Taşıtan ve Yükleten Taşıyanın Zararından Ne Zaman Sorumludur? TTK m.1208 | 2026

Kısa ve net cevap: TTK m.1208’e göre taşıtan ve yükleten, kendi kusurları veya kendi adamlarının kusuru bulunmadıkça taşıyanın veya fiilî taşıyanın uğradığı zarardan, geminin zararından ya da diğer zararlardan sorumlu değildir. Bu madde kusura dayalı genel sorumluluk kuralı kurar. Kanunda taşıtan veya yükleten için ayrıca özel sorumluluk öngören hükümler varsa bunlar saklıdır; örneğin yük bilgileri, yasak veya tehlikeli eşya gibi özel düzenlemeler kendi şartlarıyla uygulanır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

M.1208, navlun sözleşmesinin sona erme hükümlerinden hemen önce taşıtan ve yükletenin taşıyana karşı sorumluluğunun genel temelini belirler. Zararın meydana gelmesi tek başına yeterli değildir; kusur veya adamlarının kusuru ile zarar arasındaki bağ ispatlanmalıdır. Özel kanun hükümleri bu genel kuralın dışında kendi rejimini kurabilir.

Bu içerik genel navlun sözleşmesi rehberini tekrar etmez; yalnız TTK m.1208 hükmünün özel uygulamasını açıklar.

M.1208 hangi kişilerin sorumluluğunu düzenler?

M.1208 iki kişi grubunu açıkça sayar: taşıtan ve yükleten. Bu kişilerin aynı gerçek/tüzel kişi olması mümkündür, ancak farklılarsa her birinin kusuru kendi eylem ve organizasyonu bakımından değerlendirilir. Sırf navlun sözleşmesinde yer almak otomatik sorumluluk yaratmaz.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından navlun sözleşmesi, konişmento ve taşıma senedi birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Talep yönünden: “M.1208 hangi kişilerin sorumluluğunu düzenler?” için para talep edilecekse alacağın dayanağı, borçlu sıfatı, miktar ve muacceliyet ayrı yazılmalıdır. Bağlantılı başka TTK hükmü varsa ayrıca belirtilmeli; TTK m.1208 kapsamı gereksiz yere genişletilmemelidir.

Hangi zararlar madde kapsamındadır?

Madde taşıyanın veya fiilî taşıyanın uğradığı zararı, geminin zararını ve diğer zararları kapsayacak geniş bir ifade kullanır. Ancak her zarar kalemi gerçek, belirlenebilir ve kusurlu davranışla illiyet içinde olmalıdır. Soyut risk veya olası zarar tazminat hesabına doğrudan yazılamaz.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından teslim talebi/ret yazışmaları ve delivery order birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Savunma yönünden: “Hangi zararlar madde kapsamındadır?” konusunda itiraz eden taraf, kanuni şartlardan hangisinin oluşmadığını belgeyle göstermelidir. Sıfat, kusur, teslim veya ödeme unsurlarının her biri ayrı savunma başlığı yapılabilir.

Taşıtanın kendi kusuru nasıl değerlendirilir?

Taşıtanın yanlış talimatı, gerekli bilgiyi kusurlu şekilde vermemesi veya kendi organizasyonunda zarar doğuran davranışı sorumluluk değerlendirmesine girebilir. Fakat somut kusur gösterilmeden yalnız ‘taşıtan olduğu için’ tazminat yüklenemez.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından terminal, depo ve boşaltma kayıtları birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Talep yönünden: “Taşıtanın kendi kusuru nasıl değerlendirilir?” için para talep edilecekse alacağın dayanağı, borçlu sıfatı, miktar ve muacceliyet ayrı yazılmalıdır. Bağlantılı başka TTK hükmü varsa ayrıca belirtilmeli; TTK m.1208 kapsamı gereksiz yere genişletilmemelidir.

Yükletenin kendi kusuru nasıl değerlendirilir?

Yükletenin fiilî yükleme, işaretleme, ambalajlama veya bilgi verme sürecindeki davranışları kusur incelemesine konu olabilir. Yükletenin eylemi ile gemi/taşıyan zararı arasındaki illiyet bağı teknik ve ticari kayıtlarla kurulmalıdır.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından fatura, navlun ve masraf hesapları birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Savunma yönünden: “Yükletenin kendi kusuru nasıl değerlendirilir?” konusunda itiraz eden taraf, kanuni şartlardan hangisinin oluşmadığını belgeyle göstermelidir. Sıfat, kusur, teslim veya ödeme unsurlarının her biri ayrı savunma başlığı yapılabilir.

