SKDM Emisyon Doğrulaması Zorunlu mu? Akredite Doğrulayıcı ve Ek VI | 2026
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğünün 8 ve 18. maddeleri ile Ek VI doğrulama ilkeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
Gerçek gömülü emisyon değeri kullanılıyorsa SKDM emisyon doğrulaması zorunludur. 2025/2083 değişikliği sonrası m.8/1 açıkça, gömülü emisyon gerçek emisyona göre belirlenmişse yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin yıllık beyandaki toplam gömülü emisyonu, m.18 uyarınca akredite bir doğrulayıcıya Ek VI ilkelerine göre doğrulatmasını şart koşar. Resmi varsayılan değer kullanılıyorsa bu özel gerçek-emisyon doğrulama zorunluluğu uygulanmaz.
Doğrulayıcı yalnız nihai ton CO2e sayısını “onaylayan” kişi değildir. Tesisin üretim sınırları, faaliyet verileri, yakıt ve enerji kayıtları, emisyon faktörleri, öncül girdiler, ürün miktarı, veri akışı, iç kontrol ve hesap metodolojisi denetlenir. Türk üretici gerçek emisyonun düşük olması sayesinde SKDM sertifika maliyetini azaltmak istiyorsa, 2026 boyunca kullandığı veri sistemini sonradan doğrulanabilir biçimde kurmalıdır; Eylül 2027’de yalnız bir hesap tablosu sunmak çoğu durumda yeterli olmayacaktır.
SKDM Doğrulaması Ne Zaman Zorunlu?
SKDM Tüzüğü m.8’in güncel metni, doğrulama yükümlülüğünü gerçek emisyon kullanımıyla ilişkilendirir. Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi, yıllık beyanda ürünlerin gömülü emisyonunu gerçek emisyon verileriyle belirliyorsa toplam gömülü emisyonun akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanmasını sağlamak zorundadır.
Bu ayrım 2026 kesin dönemi bakımından önemlidir. Elektrik dışındaki mallarda m.7, gerçek emisyon ile resmi varsayılan değer arasında mevzuatın izin verdiği seçim alanı tanır. Gerçek emisyon kullanılması hâlinde doğrulama devreye girer; varsayılan değer kullanılması hâlinde üreticiye ait gerçek emisyonun ayrıca m.8 kapsamında doğrulanması gerekmez.
Gerçek ve varsayılan değer arasındaki farklar için SKDM’de Gerçek Emisyon mu Varsayılan Değer mi? rehberi incelenebilir.
Kim SKDM Doğrulayıcısı Olabilir?
Tüzük m.18, doğrulayıcının akreditasyonunu düzenler. EU ETS doğrulama sistemiyle uyumlu biçimde, 2018/2067 sayılı AB Uygulama Tüzüğü uyarınca ilgili faaliyet grubu için akredite edilmiş kişi, SKDM bakımından da ilgili koşullarla akredite doğrulayıcı olabilir. Ayrıca ulusal akreditasyon kuruluşları, gerekli kapasiteyi gösteren kişileri SKDM doğrulayıcısı olarak akredite edebilir.
Dolayısıyla üretici herhangi bir çevre danışmanından aldığı “karbon raporu”nu SKDM doğrulama raporu gibi kullanamaz. Doğrulayıcının akreditasyon kapsamı, ilgili sektör/faaliyet grubunu ve SKDM doğrulama yetkisini karşılamalıdır.
Türk tesis doğrulayıcı seçerken yalnız fiyat teklifine bakmamalıdır. Akreditasyon kuruluşu, sertifika kapsamı, sektör yetkisi, çıkar çatışması ve doğrulama ekibinin teknik yeterliliği kontrol edilmelidir.
Doğrulayıcı Neleri İnceler?
