Tarifede Yazılı Olmayan İşlerde Avukatlık Ücreti: AAÜT 20
Tarifede adı bulunmayan hukuki yardımın ücreti
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 20. maddesi, tarifede yazılı olmayan hukuki yardımlarda işin niteliği dikkate alınarak benzer işlere göre ücret belirlenmesini düzenler. Bu hüküm, hizmetin günlük adı cetvelde bulunmadığında ücretin mutlaka sıfır olacağı anlamına gelmediği gibi, istenen herhangi bir rakamın seçilebileceği anlamına da gelmez. Gerçek hizmetin konusu, kapsamı ve hukuki niteliği açıklanmalı; seçilen benzer tarife işinin neden uygun olduğu gösterilmelidir. Karşılaştırma yalnızca isim veya başlık benzerliğine dayandırılmamalıdır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
2026–2027 AAÜT, 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu rehber güncel m.20 çerçevesinde, açık tarife hükmünün nasıl araştırılacağını ve gerçek bir boşluk bulunduğunda benzerlik değerlendirmesinin nasıl kurulacağını açıklar. Belirli bir müvekkil veya dosya için kesin ücret teklifi oluşturmaz. Tarifenin uygulanacağı tarih, özel sözleşmenin kapsamı, karşı tarafa ücret yükletilmesinin hukuki dayanağı ve somut işin ilgili özel kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.
Önce gerçek hizmet tanımlanır
İlk adım, hizmet için kullanılan kısa ticari veya teknik adı hukuki işlemlere ayırmaktır. Örneğin dosya yönetimi, çevrim içi başvuru veya hukuki destek gibi ifadeler tek başına neyin üstlenildiğini göstermez. Bunların altında yalnızca görüş verilmesi, belge hazırlanması, resmî işlemin takip edilmesi veya mahkeme önünde temsil bulunabilir. Aynı isimle sunulan iki hizmetin kapsamı farklıysa ücret değerlendirmesi de farklı olabilir. Bu nedenle sözleşme ve gerçekleşen faaliyetler birlikte okunmalıdır.
Hizmet tanımında kimin adına işlem yapıldığı, hangi merciyle ilişki kurulduğu, hangi belgelerin hazırlanacağı ve görevin hangi sonuçla tamamlanacağı belirtilir. Buradaki sonuç, davanın kazanılacağına ilişkin garanti değildir; üstlenilen işin sınırıdır. Örneğin yazılı görüşün teslimi ile bütün başvuru sürecinin tamamlanması aynı kapsam değildir. Ücret karşılaştırması yapılırken bu fark görünür olmalıdır. İşin yalnızca elektronik ortamda yürütülmesi de onu kendiliğinden yeni ve tarifede bulunmayan bir yardım haline getirmez.
Özel hüküm varken benzerlik yöntemine geçilmez
Tarife önce genel hükümleri ve ek cetveliyle birlikte incelenir. İşin ismi birebir yazmıyor olsa bile daha geniş bir tarife satırı o hizmeti kapsayabilir. Bağımsız dilekçe hazırlanması, yazılı danışma veya belirli türde resmî iş takibi bunun örnekleridir. Gerçek nitelik açık bir düzenleme içine giriyorsa, başlığın farklı sözcükler içermesi tek başına m.20’ye geçmeyi gerektirmez. İşin bağlı olduğu özel hükmün uygulama koşulları ve varsa istisnaları önce araştırılmalıdır.
Bu inceleme, yüksek veya düşük sonuç veren satır arasında serbest seçim yapılması değildir. Özel bir ücret sınırının bulunması veya bir durumda ücrete hükmedilmemesi, başka bir satır üzerinden aynı sonucun dolaşılmasına gerekçe oluşturmaz. Benzerlik hükmü tarifenin açık düzenlemelerini ortadan kaldıran alternatif bir sistem değildir. Ücret tartışmasında m.20’ye dayanılıyorsa, neden doğrudan uygulanabilir özel hüküm bulunmadığı da açıklanmalıdır. Aksi halde sorun gerçek bir boşluk değil, var olan hükmün yanlış sınıflandırılması olabilir.
