Ticari Vekilin Yetkisini Geri Alma Bildirimi
Ticari vekilin yetkisini geri alma bildirimi, işletme sahibinin belirli ticari vekile verdiği yetkiyi sona erdirdiğini muhatabına açıkça bildirmesi için hazırlanır. Hukuki dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.554/1 hükmüdür. İşletme sahibi ticari vekilin yetkisini, aralarındaki hizmet, vekâlet, ortaklık ve benzeri sözleşmelerden doğan haklar saklı kalmak koşuluyla her zaman geri alabilir. Bildirimde hangi kişinin hangi yetkisinin geri alındığı belirlenir. Yetkinin geri alınması ile tarafların temel sözleşmesindeki ücret, çalışma veya diğer hakların hesabı ayrı yürütülür.
Örnek, işletme sahibinden ticari vekile gönderilen doğrudan irade açıklamasıdır. Ticari temsilciye ilişkin sicil başvurusu, şirket müdürünün organ görevinin kaldırılması veya mahkemede avukatın vekâletinin sona erdirilmesi için hazırlanmış metin değildir. Doğru kişi ve sıfat, gerçek yetkilendirme üzerinden belirlenir. Bildirimin muhataba ulaşması, yetki belgelerinin durumu ve dış ilişkideki bildirimler ayrı kayıtlara alınır. Word ekindeki çizelge, bunların aynı işlem yapılmış gibi birleştirilmesini önler. Geri alma beyanı açık olmalı; önceki işlemler ve yeni yetkilendirmeler kendi tarihlerinde korunmalıdır.
Ticari vekil sıfatının doğru seçilmesi
TBK m.551/1, ticari vekili ticari işletme sahibinin kendisine ticari temsilcilik yetkisi vermeksizin işletmesini yönetmek veya bazı işlerini yürütmek için yetkilendirdiği kişi olarak düzenler. Başvuru öncesinde gerçek yetkilendirme kaydı ve yürütülen işler okunur. İşletmede kullanılan görev adı, kanuni sıfatın yerine tek başına geçmez. Bir kişiye günlük konuşmada müdür denmesi, onun her durumda şirket organı veya ticari temsilci olduğu anlamına gelmez. Bildirimde sıfat, belgenin gerçek kapsamıyla açıklanır.
M.551/2 ticari vekilin yetkisinin işletmenin alışılmış işlemlerini kapsadığını düzenler. Ödünç para veya benzerlerini alma, kambiyo taahhüdü, dava açma ve açılmış davayı takip için açık yetki aranır. Yetki envanterinde genel işletme işleri ile ayrıca verilmiş açık yetkiler ayrılır. Geri alma tüm ilgili yetkiyi kapsayacaksa bu kapsam belirli şekilde yazılır. Sadece bazı işlerde sınır koyma amaçlanıyorsa tamamen geri alma örneği, kalan yetkiyi açıklamayan metin olarak kullanılmaz.
Ticari temsilcinin niteliği ve geniş yetkileri m.547–550’de ayrı düzenlenmiştir. Buradaki örnek m.551 kapsamındaki ticari vekile yönelir. Özellikle ticari temsil yetkisinin sona ermesine ilişkin sicil işlemi ayrı konudur. Ticari vekilin sıfatı ve açık yetki gerektiren işlemler rehberi, doğru nitelendirmenin başlangıç kaynağıdır. Dosyada kişinin gerçekten başka sıfatla yetkilendirildiği görülürse başvuru o ilişkiye uygun hazırlanır; yanlış sıfatla aynı şablon doldurulmaz.
Önceki yetkinin envanterini çıkarma
Yetki envanteri, işletme ve kişi bilgileriyle başlar. Ticaret unvanı, işletme sahibi, vekilin kimliği ve önceki yetkilendirme kaydı eşleştirilir. Birden fazla işletme için işlem yapılmışsa bildirimin hangisini kapsadığı belirlenir. Aynı kişinin başka işletmedeki yetkisi, bu işletmenin geri alma açıklamasıyla sona ermiş gibi yazılmaz. Yetki belgesinin tarihi, numarası ve kapsamı mevcut kayıttan alınır. Hiç düzenlenmemiş bir noter belgesi veya görülmemiş karar numarası eklenmez.
