Serbest Bölgeye Giriş İzin Belgesi Nasıl Alınır? Görev Kartı ve Araç Giriş Kartı | Yönetmelik m.13 – 2026
Kısa ve net cevap: Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.13’e göre serbest bölgeye sürekli nitelikte giriş ve çıkış; Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen Giriş İzin Belgesi veya Görev Kartı ile, araç bakımından ise Bölge Müdürlüğünün uygun görüşüne dayanılarak İşletici veya Bölge Kurucu ve İşleticisi tarafından düzenlenen Araç Giriş Kartı ile yapılır. Bu belgelerin verildiği kişiler ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirilir. Süreklilik taşımayan günlük ziyaretlerde ise Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen Özel İzin Belgesi ve Ziyaretçi Araç Giriş Kartı kullanılır; kısa süreli belgeler giriş-çıkış kapılarında İşletici veya B.K.İ. görevlilerince verilir. Ticaret Bakanlığının 1994/3 sayılı Giriş İzin Belgeleri Genelgesi, Giriş İzin Belgelerinin düzenlendikleri yıl için geçerli olacağını ve her yıl yenileneceğini ayrıca düzenler.
Serbest Bölgeye Girişte Hangi Belgeler Kullanılır?
Serbest bölge fiziki olarak kontrol altında tutulan özel bir alandır. Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.13, bölgeye kişi ve araç giriş-çıkışını tek bir belgeye bağlamamış; girişin niteliğine ve kişinin statüsüne göre farklı belgeler öngörmüştür. Sürekli giriş hakkı ile günlük ziyaret aynı hukuki kategori değildir.
Sürekli nitelikteki kişi girişlerinde iki temel belge vardır: Giriş İzin Belgesi ve Görev Kartı. Araçlar bakımından Araç Giriş Kartı kullanılır. Süreklilik taşımayan günlük girişlerde ise kişi için Özel İzin Belgesi, araç için Ziyaretçi Araç Giriş Kartı düzenlenir. Bu ayrım, güvenlik ve gümrük denetiminin kimin hangi sıfatla, hangi süreyle ve hangi araçla bölgeye girdiğini izleyebilmesini sağlar.
Belge adlarının birbirine benzemesi uygulamada karışıklığa yol açabilir. “Özel İzin Belgesi” günlük ve süreklilik taşımayan girişlere ilişkindir; “Giriş İzin Belgesi” ise kullanıcılar ve serbest bölgede sürekli iş veya işlem yürüten kişiler bakımından temel giriş belgesidir. Görev Kartı da m.13 kapsamında sürekli giriş-çıkışta kullanılan ayrı bir belgedir.
Giriş İzin Belgesi Kimler İçin Düzenlenir?
Yönetmelik m.13, Giriş İzin Belgesinin usul ve esaslarını Genel Müdürlük genelgelerine bırakır. Ticaret Bakanlığının resmî genelgeler listesinde yer alan 1994/3 sayılı “Giriş İzin Belgeleri” Genelgesi, Faaliyet Ruhsatı alan kullanıcılar ile bunların temsilci, görevli ve işçileri ve bölgede her türlü iş veya işlemlerini yürüten kişilerin Bölge Müdürlüğünden alacakları Giriş İzin Belgesiyle bölgeye girebildiğini açıklar.
Buradaki belirleyici unsur, kişinin bölgeyle sürekli ve hukuken tanımlanabilir bir iş ilişkisinin bulunmasıdır. Şirket ortağı olmak tek başına her giriş türünü otomatik hale getirmez; kişi adına düzenlenmiş geçerli giriş belgesinin bulunması gerekir. Aynı şekilde bir şirketin Faaliyet Ruhsatı bulunması, o şirket adına çalışan herkesin kişisel belge olmaksızın kapıdan geçebileceği anlamına gelmez.
Başvuru dosyasında kişinin kullanıcıyla ilişkisini gösteren belgeler, kimlik bilgileri ve Genel Müdürlük/Bölge Müdürlüğünce istenen diğer bilgiler esas alınır. 1994/3 Genelgesi uygulama birliğini sağlamayı amaçlar ve Giriş İzin Belgesinin yıllık yenileme sistemini düzenler. Güncel başvuru şekli ve ücret bilgisi bakımından ise her zaman Ticaret Bakanlığının yürürlükteki genelge ve tarife belgeleri kullanılmalıdır; eski tarihli belge üzerindeki tarihsel parasal tutarlar güncel ücret olarak alınmamalıdır.
Görev Kartı Nedir ve Kimler Kullanır?
