Temlik Edilen Alacağın Faizi ve Bağlı Hakları Kime Geçer? TBK 189 | 2026
Kısa ve net cevap: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 189. maddesine göre alacak devredildiğinde, devredenin kişiliğine özgü olanlar dışında öncelik hakları ve alacağa bağlı haklar da devralana geçer. Ayrıca aksi kararlaştırılmadıkça, devir tarihine kadar işlemiş faizler de asıl alacakla birlikte devredilmiş sayılır. Bu nedenle temlik yalnız ana para tutarını değiştiren bir işlem değildir; alacağın hukuki güvenceleri ve fer’ileri de kural olarak yeni alacaklıya geçer.
Ancak her yan hak otomatik olarak geçmez. Kanun, devredenin kişiliğine özgü hakları açıkça kapsam dışında bırakır. Ayrıca özel kanunların belirli teminat veya haklar için öngördüğü şekil, sicil veya devir şartları varsa TBK m.194 gereği bu özel hükümler de uygulanır. Bu nedenle “ana alacak devredildi, bütün teminatlar hiçbir işlem gerekmeksizin geçmiştir” şeklinde sınırsız bir genelleme doğru değildir.
TBK 189’un Temel Kuralı Nedir?
Alacağın devri, yalnız alacaklı sıfatını bir kişiden diğerine geçirmekle kalmaz. Alacağın ekonomik ve hukuki değerini sağlayan bazı yan hakların da yeni alacaklıya geçmesi gerekir. Aksi durumda devralan, nominal bir alacak kazanırken onu güvence altına alan veya tahsilini kolaylaştıran haklardan mahrum kalabilir.
TBK m.189 bu nedenle iki kural getirir. Birinci fıkraya göre devredenin kişiliğine özgü olanlar dışındaki öncelik hakları ve bağlı haklar alacakla birlikte devralana geçer. İkinci fıkraya göre ise asıl alacakla birlikte işlemiş faizler de devredilmiş sayılır.
Bu düzenleme, temlik sözleşmesinde her bir fer’i hakkın tek tek sayılmaması hâlinde ortaya çıkabilecek belirsizliği giderir. Bununla birlikte tarafların açık sözleşme hükümleri ve özel kanun düzenlemeleri ayrıca dikkate alınır. Devrin geçerliliği için aranan yazılı şekil şartı ise TBK m.184’te düzenlenmiştir. Bu konuda Alacağın Devri Yazılı Olmak Zorunda mı? TBK 184 rehberini inceleyebilirsiniz.
Alacağa Bağlı Hak Nedir?
Bağlı hak, varlığı veya kullanımı asıl alacağa bağlı olan ve alacağın tahsilini, güvence altına alınmasını ya da ekonomik değerini destekleyen haktır. Asıl alacak ortadan kalktığında veya devredildiğinde bu hakların hukuki durumu da asıl alacakla bağlantılı olarak değişir.
TBK m.189’ın mantığı şudur: Devralan kişi, alacağı önceki alacaklının sahip olduğu hukuki yapı içinde edinir. Alacağa bağlı olan ve devredenin şahsına özgü bulunmayan haklar da devralana geçerek alacağın bütünlüğünü korur. Bu nedenle alacağın temlik edilmesi, normal koşullarda onu güvence altına alan fer’i hakları alacaktan koparan bir işlem olarak değerlendirilmez.
Bu kural, borçlunun durumunu ağırlaştırmak için değil alacak hakkının mevcut kapsamını sürdürmek için uygulanır. Borçlunun TBK m.188 kapsamında sahip olduğu savunmalar da yeni alacaklıya karşı korunur. Örneğin borçlu ana paranın bir kısmını temlikten önce ödemişse, bağlı hakların devralana geçmesi borçluyu ödenmiş tutarı yeniden ödemek zorunda bırakmaz. Ayrıntılı bilgi için Alacağın Devrinde Borçlunun Savunmaları ve Takas rehberine bakabilirsiniz.
Öncelik Hakları Devralana Nasıl Geçer?
TBK m.189, devredenin kişiliğine özgü olmayan öncelik haklarının da devralana geçeceğini düzenler. Öncelik hakkı, belirli bir alacağın diğer alacaklara göre kanunen daha avantajlı sırada veya biçimde tahsil edilmesini sağlayan hukuki üstünlüktür.
Bu tür bir hakkın devralana geçip geçmediği incelenirken önce hakkın gerçekten alacağa bağlı olup olmadığı ve sonra devredenin şahsına özgü bir nitelik taşıyıp taşımadığı belirlenir. Eğer hak alacağa bağlı ve kişiye özgü değilse m.189’un genel geçiş kuralı uygulanır.
İcra, iflas veya özel kanun hükümlerinde belirli alacaklara tanınmış imtiyazların kapsamı ise ilgili özel mevzuata göre ayrıca değerlendirilir. TBK m.189 genel kuralı tek başına özel bir sıra veya imtiyaz yaratmaz; mevcut bağlı öncelik hakkının alacakla birlikte geçmesini sağlar. Bu nedenle devralan, yalnız temlik sözleşmesine dayanarak kanunda bulunmayan yeni bir tahsil önceliği elde edemez.
Devir Tarihine Kadar İşlemiş Faiz Kime Aittir?
TBK m.189/2 açık bir karine getirir: asıl alacakla birlikte işlemiş faizler de devredilmiş sayılır. Dolayısıyla taraflar aksini kararlaştırmamışsa, devir tarihinden önce doğmuş fakat henüz tahsil edilmemiş faiz alacağı yeni alacaklıya geçer.
Örneğin 1 Ocak’ta muaccel olmuş 100.000 TL alacak 1 Temmuz’da devrediliyor ve bu tarihe kadar sözleşme veya kanun gereği 12.000 TL faiz işlemişse, temlik sözleşmesinde farklı düzenleme bulunmadığı sürece 12.000 TL işlemiş faiz de asıl alacakla birlikte devralana geçmiş sayılır.
Bu nedenle temlik bedeli belirlenirken yalnız ana para değil devir tarihine kadar işlemiş faiz ve diğer fer’ilerin de hesaba katılması gerekir. Aksi hâlde taraflar devrin ekonomik değerini yanlış hesaplayabilir. Devir sözleşmesinde “ana para” ile “işlemiş faiz” ayrı kalemler hâlinde gösterilirse sonradan kimin hangi döneme ait faizi talep edeceği daha kolay belirlenir.
Devirden Sonra İşleyecek Faiz Kime Aittir?
Devirden sonra asıl alacak yeni alacaklının malvarlığına geçtiği için, alacağa bağlı faiz hakkı da alacağın yeni hak sahibi tarafından ileri sürülür. TBK m.189/2 özellikle işlemiş faizleri açıklığa kavuştururken, m.189/1’deki bağlı hakların geçişi kuralı alacağın fer’i yapısını korur.
Faizin türü ve oranı devir nedeniyle değişmez. Devralan, devredenin sahip olmadığı yeni bir faiz hakkını yalnız temlik sözleşmesiyle borçluya karşı yaratamaz. Faiz hakkı, temel sözleşme, kanun veya borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümlere dayanmalıdır. Aynı şekilde borçlu açısından geçerli faiz sınırlamaları da temlik nedeniyle ortadan kalkmaz.
Bu nedenle “alacağı satın aldım, istediğim faiz oranını uygularım” yaklaşımı hukuken yanlıştır. Devralan, borçluya karşı ancak devraldığı alacağın mevcut hukuki kapsamını ileri sürebilir. Taraflar kendi aralarında temlik bedelini serbestçe belirleyebilir; fakat bu bedel borçlunun ana para veya faiz yükünü tek başına değiştirmez.
Rehin, Kefalet ve Diğer Teminatlar Alacakla Birlikte Geçer mi?
Alacağı güvence altına alan, kişiye özgü olmayan fer’i teminat hakları kural olarak alacağa bağlı hak niteliğinde değerlendirilir ve TBK m.189 çerçevesinde alacakla birlikte devralana geçer. Ancak teminatın türüne göre özel devir, bildirim, sicil veya zilyetlik hükümleri bulunabilir.
Örneğin belirli bir rehin hakkının üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi için özel sicil veya zilyetlik şartı varsa bu şartlar yalnız TBK m.189 gerekçesiyle ortadan kalkmaz. Aynı şekilde ipotekli alacak, kıymetli evrak veya özel güvence türlerinde ilgili özel kanun hükümleri ayrıca uygulanır.
TBK m.194, bazı hakların devrine özgü kanun hükümlerini açıkça saklı tutar. Bu nedenle teminat dosyası yalnız temlik sözleşmesine bakılarak kapatılmamalı; teminatın kendi özel rejimi kontrol edilmelidir. Devredenin elinde bulunan teminat ve ispat belgelerinin yeni alacaklıya teslimi bakımından da TBK m.190 önemlidir. Alacak Devredilince Senet ve Belgeler Kime Verilir? TBK 190 rehberimizde belge teslimini ayrıntılı olarak açıkladık.
Teminat Veren Kişinin Yeniden Onayı Gerekir mi?
Alacağın devriyle bağlı teminatın geçişinde, teminatın kurulmasına ilişkin sözleşmenin ve özel kanun hükümlerinin niteliği önemlidir. Genel kural, asıl alacağa bağlı ve devredenin şahsına özgü olmayan hakların alacakla birlikte geçmesidir. Ancak özel düzenleme ek rıza, şekil veya sicil işlemi öngörüyorsa bu kural ayrıca uygulanır.
Bu noktada alacağın devri ile borcun üstlenilmesi karıştırılmamalıdır. Borcun üstlenilmesinde borçlu taraf değişir; alacağın devrinde ise alacaklı taraf değişir. Bu nedenle borcun üstlenilmesine ilişkin özel rıza hükümleri temlik dosyasına otomatik olarak uygulanmaz.
Devredenin Kişiliğine Özgü Haklar Neden Geçmez?
TBK m.189/1, geçiş kuralına açık bir istisna getirir: devredenin kişiliğine özgü olan haklar devralana geçmez. Çünkü bu hakların varlığı veya kullanımı belirli kişinin şahsi niteliğine bağlıdır; alacak hakkından bağımsız olarak başka kişiye taşınamaz.
Bir hakkın kişiye özgü olup olmadığı somut hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlenir. Tarafların bir hakka verdikleri isim tek başına belirleyici değildir. Hak, kanun veya sözleşme gereği yalnız önceki alacaklının şahsıyla bağlantılıysa m.189 kapsamında otomatik geçiş olmaz.
Bu istisna, temlik sözleşmesinde “bütün haklar devredildi” yazılmasıyla kanunen devredilemeyen şahsi bir hakkın otomatik devredilebilir hâle geleceği anlamına gelmez. Temlik sözleşmesinin kapsamı belirlenirken devredilebilirlik sınırları ayrıca kontrol edilmelidir.
Borçlunun Durumu Değişir mi?
Alacağa bağlı hakların yeni alacaklıya geçmesi borçlunun temel borcunu büyütmez. Devralan, alacağın devir anındaki hukuki kapsamını ve ona bağlı hakları kazanır; borçlu da mevcut savunmalarını korur.
Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları TBK m.188 uyarınca devralana karşı ileri sürebilir. Örneğin ana paranın bir kısmı ödenmişse, sırf temlik sözleşmesinde daha yüksek bakiye yazıyor diye borçlu ödediği kısmı yeniden ödemek zorunda kalmaz. Aynı şekilde geçersiz veya hiç doğmamış bir faiz kalemi temlik yoluyla geçerli hâle gelmez.
Devir borçluya bildirilmemişse kime yapılan ödemenin borcu sona erdireceği TBK m.186’ya göre değerlendirilir. Ayrıntılı açıklama için Temlik Bildirilmeden Kime Ödeme Yapılır? TBK 186 rehberine bakabilirsiniz.
Temlik Sözleşmesinde Faiz ve Teminatlar Nasıl Yazılmalı?
TBK m.189 kanuni geçiş kuralı getirse de ticari uyuşmazlığı azaltmak için temlik sözleşmesinde alacağın fer’ileri açıkça listelenmelidir. Özellikle şu hususlar yazılabilir:
- Asıl alacak tutarı ve para birimi.
- Devir tarihine kadar işlemiş faiz tutarı veya hesap yöntemi.
