Petrol Koku Tahsisat Belgesi 2026: İlk Kullanım, Deneme Tahsisatı ve İptal Şartları
Kısa ve net cevap: 16 Eylül 2026 tarihli Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliğine göre petrol koku her tesiste serbestçe kullanılamaz. Tahsisat; Geçici Faaliyet Belgesi ve/veya Çevre İzin Belgesi bulunan, Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi kapsamında ölçüm yapan ve ölçüm sonuçları çevrimiçi izlenen tesisler için mümkündür. Petrol kokunu ilk kez kullanacak tesis önce Petrol Koku Deneme Tahsisat Belgesi almalıdır. Deneme tahsisatı tesisin yıllık kapasitesi, petrol koku/yakıt karışım oranı ve ithal petrol kokunda kullanılacak kükürt oranı esas alınarak en fazla altı aylık ihtiyacı karşılayacak miktar için düzenlenir.
Petrol Koku Tahsisat Belgesi süresiz bir kazanılmış hak değildir. Sürekli ölçüm sonuçlarında emisyon sınırlarının aşılması veya petrol kokunun kullanımına esas çevre izninin alınmaması ya da yenilenmemesi halinde tahsisat belgesi iptal edilir. İptal edilen tesiste kalan kullanılmamış petrol koku, il müdürlüğünün bilgisi ve onayıyla tahsisat belgesi bulunan başka tesislere sevk edilebilir. Bu rehber 16.09.2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeyi, başvurudan iptale kadar tek bir uygulama zinciri içinde açıklar.
- Petrol koku tahsisatının hukuki dayanağı
- Hangi tesisler petrol koku kullanabilir?
- İlk kullanımda deneme tahsisatı nasıl alınır?
- Deneme tahsisatının miktarı ve süresi
- Çevre izin belgesinin yenilenmesi
- Yıllık tahsisatın hesabı ve süresi
- Kükürt oranında yüzde 10 tolerans
- Belgenin iptal sebepleri
- İptalden sonra kalan stok
- Yeniden başvuru
- İdari yaptırım ve denetim
- Belge ve kayıt kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
Petrol koku tahsisatının hukuki dayanağı nedir?
Petrol koku kullanım rejiminin güncel dayanağı, 16 Eylül 2026 tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliğidir. Yönetmeliğin 8 inci maddesi petrol koku tahsisatının hangi tesislere yapılabileceğini; 9 uncu maddesi ise ilk kullanım, deneme tahsisatı, yıllık tahsisat, kükürt oranı değişikliği, emisyon ölçümü, iptal ve yeniden başvuru hükümlerini düzenler. Yönetmelik 2872 sayılı Çevre Kanununa dayanır.
Bu sistemde petrol koku yalnız satın alma sözleşmesine konu bir yakıt değildir. Yakıtın tesise girebilmesi ve kullanılabilmesi için çevre izin statüsü, tesis kapasitesi, emisyon ölçüm altyapısı, çevrimiçi izleme, yakıt karışım oranı ve tahsisat miktarı birbirine bağlıdır. İşletmenin ticari tedarik sözleşmesinde petrol kokunun miktarı ve teknik özellikleri yazılı olsa bile idari tahsisat ve çevre izin şartları ayrıca yerine getirilmelidir.
Tahsisatın hukuki niteliği de önemlidir. Belge, belirli şartlar altında ve belirli miktarda petrol koku kullanımına izin veren idari bir belgedir. İşletme, belgenin varlığını çevre izin yükümlülüklerinden bağımsız yorumlayamaz. Tahsisat belgesi bulunduğu halde çevre izninin süresi dolmuşsa veya petrol koku kullanımını kapsayan izin yenilenmemişse kullanımın devam ettirilmesi mümkün değildir.
Hangi tesisler petrol koku tahsisatı alabilir?
Yönetmelik m.8/1 açık bir ön koşul sistemi kurar. Petrol koku tahsisatı yalnızca Geçici Faaliyet Belgesi ve/veya Çevre İzin Belgesi bulunan, Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi kapsamında ölçüm yapan ve bu ölçüm sonuçları çevrimiçi izlenen tesislere yapılır. Bu şartlar birbirinin alternatifi değildir. Bir tesisin yalnız kapasite raporunun bulunması veya yalnız emisyon ölçümü yaptırması petrol koku tahsisatı için yeterli değildir.