Benzerliğin somut ölçütleri
Karşılaştırmada hukuki yardımın konusu, yürütüldüğü merci, işlem kapsamı ve üstlenilen sorumluluk dikkate alınabilir. Yargısal temsil ile dava dışı danışma, tek belgenin hazırlanmasıyla bütün bir sürecin takibi aynı hizmet değildir. Bunların hangisine daha yakın bir iş bulunduğu gerekçelendirilmelidir. Benzerlik değerlendirmesi, yalnızca iki işin de zaman aldığı veya aynı kişi için yapıldığı şeklindeki genel ifadelerle kurulamaz. Tarife içindeki iş sınıflarının neden karşılaştırmaya elverişli olduğu gösterilmelidir.
Örneğin birden fazla kurumdan belge alınması gereken tek bir sonuçla, birbirinden bağımsız birkaç başvurunun takibi ayrılmalıdır. Kurum sayısı tek başına hizmet sayısını belirlemez. Aynı biçimde uzun bir rapor hazırlanması, salt sayfa sayısı nedeniyle bir mahkeme davasına eşit kabul edilmez. Raporun amacı ve hukuki işlevi incelenir. Zaman ve emek önemli bilgiler olmakla birlikte, tarifenin sınıflandırma mantığıyla bağlantı kurulmadan benzer işin seçimini tek başına çözmez.
Danışma, belge hazırlama ve takip sınırı
Bir hukuki soruya cevap verilmesiyle iş sahibinin yerine bir işlemin yürütülmesi farklı hizmetlerdir. Danışmada hukuki değerlendirme sunulabilir; takipte ise yetki kapsamında başvuru, belge tamamlama veya diğer gerekli işlemler yapılabilir. Bir belgenin hazırlanıp teslim edilmesi, sonraki bütün süreçlerin de üstlenildiğini göstermez. Buna karşılık sözleşmede bir işin bütünü açıkça üstlenilmişse, bu işin parçalarını sonradan farklı adlarla ayrı hizmet gibi değerlendirmek de doğru olmayabilir.
AAÜT m.2, takip edilen dava veya işle ilgili dilekçeler ve diğer işlemler bakımından kapsam kuralı içerir. Bu nedenle m.20, üstlenilmiş aynı yardımın her alt işlemine yeni bir bağımsız ücret yaratmak için kullanılmamalıdır. Somut olayda gerçekten ayrı bir hukuki yardım ortaya çıkmışsa bunun ne olduğu açıklanır. İşin kapsamı değiştiğinde tarafların yeni görev ve bedel konusunda açık bir düzenleme yapması, başlangıçtaki hizmetin nerede sona erdiğini göstermeye yardımcı olur.
Yargısal iş ile yargı dışı işlem
AAÜT m.18, iş takibini yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgisi bulunmayan, kanunen iş sahibi veya temsilcinin yerine getirmesi gereken işlem çerçevesinde tanımlar. Bir resmî kurumla yazışılması o işlemi kendiliğinden dava haline getirmez. Aynı kurumun farklı işlevlerle hareket etmesi de mümkündür. Bu nedenle merciin adına bakmak yerine işlemin hukuki niteliği araştırılmalıdır. Benzer satır seçilirken idari işlem, yargısal karar ve özel hukuk hizmeti arasındaki fark korunur.
Bir başvurunun reddinden sonra mahkemeye gidilmesi gerektiğinde, önceki yargı dışı iş ile dava aşamasının kapsamı ayrıca değerlendirilir. İlk sözleşmenin mahkeme temsilini içerip içermediği görülmeden bütün sürecin tek bedel olduğu veya kesinlikle ayrı bedel doğduğu söylenemez. İlgili tarife hükümleri ve gerçekten üstlenilen yardım birlikte incelenir. M.20 üzerinden yapılan benzetme, başvurunun tabi olduğu usulü değiştirmez ve kanunda bulunmayan bir yargısal yetki yaratmaz.
