Taşınmaz Arabuluculuğunda 3 Aylık Tapu Şerhi Nasıl Konulur? | 6325 m.17/B/2
Kısa ve net cevap: 6325 sayılı Kanun m.17/B/2’ye göre taşınmazın devri veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin arabuluculukta taraflar şerh verilmesini yazılı olarak kararlaştırır ve arabulucu bu kararı tutanağa bağlarsa, arabulucunun talebi üzerine tapu siciline tasarruf yetkisinin kısıtlandığına dair şerh verilebilir. Şerh yalnız arabuluculuk süreciyle sınırlıdır ve konulduğu tarihten itibaren üç ayı geçemez. Tarafların anlaşamaması veya şerhin kaldırılmasında anlaşması halinde arabulucunun talebiyle; üç ayın sonunda ise kendiliğinden kalkar.
17/B/2 şerhinin amacı nedir?
Taşınmaz uyuşmazlığında taraflar arabuluculuk görüşürken malik taşınmazı üçüncü kişiye devrederse, görüşmelerin konusu fiilen ortadan kalkabilir veya yeni bir üçüncü kişi uyuşmazlığa dahil olabilir. Kanun koyucu bu riske karşı, tarafların ortak iradesiyle geçici bir sicil koruması getirmiştir. Şerh, arabuluculuk süresince tasarruf yetkisinin kısıtlandığını tapu sicilinde görünür hale getirir.
Şerh ihtiyati tedbir değildir ve mahkeme kararıyla konulan bir dava tedbiriyle aynı hukuki kurum değildir. Kaynağı doğrudan 6325 m.17/B/2’dir; tarafların yazılı anlaşması ve arabulucunun talebiyle uygulanır.
Tapu şerhi için hangi şartlar gerekir?
Birinci şart, uyuşmazlığın 17/B/1 kapsamında taşınmaz devri veya sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin olmasıdır. İkinci şart, tarafların şerh konusunda yazılı olarak anlaşmasıdır. Üçüncü şart, arabulucunun bu kararı tutanak altına almasıdır. Dördüncü şart ise talebin arabulucu tarafından tapu müdürlüğüne iletilmesidir.
Taraflardan birinin tek başına “şerh istiyorum” demesi yeterli değildir. Kanun açıkça tarafların yazılı anlaşmasını arar. Şerh belgesinde tarafların kimliği ve taşınmazı tereddütsüz belirleyen tapu bilgileri yer almalıdır. Tapu ve Kadastro uygulamasında arabulucunun web-tapu üzerinden talebi ve ilgili belgelerin sisteme yüklenmesi öngörülür.
Şerh talebini kim tapuya gönderir?
M.17/B/2, şerhin “arabulucunun talebiyle” verileceğini düzenler. Bu nedenle tarafların kendi aralarında imzaladığı belgeyle doğrudan tapuya başvurması kanundaki özel mekanizmanın yerine geçmez. Arabulucu, tarafların yazılı kararı ve kendi tutanağı üzerinden talebi iletir.
Bu süreçte taşınmaz bilgilerinin hatasız olması gerekir. Ada-parsel veya bağımsız bölüm bilgisindeki hata, yanlış sicile şerh riski doğurur. Güncel tapu kaydı üzerinden kontrol yapılmalıdır.
Şerh ne kadar süre geçerlidir?
Kanun üst sınırı açıkça belirlemiştir: şerh, konulduğu tarihten itibaren üç ayı geçemez. Süre arabuluculuk devam ediyor diye kendiliğinden uzamaz. Üç aylık sürenin sonunda şerh kendiliğinden kalkar. Bu nedenle arabuluculuk görüşmelerinin ve gerekirse anlaşma/şerh işlemlerinin takvimi bu sınır dikkate alınarak planlanmalıdır.
Şerh arabuluculuk süreciyle sınırlıdır. Süre bitmeden taraflar anlaşamazsa, m.17/B/2 uyarınca arabulucunun talebiyle şerh kaldırılır. Taraflar şerhin kaldırılmasında anlaşırsa yine arabulucunun talebiyle erken kaldırma yapılabilir.
Şerh hangi hallerde kaldırılır?
Üç durum vardır. Birincisi tarafların anlaşamamasıdır; arabulucu kaldırma talebini iletir. İkincisi tarafların şerhin kaldırılması konusunda anlaşmasıdır; yine arabulucu talep eder. Üçüncüsü üç aylık azami sürenin dolmasıdır; bu halde şerh kanun gereği kendiliğinden kalkar.
Tarafların taşınmaz devrinde anlaşması halinde ise geçici şerhin yerini anlaşma, zorunlu icra edilebilirlik şerhi ve tapu tescil süreci alır. Sitedeki taşınmaz devrinde arabuluculuk rehberi sonraki aşamayı açıklar.
Şerh taşınmazı tamamen “dondurur” mu?