Yetki tek belgeyle verilmemişse gerçek kaynaklar birlikte okunur. İlk yetkilendirme, sonraki açık yetki ve kabul edilmiş değişiklik ayrı kaydedilir. Başvuruda en eski belgenin adını yazıp bütün sonraki kapsamı yok saymak, hangi yetkinin geri alındığı konusunda belirsizlik yaratır. Her kayıt için işlemler, işletme bölümü ve mevcut kapsam açıklanır. Bu envanter, geri alma beyanının somut sınırını kurar. Şirketin veya işletmenin bütün sözleşmeleri yetki belgesi gibi listelenmez.
İşletme sahibi adına yürütülen işlerde muhatap kurum ve kişiler de belirlenir. Banka işlem talimatı, tedarikçiyle sözleşme veya müşteri hesabında kullanılan yetki farklı kayıtlarda bulunabilir. Bu kayıtların hukuki niteliği kendi içeriğinden okunur. Bir elektronik hesapta kullanıcının adının görünmesi, tek başına bütün hukuki temsil kapsamını açıklamaz. Envanterde hukuki yetki ile uygulamadaki işlem erişimi ayrı tutulur. İlgili kayıtlar, geri alma ve sonraki bildirim planıyla eşleştirilir.
TBK 554 kapsamındaki geri alma beyanı
M.554/1 işletme sahibinin yetkiyi her zaman geri alabileceğini açıkça düzenler. Bildirimin temel cümlesi, geri alma iradesini doğrudan ifade eder. Yetki belgesi, ilgili işletme ve muhatap belirtilir. “Yetki durumunuz daha sonra değerlendirilecektir” şeklindeki değerlendirme açıklaması, tamamlanmış geri alma beyanı olarak yazılmaz. İşletme sahibi gerçekten geri alma kararı vermişse bu kararın kapsamı açık tutulur. Sonuç bölümünde muhatabın belirli yetkiyle yeni işlem yapmaması istenir.
Bildirimin düzenlendiği tarih, gönderim ve ulaşma farklı kayıtlardır. Bir taslağın hazırlanmış olması, karşı tarafın geri alma açıklamasını öğrenmiş olduğu anlamında kullanılmaz. Gönderilen metnin aynısı ve ulaşma kaydı korunur. İşletme sahibi geçmişe tarihli yeni belge oluşturmaz; daha önce gerçekten yapılmış açıklama varsa o kayıt kullanılır. Yetkiyle yapılmış işlemler değerlendirilirken işlem tarihi ve muhatabın bilgisi ayrı incelenir. Geri alma açıklaması, geçmişteki bütün işlemler hakkında otomatik geçersizlik kararı olarak sunulmaz.
Bir kişi işletme sahibi adına bildirim yapacaksa bildirimi yapma sıfatı gerçek dayanağıyla belirlenir. Bildirimi teknik olarak ileten personel ile irade açıklamasını yapan işletme sahibi veya yetkili kişi ayrılır. Şirketlerde organ kararı veya başka yetki dayanağı gerekiyorsa gerçek yapı ve belgeler incelenir. Bu temel örnek, her tüzel kişide aynı kişinin sınırsız geri alma yetkisi bulunduğunu kabul eden kurumsal karar metni değildir. Başvuranın sıfatı ve imzası doğru kayda bağlanır.
Temel sözleşmeden doğan hakların korunması
Kanun, hizmet, vekâlet, ortaklık ve benzeri sözleşmelerden doğan hakları saklı tutar. Ticari vekilin işlem yetkisinin geri alınması, kendi başına bütün ücret borcunu sıfırlayan bir hesap işlemi değildir. İşletme sahibi başka bir sözleşmeyi de sona erdirecekse o sözleşmenin gerçek türü ve koşulları ayrıca incelenir. Yetki geri alma metnine, hukuki dayanağı kurulmamış genel ibra veya bütün tazminatlardan vazgeçme cümlesi eklenmez. İşlem yetkisi ile taraflar arasındaki borçların konusu farklıdır.
