Tamirci Ürünü Vermiyor: Ücret Borcu ve Hapis Hakkı
Tamirci, her ücret iddiası için teslim aldığı ürünü tutamaz. TMK m.950, rızayla kazanılmış zilyetlik, muaccel alacak ve eşya ile alacak arasında bağlantı arar. TMK m.951 sınırları, m.952 ödeme aczi istisnasını, m.953 ise ön bildirim ve paraya çevirme şartlarını düzenler. Hapis hakkı ürünü kullanma veya kendiliğinden satma yetkisi vermez. Ücretin gerçekten doğup doğmadığı ile ürünün o ücret için güvence oluşturup oluşturmadığı ayrı incelenir. Onarım tamamlandığı hâlde ürününü alamayan müşteri için temel mesele, bu iki incelemeyi teslim ve ödeme kayıtlarıyla somutlaştırmaktır.
Tamircinin malı teslim etmeme hakkı hangi şartlara bağlıdır?
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.950, alacaklının borçluya ait taşınırı veya kıymetli evrakı borç ödeninceye kadar elinde tutmasını belirli şartlara bağlar. Eşya, borçlunun rızasıyla alacaklının zilyetliğine geçmiş olmalıdır. Borç muaccel olmalı ve alacak ile eşya arasında niteliğinden kaynaklanan bağlantı bulunmalıdır. Tamir için teslim edilen malın onarım ücretini güvence altına alması, bu bağlantının doğrudan incelendiği alandır.
Hapis hakkı için ayrıca rehin sözleşmesi yapılması şart değildir. Bununla birlikte servis formunda “borç bitmeden ürün verilmez” yazması da kanundaki bütün koşulların gerçekleştiğini göstermez. Ücretin dayanağı, vadesi, teslimin amacı ve ürünün kime ait olduğu ayrı araştırılır. Faturaya itiraz edilmesi, hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmadığı gibi fatura düzenlenmesi de tartışmalı alacağı kesinleştirmez.
İnceleme iki soruyla yürür: Servisin gerçekten talep edilebilir bir alacağı var mıdır ve bu alacak için söz konusu mal üzerinde hapis hakkı doğmuş mudur? Birinci soruya olumlu cevap verilmesi ikinci sorunun yerine geçmez. Servisin başka işinden doğan alacağı bulunması, müşterinin o gün getirdiği bütün malları tutabilmesini sağlamaz. Her alacak ve her teslim edilen mal arasındaki hukuki ilişki gösterilmelidir.
Hakkın ileri sürülmesi ile mahkeme veya icra kararıyla malın paraya çevrilmesi aynı aşama değildir. TMK m.950’nin koşulları varsa hak kanundan doğar; alacaklının her teslim etmeme açıklamasından önce ayrı bir karar alması gerektiği söylenemez. Ancak hakkın varlığına itiraz edildiğinde iddia yargısal denetime açıktır. Bu nedenle müşteriye gönderilen cevapta yalnız “hapis hakkımız var” denilmesi yerine, alacağın hangi işten doğduğu ve neden muaccel olduğu anlaşılır biçimde belirtilmelidir.
Onarım bedeli ne zaman muaccel olur?
Onarım belirli bir sonucun meydana getirilmesini amaçlayan eser sözleşmesi niteliğindeyse TBK m.479 uyarınca iş sahibinin bedel ödeme borcu eserin teslimi anında muaccel olur. Ayrı teslim edilecek parçalar için ayrı bedel belirlenmişse her parçanın bedeli kendi tesliminde muaccel olur. Tarafların geçerli vade anlaşması ayrıca dikkate alınır. Bedelin fatura tarihinden itibaren belirli sürede ödeneceği kararlaştırılmışsa vadesi gelmemiş ücret olağan hapis şartını karşılamaz.