Yerli petrol koku bakımından da ayrı bir sınırlama vardır. Yönetmelik m.8/2 uyarınca yerli petrol koku; ithal petrol koku tahsisatı bulunan ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde petrol kokunun yakıt olarak kullanılmasına ilişkin sınır değerlerin tanımlandığı tesislerde kullanılabilir. İthal petrol koku bakımından ise yeni Yönetmeliğin ekindeki teknik kriterler uygulanır.
Bu nedenle işletme başvuru öncesinde üç belge grubunu eş zamanlı kontrol etmelidir: çevre izin dosyası, SEÖS/çevrimiçi ölçüm statüsü ve yakıt/tahsisat dosyası. Bu üç grup arasında tesis adı, adresi, kapasitesi, proses bilgisi ve yakıt türü yönünden çelişki bulunmamalıdır.
Petrol kokunu ilk kez kullanacak tesis ne yapmalıdır?
Yönetmelik m.9/1, ilk kullanım için doğrudan yıllık tahsisat yerine Petrol Koku Deneme Tahsisat Belgesi öngörür. Yerli petrol koku bakımından başvuru tesisin bulunduğu ilin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne Katı Yakıt Modülü üzerinden yapılır. İthal petrol koku bakımından ise Bakanlığın Çevre İthalat ve İhracat İzinleri Uygulaması kullanılır.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. İşletmenin önce yakıtın yerli veya ithal niteliğini belirlemesi, ardından doğru başvuru kanalına yönelmesi gerekir. Başvuru dosyasında yıllık kapasite raporu, petrol koku/yakıt karışım oranı, çevre izin durumu ve emisyon ölçüm altyapısına ilişkin bilgiler birbiriyle uyumlu olmalıdır. İthal petrol kokunda kullanılabilecek kükürt oranı da deneme tahsisatının temel parametrelerinden biridir.
Deneme tahsisatının amacı, tesiste petrol kokunun mevzuattaki emisyon sınırları içinde kullanılabildiğinin teknik verilerle doğrulanmasıdır. Bu nedenle deneme belgesi, yıllık tahsisatın otomatik ön kabulü olarak görülmemelidir. Deneme sürecinin sonucu çevre izninin petrol kokuna göre yenilenmesinde ve sonraki tahsisat değerlendirmesinde doğrudan rol oynar.
Deneme tahsisatı ne kadar süre ve miktar için verilir?
Yönetmelik m.9/3 gereğince deneme tahsisatı; tesisin yıllık kapasite raporu, petrol koku/yakıt karışım oranı ve ithal petrol koku bakımından tesiste kullanılabilecek kükürt oranı dikkate alınarak hesaplanır. Belge, en fazla altı ay yetecek miktar için düzenlenebilir. Altı ay her başvuruda otomatik olarak verilecek sabit süre değil, düzenlenebilecek miktarın üst sınırıdır.
Tesisin gerçek tüketim kapasitesini aşan miktarda yakıt talep edilmesi tahsisat sisteminin mantığıyla bağdaşmaz. Tahsisat miktarı belirlenirken tesisin yıllık üretim kapasitesi, yakıtın toplam enerji girdisi içindeki payı ve petrol koku ile diğer yakıtların karışım oranı dikkate alınmalıdır. İthal petrol kokunda kükürt oranı da ayrı bir teknik sınırlamadır.
Başvuruda beyan edilen rakamların sonradan yapılan çevre denetimlerinde üretim, stok ve tüketim kayıtlarıyla doğrulanabilmesi gerekir. Bu nedenle kapasite raporu, satın alma sözleşmeleri, teslim belgeleri, stok kayıtları ve KYM hareketlerinin aynı miktarsal zinciri göstermesi işletmenin ispat yükünü kolaylaştırır.
Deneme tahsisatından sonra çevre izni yenilenmek zorunda mı?
Evet. Yönetmelik m.9/4, Petrol Koku Deneme Tahsisat Belgesi verilen tesislerin petrol kokuna göre Çevre İzin Belgesini yenilemesini zorunlu kılar. Petrol kokunun fiilen kullanılmaya başlanmış olması, çevre izin belgesinin kendiliğinden genişlediği anlamına gelmez. Deneme tahsisatı ile çevre izni iki ayrı idari kontrol basamağıdır.
Çevre izni yenileme dosyasında tesisteki yakma sistemi, baca/emisyon noktaları, SEÖS sonuçları, yakıt karışım oranları ve petrol kokunun teknik özellikleri birlikte değerlendirilir. İşletmenin yalnız tedarikçiden aldığı analiz belgesine dayanması yeterli değildir. İzin yükümlülüğü, yakıtı kullanan tesisin kendi faaliyetinden doğar.
