Sigorta Tazminatı Ne Zaman Ödenir? 2026 TTK m.1427 ve 45 Gün Kuralı
Sigorta tazminatı ne zaman muaccel olur?
Sigorta sözleşmesinde riziko gerçekleştiğinde sigortacının ödeme borcu aynı saniyede otomatik olarak muaccel olmaz. TTK m.1427, rizikonun gerçekleşmesi, ilgili belgelerin sigortacıya verilmesi ve sigortacının edimine ilişkin araştırmasını tamamlaması üzerinden özel bir muacceliyet sistemi kurar.
Madde, sigortacının inceleme yapmasına imkân tanırken sigortalının belirsiz süre bekletilmesini de önler. Bu nedenle genel kural olarak araştırma tamamlandığında ödeme borcu muaccel olur; ancak araştırma uzasa bile rizikonun m.1446’ya göre ihbar edilmesinden itibaren 45 günlük üst süre devreye girer.
Muacceliyet, borcun talep edilebilir hâle geldiği andır. Bu tarihten sonra ödeme yapılmaması temerrüt, faiz ve gerektiğinde yargı/tahkim yoluna başvuru bakımından sonuç doğurur.
Rizikonun gerçekleştiği sigortacıya nasıl bildirilir?
TTK m.1446, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmesini düzenler. İhbar, sigortacının hasarı inceleyebilmesi, delilleri koruyabilmesi ve ödeme borcunu belirleyebilmesi için gereklidir.
Bildirim acente, sigorta şirketinin hasar hattı, çevrim içi hasar sistemi, e-posta veya poliçede gösterilen iletişim kanallarıyla yapılabilir. İspat bakımından hasar dosya numarası, başvuru tarihi, e-posta teslim kaydı veya yazılı başvuru belgesi saklanmalıdır.
45 günlük süre bakımından riziko ihbarının tarihi kritik olduğundan telefon görüşmesine güvenmek yerine kayıt oluşturulması gerekir. Sigortacı hasar dosyasını daha sonraki gün açmış olsa bile sigortalının ihbarı daha önce ispatlanabiliyorsa süre hesabında gerçek ihbar tarihi esas alınır.
Sigorta şirketine hangi belgeler verilmelidir?
Gerekli belgeler sigorta türüne ve hasarın niteliğine göre değişir. Trafik kazasında kaza tespit tutanağı, ruhsat, hasar fotoğrafları ve servis faturası; konut hasarında ekspertiz, fotoğraf ve hasar belgeleri; sağlık sigortasında tedavi faturası ve tıbbi kayıt; hayat sigortasında ölüm belgesi ve hak sahipliğini gösteren kayıtlar istenebilir.
Sigortacı yalnız ödeme borcunun belirlenmesi için gerekli ve ölçülü belgeleri talep etmelidir. Hasarla ilgisiz veya sigortalının makul olarak temin edemeyeceği belgeleri tekrar tekrar istemek suretiyle ödeme süresinin fiilen sınırsız uzatılması TTK m.1427’nin amacına aykırıdır.
Sigortalı da talep edilen makul belgeleri gecikmeksizin sunmalıdır. Belge teslimi e-posta veya portal üzerinden yapılıyorsa yükleme tarihi ve dosya listesi saklanmalıdır.
45 günlük süre nasıl hesaplanır?
TTK m.1427, zarar sigortaları bakımından rizikonun m.1446 uyarınca ihbarından itibaren 45 günlük üst süre öngörür. Araştırma bu süreden önce tamamlanırsa muacceliyet araştırmanın bittiği tarihte doğar; sigortacı 45 gün dolana kadar bekleyemez.
45 gün, sigortacının keyfî şekilde “inceleme sürüyor” diyerek ödeme borcunu süresiz ertelemesini önler. Ancak araştırmanın sigortalı veya hak sahibinin kusuru nedeniyle uzaması süre değerlendirmesinde farklı sonuç doğurabilir.
Süre hesabında ihbar tarihi belgeyle sabitlenmelidir. Hasar dosyası açılış tarihi, şirketin kendi iç işlem tarihi veya ekspertiz atama tarihi ihbar tarihinden farklı olabilir.
Can sigortalarında ödeme süresi neden 15 gündür?
