Taşınmaz, Araç, Banka Hesabı ve Hak-Alacaklara El Koyma: CMK 128 (2026)
Kısa ve net cevap: CMK 128, sıradan eşya el koymasından farklı olarak belirli suçlarda taşınmaz, kara-deniz-hava ulaşım aracı, banka veya diğer mali kurumlardaki hesap, üçüncü kişiler nezdindeki hak ve alacak, kıymetli evrak, şirket ortaklık payı, kiralık kasa ve diğer malvarlığı değerlerine el koymaya imkân verir. Bunun için soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve el konulacak malvarlığı değerlerinin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır. CMK 128 yalnız maddede sayılan katalog suçlar bakımından uygulanır ve el koyma kararını hâkim verir. Kanunda öngörülen hâllerde, suçtan elde edilen değere ilişkin ilgili uzman kurum raporu da karar öncesi şarttır. Malvarlığının başka kişinin zilyetliğinde bulunması tek başına tedbiri engellemez; ancak suçtan elde edilme bağlantısı ve üçüncü kişinin hakları somut olarak incelenmelidir.
CMK 128 neden genel el koymadan farklıdır?
CMK 127 genel el koyma usulünü; CMK 128 ise ekonomik değeri yüksek ve çoğu zaman kayıt sistemlerinde tutulan malvarlığı haklarına yönelik özel koruma tedbirini düzenler. Banka hesabının dondurulması, tapuya şerh, araç siciline el koyma kaydı veya şirket payı üzerinde tasarrufun engellenmesi fiziksel eşyayı almaktan farklıdır.
Bu nedenle CMK 128 daha sıkı maddi şartlar getirir. Yalnız suç işlendiğine dair kuvvetli şüphe yetmez; el konulan malvarlığının suçtan elde edildiğine dair de somut delillere dayalı kuvvetli şüphe bulunmalıdır.
Tedbirin amacı ileride verilebilecek müsadere kararını etkisiz bırakacak devir ve kaçırmaları önlemektir. Ceza veya peşin malvarlığı yaptırımı değildir.
CMK 128’de kuvvetli şüphe nasıl kurulmalıdır?
Kanun iki bağlantının somut delillerle gösterilmesini ister: soruşturma konusu katalog suçun işlendiği ve el konulacak malvarlığı değerinin bu suçtan elde edildiği. Bu ikinci bağlantı CMK 128’in en önemli güvencesidir.
Örneğin kişinin yalnız şüpheli olması, sahip olduğu bütün banka hesaplarının veya taşınmazların suç geliri sayılması için yeterli değildir. Malvarlığının edinim tarihi, para transferleri, gelirle uyumsuzluk, suçtan gelen fon akışı veya ekonomik ilişkiyi gösteren başka deliller incelenmelidir.
Suçtan önce edinildiği ve yasal gelirle finanse edildiği açıkça belgelenen bir taşınmaz bakımından suç geliri bağlantısı ayrıca gerekçelendirilmelidir. El koymanın kapsamı delillerle orantılı olmalıdır.
CMK 128 her suçta uygulanabilir mi?
Hayır. CMK 128/2 özel malvarlığı el koymasını maddede sayılan katalog suçlarla sınırlar. Bu nedenle suçun yalnız ağır olması tedbir için yeterli değildir; kanuni katalog kapsamında bulunması gerekir.
Katalog zaman içinde kanun değişiklikleriyle güncellenebilir. Bu nedenle karar tarihinde yürürlükte olan CMK 128/2 metni kontrol edilmelidir. Kararda isnat edilen katalog suç ve malvarlığı bağlantısı açıkça gösterilmelidir.
Katalog dışı bir suçta suç eşyası veya delil niteliğindeki belirli malvarlığı bakımından CMK’nın başka el koyma hükümleri uygulanabilir; fakat CMK 128’in geniş sicil ve hesap tedbirleri otomatik olarak kullanılamaz.
CMK 128 kapsamında hangi değerler üzerine el koyma uygulanabilir?
Kanun geniş fakat belirli bir liste öngörür. Şüpheli veya sanığa ait:
- Taşınmazlara,
- Kara, deniz veya hava ulaşım araçlarına,
- Banka veya diğer mali kurumlardaki her türlü hesaba,
- Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacağa,
- Kıymetli evraka,
- Ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık paylarına,
- Kiralık kasa mevcutlarına,
- Diğer malvarlığı değerlerine
kanuni şartlarla el konulabilir.
Liste geniş olsa da her kalem için suçtan elde edilme bağlantısı kurulmalıdır. “Şüphelinin tüm malvarlığı” şeklindeki gerekçesiz ve sınırsız tedbir ölçülülük sorunu doğurur.
Banka hesaplarına el koyma nasıl uygulanır?
Hâkim kararı ilgili bankaya veya mali kuruma iletilerek hesap üzerindeki tasarruf yetkisi karar kapsamına göre sınırlandırılır. Hesabın tamamı veya belirli tutar bakımından tedbirin nasıl uygulanacağı kararın içeriğine bağlıdır.
Hesapta hem yasal gelir hem şüpheli fon hareketi bulunuyorsa bütün bakiyenin dondurulmasının gerekliliği ve orantısı ayrıca değerlendirilmelidir. Maaş, ticari tahsilat veya üçüncü kişiye ait emaneten duran para gibi iddialar belgeyle ortaya konulabilir.
Banka hareketleri suçtan elde edilme bağlantısının araştırılmasında temel delildir. Kaynak hesap, transfer zinciri, açıklamalar ve ekonomik işlem nedeni incelenir.
Taşınmaza el koyma nasıl uygulanır?
CMK 128 kapsamındaki taşınmaz el koyma kararı tapu siciline şerh verilmek suretiyle infaz edilir. Malik taşınmazı fiilen kullanmaya devam edebilir; ancak devretme ve ayni hak işlemleri kararın kapsamına göre engellenir.
Taşınmazın suçtan önce edinildiği, krediyle alındığı, miras kaldığı veya yasal gelirle finanse edildiği iddia ediliyorsa tapu, banka ve gelir belgeleri önemlidir.
Tedbir taşınmazın mülkiyetini devlete geçirmez. Nihai müsadere ancak kanuni şartlarla yargılama sonunda verilecek kararla gündeme gelir.
Araçlara el koyma nasıl uygulanır?
Kara, deniz ve hava ulaşım araçları sicile işlenen malvarlığıdır. CMK 128 kararı ilgili sicile bildirilerek devir ve tasarruf kısıtlanabilir; somut olayda aracın fiilen muhafaza altına alınması da ayrıca gerekebilir.
Aracın günlük işte zorunlu kullanılması, tedbirin tamamen kaldırılmasını tek başına gerektirmez; ancak fiilî muhafaza yerine sicil şerhi gibi daha hafif yöntemin yeterli olup olmadığı ölçülülük açısından tartışılabilir.
Leasing, rehin veya üçüncü kişiye ait araçlarda mülkiyet ve ekonomik haklar ayrıca incelenmelidir. Şüphelinin yalnız kullanımında bulunan fakat başkasına ait araç bakımından CMK 128 bağlantısı otomatik kurulamaz.
Şirket payı, hak ve alacaklara el koyma nasıl uygulanır?
Şüphelinin ortağı olduğu şirketteki payı, gerçek veya tüzel kişilerden olan alacağı ve kıymetli evrakı tedbir kapsamına girebilir. Karar şirket, ticaret sicili veya borçlu üçüncü kişiye bildirilerek tasarruf engellenebilir.
Şirketin kendisi ile ortağın malvarlığı ayrıdır. Şüphelinin şirket ortağı olması, şirketin bütün malvarlığının otomatik olarak suç geliri kabul edilmesini sağlamaz. Hangi payın veya hakkın şüpheliye ait olduğu ve suçtan elde edildiği ayrı gösterilmelidir.
Şirket faaliyetinin tamamen durmasına yol açacak geniş tedbirlerde çalışanlar, diğer ortaklar ve alacaklıların hakları nedeniyle ölçülülük daha hassas değerlendirilir.
CMK 128’de neden uzman kurum raporu aranır?
Kanun, belirli CMK 128 el koyma kararları öncesinde suçtan elde edilen değerin belirlenmesi bakımından ilgili uzman kurumlardan rapor alınmasını öngörür. Amaç, malvarlığı tedbirinin yalnız soyut kolluk değerlendirmesine değil mali ve teknik analize de dayanmasını sağlamaktır.
Hangi kurumun rapor vereceği malvarlığı ve finansal faaliyetin niteliğine göre kanunda belirlenen uzmanlık alanına bağlıdır. Bankacılık, sermaye piyasası ve mali suç analizi gibi alanlarda ilgili kurumların verileri kullanılabilir.
Rapor şartının uygulanıp uygulanmadığı, raporun kapsamı ve kanuni hazırlama süreleri karar dosyasından kontrol edilmelidir. Kanunun açıkça rapor aradığı durumda bu şartın atlanması tedbirin hukuka uygunluğunu etkiler.
Malvarlığı başka kişinin üzerinde görünüyorsa el koyma mümkün mü?
CMK 128, kanuni koşullarda malvarlığı değerinin başka bir kişinin zilyetliğinde bulunmasının tedbire mutlak engel olmadığını kabul eder. Ancak üçüncü kişinin mülkiyet hakkı ve iyi niyeti özellikle araştırılmalıdır.
Şüpheli malı gerçekte kendisine ait olduğu hâlde görünüşte yakını veya şirket üzerine geçirmişse ekonomik gerçeklik incelenebilir. Buna karşılık üçüncü kişi malı gerçek ve bedelli işlemle, suç gelirinden habersiz şekilde edinmişse hakları farklı değerlendirilir.
Tapu, banka transferi, satış bedeli, edinim tarihi, fiilî kullanım ve tarafların ekonomik ilişkisi gerçek hak sahibinin belirlenmesinde önemlidir.
CMK 128 el koymasına nasıl itiraz edilir?
El koyma kararına karşı CMK’nın itiraz hükümleri uygulanabilir. İtirazda katalog suç koşulu, suçtan elde edilme bağlantısı, kuvvetli şüphenin dayandığı somut deliller, rapor şartı ve ölçülülük ayrı ayrı incelenmelidir.
Malvarlığının yasal kaynağını gösteren tapu, banka kredisi, vergi beyannamesi, miras belgesi, satış sözleşmesi veya ticari kayıtlar dilekçeye eklenebilir.
Tedbir tamamen kaldırılmasa bile kapsamın daraltılması istenebilir. Örneğin suçtan elde edildiği ileri sürülen belirli tutar yerine tüm şirket hesaplarının dondurulması ölçüsüzse sınırlı tedbir talep edilebilir.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
CMK 128 Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de taşınmaz, araç, banka hesabı ve şirket paylarına ilişkin tedbirlerde de hâkim kararı, katalog suç, suçtan elde edilme bağlantısı ve somut delillere dayanan kuvvetli şüphe şartları aranır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki malvarlığı el koyma, itiraz, kaldırma ve müsadere dosyaları yetkili savcılık ve mahkemeler nezdinde Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Her ceza soruşturmasında banka hesabına el konulabilir mi?
Hayır. CMK 128 özel şartlara ve katalog suçlara bağlıdır.
2. Yalnız suç işlendiğine dair kuvvetli şüphe yeterli mi?
Hayır. Malvarlığının da bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe gerekir.
3. Banka hesabına el koyma kararını savcı verebilir mi?
CMK 128 kapsamındaki özel malvarlığı el koyma kararını hâkim verir.
4. Taşınmaza el konulunca mülkiyet devlete geçer mi?
Hayır. El koyma geçici koruma tedbiridir; müsadere ayrı nihai karardır.
5. Araca el koyma sicile işlenir mi?
Ulaşım araçlarındaki tedbir ilgili sicile bildirilir; kararın kapsamına göre tasarruf kısıtlanır.
6. Şirket ortağının soruşturulması şirketin tüm malına el koymak için yeterli mi?
Hayır. Şirket tüzel kişiliği ile ortağın payı ayrıdır; suçtan elde edilme bağlantısı somutlaştırılmalıdır.
7. Maaş hesabımın tamamı dondurulabilir mi?
Kararın kapsamı, suç geliri bağlantısı ve ölçülülük incelenir; yasal gelir iddiası belgelenebilir.
8. Başkasının üzerindeki mala el konulabilir mi?
Kanuni koşullarda mümkün olabilir; üçüncü kişinin gerçek mülkiyeti ve iyi niyeti ayrıca korunur.
9. Karara itiraz edilebilir mi?
Evet. Katalog suç, delil bağlantısı, rapor ve ölçülülük yönlerinden itiraz edilebilir.
10. Suçtan önce aldığım ev için el koyma olur mu?
Edinim tarihi ve yasal finansman, suçtan elde edilme bağlantısına karşı güçlü delildir; somut dosya değerlendirilir.
11. El koyma ne kadar sürer?
Tedbirin gerekliliği devam ettiği sürece ve kanuni yargısal denetim altında sürer; neden ortadan kalkarsa kaldırılması istenebilir.
12. CMK 127 ile CMK 128 arasındaki fark nedir?
CMK 127 genel el koyma usulünü; CMK 128 belirli katalog suçlarda kayıtlı ve finansal malvarlığı değerlerine yönelik özel tedbiri düzenler.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5271 sayılı CMK
- El koyma kararı ve hâkim onayı – CMK 127
- Muhafaza altına alma – CMK 123
- Arama sonunda belge ve liste – CMK 121
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki CMK 128 ve bağlantılı müsadere hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Özel malvarlığı el koymasında katalog suç, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, suçtan elde edilme bağlantısı ve hâkim kararı şartları esas alınmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