Akdi ücret ve karşı vekâlet ücreti ayrımı
Hesabın kime yöneltildiği başlangıçta belirlenmelidir. Avukatın müvekkilinden talep ettiği sözleşme bedeli ile yargılama sonunda karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti farklı hukuki kalemlerdir. Bir iş için benzer tarife ücreti bulunması, karşı tarafın bu tutarı mutlaka ödemekle yükümlü olduğu sonucunu doğurmaz. Karşı tarafa ücret yükletilebilmesi için ilgili hukuki dayanak, usul ve kararın sonucu ayrıca değerlendirilir. Tarife hesabı bu soruların yerine geçmez.
Özel ücret sözleşmesi bakımından da yalnızca en yakın cetvel satırını bulmak bütün uyuşmazlığı çözmez. Sözleşmenin kapsamı, geçerliliği, işin tamamlanması ve daha önce yapılan ödemeler ayrıca önem taşıyabilir. AAÜT m.1 ile Avukatlık Kanunu’ndaki ilgili düzenlemeler birlikte incelenir. Benzerlik yönteminin kullanılması, sözleşmede kararlaştırılan her bedelin otomatik geçerli veya geçersiz olduğu anlamına gelmez. İstenen alacağın hangi hukuki ilişkiye dayandığı açık tutulduğunda hesap ile sözleşme tartışması birbirine karışmaz.
Ücret kuralı temsil yetkisi yaratmaz
Tarifede bir iş veya ona benzer yardım için ücret bulunması, o işlemin herkes tarafından yapılabileceğini göstermez. Mesleki yetki, temsil belgesi, görev ve usul koşulları ilgili mevzuata göre ayrıca araştırılır. Bir elektronik platformun başvuru formunu doldurmaya izin vermesi de kanuni temsil koşullarını ortadan kaldırmaz. Ücretin hesaplanabilir olması, yapılan işlemin hukuken geçerli olduğunun kanıtı değildir. Bu ayrım özellikle farklı mesleklerin veya farklı sicil düzenlerinin bulunduğu hizmetlerde önemlidir.
Benzer biçimde tarife, bir idari kurulun veya özel kuruluşun karşı tarafa vekâlet ücreti yükletme yetkisini kendiliğinden oluşturmaz. Böyle bir talep ileri sürülürken yetkinin hangi düzenlemeye dayandığı açıklanmalıdır. M.20 yalnızca tarifede yazılı olmayan hukuki yardımın ücretinin belirlenmesine ilişkin yöntem sağlar. Görevli merciin bulunması, başvurunun kabul edilebilirliği veya kararın icra edilebilirliği farklı incelemelerdir. Bu soruları tek bir ücret satırından cevaplamaya çalışmak, doğru görünen hesabın yanlış hukuki zemine oturmasına neden olabilir.
Karşılaştırma notu nasıl hazırlanır?
Uygulamada kısa bir karşılaştırma notu hazırlanabilir. Önce gerçek hizmetin kapsamı, kullanılan belgeler ve tamamlanma biçimi yazılır. Ardından doğrudan uygulanabilir olduğu düşünülen hükümler değerlendirilir. Bunların neden yeterli olmadığı açıklanıyorsa, benzer görülen tarife işi seçilir ve ortak özellikler gösterilir. Seçilmeyen diğer satırların neden daha uzak kaldığı da kısaca belirtilir. Böylece sonuç yalnızca bir rakamdan ibaret olmaz; hesabın hangi düşünceyle kurulduğu sonradan denetlenebilir.
Notun ikinci bölümünde ücretin hangi döneme ait olduğu, maktu veya nispi hesap gerekip gerekmediği ve uygulanabilir sınırlar gösterilir. Matrah kullanılıyorsa bunun kaynağı belirtilir. İş sahibinin ekonomik gücü veya karşı tarafın büyüklüğü, hukuki matrahın yerine geçirilmez. Son bölümde ise giderler, vergisel kalemler ve önceki ödemeler ücretin kendisinden ayrılır. Bu yöntem mahkemenin veya diğer yetkili merciin değerlendirmesini bağlamaz; ancak hangi noktada uyuşmazlık bulunduğunun daha açık anlaşılmasını sağlar.
