Sinema Filmi Hak Sahibiyle Anlaşılan Süre Dışında TV’de Yayınlanabilir mi? 6112 m.6/6 | 2026
Bir televizyon kanalı veya diğer medya hizmet sağlayıcı, sinema filmi ya da başka bir sinematografik eseri yayınlama hakkını elde etmiş olsa bile eseri hak sahibiyle kararlaştırılan sürenin dışına taşıyamaz. 6112 sayılı Kanun’un 6. maddesinin altıncı fıkrası bu konuda tek cümlelik ve açık bir yasak getirir: “Medya hizmet sağlayıcılar, sinematografik eserleri hak sahibiyle anlaşılan süre dışında yayınlayamaz.” Hüküm, yayın lisans sözleşmesindeki süre sınırının yayın hukuku bakımından da doğrudan önem taşıdığını gösterir.
6112 sayılı Kanun m.6/6 ne düzenler?
Madde 6/6, medya hizmet sağlayıcının sinematografik eser üzerindeki yayın yetkisinin sözleşmeyle belirlenen süreye bağlı olduğunu açıkça ifade eder. Hükümde bir istisna listesi veya ek süre öngörülmemiştir. Hak sahibiyle hangi zaman aralığı için anlaşılmışsa yayın o zaman aralığı içinde yapılmalıdır. Süre dışına çıkılması, 6112 bakımından doğrudan kanun hükmüyle çatışır.
Bu düzenleme, eser sahibinin ve hak sahibinin mali haklarını koruyan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile birlikte değerlendirilir. 6112 m.6/6 yayın süresine özel açık bir medya hukuku kuralı koyarken FSEK, eserin mali hakları ve lisans ilişkilerinin genel çerçevesini belirler. Yayıncı iki mevzuat alanına da aynı anda uymak zorundadır.
Medya hizmet sağlayıcının içerikten sorumluluğuna ilişkin 6112 m.6/4 hükmü de önem taşır. Film veya yapım üçüncü kişiden lisansla alınmış olsa bile yayın kararını veren medya hizmet sağlayıcı, yayın hizmetinin hukuka uygunluğunu kontrol etmek zorundadır.
Sinematografik eser kavramı hangi içerikleri kapsar?
6112 m.6/6 “sinematografik eser” ifadesini kullanır. Bu kavram FSEK’te sinema eserleri bakımından düzenlenen telif korumasıyla bağlantılıdır. Sinema filmi, televizyon için üretilmiş sinematografik yapımlar, belgesel film ve kanuni şartları taşıyan diğer hareketli görüntü eserleri lisans ilişkilerinde bu çerçevede değerlendirilir. Hangi yapımın sinematografik eser niteliğinde olduğu somut eserin özellikleri ve FSEK hükümleri üzerinden belirlenir.
Bir yapımın “film”, “dizi”, “belgesel”, “program” veya başka ticari isimle pazarlanması tek başına hukuki niteliği belirlemez. Eser türü ve hak zinciri, yapım sözleşmeleri ve hak sahipliği belgeleri incelenerek tespit edilir. Medya kuruluşu lisans alırken eserin hukuki niteliğini ve hangi hakların devredildiğini açık biçimde sözleşmeye yansıtmalıdır.
Film içindeki müzik, fotoğraf, arşiv görüntüsü veya başka eser unsurlarının hakları ayrıca bulunabilir. Yapımcıdan alınan ana yayın lisansının bu unsurların medya kuruluşunca kullanımını kapsayıp kapsamadığı da hak zinciri kontrolünün parçasıdır.
Hak sahibiyle anlaşılan süre nasıl belirlenir?
Yayın süresi öncelikle sözleşmeden tespit edilir. Başlangıç tarihi ve bitiş tarihi açık biçimde yazılmalıdır. “İmza tarihinden itibaren bir yıl”, “ilk yayından itibaren altı ay” veya belirli takvim tarihleri gibi farklı süre kurguları kullanılabilir; ancak tereddüt yaratmayacak bir başlangıç ölçütü bulunmalıdır. Yayın otomasyonuna girilen lisans son tarihi sözleşmedeki gerçek süreyle aynı olmalıdır.