Teslim ile ödeme arasındaki ilişki, TBK m.97’deki karşılıklı ifa kuralıyla birlikte ele alınır. Ürünün teslimine hazır edildiği ve müşteriye sözleşmeye uygun teslim teklif edildiği kayıtlarla gösterilmelidir. Servisin işi tamamlamadan yalnız avans talep etmesi, tamamlanmış onarım bedelinin muaccel olduğu anlamına gelmez. Başlangıçta kararlaştırılmış avans borcu ile son teslim bedeli ayrı kalemlerdir.
İşin bitirildiği bildirimi, arızanın giderildiğini ve ürünün teslim için hazır bulunduğunu açıklamalıdır. Servis kaydı, test sonucu, teslim çağrısı ve ücret dökümü birlikte okunur. Müşterinin ürünü teslim almak için başvurduğu tarih de önem taşır. Muacceliyet, borçlunun temerrüdü ve faiz başlangıcı aynı kavram değildir; hapis hakkı bakımından önce alacağın istenebilir hâle gelip gelmediği belirlenir.
İtirazlı, onaysız veya garanti kapsamındaki ücret malı tutmaya yeter mi?
Ücretin kapsamı iş emri, kabul edilmiş teklif ve yapılan iş üzerinden belirlenir. Götürü bedelde TBK m.480, önceden belirlenmeyen veya yaklaşık bedelde m.481 uygulanır. Servisin sonradan ilave ettiği her işçilik ve parça satırı sözleşme borcu hâline gelmez. Buna karşılık yalnız “ben bu fiyatı kabul etmiyorum” denilmesi de önceden kararlaştırılan borcu silmez. Ücretin hangi kısmına hangi gerekçeyle itiraz edildiği açıklanmalıdır.
Müşteriden alınmamış ek onay, kapsam dışı değişiklik ve zorunlu müdahale ayrı değerlendirilir. Bu ücret incelemesinin ayrıntıları makine servisinde izinsiz parça değişimi ve ek ücret yazısında ele alınmıştır. Hapis uyuşmazlığında bu kayıtların işlevi, servisin elinde tuttuğu malı hangi gerçek alacağın güvencesi yaptığını belirlemektir; teslim baskısı alacağın ispatının yerine geçmez.
6502 sayılı Kanun m.11 kapsamında ücretsiz onarım hakkının karşılanmasına ilişkin masraflar tüketiciye yüklenemez. Tüketiciden hukuken istenemeyen bir bedel, hapis hakkının alacak unsurunu oluşturmaz. Garanti dışı ücretli inceleme ile ücretsiz onarım birbirinden ayrılmalıdır. Yetkili servisin inceleme ücreti hakkındaki açıklama, bedelin baştan doğup doğmadığının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Yapılan onarımın ayıplı olması da borç hesabını etkileyebilir. TBK m.475’teki bedel indirimi, ücretsiz onarım veya şartları varsa dönme talebi açıkça belirlenmelidir. Arızanın devam ettiğini bildirmek ile sözleşmedeki belirli ücretin hiç doğmadığını ileri sürmek farklı gerekçelerdir. Ürün henüz servisten çıkmamışsa testin nerede ve nasıl yapıldığı kaydedilir; sırf servis “tamamlandı” yazdığı için işin sözleşmeye uygun yerine getirildiği kabul edilmez. Ücretin güvenceye bağlanması, yüklenicinin üstlendiği sonucu ve ayıba ilişkin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Eski servis borcu için yeni teslim edilen mal tutulabilir mi?
TMK m.950/1, alacak ile hapsedilen eşya arasında niteliği itibarıyla bağlantı arar. Aynı mal üzerindeki onarım işçiliği ve kullanılan parça bedeli bu bağ içinde incelenir. Buna karşılık müşteriye verilmiş kişisel borç, başka kişiye ait onarım faturası veya aynı işyerindeki ilgisiz satış borcu tek başına yeterli değildir. Sadece tarafların birbirini tanıması veya birden fazla alışveriş yapmış olması bağlantı şartını ortadan kaldırmaz.