Güncel rakamlar neden otomatik emsal değildir?
2026–2027 tarifesinde bağımsız dilekçe ve ihtarname hazırlama için 7.500 TL, büroda ilk bir saate kadar sözlü danışma için 5.500 TL yer alır. Bu tutarların bilinmesi, adı farklı bir hizmetin bunlardan hangisine girdiğini tek başına çözmez. Önce gerçek hukuki yardımın niteliği belirlenir. Sözlü danışmaya ilişkin saat sistemi bütün hukuki hizmetlere otomatik uygulanmaz. Aynı şekilde bağımsız belge satırı da bütün dosya takibinin tek belge hizmeti sayılmasına dayanak yapılamaz.
Benzer iş olarak seçilen satırın kendi şartları vardır. Duruşmalı ve duruşmasız ayrımı, işin bağımsız olması veya belirli bir mercide görülmesi gibi koşullar gözden geçirilmeden yalnız tutar alınmamalıdır. Karşılaştırmanın bütün unsurları değerlendirilir. Bir satırdaki en yüksek rakamın seçilmesi benzerlik gerekçesini güçlendirmez; en düşük rakam da her durumda yeterli bedel değildir. Hedef, istenen sonuca uygun bir rakam bulmak değil, gerçek hukuki yardımla en yakın düzenleme arasında açıklanabilir bağlantı kurmaktır.
Nispi ücret ve diğer sınırlar
Bir işin ekonomik değeri bulunması, her durumda doğrudan dava değeri üzerinden nispi ücret hesaplanacağı anlamına gelmez. Tarifenin bazı hukuki yardımları, konusu para olsa bile maktu ücrete bağladığı dikkate alınmalıdır. M.20 değerlendirmesinde seçilen benzer işin ücret yapısı da karşılaştırmanın parçasıdır. Yalnız mahkeme satırının adını alıp, hesap yöntemini başka bir bölümden gerekçesiz biçimde eklemek tutarsız bir sonuca yol açabilir. Ücretin maktu veya nispi niteliği açıklanmalıdır.
Nispi hesap gerçekten uygulanıyorsa matrah, dilimler ve varsa alt veya üst sınırlar ayrı gösterilir. Kabul veya ret miktarına ilişkin sınırlar ile özel dava hükümleri, sırf m.20 kullanıldığı için ortadan kalkmaz. Bu rehber bütün özel durumlar için aynı hesap sırasını veya aynı katsayıyı önermez. Hangi hükmün neden uygulandığı somut iş üzerinden belirlenir. Matematik işleminin doğru olması, yanlış seçilmiş matrahı veya yanlış tarife sınıfını kendiliğinden düzeltmez.
Birden fazla aşamanın ücretlendirilmesi
Hukuki yardım birden fazla aşamaya yayılabilir. İnceleme, belge hazırlığı, başvuru ve sonuca kadar takip kimi dosyalarda tek üstlenilmiş işin parçalarıdır; kimi dosyalarda ise bağımsız görevler olabilir. Ayrım, yalnız işlem sayısına göre yapılmaz. Sözleşmenin konusu, hizmetin bağımsız amacı ve ilgili tarife hükümleri birlikte değerlendirilir. Bir işin tamamlanması için farklı kurumlarda işlem yapılması, her kurum için otomatik yeni ücret çıkarılması anlamına gelmez.
Sonradan ortaya çıkan yeni uyuşmazlık veya ayrı dava bakımından ise önceki kapsamın sınırı görülmelidir. İş sahibinin aynı kişi olması bütün gelecek yardımların tek bedel içinde olduğu sonucunu doğurmaz. Yeni görevin kabul edildiği tarih, kapsamı ve bedeli açıklandığında hem hizmetin takibi hem de ücret hesabı kolaylaşır. M.20’ye dayanarak yapılan benzetmenin hangi aşamaya ait olduğu belirtilmelidir. Aksi halde ilk hazırlık hizmeti için bulunan ücret, yanlışlıkla bütün sonraki sürecin bedeli gibi anlaşılabilir.
