Rehinli Taşınırın Sigorta Tazminatı ve Hukuki Getirileri Rehne Dahil mi? | 6750 m.7/1 (2026)

6750 m.7/1 Rehinli Taşınırın Getirileri İçin Ne Düzenliyor?

6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’nun 7. maddesi, rehin hakkının yalnız rehin sözleşmesinde tanımlanan fiziksel taşınırla sınırlı olmadığını gösterir. Maddenin birinci fıkrası, rehinli taşınır varlığın faiz, sigorta bedeli ve diğer hukuki getirilerini de rehin kapsamına alır. Böylece teminatın ekonomik değeri, malın uğradığı hukuki veya fiilî değişikliklerden bağımsız biçimde korunur.

Hükmün temel amacı açıktır: Rehinli malın ekonomik değerini temsil eden yeni bir alacak ortaya çıktığında, rehin alacaklısının teminatı sırf şekil değişikliği nedeniyle ortadan kalkmamalıdır. Örneğin rehinli makine yangında tamamen yok olur ve sigorta şirketinden tazminat alacağı doğarsa, fiziksel makine artık mevcut olmasa dahi sigorta bedeli teminatın ekonomik ikamesi olarak rehin kapsamındadır.

Ticaret Bakanlığının Taşınır Rehni mevzuat sayfası, 6750 sayılı Kanun ile üç temel uygulama yönetmeliğini güncel mevzuat seti olarak yayımlamaktadır. Bu nedenle sigorta ve getiri rehni değerlendirilirken Kanun m.7 yanında rehnin kapsamı, tescil ve temerrüt hükümleri birlikte uygulanmalıdır.

Sigorta Tazminatı Neden Otomatik Olarak Rehin Kapsamına Girer?

Sigorta tazminatı, rehinli malda meydana gelen rizikonun ekonomik karşılığıdır. Rehinli taşınır zarar gördüğünde teminatın değeri düşer; tamamen yok olduğunda ise fiziksel teminat ortadan kalkar. Kanun, bu durumda doğan sigorta bedelini rehin kapsamına alarak alacaklının teminat hakkını korur.

Bu sonuç, rehin sözleşmesine “sigorta tazminatı da rehnedilmiştir” cümlesi yazılmamış olsa bile Kanundan doğar. Taraflar poliçe üzerinde alacaklı daini mürtehin olarak gösterilecekse ayrıca sigorta hukukuna uygun kayıtlar oluşturabilir; ancak 6750 m.7/1’in rehin kapsamına ilişkin hükmü bundan bağımsızdır. Daini mürtehin kaydı, sigorta şirketiyle ödeme ilişkisini ve bildirim mekanizmasını somutlaştırabilir; Kanundaki rehin kapsamını yaratmak için kurucu şart değildir.

Rehinli malın hangi taşınırlar arasından seçilebileceği için Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Nedir? genel rehberimize; makine ve ekipman bakımından Makine, Teçhizat ve Ekipman TARES’te Rehnedilebilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Faiz ve Diğer Hukuki Getiriler Rehin Kapsamına Nasıl Girer?

Kanun m.7/1 yalnız sigorta bedelini saymaz; faiz ve diğer hukuki getirileri de rehnin kapsamına dahil eder. Bu nedenle rehinli varlığın hukuki işletilmesinden doğan getiriler, Kanunun aradığı bağ mevcut olduğu ölçüde teminatı takip eder. Buradaki “hukuki getiri” kavramı ile doğal ürün aynı şey değildir. Doğal ürün ve ikame mallar aynı fıkrada ayrıca düzenlenmiştir ve ayrı bir arama niyeti oluşturur.

Hukuki getirinin rehinli varlıkla doğrudan bağlantısı kurulmalıdır. Rehin veren işletmenin bütün gelirlerinin sırf bir taşınır rehnedildiği için rehin kapsamına girdiği söylenemez. Getirinin hangi rehinli varlıktan ve hangi hukuki ilişkiden doğduğu belirlenmelidir. Aksi halde rehin kapsamı Kanunda öngörülmeyen ölçüde genişletilmiş olur.

Örneğin rehinli bir alacağın faiz getirisi veya rehinli taşınırın sigorta sözleşmesinden doğan tazminat alacağı, m.7/1’in tipik uygulama alanındadır. Bunun yanında rehinli varlığın hukuki niteliğine göre doğan başka getirilerin kapsamı sözleşme ve somut olay üzerinden belirlenir.

Sigorta Bedelinin Rehne Girmesi İçin Ayrı TARES Tescili Gerekir mi?

6750 m.7/1, getirilerin rehin kapsamına girdiğini doğrudan düzenlediği için sigorta tazminatı bakımından her riziko sonrasında ayrıca yeni bir rehin kurulması gerekmez. Temel rehin geçerli biçimde kurulmuş ve TARES’e tescil edilmişse, Kanunun kapsam hükmü sigorta bedelini de teminata bağlar.