Maddenin ikinci fıkrası tacirler arasında özel bir karine getirir: Zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa bağlantı var sayılır. Bu sonuç için iki tarafın da tacir olması ve hem malın elde bulundurulmasının hem alacağın ticari ilişkiye dayanması gerekir. Servisin ticaret şirketi olması, tüketici müşteriyi tacir hâline getirmez. Müşterinin mesleğiyle ilgisiz kişisel malı bakımından ticari bağ ayrıca incelenir.
Birden fazla cihazın aynı iş emrinde yer alması da her bedelin her cihazla bağlantılı olduğu sonucunu tek başına doğurmaz. İş emrinin bütünlüğü, bedelin ayrılabilirliği ve ticari ilişkinin kapsamı belirlenir. Hapis hakkının hukuki dayanağı açıklanırken “müşterinin cari hesabı borçlu” ifadesiyle yetinilmemeli; borç hareketleri, ilgili işler ve tutulan mallar birbirine bağlanmalıdır.
Mal müşteriye ait değilse gerçek malik geri alabilir mi?
TMK m.950/3, borçluya ait olmayan taşınırlarda da zilyetliğin iyiniyetle kazanılmasının korunduğu ölçüde hapis hakkına izin verir. Bu nedenle mülkiyetin üçüncü kişide bulunması, bütün dosyalarda doğrudan teslim sonucu doğurmaz. Aynı şekilde malı getiren kişinin atölyeye bırakmış olması, servisin gerçek malike karşı her durumda korunduğu anlamına gelmez. Teslim edenin yetkisi ve servisin bildiği veya bilmesi gereken durum incelenir.
Mülkiyet faturası, araç tescil kaydı, kiralama belgesi, şirket demirbaş listesi ve teslim formundaki malik açıklaması bu ayrım için önemlidir. Başlangıçta malın başkasına ait olduğu açıkça bildirilmişse servis sonradan hiç bilgi sahibi değilmiş gibi değerlendirilmez. Üçüncü kişinin yalnız sözlü sahiplik iddiası ileri sürmesi de kayıtların incelenmesini gereksiz kılmaz.
Malik, borcun tarafı olup olmadığını ve malın servise hangi yetkiyle teslim edildiğini açıklar. Servis ise hapis hakkının hangi borçluya, hangi alacağa ve hangi iyiniyet korumasına dayandığını belirtir. İcra takibinde mal üçüncü kişiye aitse İİK m.145–146’daki üçüncü kişi malik bilgisi ve ödeme emri hükümleri de dikkate alınır. Borçlunun kişisel sorumluluğu ile eşyanın güvence oluşturması aynı mesele değildir.
Teslim talimatı ve eşyanın niteliği hapis hakkını sınırlar mı?
TMK m.951, niteliği itibarıyla paraya çevrilmeye elverişli olmayan taşınırlarda hapis hakkını dışlar. Ayrıca alacaklının üstlendiği yükümlülükle, borçlunun teslim sırasında veya daha önce verdiği talimatla yahut kamu düzeniyle bağdaşmayan durumlarda hak kullanılamaz. Malın serviste bulunması, teslimin özel amacını ve önceden kabul edilmiş iade düzenini ortadan kaldırmaz.
İş emrinde malın belirli tarihte koşulsuz geri verileceği açıkça üstlenilmişse bu yükümlülük m.951 kapsamında incelenir. Buna karşılık müşteri teslimden sonra tek taraflı olarak “hapis hakkı kullanılamaz” demekle daha önce doğmuş kanuni güvenceyi kendiliğinden kaldırmaz. Kanunun talimatın zamanı üzerinde durması bu nedenle önemlidir. İlk teslim belgesi ile sonradan gönderilen istek birbirinden ayrılır.