Ticari vekil hizmet sözleşmesiyle çalışıyorsa çalışma ilişkisinin güncel durumu ayrı kaydedilir. Yetki kaldırılmış fakat temel ilişki devam ediyorsa bu gerçek durum dosyada korunur. Bildirim, incelenmemiş ücret kesintisi veya işten çıkarma sonucu üretmez. Yetkiye bağlı işlerin başka kişiye verilmesiyle çalışan alacaklarının hesabı aynı açıklamayla tamamlanmış sayılmaz. Taraflar arasındaki haklara ilişkin ayrı belgeler, yetki envanterine karıştırılmadan saklanır. M.554’teki açık saklılık bu ayrımı zorunlu kılar.
Vekâlet veya ortaklık ilişkisi bulunması durumunda da temel sözleşme okunur. Geri alma hakkının kullanılmasıyla doğabilecek sözleşmesel istemler kendi koşulları üzerinden incelenir. Belirli bir zarar veya gider iddiası varsa gerçek kalem ve bağlantı açıklanır. Yetki geri alındığı için her iddianın peşinen haklı veya haksız olduğu yazılmaz. Yetkinin geri alınması ve temel sözleşme hakları rehberi, genel kanuni çerçeveyi tamamlar.
Üçüncü kişilere bildirim ve temsil hükümleri
TBK m.42/3, verilmiş yetkinin üçüncü kişilere açıkça veya dolaylı biçimde bildirilmiş olmasına özel sonuç bağlar. Bu yetkinin tamamen veya kısmen geri alındığı onlara bildirilmezse geri alma iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Ticari vekil dosyasında ilgili özel hükümlerle birlikte dış ilişki kayıtları okunur. İşletme sahibi sadece vekile yazı göndererek önceden yetki bildirdiği bütün üçüncü kişilerin de haberdar olduğunu varsaymaz. Hangi kişiye ne bildirildiği ve alınma durumu kayıtla gösterilir.
Üçüncü kişiye yapılacak açıklama, gerçek işletme ve yetkisi geri alınan kişiyi tanımlar. Bildirimin kapsamı, vekile gönderilen geri alma metniyle uyumlu olmalıdır. Başka bir kişinin devam eden yetkisi yanlışlıkla kaldırılmış gibi gösterilmez. İlk yetki açıklaması ile geri alma bildirimi aynı işlem ilişkisine bağlanır. Toplu gönderim yapılmışsa gerçek alıcı ve ulaşma kayıtları saklanır. Başka kişilere hiç gönderilmemiş duyuru, herkese ulaşmış resmî açıklama olarak dosyaya konulmaz.
TBK m.45, temsilcinin yetkisinin sona erdiğini bilmediği sürece yaptığı işlemlerin sonuçlarına ilişkin hüküm içerir; üçüncü kişinin sona ermeyi bildiği durum için istisna getirir. Bu nedenle hem ticari vekilin hem işlem yapan üçüncü kişinin bilgi durumu kendi kaydından incelenir. Madde, ticari vekilin özel yetki hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Bildirim tarihini gerçeğe aykırı değiştirmek yerine öğrenme ve işlem zamanları açık tutulur. Sonraki uyuşmazlıkta yalnız belgenin başlığına bakılarak sonuç açıklanmaz.
Yetki belgesinin ve işlem kayıtlarının teslimi
TBK m.44/1, temsilciye yetki belgesi verilmişse sona ermede belgenin temsil olunana geri verilmesini veya hâkimin belirleyeceği yere bırakılmasını düzenler. Verilmiş gerçek yetki belgesi talepte tanımlanır. Muhatabın hiç almadığı belge varmış gibi asıl teslimi istenmez. Asıl, kopya ve elektronik kayıt türleri farklı gösterilir. Bildirimde teslim yeri veya kanal önerilmişse gerçek bilgileri yazılır. Belgenin geri verilmesiyle üçüncü kişilere bildirim aynı işlem olarak kaydedilmez.
M.44/2, temsil olunan veya haleflerinin belgenin geri verilmesi için gerekeni yapmaması halinde iyiniyetli üçüncü kişilerin bundan doğan zararına ilişkin hüküm içerir. İşletme sahibi belge durumunu takip eder; yalnız ilk yazıyı gönderip gerçek teslimi gerçekleşmiş saymaz. Yetki belgesinin kaybolduğu veya başka yerde bulunduğu açıklanmışsa gerçek bilgi kayda alınır. İşletmenin diğer evrak ve ekipmanının teslimi ise mevcut sözleşmeye ve dosyaya göre ayrı belirlenir; yetki belgesi kuralı bütün eşyalara aynı şekilde taşınmaz.
Devam eden işlerin envanteri hazırlanırken komisyon veya başka kişilerin işlemleri bu ticari vekilin işi gibi eklenmez. İmzalanmış sözleşme, henüz teklif aşamasındaki dosya ve işlem erişimi farklı kayıtlardır. Erişim düzenlemesi yapılması, hukuki bildirimin yerine geçmiş gibi gösterilmez. Yetki belgesinin geri alınmış olması da önceki işlemler hakkında genel hesap kabulü oluşturmaz. Teslim tutanağı, gerçekten alınan belge ve kayıtları kendi tarihleriyle gösterir. Kalan iş veya belge açıkça işaretlenir.
Ticari vekile yetki geri alma bildirimi örneği
Örnek, belirli ticari vekillik yetkisinin tamamını geri alma içindir. Ticari vekilin yetkisini geri alma bildirimini Word olarak indirin. Kısmi sınırlandırmada kapsam farklı yazılmalıdır. Ek çizelge, muhataba ulaşmayı ve belge teslimini ayrı takip eder.
[TİCARİ VEKİLİN ADI SOYADI]’NA
Bildirimde bulunan işletme sahibi: [Ad / unvan, adres]
İşletme: [Gerçek ticaret unvanı ve ayırt edici kayıt]
Muhatap ticari vekil: [Ad soyad, adres]
Konu: TBK m.554/1 uyarınca belirli ticari vekillik yetkisinin geri alınması.
Açıklamalar
1. [İşletme ve yetkilendirme kaydı] kapsamında işletmenin [gerçek işler ve kapsam] işlerini yürütmek üzere ticari vekil olarak yetkilendirilmiş bulunuyorsunuz. İlk ve sonraki yetki kayıtları ek çizelgede gösterilmiştir.
2. TBK m.554/1 uyarınca bu işletme için size verdiğim ve ek listede tanımlanan ticari vekillik yetkisini tamamen geri alıyorum. Bu yetkiye dayanarak yeni işlem yapmamanızı bildiriyorum. Açıklama, listede gösterilen işletme ve yetki kapsamına ilişkindir.
3. Taraflar arasındaki hizmet, vekâlet, ortaklık ve benzeri sözleşmelerden doğan haklar kanun gereğince saklıdır. Bu bildirim, mevcut sözleşmesel alacakların ibra veya hesap kapatma belgesi olarak düzenlenmemiştir.
Bildirim ve talepler
Geri alma beyanımı bilgilerinize sunuyorum. Size verilmiş [gerçek yetki belgesi tanımı] belgesinin TBK m.44 kapsamındaki durumuna uygun olarak [gerçek teslim yeri / kanal] üzerinden geri verilmesini; ilgili açık iş ve belge durumunun ek envanterle bağlantılı açıklanmasını talep ederim. Muhataba ulaşma ve teslim kayıtları ayrı tutulacaktır.
Ekler: [Yetki kaynakları ve kapsam listesi]; [işletme ve bildirim sıfatı kayıtları]; [verilmiş yetki belgesi tanımı]; [ilgili iş envanteri].
Tarih: [Gerçek tarih]
Ad / unvan ve imza: [İşletme sahibi / yetkili]
Bildirimden sonra kayıtların tamamlanması
Gönderilen metin ve ulaşma kaydı dosyaya alınır. Belge teslim edildiğinde gerçek belge adı, nüsha türü ve tarih kaydedilir. Dış ilişki bildirimi gereken kişiler için gönderim ve alınma ayrı izlenir. Yeni yetkili atanmışsa onun yetkisi kendi belgesiyle belirlenir; eski yetkinin geri alınması otomatik yeni atama olarak kullanılmaz. Açık işlemler, yetki değişikliği tarihleriyle karşılaştırılır. Yeni bilgi veya belge geldiğinde önceki kayıt silinmeden güncel durum eklenir.
TBK m.554/2, işletme sahibinin ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesinin ticari vekilin yetkisini sona erdirmediğini açıkça düzenler. Bu olay tek başına geri alma beyanı yerine yazılmaz. Hukuki halef tarafından yapılacak işlemde sıfat ve gerçek yetki ayrıca incelenir. M.554, bu örnek için genel bir yedi günlük cevap süresi koymaz. Bildirimin amacı muhatabın cevabıyla kabul edilen sözleşme kurmak değil, geri alma iradesini açıkça yöneltmek ve ilgili kayıtları tamamlamaktır.
Sık sorulan sorular
Ticari vekilin yetkisini hangi maddeyle geri alırım?
TBK m.554/1 işletme sahibinin yetkiyi her zaman geri alabileceğini düzenler. Temel sözleşmelerden doğan haklar saklıdır. Bildirim belirli işletme, kişi ve yetki kaydına bağlanır.
Görev adında müdür yazması yeterli mi?
Hukuki sıfat gerçek yetkilendirme ve iş kapsamından belirlenir. Ticari vekil, ticari temsilci ve şirket organı aynı değildir. Başlık veya günlük adlandırma tek başına doğru örneği seçmez.
Yetki geri alınırken ücret borcu da sona erer mi?
M.554 temel sözleşmeden doğan hakları korur. Yetkinin geri alınması bütün ücret veya tazminat hesabını sıfırlayan işlem değildir. Sözleşmesel istemler kendi koşullarıyla ayrıca incelenir.
Vekile bildirim bütün üçüncü kişileri haberdar eder mi?
Hayır. M.42/3’teki koşullar kapsamında önceden yetki bildirilmiş üçüncü kişilere geri alma ayrıca bildirilir. Gönderim ve alınma kayıtları gerçek alıcılarla eşleştirilir.
Yetki belgesi geri verilmiş sayılabilir mi?
Gerçek teslim olmadan verilmiş gibi kaydedilmez. M.44’teki belge yükümlülüğü ve mevcut nüsha durumu incelenir. Asıl, kopya ve elektronik kayıt türü açık gösterilir.
Ticari temsilcinin sicil başvurusu aynı metin mi?
Hayır. Ticari temsil yetkisinin sona ermesi m.550 kapsamında ayrı kayıt konusudur. Bu örnek ticari vekile doğrudan geri alma bildirimidir; sicil müdürlüğüne hitap etmez.
Bütün geçmiş işlemler otomatik geçersiz olur mu?
Geçmiş işlemler tarihindeki yetki ve tarafların bilgi durumu ayrı incelenir. Geri alma metni geçmiş bütün sözleşmeler hakkında mahkeme kararı oluşturmaz. Gerçek işlem kronolojisi korunur.
İşletme sahibinin ölümü yetkiyi sona erdirir mi?
M.554/2 bu olayın ticari vekilin yetkisini sona erdirmediğini düzenler. Ölüm kaydı geri alma beyanı yerine kullanılmaz. Hukuki halefin sıfatı ve yapacağı işlem ayrıca belirlenir.
Yetkinin bir kısmını bırakmak istersem ne yaparım?
Kısmi sınırın ve kalan yetkinin kapsamını açık yazmak gerekir. Tamamen geri alma örneği, devam edecek işleri belirsiz bırakan açıklama olarak kullanılmaz. Gerçek amaç ve belge uyumlu hazırlanır.
Kanuni cevap günü var mı?
M.554 bu bildirim için genel sabit cevap günü belirlemez. Gönderim, muhatabın öğrenmesi ve belge teslimi ayrı kayıtlarla izlenir. Belgesiz tarih ve sessizlikle kabul sonucu eklenmez.
Resmî kaynak ve ayrı başvurular
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî metninde m.554 ile ilgili m.42, 44–45, 48, 550–551 incelenmiştir. Kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır. Ticari temsil yetkisinin sona ermesinin tescili dilekçesi, farklı sıfat ve sicil başvurusu için hazırlanmıştır.
Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ticari yetki ve sözleşme dosyalarını inceler. Mersin merkezli bürodan Türkiye genelindeki dosyalar yürütülür. Mersin büro konumu ulaşım bilgisini gösterir. Bildirim, kişinin gerçek sıfatı ve yetki belgeleri üzerinden dosyaya uyarlanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