Görev Kartı, Yönetmelik m.13’te Giriş İzin Belgesiyle birlikte sürekli giriş-çıkış belgeleri arasında sayılır. Belgenin amacı, görevi nedeniyle serbest bölgede bulunması gereken kişilerin statüsünün kapı ve güvenlik birimlerince tanınmasını sağlamaktır. Yönetmeliğin tanımlar kısmı ve m.13 birlikte okunarak belgenin kimin adına ve hangi görev ilişkisine dayanılarak düzenlendiği belirlenir.
Görev Kartı ile Giriş İzin Belgesi birbirinin yerine kullanılan serbest birer kimlik kartı değildir. Başvuran kişinin hukuki statüsüne göre uygun belge türü belirlenir. Bölge Müdürlüğü ve ilgili idari birimler kişinin görevini, kurumunu veya bölgedeki iş ilişkisini kayıt altına alır.
Görev Kartı sahipleri de m.13 gereğince ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirilen listelere dahil edilir. Böylece kartın fiziki varlığı ile kamu birimlerindeki kayıt birbirini doğrular. Kartın başka bir kişiye kullandırılması veya görev ilişkisi sona erdiği halde kullanımın sürdürülmesi, giriş düzeninin hukuki amacına aykırıdır ve m.15’teki iptal hükümlerini gündeme getirebilir.
Araç Giriş Kartını Kim Düzenler?
Yönetmelik m.13 kişi belgeleri ile araç belgesi bakımından yetkiyi ayırır. Araç Giriş Kartı, Bölge Müdürlüğünün uygun görüşüne istinaden İşletici veya B.K.İ. tarafından düzenlenir. Dolayısıyla kartın doğrudan bir şirket tarafından hazırlanması ya da yalnız plakanın işleticiye bildirilmesi yeterli değildir; Yönetmelikte öngörülen uygun görüş ve düzenleme zinciri tamamlanmalıdır.
Araç kartı, bölgeye sürekli veya düzenli giriş yapan araçların kontrolünü sağlar. Kart araçla ilişkilidir; sürücünün kişisel giriş yetkisini tek başına oluşturmaz. Sürücü veya araçta bulunan diğer kişiler için kendi statülerine uygun Giriş İzin Belgesi, Görev Kartı veya günlük Özel İzin Belgesi gerekir.
Araç Giriş Kartı verilenlerin listesi de ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirilir. Bu nedenle plaka değişikliği, aracın şirket filosundan çıkması veya kartın kullanılmasını gerektiren ilişkinin sona ermesi halinde kayıtların güncellenmesi gerekir. Faaliyet Ruhsatı sona erdiğinde veya iptal edildiğinde kartın geleceği Yönetmelik m.15’te ayrıca düzenlenmiştir.
Günlük Ziyaretçi Serbest Bölgeye Nasıl Girer?
Yönetmelik m.13, süreklilik arz etmeyen günlük giriş ve çıkışlar için farklı sistem öngörür. Kişi adına Özel İzin Belgesi, araç için ise Ziyaretçi Araç Giriş Kartı kullanılır. Bu kısa süreli belgeler, bölge giriş ve çıkış kapılarında İşletici veya B.K.İ. görevlileri tarafından verilir.
Bu sistem, bir toplantı, teslimat, bakım, teknik servis, müşteri ziyareti veya benzeri geçici nedenle bölgeye gelen kişinin her yıl yenilenen sürekli giriş belgesine sahip olmasını gerektirmez. Ancak “ziyaretçi” statüsü sürekli çalışma ilişkisini gizlemek için kullanılamaz. Kişinin fiilen bölgede sürekli iş yürütmesi halinde statüsüne uygun kalıcı belgenin alınması gerekir.
Ziyaretçi araç kartı da aynı şekilde geçici araç girişine ilişkindir. Sık ve düzenli giriş yapan işletme araçları için ziyaretçi kartının sürekli çözüm gibi kullanılması yerine Araç Giriş Kartı prosedürünün tamamlanması gerekir. Giriş noktasındaki güvenlik uygulamaları, Bölge Müdürlüğü ve İşletici/B.K.İ. tarafından yürürlükteki genelge ve bölge talimatları doğrultusunda uygulanır.
Giriş Belgeleri Emniyet ve Gümrüğe Bildirilir mi?
Evet. Yönetmelik m.13, Giriş İzin Belgesi, Görev Kartı ve Araç Giriş Kartı verilenlerin listesinin ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirileceğini açıkça düzenler. Bu hüküm, serbest bölge giriş sisteminin yalnız özel hukuk ilişkisi olmadığını gösterir. İşletici kapıda fiziksel erişimi yönetirken, emniyet ve gümrük birimleri de kamusal güvenlik ve gümrük denetimi bakımından bilgi sahibi olur.