Ürünün kendisiyle birlikte servise bırakılan kişisel belge ve benzeri unsurlar da ayrı değerlendirilmelidir. Her şey tek bir paket içinde teslim edilmiş diye aynı hukuki nitelikte sayılmaz. Paraya çevrilemeyen belgenin ödeme baskısı için tutulması m.951’e aykırıdır. Teknik inceleme için gereken erişim yetkisi de mal üzerindeki güvence hakkından farklıdır; hapis hakkı kişisel verileri kullanma yetkisi vermez.
Borç vadesi gelmeden hapis hakkı kullanılabilir mi?
TMK m.952, borçlunun ödemeden acze düşmesi hâlinde alacak henüz muaccel olmasa da hapis hakkı kullanılmasına izin verir. Bu özel şart, olağan vade kuralının istisnasıdır. Müşterinin faturaya itiraz etmesi veya ödemeyi pazarlık konusu yapması tek başına ödemeden aciz olduğunu göstermez. Dayanak alınan ödeme güçsüzlüğü somut olgularla ortaya konulmalıdır.
Maddenin ikinci fıkrası, aczin teslimden sonra ortaya çıkması veya önceden var olmakla birlikte alacaklı tarafından teslimden sonra öğrenilmesi durumunu düzenler. Bu durumda, eşyanın belirli yönde kullanılacağına ilişkin üstlenilmiş yükümlülük ya da teslim öncesindeki talimatla bağdaşmasa da hapis hakkı kullanılabilir. Aczin ne zaman doğduğu ile servisin bunu ne zaman öğrendiği ayrı tarih başlıklarıdır.
Bu istisna, m.951’deki bütün yasakların kaldırıldığı biçiminde genişletilemez. Özellikle paraya çevrilmeye elverişlilik ve kamu düzeni sınırları göz ardı edilmez. Servis, ödeme güçsüzlüğü iddiasını yalnız gecikmiş bir fatura ile eş tutmamalıdır. Sözleşmedeki vade, öğrenme tarihi ve mali durumun dayandığı kayıtlar, istisnanın uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen unsurlardır.
Tamirci ürünü satabilir veya kendi malı sayabilir mi?
TMK m.953 uyarınca borç yerine getirilmez ve yeterli güvence de gösterilmezse alacaklı, borçluya önceden bildirimde bulunarak malın teslime bağlı rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesini isteyebilir. İİK m.23, hapis hakkını taşınır rehni kapsamında sayar. Bu düzen, servise ürünü müşteriden habersiz satışa çıkarıp parasını doğrudan alma yetkisi vermez.
Ön bildirimde hangi alacak, hangi mal ve hangi ödenmeme durumu için paraya çevirme yoluna gidileceği anlaşılır olmalıdır. Yeterli güvence gösterilmesi, m.953’teki paraya çevirme şartı bakımından ayrıca incelenir. Güvencenin türü ve tutarı açıklanmadan yalnız “teminat teklif ettim” denilmesi yeterliliği kanıtlamaz. Güvence konusunda uyuşmazlık bulunması da servisin denetimsiz satış yapmasına izin vermez.
TMK m.949, borcun ödenmemesi hâlinde rehinli malın mülkiyetinin alacaklıya geçeceğine ilişkin sözleşme hükmünü geçersiz sayar. Teslim formuna yazılan “otuz günde alınmayan cihaz işletmeye kalır” kaydı, hapis hakkı üzerinden kendiliğinden mülkiyet kazandırmaz. Malın terk edildiği veya devredildiği iddiası kendi şartlarıyla değerlendirilir; ücret borcu, onarım için bırakılan eşyanın sahibi olma sebebi değildir.
Rehnin paraya çevrilmesi ödeme emri gelirse neye itiraz edilir?
İİK m.146’ya göre taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolundaki ilamsız takipte ödeme süresi on beş, itiraz süresi yedi gündür. Ödeme emri borçluya ve rehin maliki üçüncü kişiye gönderilir. Süreler tebliğ ve usul kuralları içinde değerlendirilir. Servise daha önce gönderilmiş itiraz mesajı, icra dairesine süresinde yapılması gereken itirazın yerini tutmaz.