- Devirden sonra uygulanacak sözleşmesel veya kanuni faizin hukuki dayanağı.
- Rehin, kefalet ve diğer teminatların listesi.
- Teminat belgelerinin kimde olduğu ve teslim tarihi.
- Özel sicil veya bildirim işlemi gerekiyorsa sorumlu taraf.
- Alacağa bağlı öncelik veya imtiyaz iddiasının hukuki dayanağı.
- Devredilmeyecek kişiye özgü hakların açık ayrımı.
- İşlemiş faizin taraflarca farklı paylaşılması kararlaştırılmışsa dönem ve tutar.
Devredenin alacak senedi ve ispat belgelerini devralana verme yükümlülüğü TBK m.190’da düzenlenmiştir. Bu nedenle temlik sözleşmesinin ekinde bir belge teslim listesi hazırlanması ve teminat belgelerinin tek tek gösterilmesi uygulamada güvenli yöntemdir.
İşlemiş Faiz Sözleşmeyle Devreden Kişide Bırakılabilir mi?
TBK m.189/2 “işlemiş faizler de devredilmiş sayılır” şeklinde bir kanuni karine kurar. Tarafların temlik sözleşmesinde işlemiş faiz bakımından farklı bir düzenleme yapması mümkündür; ancak bu düzenlemenin borçluya karşı etkisi, bildirim ve alacağın kim tarafından talep edilebileceği bakımından açık ve çelişkisiz kurulmalıdır.
Örneğin ana para devredilirken belirli bir tarihe kadar işlemiş faiz eski alacaklıda bırakılacaksa, hangi dönem faizinin kimde kaldığı açık yazılmalıdır. Aksi hâlde m.189/2 gereği işlemiş faizlerin de devredildiği kabul edilir.
Borçluya iki farklı kişi aynı faiz dönemi için ödeme talebi yöneltmemelidir. Böyle bir çatışma ortaya çıkarsa borçlu hak sahipliğini doğrulamadan ödeme yapmamalı; alacağın kime ait olduğu gerçekten çekişmeliyse TBK m.187’deki tevdi mekanizması ayrıca gündeme gelebilir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: İşlemiş faiz temlik sözleşmesinde hiç yazılmadı
A’nın B’den 200.000 TL ana para ve devir gününe kadar işlemiş 20.000 TL faiz alacağı vardır. A, alacağı C’ye devrederken yalnız ana alacağı belirtmiş ve işlemiş faize ilişkin farklı düzenleme yapmamıştır. TBK m.189/2 gereği işlemiş faiz de asıl alacakla birlikte devredilmiş sayılır.
Örnek 2: Alacağın teminatı var
A’nın B’den olan alacağı kişiye özgü olmayan geçerli bir teminatla güvence altındadır. A alacağı C’ye devrettiğinde bağlı teminat hakkı da m.189’un genel kuralı çerçevesinde alacakla birlikte geçer; ancak teminat türüne özgü sicil, teslim veya özel şekil hükümleri ayrıca yerine getirilir.
Örnek 3: Borçlu devirden önce kısmi ödeme yaptı
B, devirden önce A’ya 50.000 TL ödeme yapmış fakat A temlik sözleşmesinde eski bakiyeyi yazmıştır. C, m.189 uyarınca bağlı hakları kazanmakla birlikte B’nin TBK m.188 kapsamındaki ödeme savunmasını da gözetmek zorundadır. Temlik borcun gerçek tutarını artırmaz.
Örnek 4: İşlemiş faiz açıkça eski alacaklıda bırakıldı
Taraflar temlik sözleşmesinde devir tarihine kadar işlemiş belirli faiz alacağının A’da kalacağını açıkça kararlaştırmıştır. Bu durumda m.189/2’deki “devredilmiş sayılır” karinesi tarafların açık düzenlemesi çerçevesinde değerlendirilir; borçluya yapılacak bildirimde hak sahipliği ayrımı tereddütsüz gösterilmelidir.
Temlik Sonrası Tahsilatta Uygulama Sırası
- Önce asıl alacağın gerçek bakiye ve vadesini belirleyin.
- Devir tarihine kadar işlemiş faizi ayrı kalem olarak hesaplayın.
- Temlik sözleşmesinde işlemiş faiz için farklı düzenleme bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Alacağa bağlı rehin, kefalet veya başka teminatları listeleyin.
- Teminatın özel sicil, zilyetlik veya bildirim şartı olup olmadığını kontrol edin.
- Borçlunun devirden önceki ödeme, takas veya diğer savunmalarını hesaba katın.
- Borçluya yeni alacaklı ve ödeme bilgilerini ispatlanabilir biçimde bildirin.
- Senet, teminat ve ispat belgelerini TBK m.190’a uygun şekilde devralana teslim edin.
Sık Sorulan Sorular
1. Temlikte işlemiş faiz otomatik geçer mi?
Evet. TBK m.189/2’ye göre aksi kararlaştırılmadıkça asıl alacakla birlikte işlemiş faizler de devredilmiş sayılır.
2. Devirden sonraki faiz yeni alacaklıya mı aittir?
Asıl alacak devralana geçtiği için alacağa bağlı faiz hakkı da hukuki dayanağı ölçüsünde yeni alacaklı tarafından ileri sürülür.
3. Temlik faiz oranını değiştirir mi?
Hayır. Devralan sırf alacağı devraldığı için borçluya karşı yeni veya daha yüksek faiz oranı yaratamaz. Faizin dayanağı temel ilişki ve kanundur.
4. Rehin temlikle birlikte geçer mi?
Alacağa bağlı ve kişiye özgü olmayan teminat hakları kural olarak m.189 kapsamında geçer; rehin türüne özgü özel sicil, zilyetlik veya devir hükümleri ayrıca uygulanır.
5. Kefalet temlikle birlikte devam eder mi?
Alacağı güvence altına alan fer’i hakların geçişi m.189 kapsamında değerlendirilir. Somut kefalet sözleşmesi ve özel hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.
6. Borçlunun temlikten önce yaptığı ödeme ne olur?
Ödeme borcu o ölçüde sona erdirmişse devralan yalnız kalan gerçek alacağı talep edebilir. Borçlu TBK m.188 kapsamındaki savunmasını yeni alacaklıya karşı ileri sürebilir.
7. Temlik sözleşmesinde faiz hiç yazmıyorsa ne olur?
TBK m.189/2 gereği işlemiş faizler de devredilmiş sayılır; tarafların açıkça farklı bir düzenleme yapması hâli ayrıdır.
8. Eski alacaklı faizleri kendinde bırakabilir mi?
Taraflar işlemiş faiz bakımından açık bir düzenleme yapabilir; ancak dönem, tutar ve borçluya bildirim açık kurulmalıdır.
9. Kişiye özgü yan haklar da geçer mi?
Hayır. TBK m.189/1 devredenin kişiliğine özgü hakları geçiş kuralının dışında tutar.
10. Özel kanunda farklı devir kuralı varsa hangisi uygulanır?
TBK m.194, belirli hakların devrine özgü özel kanun hükümlerini saklı tutar. Özel düzenleme varsa onun şartları uygulanır.
11. Devralan faiz için ayrıca yeni sözleşme yapmak zorunda mı?
İşlemiş faizin asıl alacakla birlikte geçmesi için ayrıca ayrı bir temlik sözleşmesi gerekmez; ana alacağın geçerli devri ve m.189’un kuralı esas alınır.
12. Bağlı hakların belgeleri de teslim edilmeli mi?
Alacağın ispatı ve kullanılması için gerekli senet ve belgeler TBK m.190 uyarınca devralana teslim edilmelidir.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu güncel metni.
- TBMM — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Bu içerik 16 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun özellikle 189 ve 194. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. İşlemiş faiz, bağlı hak, öncelik hakkı ve kişiye özgü hak ayrımları yapılmış; özel teminat rejimlerinin ayrıca uygulanacağı belirtilmiştir. Varsayımsal Yargıtay karar numarası kullanılmamıştır.
Hazırlayan: Av. Halil Bakırcı — Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin — Mersin Barosu Sicil No: 5507
Büro: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu — Mersin merkezli, Türkiye geneli dosya yönetimi.
İlgili içerikler: TBK 188 Borçlunun Savunmaları · TBK 190 Belge Teslimi · Hukuki Bilgilendirme · İletişim.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
