TCK 236 Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu ve Cezası
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, kamu ile bağlantılı bir ihale veya sözleşmenin uygulanması sırasında teslim, kabul, süre, miktar, nitelik ya da hizmet şartlarının hileli biçimde gerçeğe aykırı gösterilmesini cezalandırır. TCK 236 uyarınca temel ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. Her sözleşmeye aykırılık veya ayıplı ifa suç değildir; kanunda sayılan hareketlerden birinin hileli olarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa cevap: TCK 236, ihalenin yapılma aşamasını değil, üstlenilen edimin teslim ve kabul aşamasını korur. Yanlış mal, eksik miktar, geç ifanın süresinde yapılmış gibi kabulü, şartnameye aykırı yapımın kabulü veya eksik hizmetin tam verilmiş gibi kabulü hileli biçimde gerçekleşirse suç gündeme gelebilir.
İhalenin hazırlık, teklif veya sonuçlandırma aşamasındaki müdahaleler için TCK 235 ihaleye fesat karıştırma; kamu için zorunlu mal veya hizmetin yokluğuna neden olma iddiası için TCK 238 yazıları ayrıca incelenebilir.
TCK 236 Cezası Nedir?
TCK 236/1’e göre kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet yürüten vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatiflere karşı taahhüt edilen edimin ifasına fesat karıştıran kişi 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Madde metninin güncel ve resmî hâli TBMM Türk Ceza Kanunu metninde ve Mevzuat Bilgi Sisteminde görülebilir. Somut dosyada suç tarihindeki kanun ile sonradan yürürlüğe giren lehe hüküm ayrıca karşılaştırılır.
Edimin İfasına Fesat Karıştırma Sayılan Beş Hareket
| TCK 236/2 | Kanuni hareketin özeti | Dosyada aranacak temel kayıt |
|---|---|---|
| (a) | Sözleşmede veya ihale kararında niteliği belirtilen maldan başka bir malın teslim ya da kabul edilmesi | Teknik şartname, numune, seri/parti bilgisi, teslim ve muayene tutanağı |
| (b) | Belirlenen miktardan eksik malın teslim ya da kabul edilmesi | Sevk irsaliyesi, tartım ve stok kayıtları, hakediş, fatura, teslim tutanağı |
| (c) | Süresinde yerine getirilmeyen edimin, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi | Sözleşme takvimi, iş programı, tutanak tarihi, giriş-çıkış ve yazışma kayıtları |
| (d) | Yapım işinin veya kullanılan malzemenin şartname ya da sözleşmeye aykırı olmasına rağmen kabul edilmesi | Proje, metraj, keşif, laboratuvar sonucu, yapı denetim ve geçici/kesin kabul kayıtları |
| (e) | Hizmetin hiç ya da eksik verilmesine rağmen sözleşmeye uygun verilmiş gibi kabul edilmesi | Hizmet çizelgesi, personel ve araç kayıtları, puantaj, kontrol ve hakediş belgeleri |
Bu liste sınırlıdır. Fiilin yalnızca sözleşmeye aykırı olması yetmez; somut olayda kanunda sayılan hareket ile hile arasındaki bağ gösterilmelidir.
Hile Unsuru Ne Anlama Gelir?
Maddenin ikinci fıkrası hareketlerin hileli olarak yapılmasını arar. Bu nedenle kalite düşüklüğü, gecikme, hesap hatası, teknik uyuşmazlık veya sözleşmenin farklı yorumlanması tek başına TCK 236 sonucunu doğurmaz. Gerçeğe aykırı kabul tutanağı düzenlenmesi, ölçümün bilinçli biçimde farklı gösterilmesi, numunenin değiştirilmesi, eksik miktarın tam yazılması ya da verilmeyen hizmetin verilmiş gibi belgelenmesi hile değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Ceza dosyasında hilenin kim tarafından, hangi belge veya davranışla, hangi tarihte ve hangi kabul/ödeme sonucunu doğuracak biçimde gerçekleştirildiği kişiselleştirilmelidir. Kurum içindeki görev unvanı veya yüklenici şirketle bağlantı, tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir.
Suçun Faili Kim Olabilir?
TCK 236 yalnız kamu görevlilerine özgü bir suç olarak düzenlenmemiştir. Hileli teslimi yapan yüklenici veya onun adına hareket eden kişi ile gerçeğe aykırı kabul işlemine katılan görevli, somut katkısına göre fail ya da iştirak eden olarak değerlendirilebilir. Yetki, imza, fiilî hâkimiyet ve ortak kararın delilleri her kişi bakımından ayrı incelenir.
TCK 236/3, fesat sonucunda menfaat temin eden görevli kişinin ayrıca ilgili suç hükmüne göre cezalandırılacağını belirtir. Bu nedenle rüşvet, irtikâp, zimmet veya başka bir suç iddiası varsa her suçun unsurları ayrıca kurulmalı; aynı para hareketi otomatik olarak bütün suçların kanıtı sayılmamalıdır.
Kamu Zararı veya Menfaat Şart mıdır?
Malın niteliği, miktarı, kabul tarihi ve hakediş ödemesi kamu zararının belirlenmesinde önemli olabilir. Bununla birlikte suç değerlendirmesi yalnız zarar hesabına indirgenemez; kanunda sayılan hileli teslim veya kabul hareketi, kast ve deliller birlikte ele alınır. Zararın bulunmadığı, giderildiği ya da sonradan ödeme yapılmadığı savunmaları dosyanın sonucunu etkileyebilse de hile iddiası ayrıca incelenir.
