Ticari Plaka ve Ticari Hat Rehnedilebilir mi? 6750 m.5/1-m | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m.5/1-m, “ticari plaka ve ticari hat”ı teslimsiz taşınır rehni kurulabilecek varlıklar arasında açıkça sayar. Ancak ticari plaka veya hattın rehnedilebilir olması, ilgili belediye, ulaşım idaresi veya sektörel mevzuatın devir, tahsis ve kullanım şartlarını ortadan kaldırmaz. Rehin hakkı Rehinli Taşınır Siciline tescille kurulur; temerrüt hâlinde hakkın fiilen devri veya kullanılması için özel idari şartların ayrıca yerine getirilmesi gerekir.
6750 sayılı Kanun ticari plaka ve ticari hattı açıkça kapsıyor mu?
Evet. Kanunun m.5/1-m hükmü, ticari plaka ve ticari hattı ayrı bir rehin konusu olarak sayar. Bu düzenleme, taksi, servis, minibüs veya ilgili yerel ulaşım sisteminde ekonomik değer taşıyan ticari çalışma hakkının finansman teminatı olarak kullanılabilmesine imkân verir.
Buradaki rehin konusu her zaman aracın fiziksel kendisi değildir. Ticari plaka veya hat, araçtan ayrı ekonomik ve idari nitelik taşıyabilen bir hak olabilir. Araç ayrıca m.5/1-h kapsamındaki menkul işletme tesisatı veya özel sicile tabi taşıt olarak ayrı hukuki rejime girebilir. Bu nedenle “araç rehni” ile “ticari plaka/hat rehni” birbirine karıştırılmamalıdır.
Ticari plaka ile aracın mülkiyeti aynı şey midir?
Hayır. Bir ticari plakanın veya hat hakkının ekonomik değeri ile aracın mülkiyeti farklı hukuki konulardır. Araç satılabilir, değiştirilebilir veya yenilenebilir; ticari çalışma hakkı ise ilgili idari karar ve mevzuat çerçevesinde başka koşullara tabi olabilir.
Rehin sözleşmesinde hangi hakkın teminat olduğu açıkça yazılmalıdır. “Taksi rehnedildi” gibi günlük dilde kullanılan ifade yeterli değildir. Araç mı, plaka mı, ticari hat mı veya bunların birden fazlası mı rehne konu ediliyor ayrıştırılmalıdır. Her varlık için farklı Sicil ve idari işlem ihtimali doğabilir.
Ticari plaka rehin sözleşmesinde nasıl tanımlanmalıdır?
6750 m.4/6, rehne konu varlığı ayırt etmeye yarayan bilgilerin sözleşmede yer almasını ister. Ticari plaka bakımından plaka numarası, hak sahibinin kimliği, ilgili ulaşım idaresindeki kayıt, tahsis veya çalışma ruhsatı bilgileri ve hakkın türü belirtilmelidir. Ticari hat bakımından hat numarası, güzergâh veya idari kayıt bilgisi kullanılabilir.
Bir plakanın yalnız trafik tescil numarası gibi yazılması, ticari çalışma hakkının hangi idari kayda dayandığını açıklamayabilir. TARES kaydı ile belediye veya başka yetkili idaredeki kayıtların aynı hak sahibini göstermesi önemlidir.
Belediye veya UKOME kuralları dikkate alınır mı?
Evet. 6750 m.5/1-m rehin kurulabilmesini kabul eder; fakat bu hüküm yerel ulaşım mevzuatının ve ilgili idari kararların devir, tahsis, çalışma izni veya sahiplik şartlarını kaldırmaz. Ticari plakanın veya hattın hangi şartlarda devredilebildiği, mirasla geçip geçmediği, kiralanıp kiralanamadığı veya hangi gerçek/tüzel kişiler tarafından kullanılabildiği ilgili idari düzenlemeye göre incelenmelidir.
Bu nedenle finansman sağlayan taraf, rehin kurmadan önce yalnız TARES sorgusu yapmamalı; hakkın bağlı olduğu yerel veya sektörel kayıtları da incelemelidir. Temerrüt gününde alacaklının hakkı devralması idari olarak mümkün değilse, teminatın paraya çevrilme yöntemi baştan planlanmalıdır.
Ticari hat rehni hangi riskleri taşır?
Ticari hattın değeri çoğu zaman güzergâh, çalışma yoğunluğu, yolcu potansiyeli, hat tahsis koşulları ve idari düzenlemelere bağlıdır. Güzergâh değişikliği, hat birleştirmesi, ruhsatın askıya alınması veya idari kuralların değişmesi ekonomik değeri etkileyebilir.
Rehin tutarı yüksek olsa da hakkın piyasa değeri değişebilir. Bu nedenle kredi vadesi boyunca yalnız başlangıçtaki değerleme raporuna güvenmek doğru değildir. İdari kayıtların ve hakkın aktif kullanılıp kullanılmadığının periyodik kontrolü önemlidir.
Ticari plaka başkasının adına ise rehin kurulabilir mi?
