Rekabet Soruşturmasında Dosyaya Giriş ve Savunma Hakkı | 4054 m.44, 2025/3 Tebliğ
Kısa ve net cevap: 4054 sayılı Kanun m.44, soruşturma taraflarının Kurul kararını etkileyebilecek her türlü bilgi ve delili soruşturma süresince sunabilmesini ve belirli koşullarda dosyadaki belgelere erişebilmesini güvence altına alır. 4 Ekim 2025 tarihli 2025/3 sayılı Tebliğ ile dosyaya giriş usulü yenilenmiştir. Yeni sistemde soruşturma raporu tebliğ edilen taraflar EK-1 formuyla talepte bulunur; nihai süre ilk yazılı savunma süresinin, ek yazılı görüş varsa ikinci savunma süresinin dolmasına kadardır. Yeni düzenlemeler yürürlüğe girdiği tarihte devam eden soruşturmalara uygulanmaz.
- 4054 m.44 savunma ve dosyaya giriş hakkı
- 2025/3 Tebliğ neyi değiştirdi?
- Dosyaya giriş talebi ne zaman yapılır?
- EK-1 formu zorunlu mu?
- Hangi belgelere erişilebilir?
- Kurum içi yazışmalar ve ticari sırlar
- Dosyaya erişim nasıl kullandırılır?
- Kurul hangi hususları karara dayanak yapabilir?
- Devam eden soruşturmalar için geçiş kuralı
- Sık sorulan sorular
4054 m.44 soruşturma tarafına hangi hakları verir?
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.44 iki temel güvence kurar. Birincisi, Kurul adına hareket eden soruşturma heyeti soruşturma safhasında Kanun m.14’teki bilgi isteme ve m.15’teki yerinde inceleme yetkilerini kullanabilir. İkincisi, soruşturma tarafları karar üzerinde etkili olabilecek her türlü bilgi ve delili soruşturmanın her aşamasında Kurula sunabilir.
Madde ayrıca, haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen tarafların sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş her türlü delilin bir nüshasını isteyebileceğini düzenler. Dosyaya giriş hakkının ayrıntılı usulü ise Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin 2010/3 sayılı Tebliğ ile belirlenir.
4 Ekim 2025’te yayımlanan 2025/3 sayılı değişiklik Tebliği, bu usulü önemli ölçüde güncelledi. Bu nedenle 2026’da yeni açılan bir soruşturmada yalnız eski uygulamayı anlatan rehberlere dayanmak doğru değildir.
2025/3 sayılı Tebliğ neyi değiştirdi?
2025/3 sayılı Tebliğ, dosyaya giriş hakkının kapsamını, zamanını, başvuru formunu ve erişim yöntemini yeniden düzenledi. Tebliğin amacı; haklarında soruşturma veya nihai inceleme yürütülen tarafların dosyaya giriş hakkını kullanmasına ilişkin usul ve esasları ve ticari sırların korunmasını belirlemek olarak güncellendi.
“Dosya” kavramı da soruşturma ve nihai inceleme kapsamında elde edilen, oluşturulan veya bir araya getirilen tüm bilgi ve belgeler olarak tanımlandı. Dosyaya giriş hakkının, yeni delil elde edilmediği sürece bir kez kullandırılması kuralı getirildi. Yeni deliller elde edilirse bu durum yeniden erişim ihtiyacını doğurabilir.
En önemli pratik değişikliklerden biri, başvurunun EK-1 dosyaya giriş talep formuyla yapılmasının zorunlu hâle getirilmesidir. Form doğru ve eksiksiz doldurulmadan yapılan başvurular kabul edilmez.
Dosyaya giriş talebi ne zaman yapılabilir?
Güncel Tebliğ m.8’e göre soruşturma raporu tebliğ edilen tüm taraflar, Kurum bünyesinde kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve elde edilen her türlü delilin bir nüshasını isteyebilir.
Talep için nihai süre iki ihtimale göre belirlenir:
- Soruşturma heyeti ek yazılı görüş göndermemişse: ilk yazılı savunma süresi dolana kadar.
- Soruşturma heyeti ek yazılı görüş göndermişse: ikinci yazılı savunma süresi dolana kadar.
4054 m.45 uyarınca soruşturma raporu taraflara tebliğ edilir ve tarafların yazılı savunma için otuz günlük süresi vardır; haklı gerekçe bulunması hâlinde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere aynı miktara kadar uzatılabilir. Soruşturma heyetinin görüşü savunma üzerine değişirse ek yazılı görüş sistemi devreye girer. Dosyaya giriş süresi bu savunma takvimiyle doğrudan bağlantılıdır.
Bu nedenle soruşturma raporunun tebliğ tarihi, dosyaya giriş takviminde kritik tarihtir. Şirket içinde tebligatı alan birimin belgeyi günlerce hukuk birimine iletmemesi savunma ve dosyaya giriş hazırlığını fiilen daraltır.
EK-1 dosyaya giriş talep formu zorunlu mu?
Evet. Güncel Tebliğ m.8/3, dosyaya giriş taleplerinin EK-1’deki formun doğru ve eksiksiz doldurulması suretiyle yapılacağını ve bu şekilde yapılmayan başvuruların kabul edilmeyeceğini açıkça düzenler.
2025/3 Tebliğ ekindeki formda başvuru tarihi, dosya numarası, dosya konusu, talep eden teşebbüsün unvanı/adresi, vekil bilgileri, daha önce dosyaya giriş hakkının kullanılıp kullanılmadığı, talep edilen inceleme şekli ve erişilmek istenen belgeler için ayrı alanlar bulunur. Belirli bir belgeye erişim talep edildiğinde talebin gerekçesinin de somut ve açıklayıcı biçimde sunulması gerekir.
Formun “genel olarak dosyanın tamamını istiyoruz” şeklinde özensiz doldurulması yerine, erişim talebinin savunma hakkıyla bağlantısı açık biçimde gösterilmelidir. Kurum personelinin belge kaydının tanımlanması için teknik yardımcı olması mümkün olsa da başvurunun hukuki gerekçesini tarafın kendisi kurmalıdır.
Hangi belgelere erişilebilir?
2025/3 değişikliğiyle Tebliğ m.6, tarafların dosyaya giriş hakkı kapsamında Kurum bünyesinde kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde edilmiş her türlü delile erişebileceğini düzenler. Bunun iki önemli istisnası vardır: kurum içi yazışmalar ve ticari sırlar.
Ancak kurum içi yazışmalar bakımından da mutlak bir yasak yoktur. Tebliğ, aklayıcı veya suçlayıcı kısımlar bakımından erişim istisnası tanır. Başka bir deyişle kurum içi yazışma olarak sınıflandırılan bir belgede tarafın lehine ya da aleyhine delil niteliği taşıyan kısım varsa savunma hakkı bakımından bu kısım ayrıca değerlendirilir.
Tarafın kendi dosyasıyla ilgili olmayan, üçüncü kişinin ticari sırlarını içeren veya savunmayla ilgisiz veri için erişim hakkı sınırsız değildir. Dosyaya giriş ile ticari sırların korunması aynı Tebliğ içinde birlikte düzenlenir.
Kurum içi yazışmalar ve ticari sırlar nasıl ayrılır?
Güncel Tebliğ m.7, kurum içi yazışmayı Kurulun nihai kararları bakımından hazırlayıcı işlem niteliğindeki birimler arası yazışmalar olarak tanımlar. Kurum bünyesinde düzenlenen ilk inceleme ve önaraştırma raporları da kurum içi yazışma kabul edilir.
2025/3 değişikliği ayrıca şu belge gruplarını kurum içi yazışma kapsamına alır:
- Aktif işbirliği yönetmeliğinde belirtilen bazı bilgi ve belgeler,
- 4054 m.14 kapsamında diğer kamu kurumları, meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek/tüzel kişileriyle yapılan bazı yazışmalar,
- Uzlaşma Yönetmeliğinin belirli maddelerinde sayılan belgeler,
- 4054 m.15 kapsamında düzenlenen yerinde inceleme tutanakları ve ekleri.
Kurum içi yazışmaların aklayıcı veya suçlayıcı kısımları m.6’daki özel düzenleme nedeniyle ayrıca değerlendirilir. Yerinde inceleme sürecinin kendisi için 4054 m.15 yerinde inceleme rehberimize bakılabilir.
Ticari sırlar ise rekabet soruşturmasında korunması gereken ayrı bir kategoridir. Dosyaya giriş hakkı kullanılırken erişime açılacak belgeler ticari sırlardan arındırılabilir. Bu nedenle şirket, Kuruma belge sunarken hangi bilgilerin ticari sır niteliğinde olduğunu gerekçeli şekilde belirlemeli; her bilginin sır olduğunu ileri süren toplu ve belirsiz taleplerden kaçınmalıdır.
Dosyaya giriş hakkı nasıl kullandırılır?
2025/3 sonrası güncel Tebliğ m.10, erişimin yöntemini açıkça düzenler. İlgilinin talebi de dikkate alınarak, ticari sırlardan arındırılarak erişime açılan evrak:
- fotokopi nüshası verilerek,
- elektronik kopyası verilerek veya gönderilerek
erişime açılabilir. Dosyaya giriş talebi kabul edilen kurum içi yazışmalar ise Kurum merkezinde incelenebilir.
Ayrıca taraflara erişim sağlanan belgelerin niteliği ve sayfa sayısı tutanakla veya taraflara gönderilecek yazıyla kayıt altına alınır. Böylece erişim sürecinin hangi belgeleri kapsadığı somutlaştırılır.
Dosyaya giriş talepleri önce soruşturma heyeti tarafından değerlendirilir. Talep kabul edilirse yöntem, zaman ve diğer hususlar yazılı olarak talep sahibine bildirilir. Heyet talebi kısmen veya tamamen uygun bulmazsa karar Kurul tarafından verilir; reddedilen taleplerde gerekçe tarafla paylaşılır.
2025/3 Sonrası Dosyaya Girişte Hızlı Karşılaştırma
| Konu | 2026’da yeni soruşturmada uygulanacak kural |
|---|---|
| Başvuru şekli | EK-1 dosyaya giriş talep formu doğru ve eksiksiz doldurulur. |
| Başvuru zamanı | Soruşturma raporu tebliğinden sonra; ilk savunma süresi veya ek görüş varsa ikinci savunma süresi bitimine kadar. |
| Kullanım sayısı | Yeni delil elde edilmedikçe bir kez. |
| Belge kapsamı | Tarafla ilgili evrak ve deliller; kurum içi yazışma ve ticari sır istisnaları saklıdır. |
| Erişim yöntemi | Fotokopi, elektronik kopya veya kabul edilen kurum içi yazışmalar için Kurum merkezinde inceleme. |
| Geçiş kuralı | 4 Ekim 2025’te devam eden soruşturmalara 2025/3 değişiklikleri uygulanmaz. |
Kurul hangi hususları karara dayanak yapabilir?
4054 m.44’ün savunma hakkı bakımından en güçlü cümlelerinden biri şudur: Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz. Bu ilke, soruşturma tarafının isnadı bilmesi, delillere karşı görüş sunabilmesi ve kararın sürpriz gerekçeye dayanmaması bakımından temel güvencedir.
Dosyaya giriş, bu savunma hakkının pratik aracıdır. Taraf hangi delilin kendisine karşı kullanıldığını bilmiyorsa etkili savunma oluşturamaz. Aynı şekilde dosyada tarafı aklayan veri varsa buna erişim savunmanın yönünü değiştirebilir.
Bu hak, “dosyadaki her şey hiçbir sınırlama olmadan gönderilir” anlamına gelmez. Ticari sır, kurum içi yazışma ve diğer korunan kategoriler Tebliğ çerçevesinde ayrıştırılır. Ancak sınırlama uygulanırken savunma hakkının özünün korunması gerekir.
2025/3 değişikliği devam eden soruşturmalara uygulanır mı?
Hayır. 2025/3 sayılı Tebliğin geçiş hükmü açıktır: bu Tebliğ ile yapılan düzenlemeler, Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte devam eden soruşturmalar hakkında uygulanmaz. Tebliğ 4 Ekim 2025 tarihinde yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Dolayısıyla 2026’da incelenen bir dosyada önce soruşturmanın ne zaman başladığı belirlenmelidir. 4 Ekim 2025’te zaten devam eden soruşturmada yeni düzenleme otomatik uygulanmaz. Bu tarihten sonra başlayan soruşturmalarda ise güncel 2025/3 değişiklikleri esas alınır.
Bu geçiş kuralı özellikle internetteki eski rehberlerle yeni uygulamanın karıştırılmasını önlemek bakımından önemlidir.
Şirketler için dosyaya giriş uygulama planı
- Soruşturma raporunun tebliğ tarihini kayıt altına alın.
- İlk yazılı savunma süresinin son gününü hesaplayın; varsa uzatma kararını ayrıca dosyalayın.
- EK-1 formunu doğru ve eksiksiz doldurun.
- Erişim istenen belgeleri mümkün olduğunca dosya numarası/belge numarasıyla belirleyin.
- Her belge talebinin savunma hakkıyla bağlantılı somut gerekçesini yazın.
- Ticari sır içeren belgelerde hangi kısmın sır olduğunu ve nedenini ayırın.
- Elektronik kopya, kâğıt nüsha veya Kurumda inceleme seçeneklerinden dosyaya uygun olanı seçin.
- Erişim sağlanan belgeler üzerinden savunma stratejisini yeniden değerlendirin.
- Yeni delil elde edilirse bir kez erişim kuralı bakımından yeni durumun etkisini kontrol edin.
Dosyaya giriş ile uzlaşma ilişkisi
Uzlaşma kararı düşünülüyorsa dosya kapsamının bilinmesi daha da önemlidir. Uzlaşmada taraf ihlalin varlığını ve kapsamını kabul eder ve uzlaşma metnindeki hususlar bakımından dava yolu özel olarak sınırlandırılır. Bu nedenle şirketin hangi delilin bulunduğunu, isnadın kapsamını ve savunma riskini anlamadan uzlaşma kararı vermesi sağlıklı değildir. Uzlaşma koşulları için 4054 m.43 uzlaşma rehberimiz kullanılabilir.
Resmî kaynaklar
- 4054 sayılı Kanun – m.44 ve m.45
- Güncel Dosyaya Giriş Hakkı Tebliği (2010/3)
- 2025/3 sayılı Değişiklik Tebliği
Sık sorulan sorular
Dosyaya giriş hakkı hangi maddeye dayanır?
Temel kanuni dayanak 4054 sayılı Kanun m.44’tür; ayrıntılı usul 2010/3 sayılı Tebliğ ve 2025/3 değişikliğiyle düzenlenir.
2026’da dosyaya giriş için form zorunlu mu?
Yeni sisteme tabi soruşturmalarda evet. EK-1 formu doğru ve eksiksiz doldurulmadan yapılan başvurular kabul edilmez.
Dosyaya giriş kaç kez kullanılabilir?
Yeni deliller elde edilmediği sürece bir kez kullandırılır.
Son başvuru tarihi nedir?
İlk yazılı savunma süresinin; ek yazılı görüş gönderilirse ikinci yazılı savunma süresinin dolmasına kadardır.
Ticari sır içeren belgeler tamamen verilir mi?
Hayır. Erişime açılacak evrak ticari sırlardan arındırılabilir. Ticari sır koruması Tebliğin temel amaçlarından biridir.
Kurum içi yazışmalara hiç erişilemez mi?
Kural olarak kurum içi yazışmalar erişim dışında olmakla birlikte aklayıcı veya suçlayıcı kısımları bu istisnanın dışındadır; kabul edilen kurum içi yazışmalar Kurum merkezinde incelenir.
2025/3 Tebliğ eski soruşturmalara da uygulanır mı?
Hayır. Değişiklikler 4 Ekim 2025 tarihinde devam eden soruşturmalar hakkında uygulanmaz.
Kurul savunma hakkı vermediği bir konuyu karara dayanak yapabilir mi?
Hayır. 4054 m.44, tarafların bilgilendirilmediği ve savunma hakkı verilmediği konuların karara dayanak yapılamayacağını açıkça düzenler.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