Hak sahibiyle yapılan ek protokol, yenileme veya süre uzatma anlaşması varsa bunlar da ana lisansla birlikte dosyalanmalıdır. Süre uzatmasının sözlü veya belirsiz e-posta ifadelerine bırakılması yayıncı açısından ciddi ispat riski doğurur. Lisans uzatması, tarafların yetkili temsilcilerince açık ve belgelendirilebilir biçimde yapılmalıdır.
Sözleşmenin sona erme tarihi geldiğinde yeni bir uzatma yoksa m.6/6 bakımından yayın yetkisi sona erer. Yayın planının önceden hazırlanmış olması, program rehberinde filmin görünmesi veya reklamının yapılmış olması süresi biten lisansı uzatmaz. Yayın akışı lisans takvimiyle uyumlu hâle getirilmelidir.
Tekrar yayın hakkı ve yayın sayısı nasıl kontrol edilir?
Madde 6/6 doğrudan süreyi düzenler; ancak uygulamada lisans sözleşmeleri çoğu zaman süre yanında yayın sayısını da sınırlar. Belirli tarihler arasında sınırsız yayın, belirli sayıda gösterim, ana yayın artı tekrar yayını veya yalnızca tek gösterim gibi modeller bulunabilir. Medya hizmet sağlayıcı, hem kanundaki süre yasağına hem sözleşmedeki gösterim sayısına uymalıdır.
“Tekrar” kavramının sözleşmede tanımlanması önemlidir. Aynı gün içindeki tekrar, gece kuşağı tekrarı, farklı bölgesel yayın, +1 kanal, yüksek çözünürlüklü eş zamanlı kanal veya farklı teknik platformdaki yayınların ayrı gösterim sayılıp sayılmadığı sözleşmede açık olmalıdır. Kanun bunların her biri için soyut bir gösterim sayısı belirlemez; hak sahibinin verdiği lisans kapsamı esas alınır.
Yayın logları, sözleşmedeki gösterim sayısının denetlenmesinde temel veridir. Planlanan yayınla fiilen gerçekleşen yayın arasında fark olduğunda otomasyon kayıtları ve yayın kaydı karşılaştırılmalıdır.
Televizyon, internet ve isteğe bağlı yayın hakları aynı mı?
Bir sinematografik eser için lineer televizyon yayın hakkının alınmış olması, internet ortamında isteğe bağlı izleme hakkının da otomatik olarak alındığı anlamına gelmez. Lisans sözleşmesinde kullanım ortamları açıkça sayılmalıdır. Karasal, uydu, kablo, internet yayını, mobil uygulama, catch-up, seç-izle ve arşiv izleme gibi kullanım biçimleri hukuken aynı hak paketi olarak varsayılmamalıdır.
6112 m.29/A internet ortamından yayın hizmetlerini ayrıca lisans ve yetkilendirme rejimine bağlar. Medya hizmet sağlayıcının RTÜK bakımından internet yayın lisansı bulunması, film hak sahibinden internet veya isteğe bağlı kullanım hakkı alındığı anlamına gelmez. Kamu hukuku lisansı ile özel hukuk eser lisansı birbirinden ayrıdır.
Aynı yayın hizmetinin başka teknik ortamdan eş zamanlı iletimine ilişkin 6112 m.4 yeniden iletim hükümleri de dağıtım yapısına göre ayrıca gündeme gelir. Ancak yeniden iletim serbestliği FSEK haklarını ortadan kaldırmaz.
6112 m.6/6 ile FSEK arasındaki ilişki
FSEK, eser üzerindeki mali hakların devri ve kullanım izinlerinin hukuki temelini oluşturur. Bir sinematografik eseri televizyon veya başka bir yayın hizmetinde kullanmak için gerekli mali hak izninin bulunması gerekir. 6112 m.6/6 ise hak sahibiyle anlaşılan yayın süresinin aşılmamasını medya hizmet sağlayıcı bakımından ayrıca emreder.