İİK m.147/1, rehin hakkına açıkça itiraz edilmemişse bu hakkın takip aşamasında artık tartışma konusu yapılamayacağını düzenler. Bu nedenle yalnız faturanın tutarını reddetmek ile hapis hakkının bulunmadığını ileri sürmek ayrılmalıdır. Borç yokluğu, kısmi ödeme, vade, mal ile alacak arasında bağlantı bulunmaması ve malın üçüncü kişiye ait olması farklı itiraz gerekçeleridir.
Yalnız rehin hakkına itiraz edilmesinin sonucu da farklıdır. İİK m.147/2, alacaklının rehnin paraya çevrilmesi yolundan vazgeçerek haciz yoluyla devam istemesine imkân tanır. Dolayısıyla güvence hakkının reddi, alacağın varlığına ilişkin bütün tartışmaları bitirmez. Gelen ödeme emrinin takip türü ve hangi sıfata yöneltildiği okunmadan standart bir ücret itirazı sunulmamalıdır.
Mal elde tutulurken servis kullanabilir veya korumayı bırakabilir mi?
Hapis hakkı, malı kullanma veya değerini tüketme hakkı değildir. Tamirci ürünü elinde bulundurduğu sürede sözleşmeden doğan özen yükümlülüğünü sürdürür. TBK m.471, iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeten mesleki ve teknik özeni arar. Ücret uyuşmazlığı, cihazın açıkta bırakılmasını, başka müşterinin işinde kullanılmasını veya parçalarının izinsiz sökülmesini haklı kılmaz.
TBK m.112 çerçevesinde borcun gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarar için sorumluluk incelenir. Teslim anındaki durum, servis içindeki muhafaza koşulları ve zarar tarihi bu incelemenin temelidir. Ücret alacağı ile malın zarar görmesinden doğan tazminat aynı kalem değildir; karşılıklı talepler ve takas şartları ayrıca değerlendirilir.
Ürünü geri alırken seri numarası, çalışır durumda olup olmadığı, aksesuarları ve sökülen parçaları kayıt altına alınmalıdır. Teslim belgesinin yalnız fiziksel geri almayı mı, ücret hesabını mı, yoksa bütün taleplerin sona erdiğini mi ifade ettiği okunmalıdır. Teknik serviste kayıp ve hasar ayrı bir sorumluluk başlığıdır; hapis hakkının geçerli olması zarar verici davranışı hukuka uygun hâle getirmez.
Malın geri verilmesi ve acil koruma için hangi merciye başvurulur?
Onarım ticari veya mesleki olmayan amaçla yaptırılmışsa 6502 sayılı Kanun m.3’teki tüketici işlemi tanımı uygulanır. Uyuşmazlığın değeri ve konusu için m.68’deki, başvuru yılında geçerli parasal sınır gözetilerek tüketici hakem heyeti veya m.73 kapsamındaki tüketici mahkemesi yolu belirlenir. Tüketici mahkemesinde dava öncesi arabuluculuk m.73/A’ya tabidir; hakem heyetinin görevine giren işler ve kararlarına itirazlar bu dava şartının istisnasıdır.
Ticari işletmeler arasındaki uyuşmazlıkta ticari dava şartları ve talebin niteliği incelenir. Ürün iadesi talebi ile ücret veya tazminat talebinin dava şartları aynı varsayılmamalıdır. Hapis hakkı savunması, görevli mahkemeyi tek başına değiştiren bir sözleşme türü oluşturmaz. Başvurunun dayandığı onarım ilişkisi ve taraf sıfatları açıklanır.