Bununla birlikte uygulamada TARES kaydı, rehin sözleşmesi ve sigorta poliçesinin birbiriyle uyumlu olması önemlidir. Ana taşınır yanlış veya eksik tanımlanmışsa sigorta tazminatının hangi rehinle bağlantılı olduğu konusunda uyuşmazlık çıkabilir. Rehinli makinenin seri numarası poliçede farklı, rehin sözleşmesinde farklı yazılmışsa bu teknik hata ödeme ve ispat sürecini zorlaştırır.

Rehin hakkının ne zaman kurulduğunu ve tescilin etkisini TARES’te Taşınır Rehni Ne Zaman Kurulur? yazımızda ayrıntılı açıklıyoruz.

Rehinli Taşınırın Sigorta Poliçesinde Hangi Bilgiler Kontrol Edilmeli?

Rehinli taşınır sigortalanmışsa poliçede sigortalı, sigorta ettiren, riziko adresi, taşınırın teknik tanımı, seri numarası veya ayırt edici bilgileri, teminat kapsamı, istisnalar, sigorta bedeli ve varsa rehin alacaklısına ilişkin kayıtlar kontrol edilmelidir. Rehin sözleşmesindeki varlık ile poliçedeki varlığın aynı olduğunun tereddütsüz belirlenebilmesi gerekir.

Poliçedeki sigorta bedeli, rehinli varlığın gerçek değerinden önemli ölçüde düşükse eksik sigorta sonuçları doğabilir. Bu durum rehin alacaklısının teminat gücünü de doğrudan etkiler. Aynı şekilde poliçenin süresinin sona ermesi, primlerin ödenmemesi veya kapsam dışı riziko gerçekleşmesi halinde beklenen sigorta tazminatı doğmayabilir. Bu nedenle 6750 m.7/1 “her zarar mutlaka sigortadan ödenir” anlamına gelmez; yalnız doğmuş sigorta bedelinin rehin kapsamını düzenler.

Rehin sözleşmesinde, sigortanın devam ettirilmesi ve poliçe yenilemelerinin alacaklıya bildirilmesi yönünde açık yükümlülükler kurulması mümkündür. Tarafların sözleşmesel hak ve borçları, emredici hükümlere aykırı olmadıkça 6750 m.12 çerçevesinde düzenlenebilir.

Kısmi Hasar ve Tam Hasarda Rehin Hakkı Nasıl Etkilenir?

Kısmi hasarda rehinli taşınır fiziksel olarak varlığını sürdürür; bunun yanında sigorta tazminatı alacağı doğabilir. Bu durumda hem kalan taşınırın değeri hem de sigorta bedelinin rehin kapsamındaki yeri birlikte dikkate alınır. Tazminat onarım için kullanılır ve taşınır eski değerine yaklaşırsa teminatın ekonomik durumu farklı; tazminat başka amaçla kullanılır ve malın değeri düşük kalırsa farklıdır.

Tam hasarda ise rehinli taşınır tamamen yok olabilir. 6750 m.7/1 tam bu noktada önem kazanır: Sigorta bedeli rehin kapsamına girerek alacaklı açısından teminatın parasal karşılığını devam ettirir. Bununla birlikte sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe ve sigorta mevzuatına göre belirlenir. Rehin alacaklısının 6750 sayılı Kanundan doğan hakkı, poliçenin hiç teminat vermediği bir riziko için sigortacının yeni bir ödeme borcu doğurmaz.

Sigorta Şirketi ve Diğer Alacaklılar Bakımından Öncelik Nasıl Belirlenir?

Sigorta bedelinin rehin kapsamına girmesi, birden fazla rehin alacaklısı bulunduğunda öncelik tartışmasını ortadan kaldırmaz. Rehinli taşınır üzerindeki derece veya sıra sistemi, getiriler üzerindeki önceliği de etkiler. 6750 m.11’de getiriler üzerinde ayrıca bir rehin kurulmamışsa önceliğin asıl rehinli varlığın öncelik sırasına göre belirlenmesine ilişkin kural bulunmaktadır.

Bu nedenle aynı makine üzerinde birden fazla rehin varsa sigorta bedelinin hangi alacaklıya ve ne ölçüde tahsis edileceği yalnız poliçedeki tek bir kayda bakılarak çözülemez. TARES kayıtları, rehin derece ve sırası, alacak miktarları, poliçe hükümleri ve varsa sigortacıya yapılmış bildirimler birlikte incelenmelidir.

Borçlu Temerrüde Düşerse Sigorta Tazminatı Nasıl Değerlendirilir?