Bu nedenle “filmi daha önce lisanslamıştık” ifadesi yeterli değildir. Lisansın halen yürürlükte olup olmadığı, hangi mecrayı kapsadığı, bölgesel sınırı, dil versiyonu, yayın sayısı ve alt lisans yetkisi kontrol edilir. Hak devri veya lisans sözleşmesinde açık olmayan alanlar varsayımla genişletilmemelidir.
Film içindeki müzik hakları ayrıca sorun doğurabilir. Radyo, televizyon ve internet yayınında müzik kullanımına ilişkin FSEK m.43 müzik telif izni rehberi, yayıncılıkta müzik lisansının ayrı katmanını açıklar.
Yayın lisans sözleşmesinde hangi noktalar açıkça yazılmalıdır?
İlk olarak eserin adı, versiyonu ve hak sahibi açık biçimde tanımlanmalıdır. İkinci olarak lisansın başlangıç ve bitiş tarihi belirtilmelidir. Üçüncü olarak lineer televizyon, radyo ile ilişkili kullanım, internet, mobil uygulama, isteğe bağlı yayın, catch-up ve diğer kullanım ortamları ayrı ayrı sayılmalıdır. Dördüncü olarak coğrafi bölge sınırı belirlenmelidir.
Beşinci olarak yayın sayısı ve tekrar hakları yazılmalıdır. Altıncı olarak eserin dublajlı, altyazılı veya orijinal dilde versiyonlarının hangilerinin kullanılabileceği belirlenmelidir. Yedinci olarak tanıtım fragmanı, kısa klip ve sosyal medya tanıtımı için verilen haklar ana yayın hakkından ayrı tanımlanmalıdır. Sekizinci olarak teknik kopya, arşiv ve yayın sonrası saklama hükümleri düzenlenmelidir.
Dokuzuncu olarak hak sahibinin gerekli hak zincirine sahip olduğunu garanti eden hükümler ve üçüncü kişi taleplerinde tarafların sorumluluk paylaşımı yazılmalıdır. Onuncu olarak süre uzatma usulü, bedel ve bildirimin nasıl yapılacağı belirlenmelidir. Bu maddeler, m.6/6 ihlalini önlemek için sözleşme ile yayın operasyonunu birbirine bağlar.
Arşivde bulunan film neden otomatik olarak yeniden yayınlanamaz?
Medya kuruluşları yayınlanan filmlerin teknik kopyalarını arşivde tutabilir. Ancak dosyanın sunucuda veya arşivde bulunması hukuki yayın yetkisi değildir. Lisans süresi sona ermiş bir eserin teknik olarak erişilebilir olması, m.6/6’daki süre yasağını değiştirmez. Yayın otomasyonunda dosya seçilebilir görünse bile hak durumu ayrıca doğrulanmalıdır.
Bu nedenle içerik yönetim sisteminde “hak başlangıcı”, “hak bitişi”, “kalan gösterim sayısı” ve “izin verilen platform” alanları tutulmalıdır. Süre dolduğunda içerik otomatik olarak yayın planlamasına kapatılabilir. Manuel istisnalar yalnızca geçerli uzatma sözleşmesi sisteme işlendiğinde açılmalıdır.
Arşiv kullanımı ile haber amaçlı kısa görüntü kullanımı da birbirinden ayrıdır. Münhasır yayın hakkına konu önemli olaylardan kısa gösterim için 6112 m.16 kısa gösterim hakkı özel şartlar öngörür. Bir filmin tamamının yeniden yayımlanması bu kısa gösterim mekanizmasıyla haklılaştırılamaz.
Tanıtım fragmanı ve kısa klipler süre dışı kullanılabilir mi?
Ana filmin yayın lisansı ile tanıtım amacıyla kullanılacak fragman veya klip haklarının kapsamı sözleşmede ayrıca belirlenmelidir. Hak sahibi yalnızca filmin belirli tarihlerde lineer yayınını vermiş, tanıtım kullanımını ayrıca sınırlamış olabilir. Bu nedenle tanıtım materyallerinin yayın hakkı kendiliğinden ana lisansla aynı süreye veya kapsama sahip kabul edilmemelidir.