Malın satılması, bozulması veya elden çıkarılması riski somutlaştırıldığında HMK m.389 kapsamında ihtiyati tedbir istenebilir. Talep edilen koruma, uyuşmazlık konusu mal ve gösterilen tehlikeyle bağlantılı olmalıdır. Teminat için m.392 uygulanır. Mahkemeye başvurmak ürünü otomatik teslim ettirmez; geçici korumanın şartları, kapsamı ve teminatı karar içinde belirlenir.
Ücret ve ürün teslimi anlaşması nasıl açık kurulmalıdır?
Teslim çözümünde üç husus açıkça ayrılır: Ödenen tutar, tartışmalı kalan alacak ve teslim edilen eşyanın durumu. Kısmi ödeme bütün borcun kabulü olarak yazılmamalı; tüm borcun sona erdiği anlaşması da yalnız “ürün teslim edildi” cümlesine bırakılmamalıdır. Makbuz ve teslim tutanağı, hangi iş emri ve hangi cihaz için düzenlendiğini göstermelidir.
Müşteri itirazını koruyarak ödeme yapıyorsa hangi kalemlere ilişkin çekincesini sürdürdüğünü anlaşılır biçimde belirtir. Bunun tek başına sonradan açılacak iade davasını kazandırdığı düşünülmez; ücretin hukuki dayanağı yine incelenir. Servis bakımından da teslim, üstlendiği onarımın bütün ayıplardan arındığının kesin kabulü anlamına gelmez. Ürün durumu ve tarafların açıklamaları ayrı yazılmalıdır.
Belirlenen gün ve yerde teslim, aksesuar listesi, ödeme belgesi ve varsa teminatın durumu aynı işlem içinde tamamlanır. Malın sahibi ile ücret borçlusunun farklı olması hâlinde kime teslim yapılacağı ayrıca belirlenir. Böylece hapis uyuşmazlığının çözümü, yeni bir yanlış kişiye teslim veya tartışmalı ibra sorununa dönüşmez.
Teslimin başka şubeden veya kargo aracılığıyla yapılması kararlaştırıldığında gönderilecek ürünün kimliği, paket içeriği ve teslim alacak kişi belirlenir. Şubeler arasında yapılan iç aktarım, müşteriye geri teslimin gerçekleştiğini tek başına göstermez. İşlem bir uzlaşmayla sonuçlanıyorsa yalnız ödemenin değil, hapis iddiasından vazgeçilmesinin ve malın geri verilmesinin hangi anda yerine getirileceği de yazılır. Böylece banka dekontu, servis çıkış kaydı ve fiilî teslimin farklı tarihleri nedeniyle doğabilecek yeni uyuşmazlık önlenir. Mevcut icra takibi varsa anlaşmanın bu takibe etkisi de ayrıca açıklanır.
Sık sorulan sorular
Tamirci ücret ödenmedi diye ürünü vermeyebilir mi?
TMK m.950’deki şartlar varsa hapis hakkı kullanabilir. Ürünün rızayla teslim edilmiş olması, muaccel bir alacak ve mal ile alacak arasında gerekli bağlantı aranır. Yalnız fatura düzenlemek yeterli değildir; ücretin hukuki dayanağı ve m.951’deki sınırlar ayrıca incelenir.
Faturaya itiraz etmem hapis hakkını hemen kaldırır mı?
Hayır. İtirazın varlığı tek başına alacağı veya hapis hakkını ortadan kaldırmaz. Hangi işin onaylanmadığı, hangi tutarın ödendiği ya da ücretin neden istenemeyeceği gösterilir. Servis de alacağını ve tutulan ürünle bağlantısını açıklamak zorundadır; fatura tek başına uyuşmazlığı kesin çözmez.
Ücretsiz garanti onarımı için ürünüm tutulabilir mi?
6502 sayılı Kanun m.11 kapsamındaki ücretsiz onarım masrafları tüketiciye yüklenemez. Hukuken istenemeyen bu bedel hapis hakkına dayanak oluşturmaz. İşlemin gerçekten ücretsiz onarım kapsamında mı yoksa ayrıca kararlaştırılmış ücretli hizmet mi olduğu servis belgeleri ve arıza nedeniyle belirlenir.