Şerhin kanuni ifadesi, tasarruf yetkisinin kısıtlandığına dair tapu siciline kayıt verilmesidir. Uygulamadaki sonuç tapu müdürlüğünün sicil işlemlerinde bu kısıtlamayı gözetmesidir. Şerh, mülkiyeti karşı tarafa geçirmez ve alacaklıya ayni hak kazandırmaz; arabuluculuk boyunca mevcut taşınmaz durumunu korumaya yönelik geçici bir korumadır.
Şerhin varlığı, taşınmaz üzerindeki daha önceki ipotek, haciz, tedbir veya diğer takyidatları ortadan kaldırmaz. Arabuluculuk tarafları üçüncü kişilerin mevcut haklarına müdahale edemez. Güncel takyidat kaydı şerh öncesi ve tescil öncesi ayrı kontrol edilmelidir.
Şerh talebinde hangi belgeler hazırlanmalıdır?
- Tarafların şerh verilmesi konusunda yazılı anlaşması.
- Arabulucunun bu anlaşmayı tutanak altına aldığı belge.
- Tarafların kimlik/temsil bilgileri.
- Taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri.
- Arabuluculuk dosya numarası ve uyuşmazlığın 17/B kapsamını gösteren kayıt.
- Güncel tapu kaydı ve gerekirse yetki belgeleri.
Resmî kanun için 6325 sayılı Kanun, uygulama için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 17/B şerhine ilişkin güncel düzenlemeleri kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Taraflardan biri tek başına tapu şerhi koydurabilir mi?
Hayır. 17/B/2 tarafların yazılı olarak kararlaştırmasını ve arabulucunun bunu tutanağa bağlamasını arar.
Şerh talebini kim yapar?
Kanuna göre arabulucu talep eder.
Şerh en fazla kaç ay sürer?
Konulduğu tarihten itibaren en fazla üç ay.
Üç ay sonunda ayrıca kaldırma başvurusu gerekir mi?
Kanun üç aylık sürenin sonunda şerhin kendiliğinden kalkacağını düzenler.
Anlaşma olmazsa şerh ne olur?
Arabulucunun talebiyle kaldırılır.
Şerh mülkiyeti karşı tarafa geçirir mi?
Hayır. Geçici bir tasarruf kısıtlamasıdır; mülkiyet devri için anlaşma, şerh ve tescil aşamaları ayrıca gerekir.
Şerh mevcut ipoteği kaldırır mı?
Hayır. Önceden mevcut üçüncü kişi hakları devam eder.
Arabuluculuk uzarsa şerh de otomatik uzar mı?
Hayır. 17/B/2 üç aylık azami sınır koyar.
Şerh kararı yazılırken hangi ifadeler açık olmalıdır?
Tarafların yazılı kararı yalnız “taşınmaza şerh konulsun” şeklinde bırakılmamalıdır. Uyuşmazlığın 17/B kapsamında olduğu, şerhin hangi taşınmaza ilişkin olduğu ve tarafların tasarruf yetkisinin kısıtlanması konusunda açıkça anlaştığı görülmelidir. Birden fazla taşınmaz varsa her taşınmaz ayrı tanımlanmalı; yalnız belirli parsel için şerh kararlaştırılmışsa diğer taşınmazları kapsamadığı anlaşılmalıdır.
Arabulucu tutanağı da taraf kararını doğru yansıtmalıdır. Şerh tarihi üç aylık sürenin başlangıcını belirlediği için tapu kaydına giriş tarihi takip edilmelidir. Arabuluculuk kısa sürede sona ererse şerhin gereksiz yere üç ay sicilde kalması beklenmemeli; kanundaki kaldırma mekanizması işletilmelidir.
Şerh ile ihtiyati tedbir arasındaki fark
Mahkemeden istenen ihtiyati tedbir HMK m.389 ve devamında düzenlenen yargısal geçici korumadır; mahkeme yaklaşık ispat, teminat ve diğer şartları değerlendirir. 17/B/2 şerhi ise tarafların yazılı anlaşmasına dayanan arabuluculuğa özgü sicil mekanizmasıdır. Kaynağı, talep eden kişi ve süresi farklıdır. Bu iki kurum birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Sonuç
6325 m.17/B/2 şerhi, taşınmaz arabuluculuğunda tarafların ortak iradesiyle kullanılan geçici sicil korumasıdır. Yazılı anlaşma, arabulucu tutanağı ve arabulucunun tapuya talebi zorunludur; şerh üç ayı geçemez ve kanunda belirtilen hallerde kaldırılır. Bu mekanizma mülkiyet devri sağlamaz, görüşme sürecinde taşınmazın tasarruf durumunu korur.
Hukuki dayanak
İçerik 6325 sayılı Kanun m.17/B/2 ve Tapu ve Kadastro uygulama düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
