukuki denetim için zorunludur.

Yakalanan kişinin avukat istemesi hâlinde özel güvenlik ne yapmalıdır?

Özel güvenlik görevlisi ifade alma veya sorgu yapma yetkisine sahip değildir. Kişi avukat istediğini söylüyorsa bu talep genel kolluğa teslim sırasında derhal aktarılmalıdır. Müdafi yardımından yararlanma hakkı ceza muhakemesindeki usule göre kolluk ve savcılık aşamasında sağlanır. Özel güvenliğin “avukat gelene kadar ben ifade alayım” şeklinde bir yetkisi yoktur.

Yakalanan kişinin yakınlarına haber verilmesi, sağlık ihtiyacı veya başka temel hak talepleri de genel kolluğa bildirilmelidir. Özel güvenliğin görevi, teslim süresini gereksiz uzatmadan güvenliği sağlayarak kişiyi kolluğa devretmektir.

Yanlış kişiyi yakalayan özel güvenliğin sorumluluğu nasıl değerlendirilir?

Yakalama anında kanuni ve makul bir sebep bulunup bulunmadığı esas alınır. Hiçbir somut veri olmadan yalnız görünüş veya kişisel kanaatle yapılan yakalama hukuka aykırıdır. Buna karşılık güvenilir kamera görüntüsü, suçüstü gözlemi veya geçerli yakalama emrine ilişkin doğru bildirim gibi objektif veriler mevcutsa olay buna göre değerlendirilir.

Kimlik karışıklığı fark edildiği anda kişinin tutulmasına devam edilmemelidir. Hatanın ortaya çıkmasına rağmen özgürlüğün sınırlandırılmasının sürdürülmesi ayrıca hukuka aykırılık oluşturur. Kamera görüntüleri, telsiz kayıtları ve kolluk bildirim saatleri bu tür uyuşmazlıklarda belirleyici delillerdir.

Sık Sorulan Sorular

Özel güvenlik hırsızı yakalayabilir mi?

Suçüstü şartları varsa 5188 m.7/c ve CMK m.90 uyarınca yakalama yapılabilir; kişi derhal genel kolluğa teslim edilir.

Özel güvenlik gözaltına alabilir mi?

Hayır. Özel güvenliğin yakalama yetkisi vardır; gözaltına alma kararı ve işlemi ceza muhakemesi kapsamında savcılık ve genel kolluğa aittir.

Özel güvenlik kişiyi kaç saat tutabilir?

5188 özel güvenlik için saatlik tutma süresi belirlemez. m.9 gereğince olay en seri vasıtayla genel kolluğa bildirilir ve kişi kolluğa teslim edilir.

Yakalanan kişiye kelepçe takılabilir mi?

Kelepçe otomatik bir işlem değildir. Kaçma, saldırı veya direnme riski ve ölçülülük değerlendirilir; gereksiz güç kullanılamaz.

Özel güvenlik aranan kişiyi yakalayabilir mi?

Evet. 5188 m.7/d görev alanında hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişinin yakalanması ve aranmasını düzenler.

Baygın veya kendine zarar veren kişi tutulabilir mi?

5188 m.7/ı kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut tehlikeden korunması amacıyla yakalama yetkisi verir. Sağlık ekipleri ve gerekirse kolluk çağrılır.

Özel güvenlik ifade alabilir mi?

Hayır. Özel güvenlik görevlisine ceza soruşturması kapsamında ifade alma yetkisi verilmemiştir.

Özel güvenlik telefonumu inceleyebilir mi?

Hayır. Yakalama yetkisi telefonun özel içeriğini inceleme yetkisi doğurmaz.

Yakalama sonrası kolluğa haber vermek zorunlu mu?

Evet. 5188 m.9, olayın en seri vasıtayla genel kolluğa bildirilmesini ve yakalanan kişinin kolluğa teslimini emreder.

Haksız yere tutulursam ne yapabilirim?

Olayın niteliğine göre kolluk, Cumhuriyet başsavcılığı ve valilik nezdinde başvuru; ayrıca maddi ve manevi tazminat yolları değerlendirilir. Kamera ve tutanak delilleri gecikmeden korunmalıdır.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

İlgili Hukuk Rehberleri

• Özel güvenlik kimlik sorabilir mi?
• Özel güvenlik üst araması yapabilir mi?
• Gözaltı süresi ve ceza muhakemesi

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →