Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme: TCK 118
Suçun açık tanımı: TCK 118/1, kanunda belirtilen sendikal tercihlere zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanılmasını; TCK 118/2 ise bir sendikanın faaliyetinin cebir, tehdit veya başka hukuka aykırı davranışla engellenmesini düzenler. İşten çıkarma sözü veya vardiya değişikliği, yalnız adı nedeniyle otomatik suç sayılmaz; ilgili fıkranın koşulları somut olayda incelenir.
sendikal hakların engellenmesi suçu: Sendikaya üye olma, olmama, faaliyete katılma veya ayrılma kararına cebir ya da tehditle müdahaleyi açıklar.
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme: tanım ve kesin suç sınırı
Sendikaya üye olma, olmama, faaliyete katılma veya ayrılma kararına cebir ya da tehditle müdahaleyi açıklar.
İlk fıkrada, cebir veya tehdidin sendikal tercihe zorlamak amacıyla kullanılıp kullanılmadığı araştırılır. İkinci fıkrada ise sendika faaliyetinin hukuka aykırı müdahaleyle engellenmesi değerlendirilir. Faaliyetin başka yerde veya daha sonra yapılması, tek başına suçun oluştuğu ya da oluşmadığı sonucunu vermez; müdahale ile faaliyet üzerindeki somut etkisi birlikte incelenir.
Bu yazıya özgü üç kanuni inceleme
- TCK 118/1: Kişinin kanunda belirtilen sendikal tercihlerine cebir veya tehditle zorlama amacıyla müdahale edilip edilmediği incelenir.
- TCK 118/2: Bir sendikanın faaliyetinin cebir, tehdit veya başka hukuka aykırı davranışla engellenip engellenmediği ayrıca incelenir.
- Fıkra ayrımı: İki fıkranın koşulları tek bir suçun birlikte bulunması gereken üç unsuru gibi değerlendirilmez; somut fiilin hangi fıkraya uyduğu belirlenir.
Suçun oluştuğu somut örnek
Yönetici, üyelikten ayrılmazsa işten çıkaracağını belirterek çalışanı e-Devlet üzerinden üyelikten çekilmeye zorlarsa sendikal iradeye tehdit yoluyla müdahale eder.
Bu suçun oluşmadığı veya başka maddeden ayrıldığı örnek
İşverenin sendikal faaliyetle ilgisi bulunmayan, belgeli ve herkese eşit uygulanan disiplin işlemi; sendika tercihini bastırma amacı ve hukuka aykırılık kanıtlanmadan TCK 118 sayılmaz.
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme için kanun metni, unsurlar ve değerlendirme şeması
Madde 118- (1) Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Net anlamı: Sendika tercihine cebir veya tehditle müdahale altı aydan iki yıla; sendika faaliyetini engelleme bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Birlikte okunacak hükümler
- 5237/118: Sendika tercihine cebir veya tehditle müdahale altı aydan iki yıla; sendika faaliyetini engelleme bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Hukuki değerlendirme şeması
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme: ceza, şikâyet, uzlaştırma ve özel sonuç
| Konu | Net cevap | Kanuni açıklama |
|---|---|---|
| Ceza | TCK 118/1: 6 ay–2 yıl; TCK 118/2: 1–3 yıl hapis | Sendika tercihine cebir veya tehditle müdahale altı aydan iki yıla; sendika faaliyetini engelleme bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir. |
| Şikâyet | Hayır | Suç savcılık tarafından resen soruşturulur. |
| Uzlaştırma | Yetişkinler: kapsam dışı; çocuklar: ayrı kontrol | TCK 118, yetişkinler için CMK 253/1-b listesinde yer almaz. Çocuklarda CMK 253/1-c; mağdurun niteliği, ceza üst sınırı ve uzlaştırma engelleri bakımından ayrıca uygulanır. |
| Etkin pişmanlık / özel sonuç | Yok | Bu suç için TCK’da özel etkin pişmanlık hükmü yoktur. |
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme için konuya özgü deliller ve yapılacak işlemler
Sendika üyelik tarihi, işveren yazışmaları, toplantı veya eylem duyurusu, vardiya değişikliği, fesih belgeleri, kamera, tanık ve tehdit mesajları korunur. İşlem ile sendikal tercih arasındaki zaman ve karar vericiler gösterilir.
| İncelenecek kayıt | Kontrol amacı |
|---|---|
| Sendika üyelik tarihi | Üyelik tercihi ile iddia edilen baskı veya işveren işlemi arasındaki zaman ilişkisini incelemek; tek başına cebir veya tehdidi kanıtlamaz. |
| İşveren yazışmaları | İşlemin gerekçesini, kararı veren kişiyi ve sendika tercihine yönelik ifade veya talimatları belirlemek. |
| Toplantı veya eylem duyurusu | İddia edilen sendikal faaliyetin tarihini, yerini ve kapsamını somutlaştırmak; müdahaleyi ayrıca tanık ve olay kayıtlarıyla değerlendirmek. |
Başvuru veya savunma sırası
- Olayı ayırın: Hangi üyelik veya katılım tercihine müdahale edildiğini ya da hangi sendikal faaliyetin engellendiğini; tarih, yer ve ilgili kişilerle somutlaştırın.
- İfadeyi ve işlemi belgeleyin: Tehdit mesajı, toplantı anlatımı, işveren talimatı veya müdahale kaydını kaynağı ve zamanı korunarak inceleyin. Üyelik tarihi ile olayın yakınlığı tek başına kesin sonuç vermez.
- Karşılaştırmalı kontrol yapın: Disiplin, vardiya veya fesih gerekçelerini yazışmalar ve aynı durumdaki çalışanlara ilişkin belgelerle karşılaştırın. Ceza iddiası ile iş hukuku taleplerini ayrı değerlendirin; gereksiz üyelik listesi paylaşmayın.
Bu dosyada özellikle kaçınılacak hatalar
- İşlem-sendika bağlantısını yalnız zamansal yakınlığa dayandırmak
- Üyelik bilgisini gereksiz biçimde yaymak
- Faaliyetin sonradan yapılmasını tek başına suçun varlığına veya yokluğuna kanıt saymak
Başvuru ve uzlaştırma: yetişkin–çocuk ayrımı
Suç bildirimi Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir; CMK 158, bildirimin yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılmasına olanak tanır. Dilekçede olay, ilgili kişiler ve mevcut deliller somutlaştırılmalıdır. Suçun şikâyete bağlı olmaması, delilleri korumayı veya zaman kaybetmeden bildirimde bulunmayı gereksiz kılmaz.
Uzlaştırma yönünden failin suç tarihindeki yaşı ayrıca belirlenmelidir. Çocuklara ilişkin CMK 253/1-c, gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi mağdur ve üç yılı aşmayan ceza üst sınırı koşullarını düzenler. TCK 118’in ceza sınırları nedeniyle bu bent dosyada ayrıca incelenir; birlikte işlenen suçlar ve diğer kapsam engelleri de kontrol edilmelidir. Yetişkinler için kapsam dışı olan bir suç, çocuklar bakımından aynı genellemeyle değerlendirilmez.
Resmî kaynak: CMK 158 ve 253 — UYAP; Adalet Bakanlığı uzlaştırma açıklaması.
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme — üyelik iradesi ve faaliyet bağlantısı
Sendikal hakların kullanılmasını engelleme suçu, kişiyi sendikaya üye olmaya/olmamaya, üyelikten ayrılmaya veya belirli sendikaya katılmaya cebir ya da tehditle zorlama; yahut sendikal faaliyeti cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışla engelleme hâllerini kapsar.
Sendika tercihi ile işveren işlemi arasındaki bağ
Üyelikten hemen sonra vardiya, görev veya fesih işlemi yapılması önemli bir zaman yakınlığıdır; fakat tek başına ceza kastını kanıtlamaz. Kararı veren kişi, işlem gerekçesi, aynı durumda olan diğer çalışanlar ve sendika hakkında söylenen sözler birlikte incelenmelidir.
| İddia | Delil | Kritik soru |
|---|---|---|
| Üyelik/ayrılma baskısı | Mesaj, toplantı, tanık ve üyelik tarihi | Hangi sendika tercihine hangi tehditle müdahale edildi? |
| Faaliyeti engelleme | Duyuru, izin, giriş-kamera ve müdahale | Hukuka uygun sendikal faaliyet fiilen önlendi mi? |
| İşlem bahanesi | Disiplin/fesih evrakı ve emsal çalışanlar | Belirtilen neden gerçek mi, sendikal tercih örtülüyor mu? |
| Fail ve karar | Yetki zinciri ve kurum yazışması | Engelleme kararını kim verdi/uyguladı? |
Faaliyetin sonradan yapılması nasıl değerlendirilir?
Toplantının başka yerde yapılması veya eylemin sonradan gerçekleşmesi, müdahalenin niteliğini tek başına açıklamaz. Hangi faaliyetin, ne şekilde ve hangi kapsamda engellendiği kayıtlarla ortaya konulmalıdır. Güvenlik, çalışma düzeni veya disiplin gerekçesi de somut belgelerle sınanır; her kısıtlama kendiliğinden TCK 118/2 sayılmaz.
Üyelik verisinin korunması
Sendika üyeliği hassas nitelikli kişisel veridir. Delil sunumunda gereksiz üye listesi paylaşılmamalı; karar ve erişim kayıtları sınırlı kapsamda kullanılmalıdır. Ceza soruşturması ile işe iade/sendikal tazminat gibi iş hukuku yolları ayrı koşullara tabidir.
Türkiye Geneli Uygulama
Şirket merkezi ve işyeri farklı illerde bulunabilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, kabul ve vekâlet koşulları oluştuğunda Türkiye’nin tüm il ve ilçelerindeki TCK 118 süreçlerinde hukuki yardım sunabilir. Ceza ve iş hukuku planı dosyaya göre yapılır; sonuç taahhüt edilmez.
Mersin Uygulaması
Mersin’de sendikal hak iddiasında Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı dosyası, işyeri kararı ve üyelik/faaliyet kayıtlarıyla incelenir. Ön görüşme talebi Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosuna iletilebilir. Takip kapsamı evrak değerlendirildikten sonra belirlenir.
Sendikal hakların kullanılmasını engelleme dosyasının merkezî sorusu
Hangi sendika tercihi veya faaliyeti, kim tarafından, hangi cebir, tehdit ya da hukuka aykırı işlemle engellendi?
Sendikal Hakların Kullanılmasını Engelleme hakkında 12 net soru
Sendikal hakların engellenmesi suçu nedir?
Sendikaya üye olma, olmama, faaliyete katılma veya ayrılma kararına cebir ya da tehditle müdahaleyi açıklar. Sendika tercihine cebir veya tehditle müdahale altı aydan iki yıla; sendika faaliyetini engelleme bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
TCK 118’in cezası kaç yıldır?
Sendika tercihine cebir veya tehditle müdahale altı aydan iki yıla; sendika faaliyetini engelleme bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Sendikal hakların engellenmesi şikâyete bağlı mı?
Hayır. Suç savcılık tarafından resen soruşturulur.
TCK 118 uzlaştırmaya tabi mi?
Yetişkinler bakımından TCK 118, uzlaştırma kapsamında değildir. Çocuklar bakımından CMK 253/1-c ayrıca incelenir: mağdurun niteliği, ceza üst sınırı ve uzlaştırmayı engelleyen koşullar kontrol edilir. Bu nedenle her dosya için koşulsuz “uzlaştırma yok” denmez.
Bu suç için özel etkin pişmanlık var mı?
Yok. Bu suç için TCK’da özel etkin pişmanlık hükmü yoktur.
Sendikal hakların engellenmesi hangi maddede düzenlenir?
Suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 118. maddesinde düzenlenir. İlk fıkra bireyin sendikal tercihine yönelik zorlama; ikinci fıkra sendika faaliyetinin engellenmesiyle ilgilidir.
TCK 118’in iki fıkrası aynı koşulları mı arar?
İki fıkra aynı suçun birlikte aranacak koşulları değildir. İlk fıkra bireyin sendikal tercihlerine yönelik cebir veya tehdidi; ikinci fıkra sendika faaliyetinin engellenmesini düzenler. Somut fiil ilgili fıkranın koşullarıyla ayrı karşılaştırılır.
Üyelikten sonra yapılan işveren işlemi tek başına yeterli mi?
Hayır. Zaman yakınlığı ile birlikte işlemin gerekçesi, kararı veren kişi, sendika tercihine ilişkin sözler ve diğer çalışanlara uygulama incelenir. Üyelik tarihi tek başına cebir, tehdit veya hukuka aykırı engellemeyi kanıtlamaz.
Sendikal baskı iddiasında hangi belgeler korunmalı?
Üyelik tarihi, işveren yazışmaları, tehdit mesajları, toplantı veya eylem duyurusu, vardiya ve fesih belgeleri, kamera kaydı ve tanık anlatımları birlikte korunur. Kaydın kaynağı, zamanı ve iddia edilen kişi veya işlemle bağlantısı açıklanmalıdır.
Üyelik tarihi tek başına baskıyı kanıtlar mı?
Sendika üyelik tarihi dosyadaki diğer kayıtlarla birlikte incelenir; kaynağı, zamanı ve kişiyle bağlantısı doğrulanmadan kesin sonuç kurulmaz.
Sendikal baskı iddiasında olay nasıl somutlaştırılır?
Hangi üyelik veya katılım tercihine müdahale edildiği ya da hangi faaliyetin engellendiği tarih, yer, ilgili kişiler ve somut söz veya hareketlerle açıklanır. Mesaj, yazışma, tanık anlatımı ve işlem belgeleri birlikte değerlendirilir.
İşverenin yönetim hakkı ile sendikal baskı nasıl ayrılır?
İşlemin gerçek gerekçesi, sendikal tercih ile bağlantısı, söylenen sözler ve aynı durumdaki çalışanlara uygulama karşılaştırılır. Her disiplin veya vardiya işlemi otomatik suç değildir; ilgili TCK 118 fıkrasının koşulları somut delillerle incelenir.
Somut dosya incelemesi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu · İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
+90 552 224 43 66E-postaİletişimBilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgi verir. Somut dosyada uygulanacak hüküm; olay tarihi, belge, taraf sıfatı ve usul aşaması birlikte incelenerek belirlenir.
Görev, Yetki ve Süre Notu
Bu içerikte açıklanan genel kuralların uygulanması; uyuşmazlığın veya isnadın niteliğine, tarafların sıfatına, olay ya da işlemin yerine ve özel kanun hükümlerine göre değişebilir. Görevli ve yetkili merci ile başvuru süresi somut olay bakımından ayrıca belirlenir.
Resmî Kaynaklar
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Yayın tarihi: 16 Ağustos 2026
Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.