Bu nedenle düzenlenen kartın şirket dosyasında bulunması tek başına yeterli değildir; belge yetkili makamlarca oluşturulmuş ve sistemde bildirilmiş olmalıdır. Kullanıcıların çalışan listelerini güncel tutması, işten ayrılan veya görevi değişen kişileri gecikmeden bildirmesi önemlidir.
Yönetmeliğin güvenliğe ilişkin m.16 hükmü de bölgedeki güvenliğin valilik ve ilgili birimler tarafından yürütülmesine ilişkin çerçeveyi kurar. Serbest bölgenin ekonomik teşvik alanı olması, sınır ve giriş kontrolünün ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Giriş İzin Belgesi Her Yıl Yenilenir mi?
Ticaret Bakanlığının resmî genelgeler sayfasında yer alan 1994/3 sayılı Genelgeye göre Giriş İzin Belgeleri düzenlendikleri yıl için geçerlidir ve her yıl yenilenir. Genelge ayrıca eski yıl belgelerinin kullanımını önlemek amacıyla her yıl farklı renk veya şekil gibi önlemler alınmasını öngörür.
Bu nedenle belge üzerinde uzun süreli çalışma ilişkisi bulunsa bile yeni takvim yılına geçildiğinde belgenin otomatik olarak süresiz devam ettiği varsayılmamalıdır. Kullanıcı şirketler yıl sonu yaklaşırken çalışan ve temsilci listelerini kontrol etmeli, ertesi yıl için yenileme işlemlerini zamanında tamamlamalıdır.
Genelgenin 1994 tarihli olması, resmî genelgeler listesinde yürürlükte tutulan usul hükümlerinin göz ardı edilebileceği anlamına gelmez. Buna karşılık eski genelgelerdeki parasal tutarlar bakımından sonraki genelge, tarife ve Bakanlık düzenlemeleri kontrol edilmelidir. Bu içerikte eski tarihli ücret rakamı güncel ücret gibi aktarılmamaktadır.
Faaliyet Ruhsatı ile Giriş İzin Belgesi Aynı Şey mi?
Hayır. Faaliyet Ruhsatı, gerçek veya tüzel kişinin serbest bölgede belirli bir ticari, sınai veya hizmet faaliyetini yürütme yetkisidir. Giriş İzin Belgesi ise belirli gerçek kişinin bölgeye fiziksel giriş-çıkış yapabilmesine ilişkin belgedir. Bir şirketin Faaliyet Ruhsatı bulunabilir; fakat çalışan ve temsilcilerinin ayrıca giriş belgelerinin düzenlenmesi gerekir.
Faaliyet Ruhsatının verilme prosedürü Yönetmelik m.11’de, giriş belgeleri ise m.13’te düzenlenmiştir. Genel ruhsat başvurusu hakkında Serbest Bölgede Faaliyet Ruhsatı Nasıl Alınır? rehberine; olumlu görüşten sonra tanınan sürenin özel sonucu için 30 günlük belge tamamlama süresi yazımıza bakılabilir.
İki belge arasındaki ilişki m.15’te daha açık görülür: Faaliyet Ruhsatı iptal edilen veya süresi sona eren kullanıcının ve çalışanlarının giriş belgeleri de iptal sistemine girer. Bu bağlantı, giriş hakkının temelinde geçerli serbest bölge faaliyet statüsünün bulunduğunu gösterir.
Giriş İzin Belgesi ve Araç Giriş Kartı Hangi Hallerde İptal Edilir?
Yönetmelik m.15, Giriş İzin Belgesi, Özel İzin Belgesi ve Araç Giriş Kartının iptalini ayrıca düzenler. Faaliyet Ruhsatı iptal edilen veya süresi sona eren kullanıcı ve çalışanları; Yönetmelik m.14 kapsamındaki fiilleri belgelendirilen kişiler ve kullanıcıyla iş ilişkisi sona eren çalışanlar bakımından giriş belgelerinin iptali gündeme gelir.
İptal edilen belgeyle bölgeye giriş yapılmamalıdır. Özellikle işten ayrılan çalışanın kartının şirkette geri alınması, Bölge Müdürlüğüne bildirimin yapılması ve sistem kaydının kapatılması şirketin güvenlik prosedürünün parçası olmalıdır. Kartın fiziksel olarak geri alınamaması, iptal bildirimini geciktirmek için gerekçe değildir.
Faaliyet Ruhsatı yaptırımlarının ayrıntısı ve %5 stok farkının etkisi için Serbest Bölge Faaliyet Ruhsatı iptali rehberimize bakılabilir.