İzin yenileme işleminin süresinde yapılmaması yalnız belge eksikliği yaratmaz; Yönetmelik m.9/8 kapsamında petrol koku tahsisat belgesinin iptaline de yol açabilir. Bu nedenle deneme tahsisatının verildiği tarih ile çevre izin yenileme sürecinin takvimi şirket içinde aynı uyum dosyasında takip edilmelidir.
Yıllık Petrol Koku Tahsisat Belgesi nasıl hesaplanır?
Petrol kokuna göre çevre iznini almış tesis için normal tahsisat, Yönetmelik m.9/5 uyarınca tesisin yıllık kapasite raporu, petrol koku/yakıt karışım oranı ve ithal petrol kokunda kullanılabilecek kükürt oranı dikkate alınarak belirlenir. Tahsisat belgesi takvim yılı sonuna kadar düzenlenir ve yetkili idare tarafından KYM’ye kaydedilir.
Yönetmelik aynı zamanda ithal ve yerli petrol kokunun toplam tahsis miktarının tesis için belirlenen toplam yakıt miktarını aşamayacağını düzenler. Dolayısıyla yerli ve ithal tahsisatlar birbirinden bağımsız iki ayrı sınırsız kota değildir. Tesisin toplam yakıt ihtiyacı ve izinli kapasitesi üst sınırı oluşturur.
Takvim yılı sonu kuralı da önemlidir. Belge 31 Aralık sonrasında kendiliğinden yeni yıla taşınmaz. Yeni yıl kullanımının eski tahsisat belgesine dayanılarak sürdürülmesi doğru değildir. İşletmenin yıl sonu stoklarıyla yeni dönem tahsisatını ayrı ayrı kayıt altına alması gerekir.
Kükürt oranı yüzde 10 toleransı aşarsa ne olur?
Yönetmelik m.9/7, tahsisat belgesinde esas alınan kükürt oranından sapma için özel bir prosedür getirir. Tesis, belgede belirtilen kükürt oranının yüzde 10 toleransını aşan petrol koku kullanmak isterse yeni kükürt oranına göre en fazla üç aylık deneme tahsisatı yapılır. Bu süreçte emisyon ölçümünün yenilenmesi zorunludur.
Yeni yakıtla yapılan emisyon ölçümleri sınır değerleri sağlarsa tahsisat belgesi, ölçüme esas yeni kükürt oranına göre sisteme girilir. Ölçüm sonuçları sınır değerleri sağlamazsa tesisin işlemleri mevcut tahsisat belgesi üzerinden yürütülür. İşletme, daha yüksek kükürtlü yakıtı yalnız fiyat veya tedarik gerekçesiyle sürekli kullanıma geçiremez.
Buradaki yüzde 10 kuralı, kalite parametresindeki her değişikliğin otomatik olarak tolere edildiği anlamına gelmez. Toleransı aşan değişiklik ayrı deneme tahsisatını ve yeni emisyon doğrulamasını zorunlu kılar. Tesisin tedarik sözleşmelerine kabul edilebilir kükürt aralığını yazması ve sevkiyat analizlerini tahsisat belgesindeki oranla karşılaştırması gerekir.
Petrol Koku Tahsisat Belgesi hangi hallerde iptal edilir?
Yönetmelik m.9/8 iki açık iptal sebebi belirler. Birincisi, sürekli ölçüm sistemlerinin izlenmesi sonucunda emisyon sınır değerlerinin aşılmasıdır. İkincisi, petrol kokunun kullanımına esas çevre izninin alınmaması veya yenilenmemesidir. Bu hallerden biri oluştuğunda Petrol Koku Tahsisat Belgesi iptal edilir.
İptal kararının etkisi yalnız yeni yakıt alımının durması değildir. Tesiste bulunan ve henüz kullanılmamış petrol koku da artık iptal edilen belgeye dayanılarak tüketilemez. İşletmenin stok miktarını tespit edip mevzuata uygun sevk veya diğer işlem planını il müdürlüğüyle yürütmesi gerekir.
İptal gerekçesi emisyon sınır aşımı ise, ölçüm sisteminin kalibrasyonu, proses koşulları, yakıt karışım oranı ve emisyon kontrol ekipmanları birlikte incelenmelidir. Sadece ölçüm cihazının arızalı olduğu yönünde şirket içi bir iddia, idari kayıt ve teknik doğrulama olmadan iptal sonucunu ortadan kaldırmaz.
Belge iptal edilince tesiste kalan petrol koku ne olur?