TTK m.1427 can sigortaları bakımından 45 günlük genel süreyi 15 gün olarak belirler. Hayat sigortası gibi can sigortalarında gerekli araştırma tamamlanmışsa ödeme daha erken yapılır; her durumda kanundaki özel süre sınırı uygulanır.
Can sigortasında hak sahipliği, lehtar, ölüm sebebi, poliçe kapsamı ve istisnalar incelenebilir. Ancak bu inceleme kanundaki 15 günlük sistemi etkisiz hâle getirecek biçimde belirsiz süre uzatılamaz.
Sigorta şirketinden yüzde 50 avans ne zaman istenebilir?
TTK m.1427, araştırmanın sigortalı veya hak sahibine yüklenemeyen bir kusurdan dolayı tamamlanamaması hâlinde avans mekanizması öngörür. Sigortacı, yapılacak tazminatın veya bedelin yaklaşık olarak belirlenebilen kısmının en az yüzde ellisini avans olarak ödemek zorundadır.
Avans nihai tazminat değildir. Nihai zarar ve poliçe kapsamı belirlendiğinde hesap mahsup edilir. Amaç, uzun süren araştırma nedeniyle hak sahibinin ödeme almadan beklemesini önlemektir.
Avans talebinde riziko, poliçe, yaklaşık zarar ve araştırmanın neden tamamlanamadığı açıklanmalıdır. Sigortacının avans yükümlülüğünün doğması için gecikmenin sigortalı veya hak sahibinin kusurundan kaynaklanmaması gerekir.
Muaccel olan sigorta tazminatı ödenmezse faiz işler mi?
Sigorta tazminatı muaccel olduktan sonra sigortacı borcunu ödemezse temerrüt hükümleri gündeme gelir. TTK m.1427, sigortacının temerrüdüne ilişkin genel borçlar hukuku sonuçlarını dışlamaz. Uyuşmazlığın ve sigorta türünün niteliğine göre faiz başlangıcı ve faiz türü ayrıca belirlenir.
Ticari iş niteliğindeki sigorta uyuşmazlıklarında ticari faiz hükümleri gündeme gelebilir. Zorunlu trafik sigortası, kasko, konut, sağlık veya hayat sigortasında talebin hukuki niteliği ve taraf sıfatları faiz hesabını etkiler.
Başvuruda ana para yanında işlemiş faiz talep edilecekse muacceliyet ve temerrüt tarihi açıkça gösterilmelidir.
Sigorta şirketi sürekli “eksik belge” isterse ne yapılır?
Sigortacının gerçekten gerekli belgeleri isteme hakkı vardır; ancak hangi belgenin neden gerekli olduğu somutlaştırılmalıdır. Daha önce teslim edilen belgenin yeniden istenmesi veya hasarla ilgisiz belge talepleri yazılı şekilde cevaplanmalıdır.
Sigortalı, teslim ettiği belgelerin listesini ve teslim tarihini dosyalamalıdır. Böylece daha sonra “belge hiç verilmedi” iddiası denetlenebilir. Sigortacı eksik belge iddiasını ödeme süresini kötüye kullanacak biçimde kullanamaz.
Belge tartışması nedeniyle inceleme sonuçlanmıyorsa TTK m.1427’deki avans ve üst süre hükümleri birlikte değerlendirilir.
Sigortacı kısmi ödeme yapabilir mi?
Hasarın bir bölümü tartışmasız ve belirlenebilir, başka bir bölümü inceleme gerektiriyorsa sigortacının tartışmasız kısmı ödemesi gerekir. Kısmi ödeme nihai ibra anlamına gelmez; hangi kalem için yapıldığı ödeme açıklamasından ve varsa ibranameden anlaşılmalıdır.
Hak sahibi, eksik olduğunu düşündüğü tazminat farkını ayrıca talep edebilir. Özellikle değer kaybı, iş durması, eksik sigorta, muafiyet veya rayiç değer uyuşmazlıklarında ödeme hesabı bilirkişi veya ekspertiz incelemesi gerektirebilir.
Sigorta şirketi tazminatı reddederse ne yapılır?
Ret gerekçesi yazılı alınmalıdır. Poliçe kapsamı dışında kalma, rizikonun gerçekleşmediği iddiası, bildirim yükümlülüğünün ihlali, prim borcu, istisna klozu veya hasarın miktarı ret sebebi olarak ileri sürülebilir.
