Hukuki Sürenin Son Günü Tatile Denk Gelirse Ne Olur? HMK m.93

HMK m.93’ün Açık Kuralı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.93, resmî tatil günlerinin süreye dahil olduğunu; sürenin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde ise sürenin tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biteceğini düzenler. Bu hüküm hukuk yargılamasında süre hesabının temel kurallarından biridir.

Maddenin iki sonucu vardır. Birincisi, bir haftalık veya iki haftalık sürenin içinde bulunan pazar ve resmî tatil günleri sayımdan çıkarılmaz. İkincisi, yalnız son gün resmî tatile rastlarsa son gün ilk iş gününe kayar. Dolayısıyla “araya bayram girdiği için süre o kadar gün uzar” biçiminde genel bir kural yoktur.

Süre hesabı yalnız m.93 ile yapılmaz. Başlangıç için m.91, gün/hafta/ay/yıl olarak bitiş hesabı için m.92, kesin süre bakımından m.94 ve adli tatil bakımından m.103-104 birlikte değerlendirilir. Ayrıca özel kanunda farklı bir süre hesabı düzenlenmişse özel hüküm önceliklidir.

Gün Olarak Belirlenen Süre Nasıl Hesaplanır?

HMK m.92/1’e göre süre gün olarak belirlenmişse tebliğ veya tefhim edildiği gün hesaba katılmaz. Ertesi gün sürenin birinci günüdür. Süre, son günün tatil saatinde biter. Bu yöntem, “tebliğ günü birinci gündür” şeklindeki yaygın hatayı önler.

Örneklendirme yerine kanuni formül şöyledir: tebliğ/tefhim günü = sıfırıncı gün; takip eden gün = birinci gün; kanundaki gün sayısı tamamlanan gün = son gün. Bu son gün resmî tatil ise m.93 devreye girer ve bitiş takip eden ilk iş gününün çalışma saati sonuna kayar.

UETS üzerinden elektronik tebligatta önce tebliğ tarihi doğru belirlenmelidir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/A’ya göre elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. HMK süresi bu kanuni tebliğ tarihine göre başlar; elektronik belgenin daha erken açılmış olması tek başına m.7/A’daki tebliğ tarihini değiştirmez.

Hafta, Ay veya Yıl Olarak Belirlenen Süre

HMK m.92/2’ye göre süre hafta, ay veya yıl olarak belirlenmişse başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Bitiş ayında başlangıç gününe karşılık gelen bir gün yoksa süre o ayın son günü tatil saatinde sona erer.

Burada gün sayısı tek tek sayılmaz. İki haftalık süre, başlangıç gününe karşılık gelen ikinci haftadaki günün sonunda; bir aylık süre takip eden aydaki karşılık günün sonunda biter. Bulunan bu son gün resmî tatile rastlıyorsa m.93 uygulanır ve ilk iş günü çalışma saati sonuna uzar.

Kanun yoluna başvuru sürelerinin önemli bölümü “iki hafta” olarak düzenlendiğinden gün hesabı ile hafta hesabının karıştırılmaması gerekir. On dört gün şeklinde manuel sayım ile iki hafta kuralı çoğu zaman aynı güne ulaşsa da hukuki yöntem m.92/2’deki karşılık gün esasına dayanır.

Resmî Tatil Günleri Süreyi Durdurur mu?

Hayır. HMK m.93’ün ilk cümlesi resmî tatil günlerinin süreye dahil olduğunu açıkça söyler. Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı, millî bayramlar ve diğer kanuni tatiller sürenin ortasında kalıyorsa günler işlemeye devam eder. Yalnız son günün resmî tatile rastlaması hâlinde bitiş tarihi değişir.

Birden fazla tatil günü arka arkaya gelirse süre, tatil dizisinin bitiminden sonraki ilk iş gününün çalışma saati sonunda sona erer. Bu sonuç m.93’ün “tatili takip eden ilk iş günü” ifadesinden doğar. Süre, tatilin uzunluğu kadar ayrıca eklenmez; doğrudan ilk iş gününe taşınır.

Son Gün Cumartesi veya Pazar İse Ne Olur?