Tamirci eski başka borcum için yeni cihazı tutabilir mi?
TMK m.950/1, eşya ile alacak arasında bağlantı arar. İlgisiz kişisel borç tek başına yeterli değildir. Tacirler arasında zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa ikinci fıkradaki bağlantı karinesi uygulanır. Servisin tacir olması tüketici müşteriye bu karineyi kendiliğinden uygulatmaz.
Başkasına ait malı servise bırakmışsam malik hemen geri alır mı?
Mülkiyetin başkasında bulunması tek başına bütün hapis iddialarını bertaraf etmez. TMK m.950/3, iyiniyetli zilyetlik kazanımının korunduğu ölçüde üçüncü kişi malında da hak tanır. Teslim yetkisi, mülkiyet belgeleri ve servisin gerçek durumu bilip bilmediği birlikte incelenir.
Tamirci vadesi gelmeyen borç için malı tutabilir mi?
Olağan kural muaccel alacak gerektirir. TMK m.952, borçlunun ödemeden acze düşmesi hâlinde henüz muaccel olmayan alacak için istisna tanır. Salt fiyat itirazı veya ödeme pazarlığı aczi kanıtlamaz. Aczin ve gerekiyorsa sonradan öğrenilmesinin dayandığı olgular gösterilmelidir.
Servis alınmayan ürünü kendi malı sayabilir mi?
Hapis hakkı mülkiyet kazandırmaz. TMK m.949, borç ödenmezse rehinli malın alacaklıya geçeceğini öngören hükmü geçersiz sayar. Ürünün teslim formunda belirli sürede alınmasının istenmesi, süre sonunda mülkiyetin kendiliğinden servise geçmesi için yeterli bir hukuki sebep değildir.
Teminat verirsem servis doğrudan satış yapabilir mi?
TMK m.953, paraya çevirme istemi için borcun yerine getirilmemesinin yanında yeterli güvence gösterilmemesini arar. Güvencenin yeterliliği bu nedenle önem taşır. Her durumda servisin kendiliğinden satış yetkisi yoktur; ön bildirim ve teslime bağlı rehnin paraya çevrilmesi hükümleri uygulanır.
Hapis hakkına dayalı ödeme emrine kaç günde itiraz edilir?
İİK m.146’daki taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolunda itiraz süresi yedi, ödeme süresi on beş gündür. Rehin hakkı da reddediliyorsa açıkça belirtilmelidir. İİK m.147 gereğince bu hakka açık itiraz edilmemesi takip içindeki tartışma imkânını etkiler; önceki servis yazışması yeterli değildir.
Tamirci malı tutarken yeni zarar verirse sorumlu olur mu?
Geçerli hapis hakkı muhafaza ve özen borcunu kaldırmaz. TBK m.471 ve m.112 kapsamında sözleşmeye aykırılık, zarar ve sorumluluk şartları incelenir. Malın ücret için elde tutulması, izinsiz kullanımını veya parçalarının sökülmesini haklı kılmaz. Teslimdeki ve sonrasındaki durum kayıtlarla karşılaştırılır.
Başvuru ve dosya hazırlığı
Serviste tutulan malın iadesinde iş emri, ücret anlaşması, ödeme kayıtları, seri numarası ve teslim çağrısı birlikte incelenir; acil koruma gerektiren risk malın bulunduğu yer ve durumu üzerinden belirlenir. Mersin merkezli Türkiye geneli dosya yönetiminde İstanbul ve Mersin ofisleri üzerinden değerlendirme için iletişim kurulabilir.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.949–953
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.97, 112, 470–475 ve 479–482
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.23 ve 145–147
- 6502 sayılı Kanun m.3, 11, 68, 73 ve 73/A
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 ve 392
Mevzuat kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.
İlgili hukuk rehberleri
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
