Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı 2026: TTK m.1472 Halefiyet ve Tazminat
Sigortacının halefiyeti ne demektir?
Halefiyet, sigortacının tazminatı ödedikten sonra sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişiye karşı sahip olduğu haklara, ödediği miktar ölçüsünde kanunen geçmesidir. TTK m.1472 bu mekanizmayı zarar sigortaları bakımından açıkça düzenler.
Amaç, sigortalının zararını hızlı biçimde sigortadan karşılamasını sağlarken gerçek zarara sebep olan kişinin sorumluluktan kurtulmamasıdır. Sigortalı önce sigortacıdan ödeme alabilir; sigortacı daha sonra sorumlu kişiye yönelir.
Halefiyet kanundan doğar. Sigortalının ayrıca alacak temlik sözleşmesi yapması gerekmez. Ancak sigortacının hangi hakka ve ne miktarda geçtiği ödeme belgesi ve zarar dosyasıyla belirlenir.
Halefiyet ne zaman doğar?
TTK m.1472’ye göre halefiyet sigortacının sigorta tazminatını ödemesiyle doğar. Hasar meydana geldiği anda veya sigortacı yalnız ödeme sözü verdiğinde halefiyet tamamlanmış olmaz.
Kısmi ödeme yapılmışsa halefiyet ödenen miktarla sınırlı doğar. Sigortacının daha sonra ek ödeme yapması hâlinde halefiyet kapsamı ek ödeme kadar genişler.
Ödeme tarihinin dekont, hasar dosyası veya muhasebe kaydıyla ispatı bu nedenle önemlidir.
Sigorta şirketi ne kadar rücu edebilir?
Sigortacı, sigortalıya ödediği tazminat miktarı kadar hakka geçer. Örneğin toplam zarar 500.000 TL, sigorta ödemesi 300.000 TL ise sigortacının halefiyet hakkı kural olarak 300.000 TL ile sınırlıdır.
Sigortalının karşılanmayan 200.000 TL zararı varsa bu kısım bakımından kendi talep hakkı devam eder. Sigortacı, sigortalının karşılanmayan zararını kendi alacağı gibi tahsil edemez.
Faiz, yargılama gideri ve fer’î hakların nasıl işleyeceği rücu edilen alacağın niteliği ve ödeme tarihleri üzerinden ayrıca hesaplanır.
Sigortacı kime rücu edebilir?
Sigortacının rücu edeceği kişi, sigortalının zarardan dolayı hukuken talepte bulunabileceği sorumlu kişidir. Haksız fiili işleyen kişi, sözleşmeye aykırı davranan yüklenici, kusurlu sürücü veya başka sorumlu kişi somut olaya göre muhatap olabilir.
Sigortacı sigortalının sahip olmadığı bir hakkı halefiyet yoluyla kazanmaz. Sigortalı sorumlu kişiye karşı hukuken talepte bulunamıyorsa sigortacının da sırf ödeme yaptığı için bağımsız ve daha geniş bir rücu hakkı doğmaz.
Özel sigorta türlerinde kanun veya poliçe, sigortacının belirli kişilere rücu hakkını sınırlayabilir. Aile üyeleri, çalışanlar veya birlikte sigortalılar bakımından özel hükümler ayrıca incelenmelidir.
Sigortalı sorumluya dava açmışsa sigortacı ne yapar?
TTK m.1472, zarardan sorumlu kişiye karşı dava veya takip başlamışsa sigortacının yaptığı ödemeyi ispat ederek kanundaki usulle sürece devam edebilmesine imkân verir. Böylece aynı alacak için gereksiz ikinci süreç yaratılması önlenir.
Sigortacı davaya katıldığında yalnız kendi halefiyet payı bakımından hak sahibi olur. Sigortalının karşılanmayan zarar kısmı varsa bu bölüm üzerindeki hakkı korunur.
Usul hukuku bakımından taraf değişikliği, müdahale veya takip devamı somut dosyanın aşamasına göre yürütülmelidir.