Yönetmelik m.9/8’in devamında, belge iptal edilen tesiste kullanılmamış petrol kokunun il müdürlüğünün bilgisi ve onayıyla Petrol Koku Tahsisat Belgesi bulunan diğer tesislere sevk edilebileceği düzenlenmiştir. Sevkin sıradan bir ticari satış gibi yapılması yeterli değildir. Alıcı tesis de geçerli tahsisat rejimi içinde olmalı ve idari onay süreci işletilmelidir.
Stok devrinde miktar, sevk tarihi, taşıma belgesi, alıcı tesis, alıcı tesisin tahsisat durumu ve KYM kayıtları birbirini doğrulamalıdır. İptal tarihinden sonra yapılan hareketler özellikle denetim konusu olabileceğinden, taşıma ve teslim belgelerinin eksiksiz saklanması gerekir.
İl müdürlüğü onayı alınmadan yapılan stok transferi, yakıtın hangi tahsisat kapsamında hareket ettiğinin izlenmesini engeller. Bu nedenle işletme iptal kararını aldıktan sonra stok için tek taraflı tasarrufta bulunmamalı; önce yetkili idareyle işlem tesis etmelidir.
İptal edilen tahsisat daha sonra yeniden alınabilir mi?
Yönetmelik m.9/9 yeniden başvuruyu tamamen yasaklamaz. Belgesi iptal edilen tesis, prosesinde yaptığı iyileştirmeleri Bakanlıkça belirlenen kriterlere göre raporlarsa petrol koku kullanımını tekrar talep edebilir. Ancak bu hüküm otomatik olarak yeni tahsisat verileceği anlamına gelmez.
İptal emisyon sınır aşımından kaynaklanmışsa iyileştirmenin teknik olarak bu sorunu giderdiği gösterilmelidir. Yakma sistemi değişikliği, filtre/arıtma ekipmanı, proses optimizasyonu, yeni yakıt karışımı veya ölçüm sistemi müdahalesi gibi işlemler somut belge ve teknik sonuçlarla desteklenmelidir.
Yeniden başvuru dosyasının amacı, önceki iptal sebebinin ortadan kalktığını göstermek olmalıdır. İdare yeni başvuruyu güncel tesis koşulları ve yürürlükteki mevzuat üzerinden değerlendirir. Önceki tahsisatın varlığı yeni tahsisat için kazanılmış hak oluşturmaz.
Belgesiz petrol koku kullanımının yaptırımı nedir?
Yeni Yönetmeliğin 19 uncu maddesi, alınması gereken izin ve belgeleri almadan faaliyet gösteren ithalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununun 20 nci maddesindeki ilgili idari yaptırım hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Ayrıca sanayi veya termik santral amaçlı yakıtın izin verilen tesis ve proses dışında satılması veya mevzuata aykırı dağıtılması da yaptırım sebebidir.
İdari para cezasının somut tutarı, ihlal tarihi, fiilin niteliği, uygulanan bent ve o yıl için geçerli yeniden değerleme hükümleri üzerinden hesaplanmalıdır. Ceza tutanağında yalnız sonuç rakamına değil, hangi maddi fiilin hangi bent kapsamında yaptırıma bağlandığına bakılmalıdır. Yanlış hukuki nitelendirme, yetki, tebligat, ölçüm ve numune süreci gibi unsurlar yargısal denetimde önem taşır.
Bir idari yaptırım dosyasında tesisin yalnız tahsisat belgesini sunması yeterli olmayabilir. Çevre izni, SEÖS kayıtları, emisyon ölçüm raporları, yakıt analizleri, KYM hareketleri ve stok belgeleri birlikte incelenmelidir. İdari işlemin sebep unsuru bu kayıtlarla somutlaştırılır.
İşletmeler hangi belgeleri birlikte saklamalıdır?
Petrol koku kullanan tesisin denetim dosyası yalnız tahsisat belgesinden oluşmamalıdır. En azından çevre izin veya geçici faaliyet belgesi, SEÖS/çevrimiçi ölçüm kayıtları, yıllık kapasite raporu, yakıt karışım oranını gösteren teknik dokümanlar, petrol koku analizleri, kükürt oranı verileri, satın alma belgeleri, sevk irsaliyeleri, stok kayıtları, KYM hareketleri, deneme tahsisatları ve varsa proses iyileştirme raporları aynı dosya sisteminde ilişkilendirilmelidir.