Mersin Serbest Bölgesi İçin Uygulama Kontrolü
Mersin Serbest Bölgesi, liman ve lojistik hareketliliği nedeniyle çalışanlar, sürücüler, gümrük müşavirleri, teknik servis personeli ve ziyaretçiler bakımından yoğun giriş-çıkışa sahiptir. Bu nedenle şirketlerin giriş kartı yönetimini insan kaynakları ve lojistik operasyonlarından ayrı düşünmemesi gerekir.
- Yeni çalışan işe başlamadan önce gerekli giriş belgesi türü belirlenmeli.
- Çalışanın görev veya şirket ilişkisi değiştiğinde kayıtlar güncellenmeli.
- Yıl sonunda Giriş İzin Belgelerinin yenileme takvimi oluşturulmalı.
- Şirket filosundaki araç değişiklikleri Araç Giriş Kartı kayıtlarına yansıtılmalı.
- Günlük ziyaretçi ile sürekli çalışan ayrımı korunmalı.
- İşten ayrılan kişinin kartı hemen iptal sürecine alınmalı.
- Faaliyet Ruhsatı veya diğer idari statü değişiklikleri giriş belgeleri bakımından ayrıca kontrol edilmeli.
Bir giriş belgesinin amacı yalnız kapıdan geçişi kolaylaştırmak değildir. Belge; kişi, görev, kullanıcı ve güvenlik kaydı arasında hukuki bağ kurar. Bu nedenle başvuru ve iptal kayıtları şirketin uyum dosyasında saklanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Serbest bölgeye herkes kimlikle girebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.13’te öngörülen Giriş İzin Belgesi, Görev Kartı veya günlük Özel İzin Belgesi gibi uygun giriş belgesi gerekir.
2. Giriş İzin Belgesini kim düzenler?
Yönetmelik m.13’e göre Giriş İzin Belgesi Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenir.
3. Görev Kartı da Bölge Müdürlüğü tarafından mı düzenlenir?
Evet. m.13 sürekli giriş-çıkış belgeleri arasında Bölge Müdürlüğünce düzenlenen Giriş İzin Belgesi ve Görev Kartını sayar.
4. Araç Giriş Kartını kim verir?
Bölge Müdürlüğünün uygun görüşüne dayanılarak İşletici veya B.K.İ. tarafından düzenlenir.
5. Günlük ziyaretçi hangi belgeyle girer?
Süreklilik taşımayan günlük kişi girişinde Özel İzin Belgesi kullanılır.
6. Ziyaretçi araç için hangi kart gerekir?
Günlük araç girişinde Ziyaretçi Araç Giriş Kartı kullanılır.
7. Kısa süreli ziyaretçi belgelerini kim verir?
m.13’e göre giriş-çıkış kapılarında İşletici veya B.K.İ. görevlileri verir.
8. Giriş İzin Belgesi her yıl yenilenir mi?
Evet. Ticaret Bakanlığının 1994/3 sayılı Genelgesi belgeyi düzenlendiği yıl için geçerli kabul eder ve her yıl yenilenmesini öngörür.
9. Şirketin Faaliyet Ruhsatı varsa çalışan ayrıca kart almak zorunda mı?
Evet. Faaliyet Ruhsatı şirketin faaliyet yetkisidir; gerçek kişinin fiziksel giriş yetkisi için m.13 kapsamındaki uygun belge ayrıca gerekir.
10. İşten ayrılan çalışanın kartı kullanılabilir mi?
Hayır. İş ilişkisi sona eren çalışan bakımından m.15 kapsamındaki iptal işlemi uygulanır.
11. Kart verilen kişiler emniyete ve gümrüğe bildirilir mi?
Evet. Giriş İzin Belgesi, Görev Kartı ve Araç Giriş Kartı verilenlerin listesi ilgili emniyet ve gümrük birimlerine yazılı olarak bildirilir.
12. Eski tarihli genelgedeki ücret rakamı bugün aynen geçerli midir?
Güncel ücret için başvuru tarihindeki Ticaret Bakanlığı tarife ve genelgeleri esas alınmalıdır; tarihsel parasal tutar güncel ücret olarak kabul edilmemelidir.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.13 ve m.15
- Ticaret Bakanlığı – Serbest Bölgeler Mevzuatı
- Ticaret Bakanlığı – 1994/3 Giriş İzin Belgeleri Genelgesi
- Ticaret Bakanlığı – Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü Genelgeleri
Hukuki inceleme: İçerik Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği m.13 ve m.15 ile Ticaret Bakanlığının 1994/3 sayılı Giriş İzin Belgeleri Genelgesi esas alınarak 17 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Güncel parasal tutarlar için başvuru tarihindeki resmî tarife esas alınır.
Yazar: Av. Halil İbrahim Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yürütülmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