Ret gerekçesi poliçe genel/özel şartları ve TTK hükümleriyle karşılaştırılır. Sigortacının dayandığı istisna açık değilse, poliçede hiç yer almıyorsa veya bilgilendirme yükümlülüğü gereği sigorta ettirene usulüne uygun açıklanmamışsa geçerliliği ayrıca tartışılır.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru
Sigorta kuruluşu Sigorta Tahkim Sistemine üyeyse ve uyuşmazlık sistem kapsamındaysa, sigortacıya yapılan başvurunun sonuçsuz kalmasından sonra Sigorta Tahkim Komisyonuna müracaat edilebilir. Zorunlu sigortalarda kanuni düzenlemeler uyarınca üyelikten bağımsız tahkim imkânı bulunan durumlar da vardır.
Başvuruya poliçe, hasar ihbarı, şirket cevabı, ekspertiz, faturalar, ödeme kayıtları ve zarar belgeleri eklenmelidir. Talep edilen tazminat ve faiz açık hesaplanmalıdır.
Tahkimde parasal sınırlara göre hakem kararına itiraz ve temyiz yolları değişebilir; başvuru tarihindeki güncel parasal sınırlar Sigorta Tahkim Komisyonunun resmi kaynaklarından kontrol edilmelidir.
Sigorta tazminatı için dava açılması
Sigorta uyuşmazlıklarının önemli bölümü ticaret mahkemelerinde görülür. Dava öncesi zorunlu arabuluculuk şartı, talebin ticari para alacağı veya tazminat niteliğine göre ayrıca uygulanabilir.
Zamanaşımı sigorta türüne ve talebin niteliğine göre TTK ile özel kanunlarda düzenlenir. Hak sahibinin hasar ihbarı, sigortacı başvurusu, tahkim ve dava tarihlerini gecikmeden takip etmesi gerekir.
Mahkemede poliçe, genel ve özel şartlar, hasar dosyası, eksper raporu, ödeme/ret yazıları ve zarar belgeleri değerlendirilir. Gerekirse bilirkişi incelemesiyle hasar miktarı ve teminat kapsamı belirlenir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TTK m.1427 bütün Türkiye’deki sigorta sözleşmeleri bakımından uygulanır. Mersin’de trafik, kasko, konut, işyeri, sağlık veya hayat sigortası tazminatında da 45 günlük/15 günlük muacceliyet sistemi aynı kanuni çerçeveye tabidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki sigorta uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.
Sigorta tazminatı ödeme süresi hakkında sık sorulan sorular
Sigorta tazminatı en geç kaç günde ödenir?
TTK m.1427 zarar sigortalarında ihbardan itibaren 45 günlük üst süre öngörür; araştırma daha önce biterse ödeme daha önce muaccel olur.
Hayat sigortasında süre kaç gündür?
Can sigortalarında 15 gündür.
45 gün hasar tarihinden mi başlar?
Kanundaki üst süre m.1446 uyarınca rizikonun sigortacıya ihbarından itibaren değerlendirilir.
Sigortacı inceleme bitmedi diyerek aylarca bekletebilir mi?
TTK m.1427’deki üst süre ve avans hükümleri buna sınır getirir.
Avans oranı en az kaçtır?
Şartları varsa yaklaşık tazminatın en az yüzde ellisidir.
Eksik belge istenirse ne yapılır?
Hangi belgenin neden gerekli olduğu yazılı sorulmalı, teslim edilen belgeler kayıt altına alınmalıdır.
Kısmi ödeme kalan hakkı bitirir mi?
Hayır. Ödemenin kapsamı ve varsa ibra ayrıca değerlendirilir.
Ödeme gecikirse faiz istenir mi?
Muacceliyet ve temerrüt şartları oluştuğunda faiz talep edilebilir.
Sigorta Tahkimine başvurulabilir mi?
Uyuşmazlığın ve sigortacının tahkim sistemi kapsamına göre evet.
Ret kararına karşı dava açılır mı?
Evet. Şartları varsa tahkim veya görevli mahkemede alacak/tazminat talebi ileri sürülebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