Sigortalının sigortadan karşılanmayan zararı ne olur?
Sigortacı zararın tamamını ödememişse sigortalı, karşılanmayan zarar için sorumlu üçüncü kişiye karşı talep hakkını korur. Eksik sigorta, muafiyet, limit veya teminat dışı kalan zarar nedeniyle böyle bir fark oluşabilir.
Sigortacı ve sigortalının aynı sorumlu kişiye karşı paralel hakları varsa tahsilatın gerçek toplam zararı aşmaması gerekir.
Eksik sigorta nedeniyle kalan zarar hesabı için Eksik Sigorta 2026 rehberi incelenebilir.
Sigortalı, sigortacının rücu hakkını zedelerse ne olur?
TTK m.1472, sigortalının sigortacıya geçen hakları ihlal edici davranıştan kaçınmasını gerektirir. Sigortalı sorumlu kişiyi borçtan ibra eder, delilleri bilerek yok eder veya rücu hakkını kullanılamaz hâle getirirse sigortacıya karşı sorumluluk doğabilir.
Örneğin sigorta ödemesinden sonra kusurlu üçüncü kişiyle yapılan ibra sözleşmesi, sigortacının kanunen geçtiği hakkı ortadan kaldıracak biçimde düzenlenirse sigortalı sonuçlarına katlanabilir.
Sigortalı hasar dosyasındaki delilleri saklamalı ve rücu sürecinde sigortacıyla gerekli ölçüde iş birliği yapmalıdır.
Kasko sigortasında rücu örneği
A aracı kırmızı ışıkta geçerek B aracına 400.000 TL zarar vermiş olsun. B’nin kasko şirketi 350.000 TL ödeme yaparsa, kasko şirketi B’nin kusurlu sürücü veya ilgili sorumlulara karşı sahip olduğu haklara 350.000 TL ölçüsünde halef olur.
B’nin 50.000 TL karşılanmayan zararı varsa bu kısım için kendi talep hakkı devam eder. Sigorta şirketi 400.000 TL’nin tamamını yalnız 350.000 TL ödeme yaptığı gerekçesiyle kendi adına isteyemez.
Zorunlu trafik sigortası ve kasko arasındaki rücu ilişkilerinde Karayolları Trafik Kanunu ve özel sigorta genel şartları ayrıca uygulanır.
Yangın sigortasında halefiyet örneği
Kiracının kusuruyla çıkan yangında bina zarar görmüş ve malikin yangın sigortacısı hasarı ödemişse, sigortacı koşulları varsa malik tarafından kusurlu kişiye yöneltilebilecek tazminat hakkına ödeme ölçüsünde geçebilir.
Kusurun kimde olduğu, yangının çıkış nedeni ve sözleşmesel sorumluluk teknik raporlarla belirlenir. İtfaiye raporu tek başına her durumda kusur oranını kesinleştirmez; bilirkişi incelemesi gerekebilir.
Sigorta poliçesindeki birlikte sigortalı veya rücu edilmeyecek kişiler klozu varsa bu hüküm ayrıca kontrol edilmelidir.
Rücu davasında kusur nasıl belirlenir?
Sigortacının halefiyeti, sigortalının sorumlu kişiye karşı sahip olduğu maddi hukuk hakkının kapsamıyla sınırlıdır. Haksız fiil sorumluluğunda kusur, hukuka aykırılık, zarar ve illiyet bağı; kusursuz sorumlulukta ilgili özel şartlar incelenir.
Sorumlu kişinin kusur oranı %60 ise ve sigortalının da zararda payı varsa rücu hesabı bu oranları dikkate alabilir. Sigortacının poliçeye göre daha yüksek ödeme yapması, üçüncü kişinin kanuni sorumluluğunu otomatik olarak artırmaz.
Teknik kazalarda mühendislik, trafik, yangın veya diğer uzmanlık bilirkişileri kullanılabilir.
Sigortacının rücu zamanaşımı nasıl hesaplanır?
Halefiyetle geçen hak, hangi hukuki ilişkiden doğuyorsa zamanaşımı da kural olarak o alacağın niteliğine göre belirlenir. Sigortacı, sigortalının hakkından daha uzun veya bağımsız yeni bir zamanaşımı elde etmez.
Rücu talebi haksız fiile, sözleşmeye veya özel kanuna dayanabilir. Trafik kazalarında KTK; iş ilişkilerinde özel hükümler; genel haksız fiilde TBK süreleri uygulanabilir.
Sigorta sözleşmesinden sigortalının sigortacıya karşı talebindeki m.1420 zamanaşımı ile sigortacının üçüncü kişiye halefiyet rücu zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır. Sigorta zamanaşımı için TTK m.1420 Rehberi incelenebilir.
Rücu davasında hangi deliller önemlidir?
Sigorta poliçesi, hasar dosyası, tazminat ödeme dekontu, eksper raporu, kaza/olay tutanakları, fotoğraf ve kamera kayıtları, kusur raporu, fatura ve tamir belgeleri temel delillerdir.
Sigortacı öncelikle gerçekten ödeme yaptığını, hangi zarar kalemini karşıladığını ve sigortalının sorumlu kişiye karşı hangi hakka sahip olduğunu ispatlamalıdır.
Davalı kişi ise kusur, illiyet, zarar miktarı, ödeme kapsamı ve zamanaşımı gibi itirazları ileri sürebilir.
Sigortacının rücu hakkı ile sigorta ettirene rücu aynı mı?
Hayır. TTK m.1472’deki halefiyet, sigortacının sigortalının üçüncü kişiye karşı hakkına geçmesidir. Bazı zorunlu veya özel sigortalarda ise sigortacı önce zarar görene ödeme yapıp poliçe/genel şartlarda sayılan ihlaller nedeniyle kendi sigorta ettirenine veya işletene rücu edebilir.
Özellikle zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta ettirene rücu sebepleri özel mevzuat ve genel şartlarda düzenlenir. Bu iki rücu türünün hukuki dayanağı ve kapsamı farklıdır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TTK m.1472 Türkiye genelindeki zarar sigortalarında uygulanır. Mersin’de gerçekleşen trafik kazası, yangın, işyeri hasarı veya diğer sigortalı olaylarda sigortacı ödeme yaptıktan sonra sorumlu üçüncü kişiye kanuni sınırlar içinde rücu edebilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki sigorta rücu ve tazminat uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.
Sigortacının rücu hakkı hakkında sık sorulan sorular
Sigorta şirketinin rücu hakkı hangi maddede?
TTK m.1472.
Rücu hakkı ne zaman doğar?
Sigorta tazminatının ödenmesiyle.
Sigortacı ne kadar rücu edebilir?
Kural olarak ödediği tazminat miktarı kadar.
Sigortalının kalan zararı ne olur?
Sigortadan karşılanmayan kısmı için kendi talep hakkı devam eder.
Sigortalı dava açmışsa sigortacı ne yapar?
Ödeme yaptığını ispatlayarak halef olduğu kısım için sürece kanuni usulle devam edebilir.
Sigortalı sorumluyu ibra ederse ne olur?
Sigortacıya geçen hakları zedeliyorsa sigortalının sorumluluğu doğabilir.
Kasko şirketi kusurlu sürücüye rücu eder mi?
Sigortalının o kişiye karşı tazminat hakkı varsa ödeme ölçüsünde edebilir.
Sigortacı sigortalının hakkından fazlasını kazanır mı?
Hayır.
Rücu zamanaşımı TTK m.1420 mi?
Her durumda değil; halef olunan asıl hakkın hukuki niteliğine göre süre belirlenir.
Halefiyet ile sigorta ettirene rücu aynı mı?
Hayır. Hukuki dayanakları farklıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