Adamlarının kusuru ne anlama gelir?

Kanun yalnız kişinin bizzat kusurunu değil, adamlarının kusurunu da dikkate alır. Çalışan, yardımcı veya operasyonu onun organizasyonu içinde yürüten kişinin kusuru somut olayda taşıtan/yükleten alanında değerlendirilir. Kimin kimin adına hareket ettiği belgelenmelidir.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından taşıtan-yükleten-gönderilen-taşıyan yazışmaları birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Talep yönünden: “Adamlarının kusuru ne anlama gelir?” için para talep edilecekse alacağın dayanağı, borçlu sıfatı, miktar ve muacceliyet ayrı yazılmalıdır. Bağlantılı başka TTK hükmü varsa ayrıca belirtilmeli; TTK m.1208 kapsamı gereksiz yere genişletilmemelidir.

Taşıyanın zararı nasıl ispatlanır?

Taşıyan zarar iddiasında hasar kalemini, miktarı ve onarım/operasyon kaybını belgelemelidir. Survey, servis faturası, gemi kayıtları ve sefer gecikme verileri zarar hesabının temelini oluşturabilir. Kusur ile zarar arasındaki neden bağı ayrıca gösterilir.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından hasar raporu, survey ve teknik kayıtlar birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Savunma yönünden: “Taşıyanın zararı nasıl ispatlanır?” konusunda itiraz eden taraf, kanuni şartlardan hangisinin oluşmadığını belgeyle göstermelidir. Sıfat, kusur, teslim veya ödeme unsurlarının her biri ayrı savunma başlığı yapılabilir.

Fiilî taşıyanın zararı da kapsama girer mi?

M.1208 fiilî taşıyanın uğradığı zararı da açıkça kapsar. Sözleşmesel taşıyan ile fiilî taşıyan farklı şirketlerse zarar görenin sıfatı ve talep hakkı sözleşme zinciriyle birlikte incelenir.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından çalışan/yardımcı kişi talimatları ve operasyon belgeleri birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Talep yönünden: “Fiilî taşıyanın zararı da kapsama girer mi?” için para talep edilecekse alacağın dayanağı, borçlu sıfatı, miktar ve muacceliyet ayrı yazılmalıdır. Bağlantılı başka TTK hükmü varsa ayrıca belirtilmeli; TTK m.1208 kapsamı gereksiz yere genişletilmemelidir.

Geminin zarar görmesi hâlinde hangi şartlar aranır?

Geminin fiziksel zarar görmesi hâlinde onarım, klas, survey ve servis kayıtlarıyla zarar miktarı belirlenir. Yükün niteliği veya yükleme işlemi gemiye zarar vermişse taşıtan/yükleten kusuru ayrıca ispatlanmalıdır. Zararın varlığı kusurun yerine geçmez.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından ihtar, dava/icra ve ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Savunma yönünden: “Geminin zarar görmesi hâlinde hangi şartlar aranır?” konusunda itiraz eden taraf, kanuni şartlardan hangisinin oluşmadığını belgeyle göstermelidir. Sıfat, kusur, teslim veya ödeme unsurlarının her biri ayrı savunma başlığı yapılabilir.

Özel TTK hükümleri neden saklıdır?

Maddenin son cümlesi özel hükümlerin saklı olduğunu belirtir. Bu nedenle TTK m.1145 yük bilgileri, m.1146 yasak eşya, m.1147 tehlikeli eşya gibi özel düzenlemeler varsa önce o hükümlerin şartları incelenir. M.1208 özel rejimi ortadan kaldırmaz.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından manifest, mate’s receipt ve gümrük kayıtları birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Talep yönünden: “Özel TTK hükümleri neden saklıdır?” için para talep edilecekse alacağın dayanağı, borçlu sıfatı, miktar ve muacceliyet ayrı yazılmalıdır. Bağlantılı başka TTK hükmü varsa ayrıca belirtilmeli; TTK m.1208 kapsamı gereksiz yere genişletilmemelidir.

Tazminat talebi nasıl yapılandırılmalıdır?

Tazminat talebinde sorumlu kişi, kusurlu davranış, zarar kalemi, illiyet ve miktar ayrı başlıklar hâlinde yazılmalıdır. Birden çok kişi veya adamın eylemi varsa her biri için rol ve kusur somutlaştırılır; özel hüküm uygulanıyorsa dayanak ayrıca belirtilir.