TCK 235 ile TCK 236 Arasındaki Fark
| Ölçüt | TCK 235 | TCK 236 |
|---|---|---|
| Aşama | İhalenin hazırlanması ve yapılması | Sözleşme kurulduktan sonraki ifa, teslim ve kabul |
| Tipik iddia | Rekabetin veya ihale kararının hileyle etkilenmesi | Eksik/uygunsuz edimin gerçeğe aykırı biçimde teslim veya kabulü |
| Başlıca belge | İlan, teklif, komisyon ve yeterlik belgeleri | Sözleşme, şartname, hakediş, muayene ve kabul belgeleri |
Aynı ihale dosyasında iki suç birlikte ileri sürülebilir; ancak ihale aşamasındaki hareket ile ifa aşamasındaki hareket birbirine karıştırılmamalıdır. Her suç için ayrı fiil, tarih ve kast açıklanmalıdır.
Hangi Deliller İncelenir?
- İhale kararı, sözleşme, teknik ve idari şartname ile ekleri,
- Muayene ve kabul komisyonu görevlendirmeleri ve tutanakları,
- Hakediş raporları, ödeme emirleri, faturalar ve banka kayıtları,
- Metraj, ölçüm, numune, laboratuvar ve bilirkişi kayıtları,
- Stok, sevk, tartım, araç takip, puantaj ve hizmet çizelgeleri,
- E-posta, mesaj, kurum içi talimat ve toplantı kayıtları,
- İmza yetkisi, görev tanımı ve her şüphelinin fiilî katkısını gösteren kayıtlar.
Bilirkişi raporu yalnız “şartnameye aykırılık vardır” sonucuyla yetinmemeli; hangi sözleşme maddesinin, hangi ölçüm veya malzeme nedeniyle ihlal edildiğini ve kabul belgesindeki bilginin neden gerçeğe aykırı olduğunu denetlenebilir biçimde açıklamalıdır. Hukuka aykırı elde edilen dijital veya fiziki deliller ayrıca tartışılır.
Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı
- Şikâyet: Madde özel bir şikâyet koşulu öngörmediğinden soruşturma kural olarak resen yürütülür.
- Uzlaştırma: TCK 236, uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında değildir.
- Görevli mahkeme: 3–7 yıllık ceza aralığı nedeniyle görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.
- Dava zamanaşımı: Temel şekil bakımından olağan dava zamanaşımı kural olarak 15 yıldır. Suç tarihi, kesilme ve durma nedenleri somut dosyada hesaplanır.
Yetkili mahkeme fiilin işlendiği yer, kabul işleminin yapıldığı yer ve iştirak iddialarına göre Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca belirlenir. Soruşturmanın başka bir ilde yürütülmesi tek başına görev kuralını değiştirmez.
Şirketler Açısından Sonuçlar
Ceza sorumluluğu şahsidir; şirket tüzel kişisi hakkında doğrudan hapis cezası verilmez. Bununla birlikte özel hukuk tüzel kişisinin organı, temsilcisi veya faaliyeti kapsamında görev alan kişi tarafından tüzel kişi yararına TCK 236’nın işlenmesi hâlinde Kabahatler Kanunu m.43/A kapsamındaki idarî yaptırım ayrıca gündeme gelebilir. Kamu ihalesinden yasaklama, sözleşmenin feshi, tazminat ve disiplin sonuçları ceza dosyasından ayrı hukukî dayanaklara göre değerlendirilir.
TCK 236 Dosyasında İlk Belge Kontrolü
Sözleşme, şartname, kabul tutanağı, hakediş ve bilirkişi raporu birlikte görülmeden yalnız ihbar veya zarar tutarına göre sağlıklı değerlendirme yapılamaz. Şüpheli, sanık, katılan veya kurum tarafı olarak dosyanız için hukuki görüşme talep edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun cezası nedir?
TCK 236/1 uyarınca ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir.
Her sözleşmeye aykırılık TCK 236 suçunu oluşturur mu?
Hayır. Kanunda sayılan teslim veya kabul hareketlerinden birinin hileli biçimde gerçekleştirilmesi gerekir; basit ayıp, gecikme veya yorum uyuşmazlığı tek başına yeterli değildir.
Eksik mal teslimi ne zaman suç olur?
Sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın hileli biçimde teslim veya kabul edilmesi TCK 236/2-b kapsamında değerlendirilebilir.
Kamu görevlisi olmayan yüklenici TCK 236’nın faili olabilir mi?
Evet. Suç yalnız kamu görevlilerine özgü değildir; yüklenici veya onun adına hareket eden kişinin somut hileli teslim ya da kabul fiiline katkısı incelenir.
TCK 236 şikâyete bağlı mıdır?
Hayır. Özel bir şikâyet koşulu bulunmadığından soruşturma kural olarak resen yürütülür.
TCK 236 uzlaştırmaya tabi midir?
Hayır. Edimin ifasına fesat karıştırma uzlaştırma kapsamında değildir.
TCK 236’da görevli mahkeme hangisidir?
Temel suç bakımından görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.
Edimin ifasına fesat karıştırma suçunda zamanaşımı kaç yıldır?
Temel şekil için olağan dava zamanaşımı kural olarak 15 yıldır; kesilme ve durma nedenleri ayrıca hesaplanır.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Suç vasfı, uygulanacak kanun, görev, yetki ve süreler dosyadaki fiil tarihi ile delillere göre değişebilir; sonuç garantisi vermez.
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Yayın tarihi: 16 Ağustos 2026
Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.