Doğrulayıcı, yalnız yıllık toplam emisyon değerini değil bu değerin nasıl üretildiğini inceler. Denetim kapsamı tesis ve ürünün niteliğine göre değişmekle birlikte temel olarak şu alanları içerir:
- tesis ve üretim prosesinin SKDM sistem sınırı,
- raporlama dönemi ve üretim miktarları,
- yakıt ve hammadde faaliyet verileri,
- proses emisyonları,
- ölçüm ekipmanı ve sayaç kayıtları,
- emisyon faktörleri ve laboratuvar analizleri,
- enerji/elektrik tüketimleri,
- kompleks mallarda ilgili öncül girdilerin miktar ve emisyon bilgisi,
- ürüne emisyon atıf yöntemi,
- veri boşlukları ve muhafazakâr düzeltmeler,
- iç kontrol, sorumluluk dağılımı ve veri değişiklik kayıtları.
Doğrulayıcı, mali denetçi gibi yalnız faturaların toplamına bakmaz; SKDM metodolojisinin ürün emisyon hesabına doğru uygulanıp uygulanmadığını değerlendirir.
Ek VI Doğrulama İlkeleri Neler?
Ek VI, doğrulayıcının bağımsızlık, mesleki şüphecilik, makul güvence ve önemlilik esaslarıyla çalışmasını öngörür. Doğrulayıcı, beyanın önemli yanlışlık içerip içermediğini değerlendirmek için risk analizi yapar ve yeterli kanıt toplar.
Doğrulama süreci genel olarak stratejik analiz, risk analizi, doğrulama planı, veri ve yöntem testleri, saha/uzaktan inceleme, yanlışlıkların değerlendirilmesi ve doğrulama görüşü aşamalarını içerir. Şirketin veri sistemindeki kritik noktalar test edilir.
Doğrulayıcı üreticinin yönetimi adına emisyon hesabını hazırlayıp sonra kendi hesabını bağımsız şekilde doğrulayamaz. Bağımsızlık ve çıkar çatışmasının önlenmesi doğrulamanın güvenilirliği için temel ilkedir.
Doğrulayıcı Tesis Ziyareti Yapmak Zorunda mı?
Ek VI sistemi kural olarak üretim tesisinin ve veri sisteminin doğrulanmasını gerektirir. Ancak Tüzük m.8, Komisyona belirli ve haklı durumlarda güvenilir emisyon tahminini tehlikeye atmaksızın tesis ziyareti yükümlülüğünden feragat edilebilecek koşulları uygulama düzenlemeleriyle belirleme yetkisi verir.
Bu nedenle “SKDM doğrulaması her zaman tamamen uzaktan yapılır” veya “her durumda mutlaka fiziksel ziyaret gerekir” şeklinde mutlak iki cümle de doğru değildir. İlgili uygulama düzenlemesi, tesisin risk profili ve doğrulayıcının mesleki değerlendirmesi birlikte ele alınmalıdır.
İlk doğrulama yılı, karmaşık üretim prosesi, zayıf veri sistemi veya önemli veri değişikliği bulunan tesiste fiziksel ziyaret ihtimali daha yüksektir. Şirket doğrulama takvimini seyahat ve tesis erişim prosedürlerini dikkate alarak planlamalıdır.
SKDM Doğrulama Raporunda Ne Bulunur?
Doğrulama sonucunda doğrulayıcı, doğrulanan emisyonun güvenilirliğine ilişkin görüş ve destekleyici bilgileri içeren rapor düzenler. Rapor formatı ve destekleyici belge gereklilikleri Komisyonun uygulama düzenlemeleriyle ayrıntılandırılır.
Yıllık SKDM beyanında gerçek emisyon değeri kullanıldığında, doğrulama raporları Tüzük m.6 kapsamındaki beyan dosyasının parçasıdır. Yetkilendirilmiş beyan sahibi, Türk üreticiden aldığı doğrulanmış bilgiyi kendi yıllık beyanındaki mal ve ithalat verileriyle eşleştirir.
Doğrulama raporu, üreticinin “SKDM’ye uygundur” şeklindeki genel sertifikası değildir. Belirli tesis, raporlama dönemi, ürün/proses ve emisyon hesabına dayanır. Yeni üretim tesisi, önemli proses değişikliği veya farklı raporlama dönemi için eski rapor otomatik olarak kullanılamaz.
SKDM Emisyon Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?