İşletme ayrıca belge tarihlerine ilişkin bir uyum takvimi tutmalıdır. Yıllık tahsisatın takvim yılı sonunda sona ermesi, çevre izin yenileme süresi ve üç aylık/altı aylık deneme dönemleri farklı tarihlere sahip olabilir. Tek bir son tarih varsayımı, belge boşluğu oluşmasına yol açabilir.
Tedarik sözleşmelerinde yakıtın teknik özellikleri ile idari izinler arasında bağlantı kurulması da yararlıdır. Özellikle kükürt oranı, analiz sertifikası, sevkiyat partisi, reddetme koşulları ve mevzuata aykırılık halinde sorumluluğun nasıl paylaşılacağı açık yazılmalıdır. Bununla birlikte özel hukuk sözleşmesi, işletmenin idareye karşı kamu hukuku yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Katı Yakıt Modülü ve genel izin sistemiyle bağlantı
Petrol koku tahsisatı, yeni Katı Yakıt Modülü sisteminin özel alt süreçlerinden biridir. Uygunluk belgesi, satış izin belgesi, dağıtıcı/satıcı kayıtları ve KYM takip kurallarının genel yapısı için sitemizdeki Katı Yakıt Satışında Uygunluk ve Satış İzin Belgesi 2026 rehberi incelenebilir. İdari para cezalarında gerekçe ve yargısal denetim bakımından idari para cezalarında gerekçeli karar yazımız tamamlayıcıdır.
Resmî mevzuat kontrolü için 16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete ile 2872 sayılı Çevre Kanunu birlikte incelenmelidir. Somut idari işlemde ayrıca işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ikincil mevzuat ve tebliğler esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Her sanayi tesisi petrol koku kullanabilir mi?
Hayır. Tesisin çevre izin veya geçici faaliyet belgesi, SEÖS kapsamında ölçümü, çevrimiçi izleme altyapısı ve geçerli petrol koku tahsisatı bulunmalıdır.
2. İlk kez petrol koku kullanacak tesis doğrudan yıllık tahsisat alabilir mi?
Hayır. Yönetmelik ilk kullanımda Petrol Koku Deneme Tahsisat Belgesi alınmasını öngörür.
3. Deneme tahsisatı kaç aylık olabilir?
Deneme tahsisatı tesisin kapasitesi ve yakıt karışımı esas alınarak en fazla altı ay yetecek miktar için düzenlenebilir.
4. Deneme tahsisatından sonra çevre izni yenilenir mi?
Evet. Deneme tahsisatı verilen tesis petrol kokuna göre Çevre İzin Belgesini yenilemek zorundadır.
5. Yıllık tahsisat hangi tarihe kadar geçerlidir?
Normal tahsisat belgesi takvim yılı sonuna kadar düzenlenir.
6. Kükürt oranı yüzde 10 toleransı aşarsa doğrudan kullanım yapılabilir mi?
Hayır. Yeni oran için en fazla üç aylık deneme tahsisatı yapılır ve emisyon ölçümü yenilenir.
7. Emisyon sınır değerleri aşılırsa ne olur?
Petrol Koku Tahsisat Belgesi iptal edilir.
8. İptal edilen tesiste kalan yakıt başka tesise gönderilebilir mi?
Evet; ancak il müdürlüğünün bilgisi ve onayıyla, Petrol Koku Tahsisat Belgesi bulunan başka bir tesise sevk edilmelidir.
9. Belge iptalinden sonra tekrar başvuru yapılabilir mi?
Evet. Proses iyileştirmeleri Bakanlıkça belirlenen kriterlere göre raporlanarak petrol koku kullanımı yeniden talep edilebilir.
10. Tahsisat belgesi tek başına kullanım için yeterli mi?
Hayır. Çevre izin statüsü, SEÖS, çevrimiçi ölçüm, kapasite, yakıt karışımı, kükürt verisi ve KYM kayıtları birlikte değerlendirilir.
Sonuç
Petrol koku kullanımında hukuki risk, yakıtın satın alınmasından çok izin zincirinin kesilmesinde ortaya çıkar. İlk kullanımda deneme tahsisatı, ardından petrol kokuna göre çevre izni, yıllık kapasiteye uygun tahsisat, kükürt oranındaki değişiklikte yeni deneme ve sürekli emisyon takibi birbirinin devamıdır. Bu zincirdeki bir eksiklik tahsisatın iptaline ve 2872 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırıma yol açabilir. İşletmelerin çevre izin, emisyon, KYM, stok ve tedarik belgelerini tek dosyada uyumlu tutması gerekir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