Hesap uyuşmazlığında saklanacak kayıtlar
Ücret tartışmasında yalnız son fatura veya ödeme dekontu değil, hizmetin kapsamını gösteren belgeler önem taşır. Sözleşme, teklif, görev kabulüne ilişkin yazışmalar, hazırlanan belgeler, başvuru kayıtları ve teslim bilgileri birlikte değerlendirilir. Belgeler tarih sırasına konulduğunda ilk görevin sonradan değişip değişmediği daha kolay görülebilir. İmzalanmış metin ile henüz kabul edilmemiş teklifin farklı belgeler olduğu özellikle belirtilmelidir. Hangi ödemenin ücret, hangi ödemenin gider avansı olduğu ayrıca açıklanmalıdır. Bu ayrım yapılmadan bütün para hareketleri tek kalemde mahsup edilmemelidir.
Hatalı benzerlik iddiasında bulunan kişi, yalnızca başka bir satırın daha düşük olduğunu söylemekle yetinmemelidir. Gerçek işin hangi özelliğinin seçilen emsalden farklı olduğu açıklanır. Açık özel hükmün atlandığı düşünülüyorsa o hükmün kapsamıyla bağlantı kurulur. Hesap hatası varsa matrah veya işlem ayrıca gösterilir. Böylece hukuki sınıflandırma itirazı ile aritmetik itiraz birbirinden ayrılır. Başvurulacak yol ve süre, somut sözleşme veya kararın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Yeni adlandırılan bir hizmette örnek inceleme
Bir şirketin hizmet talebini dijital başvuru paketi olarak adlandırdığını varsayalım. Bu ifade altında yalnızca belgelerin hukuki açıdan kontrol edilmesi isteniyorsa, önce danışma veya belge çalışmasına ilişkin açık düzenlemeler araştırılır. Aynı adın altında kurum nezdinde başvuru yapılması, eksiklerin tamamlanması ve sürecin sonuçlanmasına kadar takip bulunuyorsa inceleme farklılaşır. Hizmetin çevrim içi yürütülmesi bu iki kapsamı eşitlemez. M.20 ancak gerçek iş belirlendikten ve doğrudan uygulanabilir tarife hükmü araştırıldıktan sonra değerlendirilir.
İkinci bir durumda, mevcut bir davada hazırlanacak teknik nitelikli açıklamaya farklı bir proje adı verilmiş olabilir. Bu açıklama, avukatın zaten üstlendiği dava veya işle ilgili dilekçenin parçasıysa, yalnızca yeni bir ad kullanılması bağımsız ücret kalemi yaratmaz. Buna karşılık tamamen başka bir hukuki sorun için ayrı yazılı görüş hazırlanması söz konusuysa görev kapsamı ayrıca değerlendirilir. İki örneği ayıran unsur belgenin başlığı değil, üstlenilen hizmetin işlevi ve mevcut işle bağlantısıdır.
Üçüncü örnekte, iş sahibi bir hizmet için internette yüksek tutarlı bir mahkeme ücretini bulmuş ve bunu karşılaştırma olarak kullanmış olabilir. Ancak kendi talebi yalnızca belirli bir sözleşme maddesinin değerlendirilmesiyse, mahkeme temsilinin sorumluluk ve süreç özellikleri aynı değildir. Benzerlik notunda bu fark açıkça gösterilmelidir. Tam tersine kapsamlı bir yargısal temsil de tek bir belge hazırlanmasına benzetilerek daraltılmamalıdır. Bu örnekler kesin fiyat vermez; başlık yerine hukuki kapsam üzerinden düşünmenin neden gerekli olduğunu ortaya koyar.