Tüzük m.7/5-6 sistemi, yetkilendirilmiş beyan sahibinin emisyon hesaplamasını doğrulamaya ve yetkili makam/Komisyon incelemesine yetecek ayrıntıda kayıt tutmasını ve bu kayıtlarla doğrulama raporunu beyan verilen veya verilmesi gereken yıldan sonraki dördüncü yılın sonuna kadar saklamasını öngörür.
Türk tesisin kendi kayıt saklama süresi de AB müşterisinin yasal saklama ve inceleme süresini karşılayacak şekilde kurulmalıdır. Üretici iki yıl sonra sayaç verisini silerse AB beyan sahibi dört yıllık incelemede kendi yükümlülüğünü ispatlamakta sorun yaşayabilir.
Sözleşmede Türk üreticinin emisyon ve doğrulama dayanaklarını en az SKDM inceleme dönemi boyunca koruma yükümlülüğü yazılabilir.
Türk Üretici Doğrulamaya Nasıl Hazırlanmalı?
Doğrulama hazırlığı, doğrulayıcı gelmeden bir hafta önce dosya toplamak değildir. Tesisin 2026 üretim yılı başından itibaren veri akışını kontrol altına alması gerekir.
- SKDM kapsamındaki ürün ve CN kodlarını belirleyin.
- Üretim prosesleri ile öncül girdileri haritalayın.
- Yakıt, proses ve enerji veri kaynaklarını yazılı prosedüre bağlayın.
- Hangi sayaç ve ölçüm cihazının hangi veri için kullanılacağını belirleyin.
- Kalibrasyon ve bakım kayıtlarını saklayın.
- Üretim miktarını emisyon dönemiyle aynı zaman aralığında mutabık hâle getirin.
- Emisyon faktörü ve laboratuvar analizinin kaynağını kaydedin.
- Veri değişikliklerinin kim tarafından yapıldığını izleyen kontrol sistemi kurun.
- Doğrulayıcı seçimini son tarihten aylar önce tamamlayın.
- Tespit edilen yanlışlık ve eksikleri yıllık beyan öncesinde düzeltin.
Türkiye ETS kapsamındaki tesislerin ulusal izleme/doğrulama sistemleriyle SKDM veri süreçlerini mümkün olduğunca uyumlu tasarlaması operasyonel verim sağlar. Ancak iki sistemin kapsam ve ürün atıf kurallarının birebir aynı olduğu varsayılmamalıdır.
Doğrulama Sonucunda Hata Bulunursa
Doğrulayıcı maddi yanlışlık veya uygunsuzluk tespit ederse şirketin veri ve hesap yöntemini düzeltmesi gerekir. Düzeltilemeyen önemli sorun, doğrulama görüşünü etkileyebilir ve gerçek emisyonun yıllık SKDM beyanında kullanılmasını riske sokabilir.
Türk üretici AB müşterisine daha önce geçici emisyon değeri göndermişse, doğrulama sonucu değişen nihai değer için sürüm kontrollü düzeltme göndermelidir. Alıcı hangi sevkiyatların hangi doğrulanmış emisyon değerine bağlandığını açıkça görebilmelidir.
Doğrulama Maliyetini Kim Öder?
SKDM kamu hukuku, doğrulamanın yapılmasını yıllık beyan sahibinin sorumluluğuna bağlar; fakat üçüncü ülkedeki tesis doğrulamasının ekonomik maliyetini Türk üretici mi AB alıcı mı taşıyacak sorusunu otomatik çözmez. Bu konu tedarik sözleşmesinde düzenlenmelidir.
Sözleşmede doğrulayıcı seçimi, teklif onayı, tesis ziyareti masrafları, ek doğrulama, veri hatasından doğan yeniden doğrulama ve çok müşterili tesislerde maliyet paylaşımı açık yazılabilir.
Bir Türk üretici aynı doğrulanmış tesis verisini birden fazla AB müşterisine sağlayabiliyorsa maliyet verimli şekilde yönetilebilir; ancak her müşterinin ticari gizlilik ve veri formatı ihtiyacı ayrı olabilir.
Doğrulama ile Karbon Fiyatı İspatı Aynı Şey mi?