TTK m.1208 uygulanırken taraf sıfatları, olayın taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği ve kanunun aradığı maddi şartlar ayrı ayrı tespit edilmelidir. Deniz taşımasında aynı şirket bazen taşıtan, yükleten ve gönderilen sıfatlarından birden fazlasını taşıyabilir; bu durum hangi borcun hangi sıfattan doğduğunu ortadan kaldırmaz.

İspat bakımından ticari defterler, banka kayıtları ve sözleşme ekleri birlikte incelenmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, kabul/ret kaydı, hasar veya ödeme miktarı ve olayla illiyet bağı açıkça gösterilmelidir. Talep veya savunma, yalnız ticari teamül ya da genel adalet iddiasına değil TTK m.1208 içindeki somut şartlara bağlanmalıdır.

Savunma yönünden: “Tazminat talebi nasıl yapılandırılmalıdır?” konusunda itiraz eden taraf, kanuni şartlardan hangisinin oluşmadığını belgeyle göstermelidir. Sıfat, kusur, teslim veya ödeme unsurlarının her biri ayrı savunma başlığı yapılabilir.

Yanlış yorumlardan kaçınma

En sık hata, gemide veya taşıyanda zarar oluşmasını taşıtan/yükleten sorumluluğu için yeterli saymaktır. M.1208 kusur veya adamlarının kusuru arar. İkinci hata, özel hükümleri görmezden gelip her olayı yalnız genel kusur maddesiyle çözmektir; kanun özel sorumluluk hükümlerini açıkça saklı tutar.

Tazminat dosyasında önce zarar teknik belgelerle sabitlenmeli, ardından zarar doğuran talimat/eylem ve bunu yapan kişinin hangi tarafın organizasyonunda bulunduğu belirlenmelidir. Kusur, illiyet ve miktar aynı raporda fakat ayrı analiz başlıklarıyla gösterilmelidir. Özel TTK maddesi varsa öncelikle onun şartları uygulanmalıdır.

Mersin Limanı ve uluslararası taşımalarda uygulama

Mersin Limanı’ndaki yükleme operasyonlarında yükletenin çalışanları, terminal ekipleri, acente ve gemi personeli aynı sahada faaliyet gösterebilir. Bir zararın kimin organizasyonundaki kusurdan doğduğunu belirlemek için vardiya kayıtları, talimatlar, terminal olay raporları ve survey belgeleri önemlidir.

Mersin çıkışlı/varışlı taşımalarda terminal, acente, forwarder, yükleten, taşıtan ve gönderilen operasyon içinde farklı roller üstlenebilir. Hukuki sorumluluk, yalnız faturanın veya terminal talimatının kimin adına olduğuna göre değil sözleşme ve kanuni sıfatlara göre belirlenmelidir.

Kontrol listesi

1. Taşıtan ve yükleteni ayrı tespit edin.
2. Zarar görenin taşıyan mı fiilî taşıyan mı olduğunu belirleyin.
3. Gemi ve diğer zararları belgeleyin.
4. Kusurlu eylemi somutlaştırın.
5. Eylemi yapan kişinin hangi tarafın adamı olduğunu tespit edin.
6. İlliyet bağını teknik raporla gösterin.
7. Zarar miktarını fatura/survey ile hesaplayın.
8. Özel TTK hükümlerini kontrol edin.
9. Mükerrer tazminat kalemlerini ayırın.
10. Talep/savunmayı kusur şartına göre kurun.

Sık Sorulan Sorular

Taşıtan her gemi zararından sorumlu mu?

Hayır; m.1208 kusur arar.

Yükleten için de mi?

Evet, kendi veya adamlarının kusuru gerekir.

Fiilî taşıyan zararı kapsanır mı?

Evet.

Gemi zararı kapsanır mı?

Evet, kusur ve illiyet şartlarıyla.

Zararın varlığı kusuru ispatlar mı?

Hayır.

Çalışanın kusuru önemli mi?

Kanun adamlarının kusurunu da dikkate alır.

Özel maddeler uygulanır mı?

Evet, özel hükümler saklıdır.

Tehlikeli eşya özel hüküm mü?

TTK’da tehlikeli eşya için özel düzenleme vardır; kendi şartlarıyla uygulanır.

Tazminat miktarı nasıl ispatlanır?

Survey, onarım, fatura ve operasyon kayıtlarıyla.

Resmî metin nerede?

Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.

Resmî kaynak

Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu üzerinden TTK m.1208 kontrol edilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →