TV Kanalında İzleyici Temsilcisi Bulundurmak Zorunlu mu? 6112 m.22 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 6112 sayılı Kanun m.22, medya hizmet sağlayıcıların öz denetimin sağlanması amacıyla izleyici temsilciliği sistemi kurmasını düzenler. Yayıncı tarafından görevlendirilen izleyici temsilcisi, izleyici ve dinleyicilerden gelen görüş, öneri ve şikâyetleri kuruluş içinde değerlendirir. Temsilcinin kimliği ve iletişim kanallarının kamuoyunca erişilebilir biçimde duyurulması, izleyicinin doğrudan yayıncıya ulaşabilmesi bakımından sistemin temel unsurudur. İzleyici temsilciliği, RTÜK’e şikâyet veya yargı yolunun yerine geçmez; yayıncının kendi iç denetim ve düzeltme mekanizmasıdır.
Televizyon veya radyo yayınında yanlış bilgi, uygunsuz reklam, çocuklara zarar verebilecek içerik, hakaret, mahremiyet ihlali ya da başka bir yayın sorunu gören izleyicinin ilk başvuru noktası her zaman RTÜK veya mahkeme olmak zorunda değildir. 6112 sayılı Kanun, yayın kuruluşunun kendi içinde izleyiciyle bağlantı kuracak bir öz denetim mekanizması oluşturmasını da öngörür. Bu mekanizmanın adı izleyici temsilciliğidir.
İzleyici temsilcisi, yayıncı adına şikâyetleri toplayan basit bir çağrı merkezi görevlisi değildir. Görevi izleyici geri bildirimini editoryal ve kurumsal yapıya taşımak, tekrar eden sorunların görülmesini sağlamak ve yayın kuruluşunun öz denetimini güçlendirmektir. Bu nedenle temsilcilik sisteminin görünür, erişilebilir ve gerçekten işleyen bir yapı olması gerekir.
İzleyici temsilcisi nedir?
İzleyici temsilcisi, medya hizmet sağlayıcının yayınlarına ilişkin izleyici veya dinleyici görüşlerini kuruluş içinde değerlendiren ve öz denetim mekanizmasına katkı sağlayan görevli kişidir. İngilizce yayıncılık literatüründeki “ombudsman” veya “audience representative” uygulamalarına benzer şekilde çalışır; ancak Türkiye’deki hukuki dayanağı doğrudan 6112 sayılı Kanun m.22’dir.
Temsilci, RTÜK adına çalışan bir kamu görevlisi değildir. Medya hizmet sağlayıcının kendi bünyesinde görevlendirilir. Bu nedenle temsilcinin yaptığı değerlendirme, RTÜK’ün idari denetim yetkisini ortadan kaldırmaz ve mahkeme kararı yerine geçmez.
Sistemin özü şudur: izleyici yayın kuruluşuna doğrudan ve belirli bir muhatap üzerinden ulaşabilmeli; yayıncı da eleştiri, hata bildirimi ve önerileri kurumsal hafızaya aktarabilmelidir.
İzleyici temsilciliğinin amacı nedir?
6112 m.22’nin temel amacı öz denetimi güçlendirmektir. Her yayın sorununun RTÜK cezası veya mahkeme davasıyla çözülmesi, hem yavaş hem maliyetli olabilir. Yayıncı kendi hatasını hızlı biçimde tespit edip düzeltebiliyorsa kamu yararı daha erken sağlanır.
İzleyici temsilciliği ayrıca tekrar eden şikâyetlerin ortak nedenlerini ortaya çıkarır. Örneğin aynı programda sürekli yüksek reklam sesi, yanlış altyazı, kişilik hakkı ihlali, ürün yerleştirme uyarısının eksikliği veya çocuklara uygun olmayan saatlerde içerik yayını şikâyetleri geliyorsa temsilci bunları tek tek değil sistematik risk olarak yönetime iletebilir.
Bu nedenle temsilcilik yalnız “şikâyet cevaplama” işi değildir; editoryal kalite, hukuk uyumu ve izleyici güveni bakımından erken uyarı mekanizmasıdır.
Kim izleyici temsilcisi olarak görevlendirilmelidir?
Kanun ve ikincil düzenleme, izleyici temsilciliğinin yayıncılık tecrübesi ve kurum içinde etkili iletişim sağlayabilecek bir kişi üzerinden yürütülmesini amaçlar. Temsilcinin yayın süreçlerini, editoryal karar yapısını, reklam düzenini, haber ilkelerini ve 6112 sayılı Kanundaki temel yükümlülükleri bilmesi gerekir.
Temsilcinin yalnız teknik çağrı merkezi personeli gibi konumlandırılması sistemin amacını zayıflatır. Gelen şikâyeti haber merkezi, hukuk birimi, reklam planlama, program departmanı veya teknik ekip gibi doğru birime yönlendirebilmesi gerekir.
Yayıncı, görevlendirme değiştiğinde kamuoyuna duyurulan iletişim bilgilerini ve RTÜK’e bildirilen bilgileri güncel tutmalıdır. Eski çalışana ait e-posta adresinin aylarca açık tutulması fiilen erişilemeyen temsilcilik yaratır.
İzleyici temsilcisinin görevleri nelerdir?
Birinci görev, izleyici ve dinleyicilerden gelen görüş, öneri ve şikâyetleri almak ve sınıflandırmaktır. İkinci görev, başvurunun hangi program, tarih, saat ve hukuki sorunla ilgili olduğunu belirleyerek ilgili kurumsal birime iletmektir. Üçüncü görev, tekrar eden sorunları periyodik rapor hâline getirmektir.
Dördüncü görev, gerekli olduğunda izleyiciye sürecin sonucu hakkında bilgi vermektir. Beşinci görev, yayın politikası ve uyum sisteminde düzeltme gerektiren alanları yönetime bildirmektir. Örneğin tek bir şikâyet basit hata olabilir; aynı konuda yüzlerce şikâyet teknik veya editoryal sistem sorunu gösterebilir.
Temsilci hukuki uyuşmazlıkta mahkeme yerine geçmez. Tazminat, tekzip, suç duyurusu veya idari yaptırım gibi konularda nihai karar yetkisi ilgili makamlarındır.
İzleyici temsilcisinin iletişim bilgileri nasıl duyurulmalıdır?
Sistemin işleyebilmesi için izleyicinin temsilciye ulaşabilmesi gerekir. Bu nedenle temsilcinin adı, görevi ve başvuru kanalları yayıncının internet sitesinde kolay bulunabilir biçimde yer almalıdır. Yalnız genel iletişim formunun arkasına gizlenen ve kime gittiği belli olmayan yapı izleyici temsilciliğinin şeffaflık amacını zayıflatır.
Kuruluş e-posta adresi, web formu veya başka kalıcı başvuru kanalları kullanılabilir. Başvurunun ulaştığını gösteren otomatik kayıt numarası veya alındı bildirimi hem izleyici hem yayıncı açısından yararlıdır.
Telefon başvurusu alınacaksa görüşmenin kişisel veri ve kayıt hukuku açısından nasıl tutulacağı açıkça belirlenmelidir. Ses kaydı yapılacaksa KVKK ve TCK hükümleri ayrıca uygulanır.
İzleyici temsilcisine şikâyet nasıl yapılmalıdır?
Şikâyet mümkün olduğunca somut olmalıdır. Kanal veya radyo adı, program adı, yayın tarihi, yaklaşık saat, sorunlu bölüm ve talep açıkça yazılmalıdır. “Dünkü program çok kötüydü” yerine “15 Eylül 2026 saat 20.35’te X programında şu ifade kullanıldı” biçimindeki başvuru daha hızlı incelenebilir.
Görüntü veya ses kaydı varsa eklenebilir; ancak sosyal medyada dolaşan kırpılmış klibin asıl yayınla aynı olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Yayıncı kendi m.25 arşiv kaydı üzerinden bölümü inceleyebilir.
Şikâyetçi, kişisel verisini yalnız gerekli ölçüde paylaşmalıdır. TC kimlik numarası veya ilgisiz özel bilgiler sıradan izleyici şikâyeti için çoğu durumda gerekli değildir.
İzleyici temsilcisi her başvuruya hukuki karar vermek zorunda mı?
Hayır. İzleyici temsilcisinin işlevi kurumsal geri bildirim ve öz denetimdir. Her e-postaya ayrıntılı hukuki görüş yazmak veya tazminat miktarı belirlemek görevinin özü değildir. Bununla birlikte ciddi bir ihlal iddiasının cevapsız bırakılması, öz denetim sisteminin etkinliğini azaltır.
Yayıncı başvuruları önem derecesine göre sınıflandırabilir. Hakaret, özel hayat, çocuk güvenliği, suç soruşturması, kişisel veri veya yanlış haber gibi yüksek riskli konular hukuk/editoryal birime hızlı biçimde aktarılmalıdır. Teknik ses veya altyazı sorunları ilgili teknik ekibe yönlendirilmelidir.
Kuruluş içinde belirli cevap süreleri konulması zorunlu olmasa bile iyi uygulamadır. İzleyiciye “başvurunuz alındı” ve inceleme sonrası sonuç bildirimi yapılması güveni artırır.
İzleyici temsilcisine başvuru RTÜK şikâyetinin yerine geçer mi?
Hayır. İzleyici temsilcisi yayıncının iç mekanizmasıdır; RTÜK ise 6112 sayılı Kanun kapsamındaki düzenleme ve denetim yetkisine sahip kamu otoritesidir. İzleyici doğrudan RTÜK’ün güncel başvuru kanallarını da kullanabilir.
Temsilciye önce başvuru yapılması, RTÜK’e şikâyet için her durumda zorunlu ön koşul değildir. Aynı şekilde temsilciye yapılan başvuru, kanundaki dava veya şikâyet sürelerini kendiliğinden durdurmaz.
Örneğin 6112 m.18’deki cevap ve düzeltme hakkının 60 günlük süresi devam ederken yalnız izleyici temsilcisinden cevap beklemek süre kaybına yol açabilir. Özel kanuni süreler ayrıca takip edilmelidir.
İzleyici temsilciliği ile cevap ve düzeltme hakkı aynı mıdır?
Hayır. Cevap ve düzeltme hakkı 6112 m.18’de ayrıntılı süre ve mahkeme yolu olan kanuni bir haktır. Kişi, kendisi hakkında şeref ve haysiyetini ihlal eden veya gerçeğe aykırı yayın yapılması hâlinde yayın tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap ve düzeltme talep edebilir.
İzleyici temsilciliği ise genel geri bildirim ve öz denetim mekanizmasıdır. Temsilciye e-posta göndermek, m.18’deki usul ve sürelerin otomatik olarak yerine getirildiği anlamına gelmez.
Cevap ve düzeltme süreci için TV Yayınında Cevap ve Düzeltme Hakkı rehberi esas alınmalıdır.
İzleyici başvurularındaki kişisel veriler nasıl korunmalıdır?
Başvuru formunda ad, e-posta, telefon, IP adresi, program bilgisi veya ek dosyalar kişisel veri içerebilir. Yayıncı bu verileri 6698 sayılı KVKK’ya uygun hukuki sebep ve amaçla işlemeli; gereksiz veriyi toplamamalı ve saklama süresini belirlemelidir.
Başvuru sahibinin hassas nitelikte bilgi paylaşması mümkün olduğundan erişim yetkileri sınırlanmalıdır. Sağlık, siyasi görüş, din veya başka özel nitelikli kişisel veri içeren şikâyetler rastgele departmanlara e-posta zinciriyle gönderilmemelidir.
Aydınlatma metni, başvuru formunun yakınında erişilebilir olmalıdır. İzleyici temsilciliği amacı dışında reklam pazarlaması için e-posta kullanılması ayrıca hukuki sebep gerektirir.
Çocuklara ilişkin yayın şikâyetleri nasıl ele alınmalıdır?
6112 m.8/2, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek içeriklerin onların izleyebileceği saatlerde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamayacağını düzenler. Bu nedenle çocuk güvenliği şikâyetleri öncelikli değerlendirilmelidir.
İzleyici temsilcisi program türünü, yayın saatini, koruyucu sembolü ve içeriğin niteliğini hukuk/editoryal birime iletmelidir. Tek bir şikâyet bile potansiyel m.8/2 ihlali taşıyorsa yayın kaydı incelenmelidir.
Çocuklara yönelik ticari iletişim şikâyetlerinde m.9/6-ç ve m.9/7 de uygulanır. Çocuk programlarında ürün yerleştirme m.13/4 uyarınca yasaktır.
Reklamla ilgili hangi şikâyetler izleyici temsilcisine iletilebilir?
Reklamın programdan daha yüksek sesle çıkması, saatlik 12 dakikalık reklam sınırının aşıldığı iddiası, reklam kapağının bulunmaması, gizli reklam, ürün yerleştirme uyarısının eksikliği, sponsor mesajının satış çağrısına dönüşmesi veya tele-alışveriş kurallarının ihlali temsilciye iletilebilir.
Bu başvurular reklam planlama ve hukuk birimlerine aktarılmalıdır. Özellikle saatlik süre ve ses seviyesi gibi teknik iddialar yayın otomasyon kaydı üzerinden ölçülebilir.
Reklam süreleri için TV ve Radyo Reklamı Saatte Kaç Dakika?; ses seviyesi için TV Reklamının Sesi Programdan Yüksek Olabilir mi? rehberleri kullanılabilir.
İzleyici temsilcisi başvuruları ne kadar saklanmalıdır?
6112 m.22 izleyici başvuruları için tek bir sabit arşiv süresi yazmaz. Saklama süresi belirlenirken KVKK’nın amaçla sınırlılık ve gerekli süre kadar saklama ilkeleri, olası uyuşmazlık süreleri ve kurumun meşru denetim ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Şikâyetin kendisi ile ilgili yayın kaydı farklıdır. Özel medya hizmet sağlayıcının yayın kaydı 6112 m.25 uyarınca kural olarak bir yıl saklanır; soruşturma veya kovuşturma konusu olmuşsa özel uzatılmış saklama kuralı uygulanır.
Başvuru kayıtlarının anonimleştirilmiş istatistiği kalite ve uyum analizi için daha uzun süre tutulabilir; kimliği belirleyen veriler gereksiz yere saklanmamalıdır.
Yayıncı etkili bir izleyici temsilciliği sistemi nasıl kurmalıdır?
Birinci adım, güncel temsilci bilgilerini web sitesinde açıkça yayımlamaktır. İkinci adım, tüm başvuruların tek sistemde tarih, program, konu ve risk seviyesine göre kaydedilmesidir. Üçüncü adım, yüksek riskli başvurular için hukuk ve editoryal birimlere otomatik bildirim kurulmasıdır.
Dördüncü adım, aylık raporda tekrar eden sorunların yönetime sunulmasıdır. Beşinci adım, çözülen konular için izleyiciye geri dönüş yapılmasıdır. Altıncı adım, kişisel verilerin yalnız yetkili kişilerce görülmesini sağlayan erişim politikasıdır.
Bu sistem yalnız mevzuata uyumu değil, içerik kalitesini de yükseltir. İzleyicinin sürekli işaret ettiği hata erken düzeltilirse RTÜK yaptırımı, itibar kaybı ve dava riski azalabilir.
Sık Sorulan Sorular
TV kanalında izleyici temsilcisi zorunlu mu?
6112 m.22 medya hizmet sağlayıcıların öz denetim amacıyla izleyici temsilciliği sistemi kurmasını düzenler.
İzleyici temsilcisi RTÜK çalışanı mı?
Hayır. Yayın kuruluşunun bünyesindeki öz denetim görevlisidir.
Şikâyet için önce izleyici temsilcisine gitmek zorunlu mu?
Genel olarak hayır. RTÜK başvurusu veya özel kanuni haklar ayrıca kullanılabilir.
Temsilciye başvuru tekzip süresini durdurur mu?
Hayır. 6112 m.18’deki 60 günlük cevap ve düzeltme süresi ayrıca takip edilir.
Hangi bilgileri yazmalıyım?
Program adı, tarih, saat, sorunlu bölüm ve talep mümkün olduğunca açık belirtilmelidir.
Reklam şikâyeti yapılabilir mi?
Evet. Süre, ses, gizli reklam, sponsorluk, ürün yerleştirme ve tele-alışveriş şikâyetleri iletilebilir.
Çocuklara zararlı içerik şikâyeti yapılabilir mi?
Evet; bu tür şikâyetler m.8/2 bakımından yüksek öncelikle incelenmelidir.
Başvurudaki kişisel veriler korunmalı mı?
Evet. KVKK’ya uygun amaç, hukuki sebep, erişim ve saklama sistemi kurulmalıdır.
Temsilci mahkeme gibi karar verir mi?
Hayır. Öz denetim ve kurumsal geri bildirim işlevi görür.
Yayın kaydı nereden incelenir?
Yayıncı m.25 uyarınca kayıtları saklar; gerekli bölüm kurum içinden kontrol edilebilir.
RTÜK’e ayrıca şikâyet edebilir miyim?
Evet. İzleyici temsilciliği RTÜK denetim yolunu ortadan kaldırmaz.
Temsilci değişirse bilgi güncellenmeli mi?
Evet. İzleyicinin güncel ve gerçek muhataba ulaşabilmesi için kamuya açıklanan bilgiler gecikmeden yenilenmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu rehber 15 Eylül 2026 itibarıyla 6112 sayılı Kanun m.22, m.25 ve ilgili yayın/öz denetim hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. İzleyici temsilciliği, RTÜK denetimi ve m.18 cevap-düzeltme hakkından ayrı bir kurum olarak açıklanmıştır.
İnceleyen: Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
- 6112 sayılı Kanun — m.22.
- RTÜK resmî sitesi.
- TV Yayınında Cevap ve Düzeltme Hakkı.
- Televizyon Yayın Kaydı RTÜK’ten Nasıl Alınır?.
Son güncelleme: 15 Eylül 2026. (E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