Mahkemelerin ve adli birimlerin çalışma düzeni bakımından hafta sonuna rastlayan son gün, takip eden ilk iş gününe taşınır. Son gün cumartesi veya pazarsa kural olarak pazartesi çalışma saati sonuna kadar süre devam eder; pazartesi de resmî tatile denk geliyorsa sonraki ilk iş günü esas alınır.

Burada kritik olan işlemin hangi usul kanununa tabi olduğudur. HMK m.93 hukuk muhakemelerine ilişkin genel kuraldır. İcra, idari yargı, ceza, vergi veya özel kanunlarda süre hesabına ilişkin ayrı hükümler bulunduğunda önce o mevzuat incelenmelidir. “Bütün hukuki süreler HMK m.93’e tabidir” genellemesi doğru değildir.

UYAP’tan Son Gün İşlem Yapılabilir mi?

Elektronik ortamda işlem yapılabilmesi çalışma saati kavramının uygulamasında önemlidir. HMK ve elektronik işlem mevzuatı kapsamında UYAP üzerinden güvenli elektronik imza ile gönderilen belgeler bakımından sistemin süre sonu kuralları dikkate alınır. Buna rağmen son dakikaya bırakılan başvurularda teknik arıza, imza sertifikası, ödeme veya dosya yükleme sorunu hak kaybı yaratabilir.

Belge gönderim zamanı ve sistem kayıtları daha sonra uyuşmazlık konusu olabileceğinden, UYAP işlem sonucu ve evrak kayıt numarası saklanmalıdır. Fiziki başvuruda ise ilgili merciin çalışma saati esastır. Kanunda “ilk iş günü çalışma saati sonu” ifadesi bu nedenle önemlidir.

Resmî Tatil ile Adli Tatil Aynı Şey Değildir

Resmî tatilin süreye etkisi HMK m.93’te, adli tatil ise HMK m.102 ve devamında düzenlenir. HMK m.104’e göre adli tatile tabi olan dava ve işlerde, Kanunun belirlediği sürelerin bitmesi adli tatil zamanına rastlarsa bu süreler ayrıca bir karara gerek olmaksızın adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Bu nedenle 20 Temmuz-31 Ağustos adli tatil dönemine ilişkin hesap ile tek bir resmî tatil gününe rastlayan son gün hesabı aynı yöntemle yapılmaz. Önce işin adli tatilde görülen işlerden olup olmadığı, ardından sürenin kanun tarafından belirlenmiş olup olmadığı ve bitişin adli tatil dönemine rastlayıp rastlamadığı incelenir.

Usulsüz Tebligat Süre Hesabını Nasıl Değiştirir?

Süre hesabının doğru olabilmesi için başlangıç tarihinin de doğru olması gerekir. Tebligat usulsüzse 7201 sayılı Kanun m.32 gereğince muhatabın usulsüz tebliği fiilen öğrendiğini beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir. Bu durumda HMK süresi, düzeltilen tebliğ tarihine göre hesaplanır.

Bu nedenle “son gün tatil miydi?” sorusundan önce tebliğ tarihinin doğru olup olmadığı kontrol edilmelidir. Tebligatın m.21, m.23 veya m.11 hükümlerine aykırılığı başlangıç tarihini değiştirebilir. Ayrıntı için Usulsüz Tebligatta Öğrenme Tarihi ve Tebligat Mazbatası rehberleri kullanılabilir.

Süre Hesabı Kontrol Listesi

1. Sürenin hangi kanun maddesinden kaynaklandığını belirleyin.
2. Tebliğ veya tefhim tarihini dosya kaydından doğrulayın.
3. Sürenin gün mü, hafta mı, ay mı, yıl mı olarak düzenlendiğini tespit edin.
4. HMK m.92 yöntemine göre normal son günü bulun.
5. Son günün resmî tatil veya hafta sonu olup olmadığını kontrol edin.
6. Son gün tatilse takip eden ilk iş gününü belirleyin.
7. Adli tatil uygulanıyorsa m.103-104’ü ayrıca inceleyin.
8. Elektronik başvuru yapılacaksa sistem kayıt ve gönderim sonucunu saklayın.

İlgili İçerikler ve Resmî Kaynak

Hukuk Yargılaması, Tebligat Hukuku, usulsüz tebligatta öğrenme tarihi ve iletişim.

Adalet Bakanlığı – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Sürenin Son Günü Tatil Hakkında Sık Sorulan Sorular