Rehin veren, kural olarak üzerinde tasarruf yetkisi bulunan hakkı rehin verebilir. Plaka veya hat başka kişiye aitse, kullanan işletmenin sırf fiili kullanım nedeniyle o hakkı kendi malı gibi rehin vermesi mümkün değildir. Hak sahibinin kimliği resmi kayıtlardan doğrulanmalıdır.
6750 m.5/9, üçüncü kişilerin borçlu lehine teslimsiz taşınır rehni kurabilmesine izin verir. Dolayısıyla ticari plakanın sahibi, Kanundaki taraf ve şekil şartları sağlanıyorsa başka bir borçlunun borcu için kendi hakkını teminat gösterebilir. Bu durumda rehin veren ile borçlu aynı kişi değildir ve sözleşmede bu ayrım açıkça kurulmalıdır.
Gelecekte edinilecek ticari plaka rehnedilebilir mi?
6750 m.5/3, işletmelerin müstakbel taşınır varlıkları üzerinde rehin kurulabileceğini düzenler. Ancak ticari plaka veya hat, yalnız mülkiyet benzeri ekonomik değer değil aynı zamanda idari tahsis ve çalışma şartlarına bağlı olabileceği için gelecekte edinim kesinleşmeden tasarruf yetkisi kullanılamaz.
m.5/3’e göre rehinli müstakbel taşınır üzerindeki tasarruf yetkisi, varlık mülkiyete konu edildikten sonra kullanılabilir. İdari başvurunun reddedilmesi veya tahsisin hiç gerçekleşmemesi hâlinde beklenen teminat fiilen doğmayabilir.
Ticari plaka devredilirse rehin sona erer mi?
Devir, rehin hakkını kendiliğinden yok saydırmaz. 6750 m.12/6, rehinli taşınırın devrinin Sicile tescilini rehin verenin yükümlülükleri arasında sayar. Ayrıca ticari plakanın veya hattın devri ilgili idari mevzuatın şartlarına tabidir.
Devralan kişinin TARES ve ilgili idari sicilleri incelemesi gerekir. Hakkın üzerinde rehin bulunduğunun Sicilden anlaşılabilmesi, üçüncü kişilere karşı aleniyetin temel işlevidir. Devir sözleşmesinde rehinin akıbeti açıkça düzenlenmelidir.
Rehinli plaka veya hattın değeri nasıl korunur?
6750 m.12/2, zilyedin rehinli taşınırın değerini koruyacak gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü düzenler. Ticari plaka veya hat bakımından bu yükümlülük, hakkın geçerliliğini sürdürmek için gerekli izinlerin, faaliyet şartlarının veya idari yükümlülüklerin ihmal edilmemesini gerektirebilir.
İdari hakkın iptaline veya askıya alınmasına yol açan kusurlu davranış, teminat değerini ciddi biçimde azaltabilir. m.12/5 de rehin verenin alacaklı aleyhine değer azaltan tasarruflarından doğan zarar bakımından tazmin sorumluluğu öngörür.
Alacaklı ticari plaka veya hattı denetleyebilir mi?
6750 m.12/4 uyarınca rehin alacaklısı rehin konusu varlığı denetleyebilir. Ticari plaka ve hat bakımından denetim, fiziksel bir malı saymak yerine idari kaydın aktifliğini, çalışma ruhsatını, hak sahibini, yaptırım veya askıya alma durumunu ve Sicil kayıtlarını kontrol etmek biçiminde uygulanabilir.
Bu hak, alacaklıya belediye veya diğer idarenin yetkilerini kullanma imkânı vermez. Denetim teminatın varlığını ve ekonomik değerini izlemek için kullanılır.
Bir plaka üzerinde birden fazla rehin kurulabilir mi?
6750 aynı taşınır hak üzerinde birden fazla rehin kurulmasına izin verir. Derece sistemi seçilmişse m.10, derece yoksa m.11’deki öncelik kuralları uygulanır. Yeni finansman sağlayan taraf, TARES kaydındaki önceki rehinleri ve güvence tutarlarını kontrol etmelidir.
Ayrıca ilgili idari sicilde başka takyidat veya devir sınırlaması bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Öncelik yalnız tarafların özel sözleşme tarihine göre belirlenmez.
Temerrütte ticari plaka alacaklıya doğrudan geçer mi?
Hayır. Borcun ödenmemesi otomatik mülkiyet veya kullanım hakkı geçişi yaratmaz. 6750 m.14 temerrüt sonrası başvuru yollarını düzenler. Birinci derece rehinli alacaklı belirli koşullarla icra dairesinden mülkiyet devri isteyebilir veya Kanundaki diğer yöntemlere başvurabilir.
Ticari plaka veya hat gibi idari kayda bağlı haklarda icra sonucunun fiilen uygulanabilmesi için ilgili idarenin özel devir ve çalışma şartları da yerine getirilmelidir. Rehinli alacaklı sırf alacaklı sıfatıyla gerekli mesleki veya idari koşulları kazanmış sayılmaz.
Plakanın değeri alacaktan yüksekse ne olur?