Sonuç: gerekçeli benzerlik, keyfî fiyat değildir
AAÜT m.20, tarifede yazılı olmayan hukuki yardım için tamamlayıcı bir yöntem sunar. İşin niteliğini açıklamadan yalnızca benzer bir başlık seçmek yeterli değildir. Önce açık düzenleme araştırılır, sonra hizmetin gerçek kapsamı ile seçilen tarife işi karşılaştırılır. Ücretin sözleşme ilişkisine mi yoksa karşı tarafa yükletilecek kaleme mi ait olduğu belirlenir. Görev, temsil yetkisi ve usuli koşullar ücret hesabından ayrı incelenir. Böylece tarife hükmü kendi amacı içinde uygulanmış olur.
İyi hazırlanmış bir hesap, kullanılan dönemi, hukuki yardımın kapsamını, karşılaştırma gerekçesini ve uygulanabilir sınırları birlikte gösterir. İşin adının yeni olması veya teknolojiyle yürütülmesi, mevcut tarife sınıflarını kendiliğinden geçersiz kılmaz. Aynı şekilde cetvelde birebir isim bulunmaması da her ücret talebini imkânsız hale getirmez. Somut belgelerle yapılan nitelendirme, hem avukat ile müvekkil arasındaki açıklığı hem de olası uyuşmazlıkta hesabın denetlenebilirliğini artırır.
Sık sorulan sorular
Tarifede adı olmayan iş için ücret belirlenebilir mi?
AAÜT m.20, işin niteliğine göre tarifedeki benzer işlerden hareketle ücret belirlenmesini düzenler.
İsim cetvelde yoksa hemen m.20 uygulanır mı?
Önce gerçek hukuki niteliği kapsayan açık genel veya özel hüküm bulunup bulunmadığı araştırılır.
En yüksek tarife satırı seçilebilir mi?
Tutar tercihi yeterli değildir. Seçilen işin gerçek hizmetle benzerliği gerekçelendirilmelidir.
Benzerliğin temel ölçütleri nelerdir?
İşin konusu, hukuki niteliği, yürütüldüğü merci, kapsamı ve üstlenilen sorumluluk birlikte değerlendirilir.
Elektronik ortamda yapılan her iş yeni bir kategori mi?
Hayır. İşlemin çevrim içi yapılması, hukuki niteliğini kendiliğinden değiştirmez.
M.20 karşı tarafa ücret yükletme yetkisi verir mi?
Hayır. Karşı tarafa ücret yükletilmesinin hukuki dayanağı ve koşulları ayrıca incelenir.
Benzer ücret bulunması temsil yetkisi sağlar mı?
Hayır. Mesleki yetki, temsil, görev ve usul koşulları ayrı düzenlemelerden belirlenir.
Sözleşme ücreti ile karşı vekâlet ücreti aynı mı?
Hayır. Alacağın hangi ilişkiye ve hangi borçluya yöneltildiği başta açıklanmalıdır.
Aynı işte her yazışma için yeni ücret çıkar mı?
İşin bütünlüğü ve AAÜT m.2 kapsamı incelenmeden alt işlemler bağımsız ücret kalemlerine ayrılmaz.
Ekonomik değeri olan her iş nispi ücretli mi?
Hayır. Tarifede konusu para olsa bile maktu ücretli hukuki yardımlar vardır; uygun hesap yapısı belirlenmelidir.
Karşılaştırma notunda neler bulunmalı?
Gerçek hizmet, açık hüküm araştırması, seçilen benzer iş, benzerlik gerekçesi, dönem ve uygulanabilir sınırlar gösterilmelidir.
Hangi belgeler ücret uyuşmazlığında önemlidir?
Sözleşme, teklif, görev yazışmaları, hazırlanan belgeler, başvuru ve teslim kayıtları ile ödeme açıklamaları birlikte incelenir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
- 2026–2027 AAÜT: m.20 ve ilgili genel hükümler
- TBB: güncel ücret cetveli karşılaştırması
- UYAP: Avukatlık Kanunu, ücret ve sözleşme hükümleri
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