Borçlunun temerrüdü halinde 6750 m.14 rehin alacaklısına özel haklar tanır. Rehinli taşınırın mülkiyetinin devri, alacağın varlık yönetim şirketine devri, belirli hakların kullanılması veya genel hükümlere göre takip seçenekleri gündeme gelebilir. Rehinli malın hasarlanması nedeniyle sigorta bedeli doğmuşsa, bu bedel rehin kapsamı içinde temerrüt hesabına dahil edilir.

Alacaklının alacağını aşan bir tahsilat yapması mümkün değildir. Rehin hakkı bir zenginleşme aracı değil, alacağı güvence altına alan teminattır. Sigorta tazminatı ile kalan taşınır değeri birlikte alacağı aşıyorsa sonraki sıradaki hak sahiplerinin ve rehin verenin hakları korunmalıdır.

Sigorta Tazminatı Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Saklanmalı?

Rehin sözleşmesi, TARES tescil belgesi, sigorta poliçesi, zeyilnameler, prim ödeme belgeleri, hasar ihbarı, eksper raporu, hasar fotoğrafları, servis ve onarım faturaları, sigorta şirketinin ödeme/ret yazısı ve banka ödeme kayıtları birlikte saklanmalıdır. Rehinli taşınırın teknik kimliği her belgede aynı şekilde gösterilmelidir.

Sigorta tazminatı doğduğunda rehin alacaklısına bilgi verilmesi ve ödeme yönünün açıklaştırılması, sonradan açılabilecek istirdat veya alacak davalarını azaltır. Özellikle yüksek değerli makine ve stok sigortalarında poliçenin yalnız ilk düzenlendiği tarihte değil, her yenilemede rehin kaydıyla uyumu kontrol edilmelidir.

Rehinli taşınırın değerini koruma yükümlülüğü nedeniyle sigorta yenilemesinin ihmal edilmesi de sözleşmesel açıdan önemli olabilir. Rehin sözleşmesinde sigorta yaptırma ve devam ettirme borcu varsa, buna aykırılık ayrıca değerlendirilir. Kanunun koruma mekanizması, teminatın değerini bilinçli veya ihmali davranışlarla aşındırmaya karşı alacaklıya hukuki imkanlar verir.

Sık Sorulan Sorular

Rehinli makinenin sigorta tazminatı alacaklıya mı aittir?

Sigorta bedeli 6750 m.7/1 gereğince rehin kapsamındadır. Tahsis ve ödeme, alacak miktarı, sıra/derece ve poliçe hükümleri dikkate alınarak yapılır; alacaklının alacağını aşan bir hak doğmaz.

Daini mürtehin kaydı olmadan sigorta bedeli rehne dahil olmaz mı?

6750 m.7/1’deki kapsam kuralı kanundan doğar. Daini mürtehin kaydı sigorta ödeme mekanizması bakımından önemlidir ancak Kanundaki kapsamın kurucu şartı değildir.

Sigorta poliçesi yoksa m.7/1 ödeme yaratır mı?

Hayır. Kanun doğmuş sigorta bedelini rehin kapsamına alır; mevcut olmayan sigorta sözleşmesi veya kapsam dışı riziko için sigortacıya yeni borç yaratmaz.

Kısmi hasar tazminatı da rehne dahil mi?

Evet. Doğan sigorta bedeli, hasarın tam veya kısmi olmasına bakılmaksızın Kanundaki şartlarla rehin kapsamına girer.

Tam hasarda rehin hakkı tamamen biter mi?

Fiziksel mal yok olabilir; ancak doğan sigorta bedeli Kanun gereği rehin kapsamındadır. Rehin hakkının sona erme ve terkin hükümleri ayrıca uygulanır.

Faiz getirisi de rehinli midir?

Evet. m.7/1 faiz ve diğer hukuki getirileri açıkça rehin kapsamına dahil eder.

Ayrı TARES tescili yapılmalı mı?

Kanuni getiri kapsamı için her sigorta olayı sonrasında yeni rehin kurulması gerekmez. Ana rehnin geçerli tescili ve kayıtların doğru tutulması esastır.

Birden fazla rehin alacaklısı varsa sigorta bedeli kime gider?

Öncelik, rehinli varlık üzerindeki derece/sıra ve 6750 m.11 hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Her alacaklı kendi önceliği ve alacak miktarı ölçüsünde değerlendirilir.

Sigorta bedeli onarımda kullanılabilir mi?

Poliçe, rehin sözleşmesi ve tarafların hakları birlikte değerlendirilir. Rehin alacaklısının teminat değerini koruyan hakları göz ardı edilerek işlem yapılamaz.

Sigorta tazminatı uyuşmazlığında en önemli belgeler nelerdir?

Rehin sözleşmesi, TARES belgesi, poliçe ve zeyilnameler, hasar/eksper raporları, ödeme kayıtları ve taşınırın seri numarası gibi teknik belgeler temel delillerdir.