Tanıtım yayınının, film lisansının bitmesinden sonra devam etmesi de sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir. Süresi geçmiş bir filmin tanıtımının devam etmesi tüketici açısından yanlış program bilgisine yol açabileceği gibi telif lisansı açısından da sorun doğurabilir. Program rehberi, tanıtım kampanyası ve yayın hak takvimi eş zamanlı kapatılmalıdır.
Medya kuruluşu, promosyon departmanına verilen materyallerin kullanım süresini de hak yönetim sistemine bağlamalıdır. Fragman dosyalarının sosyal medya veya internet sitelerinde otomatik kalması, hak süresinin geçtiği durumlarda ayrıca kontrol edilmelidir.
Süre dışı yayın uyuşmazlığında hangi deliller önemlidir?
Birinci belge yayın lisans sözleşmesidir. Sürenin başlangıç ve bitişi, platform, bölge ve gösterim sayısı buradan belirlenir. İkinci belge varsa ek protokol veya yenileme anlaşmasıdır. Üçüncü belge medya hizmet sağlayıcının yayın loglarıdır; eserin hangi gün ve saatte fiilen yayımlandığını gösterir.
Dördüncü olarak 6112 m.25 kapsamındaki yayın kayıtları kullanılır. televizyon yayın kaydı rehberi bu kayıtların saklanması ve teminine ilişkin çerçeveyi açıklar. Beşinci olarak içerik yönetim sistemi kayıtları ve yayın otomasyon logları incelenir.
Hak sahibi ile yayıncı arasındaki e-postalar veya yazışmalar süre uzatması iddiasında önem taşıyabilir; ancak yetkili kişilerin açık iradesi ve sözleşmedeki şekil şartları esas alınmalıdır. Lisans süresi varsayımla uzatılmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Film daha önce kanalda yayımlandıysa tekrar yayınlanabilir mi?
Yalnızca lisans süresi ve gösterim hakkı buna izin veriyorsa. Önceki yayın yeni bir yayın yetkisi oluşturmaz.
2. Lisans süresi bittikten bir gün sonra yayın yapılabilir mi?
Hayır. 6112 m.6/6 hak sahibiyle anlaşılan süre dışındaki yayını yasaklar.
3. Arşivde film dosyasının bulunması yayın hakkı sağlar mı?
Hayır. Teknik kopyanın bulunması hukuki lisansın devam ettiği anlamına gelmez.
4. TV yayın hakkı internet izleme hakkını da kapsar mı?
Sözleşmede internet ve isteğe bağlı kullanım ayrıca verilmişse kapsar. Lineer televizyon lisansı otomatik olarak tüm dijital kullanım haklarını vermez.
5. Tekrar yayın sayısı sözleşmede sınırlanabilir mi?
Evet. Kanun süreyi özel olarak düzenler; sözleşme ayrıca gösterim sayısı ve tekrar hakkını sınırlandırabilir.
6. Hak sahibi süreyi uzatırsa yayın devam eder mi?
Geçerli uzatma anlaşması yapıldıktan ve yayın sistemi güncellendikten sonra uzatılan kapsam içinde yayın yapılabilir.
7. Fragman hakkı film yayın hakkıyla aynı mı?
Otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir. Tanıtım materyali kullanımının kapsamı sözleşmeden kontrol edilmelidir.
8. Dış yapım şirketi lisans ihlalinden sorumluysa kanal sorumsuz mu?
Hayır. M.6/4 medya hizmet sağlayıcının yayınlanan içerikten sorumluluğunu ayrıca düzenler; tarafların özel hukuk sorumluluğu ayrıca incelenir.
9. Yayın süresinin ispatında hangi belgeler kullanılır?
Lisans sözleşmesi, ek protokoller, yayın logları, yayın kayıtları ve içerik yönetim sistemi kayıtları temel delillerdir.
10. FSEK 6112 m.6/6 yanında uygulanır mı?
Evet. Yayın lisansı hem 6112’nin süre hükmüne hem de FSEK’teki mali hak düzenine uygun olmalıdır.
Resmî kaynaklar
- 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
Medya ve fikrî mülkiyet hukukunda yayın lisansı, telif sözleşmeleri, yayın süresi ve RTÜK uyumu konularını mevzuat ve sözleşme belgeleri üzerinden değerlendirir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