Hayır. m.8 doğrulaması ürünün gerçek gömülü emisyonunun güvenilirliğini doğrular. m.9 ise üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatı için ayrı ispat ve bağımsız sertifikalandırma kuralları içerir. Aynı kuruluşun iki rolü üstlenip üstlenemeyeceği akreditasyon, bağımsızlık ve uygulama kurallarına göre kontrol edilmelidir.
Türkiye’de ödenen karbon fiyatının SKDM’den düşülmesi için SKDM Tüzüğü m.9 Karbon Fiyatı İndirimi rehberi incelenebilir.
30 Eylül 2027 İlk Beyanı İçin Doğrulama Ne Zaman Bitmeli?
Yasal yıllık beyan son tarihi 30 Eylül 2027 olsa da doğrulama raporunun bu gün tamamlanması pratik değildir. AB beyan sahibi raporu almalı, ithalat miktarlarıyla eşleştirmeli, sertifika hesabını yapmalı ve beyanı kontrol etmelidir.
Bu nedenle Türk üretici ve AB müşterisi sözleşmede doğrulanmış verinin teslim tarihini 30 Eylül’den haftalar veya aylar önce belirlemelidir. İlk yıllık beyanın içeriği için 30 Eylül 2027 SKDM Yıllık Beyan Rehberi incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. SKDM’de her ürün için doğrulama zorunlu mu?
Gömülü emisyon gerçek emisyon değerine göre belirleniyorsa m.8 doğrulaması zorunludur. Resmi varsayılan değer kullanımı ayrı değerlendirilir.
2. Türk çevre danışmanı SKDM doğrulayıcısı olabilir mi?
Yalnız gerekli m.18 akreditasyon şartlarını taşıyorsa. Danışmanlık deneyimi tek başına yeterli değildir.
3. Doğrulayıcı hangi standarda göre çalışır?
Tüzük m.8, m.18 ve Ek VI doğrulama ilkeleri esas alınır; EU ETS doğrulama sistemiyle uyumlu uygulama düzenlemeleri kullanılır.
4. Tesis ziyareti her zaman zorunlu mu?
Uygulama kuralları belirli ve haklı durumlarda ziyaretten feragat imkânı tanıyabilir; risk ve güvenilirlik şartları somut dosyada değerlendirilir.
5. Doğrulama yalnız yıllık toplam emisyona mı bakar?
Hayır. Veri kaynakları, proses sınırları, üretim miktarı, öncül girdiler, ölçüm ve iç kontrol de incelenir.
6. Doğrulama raporu yıllık beyanda kullanılır mı?
Evet. Gerçek emisyon kullanıldığında ilgili doğrulama raporu yıllık SKDM beyan dosyasının parçasıdır.
7. Kayıtlar ne kadar saklanır?
m.7 sistemi, beyan yılı sonrasındaki dördüncü yılın sonuna kadar emisyon kayıtları ve doğrulama raporlarının saklanmasını öngörür.
8. Doğrulama maliyetini AB ithalatçı mı öder?
Mevzuat doğrudan özel hukuk maliyet paylaşımını belirlemez; taraflar tedarik sözleşmesinde açıkça düzenlemelidir.
9. Varsayılan değer yerine doğrulanmış gerçek emisyon neden tercih edilir?
Tesisin gerçek emisyonu resmi varsayılan değerden düşükse daha az sertifika ihtiyacı ve ticari avantaj sağlayabilir.
10. Doğrulayıcı emisyon hesabını kendisi hazırlayabilir mi?
Bağımsızlık ve çıkar çatışması ilkeleri gereği doğrulayıcının doğruladığı verinin yönetim sorumluluğunu üstlenmemesi gerekir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğü, m.8, m.18 ve Ek VI
- EUR-Lex – 2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- T.C. Ticaret Bakanlığı – 2026 SKDM Kesin Dönem Rehberleri
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut doğrulamada ürün, tesis, üretim rotası, kullanılan emisyon yöntemi, akreditasyon kapsamı, veri kaynakları ve yürürlükteki uygulama düzenlemeleri birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