6750 m.14, rehinli varlığın değeri ile alacak tutarı arasındaki farkın özellikle alt derece alacaklılar bakımından korunmasına yönelik düzenleme içerir. Birinci derece alacaklı, yüksek değerli varlığı takip yoluyla devralırken yalnız kendi alacağı kadar ekonomik menfaat elde etme mantığıyla hareket edemez.
Bu nedenle güncel ve objektif değerleme önemlidir. Ticari plaka ve hat piyasası yerel düzenlemelerden etkilenebildiği için eski satış bedelleri tek başına yeterli değildir.
Borç sona erdiğinde plaka rehni nasıl kaldırılır?
6750 m.15 uyarınca alacak sona erdiğinde rehin alacaklısı üç iş günü içinde Sicilden terkin için başvurmalıdır. TARES kaydının kaldırılmasının yanında ilgili belediye veya idari kayıtta ayrıca işlenmiş bir rehin/takyidat bilgisi varsa bunun da güncellenmesi gerekir.
Borçlu, kapama yazısı ve terkin belgesini saklamalıdır. Açık kalan rehin kaydı, plakanın devrini veya yeni finansman işlemini engelleyebilir ya da geciktirebilir.
Dosyada kontrol edilmesi gereken belgeler
- Rehin sözleşmesi ve TARES kaydı.
- Ticari plaka veya hat sahipliğini gösteren resmi kayıt.
- Çalışma ruhsatı, tahsis veya izin belgeleri.
- İlgili belediye/ulaşım idaresi karar ve düzenlemeleri.
- Varsa araç tescil kayıtları.
- Önceki rehin, haciz veya devir kayıtları.
- Değerleme raporları.
- Temel kredi veya finansman sözleşmesi.
Uygulamada sık yapılan hatalar
- Araç mülkiyeti ile ticari plaka hakkını aynı sanmak.
- Yerel idarenin devir ve kullanım şartlarını incelememek.
- Hak sahibini resmi kayıttan doğrulamadan rehin sözleşmesi yapmak.
- Gelecekte edinilecek plakanın kesin teminat gibi değerlendirilmesi.
- TARES dışında ilgili idari kayıtları kontrol etmemek.
- Temerrütte plakanın otomatik olarak alacaklıya geçeceğini varsaymak.
- Borç bittikten sonra terkin işlemlerini tamamlamamak.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
6750 m.5/1-m Türkiye genelinde uygulanır; ticari plaka ve hatların idari statüsü ise ilgili şehir ve ulaşım sistemi bakımından ayrıca incelenir. Mersin’de taksi, servis, minibüs ve benzeri ticari ulaşım haklarına ilişkin yerel düzenlemeler finansman dosyasının parçasıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar yetki ve usul kuralları çerçevesinde Mersin’den takip edilebilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Ticaret Bakanlığı Taşınır Rehni Mevzuatı · Mevzuat Bilgi Sistemi · Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku · Makine ve iş makineleri rehni · TARES tescil rehberi · Müstakbel taşınır rehni.
Sık Sorulan Sorular
Ticari taksi plakası rehnedilebilir mi?
6750 m.5/1-m ticari plakayı açıkça rehin konusu sayar; ilgili yerel idari şartlar ayrıca uygulanır.
Ticari hat rehnedilebilir mi?
Evet. Ticari hat da aynı bentte açıkça sayılmıştır.
Araç rehnedilmeden plaka rehnedilebilir mi?
Plaka/hat ile araç farklı rehin konuları olabilir; sözleşmede hangi hakkın rehnedildiği açık yazılmalıdır.
Belediye izni gerekir mi?
Plaka veya hattın devri ve kullanımı özel idari onaya tabi olabilir; ilgili yerel mevzuat mutlaka incelenmelidir.
Başkasına ait plaka borçlu için rehnedilebilir mi?
m.5/9 kapsamında üçüncü kişi borçlu lehine rehin kurabilir; hak sahibi ve taraf şartları doğru kurulmalıdır.
Gelecekte alınacak ticari plaka rehnedilebilir mi?
m.5/3 müstakbel varlık rehnine izin verir; tasarruf yetkisi hak edinildikten sonra kullanılabilir.
Plaka satılınca rehin silinir mi?
Devir rehnin otomatik sona ermesi anlamına gelmez; TARES ve idari kayıtlar birlikte incelenir.
Alacaklı plaka kaydını denetleyebilir mi?
m.12/4 kapsamındaki denetim hakkı, teminatın resmi durumunu kontrol etmeyi kapsayabilir.
Borç ödenmezse plaka alacaklıya doğrudan geçer mi?
Hayır. m.14’teki takip prosedürü ve özel idari devir şartları birlikte uygulanır.
Borç bitince terkin ne zaman yapılır?
m.15 uyarınca alacaklı üç iş günü içinde Sicilden terkin için başvurmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 6750 sayılı Kanun m.5/1-m, m.5/3 ve m.5/9 ile m.12-15 birlikte değerlendirilerek 23 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Ticari plaka/hat hakkı ile aracın fiziksel mülkiyeti ayrılmış; özel idari devir şartlarının devam ettiği açıkça belirtilmiştir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
