Sola Dönüşte Karşıdan Gelen Araçla Kaza: Kusur Kimde? | KTK 53, 57 ve 84 (2026)

Trafik Kazaları · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

Sola dönüş yapan sürücü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.53’teki dönüş kurallarına ve kavşakta geçiş hakkını düzenleyen KTK m.57’ye uymak zorundadır. Sürücü dönüşe başlamadan önce işaret vermeli, hızını azaltmalı, yolun ve kavşağın durumuna göre uygun konum almalı ve karşı yönden gelen trafiğin güvenli geçişini engellemeden manevrayı tamamlamalıdır. Sola dönüş sırasında karşı yönden düz gelen araca çarpılması veya onun yolunun kesilmesi, somut olaya göre KTK m.84’te sayılan dönüş ve kavşak geçişiyle ilgili asli kusur hallerini gündeme getirir. Buna karşılık karşı yönden gelen aracın kırmızı ışık, aşırı hız, ters yön, şerit ihlali veya başka bir trafik kuralına aykırı davranışı kazaya nedensel katkı sağlıyorsa bu ihlal ayrıca incelenir. “Sola dönen araç her durumda yüzde 100 kusurludur” veya “düz giden araç hiçbir durumda kusurlu olamaz” şeklinde otomatik bir kanun kuralı yoktur. Kusur; dönüşün başladığı an, trafik ışığı ve levhalar, karşı aracın hızı, görüş, çarpışma noktası ve kaçınma imkânı birlikte değerlendirilerek belirlenir.

KTK m.53 Sola Dönüşte Sürücüye Hangi Yükümlülükleri Getirir?

KTK m.53, sağa ve sola dönüşlerde sürücünün manevra öncesi ve manevra sırasındaki temel yükümlülüklerini düzenler. Sola dönecek sürücü, dönüş niyetini zamanında işaretle bildirmeli, hızını azaltmalı ve trafik düzenine göre sola dönüşe uygun şerit veya konumu kullanmalıdır. Manevra, karşıdan gelen veya kavşakta önceliği bulunan diğer yol kullanıcılarının güvenli hareketini bozmayacak şekilde tamamlanmalıdır.

Sola dönüş, düz devam eden trafiğin hattını kesen bir manevradır. Bu nedenle sürücünün yalnız sinyal vermesi yeterli değildir. Sinyal, diğer sürücülere niyet bildirir; geçiş hakkı yaratmaz. Dönüş yapan sürücü, karşı yönden gelen araçların mesafesini ve hızını doğru değerlendirerek güvenli boşluk oluşmadan manevraya başlamamalıdır.

Karşı araç yeterince uzakta görünse bile gece, yağmur, yol eğimi veya hız farkı mesafe algısını değiştirebilir. Sürücü “yetişmez sandım” savunmasıyla kanuni dikkat yükümlülüğünü ortadan kaldıramaz. Güvenli dönüş, karşı yöndeki aracın ani fren veya kaçınma manevrasına zorlanmadan geçebileceği bir zaman ve mesafe bırakılmasını gerektirir.

Dönüş sırasında yaya geçidi veya bisiklet yolu kesiliyorsa yalnız karşıdan gelen motorlu araçlar değil, yaya ve bisiklet/skuter trafiği de kontrol edilmelidir. KTK m.74 ve m.66’daki özel yükümlülükler dönüş manevrasıyla birlikte uygulanabilir.

KTK m.57 Kavşakta Geçiş Hakkını Nasıl Etkiler?

KTK m.57 kavşağa yaklaşan sürücünün yavaşlamasını, dikkatli olmasını ve geçiş hakkı bulunan araçların önce geçmesine imkân vermesini emreder. Kavşakta trafik görevlisi, ışıklı işaret veya levha varsa önce bu düzenleme uygulanır. İşaret bulunmayan kavşakta ise maddenin ana yol-tali yol, eşdeğer kavşak ve diğer özel öncelik kuralları devreye girer.

Sola dönüş yapan sürücünün karşı yönden düz gelen aracın yolunu kesmesi özellikle ışık veya levhayla farklı bir öncelik verilmemişse ciddi kusur göstergesidir. Dönüş manevrasına başlayan sürücünün, karşı yöndeki aracın normal seyir hattını kullanacağını öngörmesi gerekir.

Bununla birlikte karşı araç da kavşak kurallarına tabidir. Kırmızı ışıkta geçen, ters yönden gelen veya kavşakta yasak şeridi kullanan araç yalnız “düz gidiyordum” diyerek öncelik iddia edemez. Geçiş hakkı, trafik kurallarına uygun kullanım çerçevesinde değerlendirilir.

Kavşakta ana yol-tali yol ilişkisi de önemlidir. Tali yoldan sola dönerek ana yola katılan sürücü bakımından KTK m.57/1-b-5 ayrıca uygulanır. Bu özel durum için tali yoldan ana yola çıkarken kaza rehberimiz incelenebilir.

Sola Dönüş Kazasında KTK m.84 Asli Kusur Nasıl Uygulanır?

KTK m.84, trafik kazalarında belirli ağır ihlalleri asli kusur hâli olarak sayar. Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak, şeride tecavüz etmek ve kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak bu maddede düzenlenen asli kusur başlıkları arasındadır. Sola dönüş yapan sürücünün yanlış şerit kullanması, karşı şeride kontrolsüz girmesi veya geçiş hakkı bulunan karşı aracı tehlikeye sokması bu hükümler çerçevesinde incelenir.

“Asli kusur” kavramı, diğer sürücünün hiçbir kusurunun bulunamayacağı anlamına gelmez. Aynı kazada iki farklı trafik kuralı ihlali bulunabilir. Örneğin sola dönen sürücü karşı aracın yolunu kesmiş, karşı araç da yerleşim yerinde açıkça aşırı hız yapmış olabilir. Bilirkişi, her iki ihlalin kazanın meydana gelmesine etkisini ayrı ayrı değerlendirmelidir.

Sigorta sistemindeki ilk kusur oranı da mahkemeyi veya Sigorta Tahkim Komisyonunu bağlayan kesin hüküm değildir. Kamera, sinyalizasyon kaydı ve teknik hız hesabı ilk değerlendirmeyi değiştirebilir. Hatalı oran için trafik kazası kusur oranına itiraz rehberimiz kullanılabilir.

Işıklı Kavşakta Sola Dönüş Kazası

Işıklı kavşakta kusur değerlendirmesinin ilk adımı hangi yönde hangi ışığın yandığını belirlemektir. Ayrı sola dönüş oku bulunan kavşakta, sürücü yalnız kendi dönüş ışığı izin verdiğinde hareket etmelidir. Genel yeşil ışık ile karşı yönün de aynı anda yeşil olduğu kavşaklarda ise dönüş yapan sürücünün karşı yöndeki düz trafiği ve yayaları kontrol etme yükümlülüğü devam eder.

Kırmızı ışık ihlali KTK m.84’te ayrıca asli kusur hâlidir. Sola dönen sürücü kırmızıda geçmişse dönüş kurallarına ek olarak kırmızı ışık ihlali değerlendirilir. Karşı yönden gelen araç kırmızıda geçmişse, dönüş yapan aracın davranışı da incelenmekle birlikte karşı aracın açık ihlali kusur dağılımında önemli yer tutar.

Sinyalizasyon faz kayıtları belediye veya ilgili yol idaresinden istenebilir. Kamera görüntüsü ile faz kaydı birlikte değerlendirildiğinde araçların kavşağa hangi ışıkta girdiği somutlaştırılabilir. Yalnız sürücülerin “benim ışığım yeşildi” beyanlarıyla kusur tespiti yapılmamalıdır.

Sarı ışıkta kavşağa giriş de otomatik geçiş hakkı anlamına gelmez. Sürücü güvenli biçimde durabilecek durumdaysa sarı ışığın anlamına uygun davranmalıdır. Kavşak içinde kalma, karşı trafiği kesme ve dönüşü geciktirme olguları ayrıca incelenir.

Karşıdan Gelen Araç Aşırı Hızlıysa Kusur Değişir mi?

Evet, karşı yönden gelen aracın hızı kazanın önlenebilirliğine etkiliyse kusur dağılımı değişebilir. KTK m.52 sürücünün hızını yol, görüş, hava ve trafik şartlarına göre ayarlamasını zorunlu kılar. Geçiş hakkı bulunan sürücü de hız kurallarından muaf değildir.

Aşırı hız iddiası teknik veriye dayanmalıdır. Kamera görüntüsünde belirli iki nokta arasındaki zaman, fren izi, çarpışma sonrası hareket, araç deformasyonu ve elektronik kayıtlar hız hesabında kullanılabilir. “Çok hızlı geliyordu” şeklindeki tanık anlatımı tek başına güvenilir kilometre/saat hesabı değildir.

Teknik bilirkişi şu soruyu cevaplamalıdır: Karşı araç izin verilen ve yol şartlarına uygun hızda olsaydı, dönüş yapan aracın manevrası karşısında çarpışmayı önleyebilir miydi? Cevap evetse hız ihlalinin kazaya nedensel katkısı vardır. Normal hızda dahi dönüş aracı çok kısa mesafede yolu kesmiş ve çarpışma kaçınılmaz hâle gelmişse sonuç farklı olabilir.

Hızın kusura etkisi tazminat miktarına da yansır. Ancak kusur oranı ile sigorta teminat kapsamı ayrı konulardır; her zarar kalemi ayrıca değerlendirilmelidir.

Dönüş Cebi, Şerit İhlali ve Karşı Şeride Girme

Sola dönüş için ayrılmış dönüş cebi bulunan yolda sürücünün doğru şeride zamanında geçmesi gerekir. Son anda birden fazla şerit keserek sola yönelmek, KTK m.46 ve m.67’deki şerit ve manevra kurallarını da ihlal edebilir. Bu durumda kazanın yalnız “sola dönüş” başlığı altında incelenmesi eksik olur.

Dönüş sırasında aracın karşı şeride gereğinden fazla taşması veya dönüş açısını yanlış ayarlaması, karşı yönden gelen araca çarpma riski yaratır. KTK m.84’te şeride tecavüz ve yanlış doğrultu değiştirme asli kusur hâlleri arasındadır. Hasarın araçların hangi bölümlerinde olduğu, dönüş açısının ve şerit kullanımının belirlenmesinde önem taşır.

Karşı araç da kendi şeridini ihlal etmiş olabilir. Her iki aracın yol üzerindeki konumu, kamera veya olay yeri izleriyle belirlenmelidir. Çarpışmanın şerit çizgisi üzerinde meydana gelmesi tek başına eşit kusur anlamına gelmez; araçların kaza öncesi hareketleri araştırılır.

Görüş Engeli, Park Edilmiş Araç ve Kavşak Tasarımı

Sola dönüş yapan sürücünün karşı yönü görmesini engelleyen park edilmiş ağır araç, reklam panosu, bitki, kavşak geometrisi veya yol çalışması bulunabilir. Görüşün kısıtlı olması sürücüye kontrolsüz dönüş hakkı vermez. Sürücü yeterli görüş elde edene kadar beklemek ve manevrayı güvenli boşluk oluştuğunda yapmak zorundadır.

Görüş engeli yol tasarımı, eksik bakım veya yanlış işaretlemeden kaynaklanıyorsa KTK m.13 uyarınca yol idaresinin sorumluluğu ayrıca incelenebilir. Yola ait bitkinin uzun süre budanmaması, yanlış yerleştirilmiş levha veya kavşak görüşünü kapatan kamu altyapısı hizmet kusuru doğurabilir.

Görüşü hukuka aykırı park edilmiş özel araç kapatıyorsa o aracın park ihlalinin kazaya nedensel katkısı ayrıca değerlendirilebilir. Ancak bu durum dönüş yapan sürücünün güvenli görüş elde etmeden yola çıkmasını otomatik olarak haklı kılmaz.

Kaza yeri fotoğrafları sürücünün göz hizasından ve her iki yaklaşım yönünden çekilmelidir. Sadece kuşbakışı kroki, gerçek görüş engelini göstermeyebilir.

Sola Dönüş Kazasında Hangi Deliller Toplanmalıdır?

İlk olarak kavşağın tüm yönlerini, trafik ışıklarını, levhaları, dönüş cebini ve şerit çizgilerini gösteren fotoğraflar alınmalıdır. Araçların çarpışma sonrası yerleri ve hasar bölgeleri kaydedilmelidir. Kaza nedeniyle araçlar hızla kaldırılmışsa çevredeki kırık parçalar ve sürüklenme izleri önem kazanır.

MOBESE/PTS, belediye, işyeri, akaryakıt istasyonu ve araç içi kamera kayıtları gecikmeden korunmalıdır. Kayıtların kısa sürede silinebildiği unutulmamalıdır. Sinyalizasyon faz kaydı ayrıca istenmelidir.

Araç elektronik verileri, olay veri kaydedici sistem, fren ve hız bilgileri somut dosyada kullanılabilir. Bilirkişi, yalnız tutanağı tekrar etmek yerine zaman-mesafe hesabı yapmalı, araçların güvenli dönüş ve durma imkânını açıklamalıdır.

Tanıklar hangi aracın hangi ışıkta geçtiğini ve manevranın zamanlamasını açıklayabilir; ancak teknik görüntü varsa tanık anlatımı görüntüyle karşılaştırılmalıdır. Tutanakta eksik veya yanlış kroki bulunuyorsa erken aşamada gerekçeli itiraz yapılmalıdır.

Araç Hasarı, Değer Kaybı, Bedensel Zarar ve Sigorta

Sola dönüş kazasında araç onarım gideri, koşulları varsa değer kaybı ve aracın makul onarım süresince kullanılamamasından doğan mahrumiyet zararı talep edilebilir. Araç mahrumiyeti için araç mahrumiyet bedeli rehberimiz incelenebilir.

Yaralanma varsa TBK m.54 kapsamında tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar gündeme gelir. KTK m.98 trafik kazası sağlık hizmet bedellerini özel olarak düzenler. Kalıcı zarar varsa uygun sağlık kurulu raporu gerekir.

Motorlu araç işleteni KTK m.85 uyarınca sorumludur. İşleten ile sürücü aynı kişi olmayabilir. Araç işleteni kimdir? rehberimiz bu ayrımı açıklar.

Zorunlu trafik sigortacısına karşı dava veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılmalıdır. Gerekli belgeler tamamlandığında KTK m.99’daki ödeme süresi değerlendirilir. Başvuru usulü için KTK m.97 sigorta başvurusu yazımız kullanılabilir.

Zamanaşımı yönünden KTK m.109’daki iki ve on yıllık özel süreler ve fiilin daha uzun ceza zamanaşımına tabi olması ihtimali kontrol edilmelidir. Trafik kazası tazminat zamanaşımı rehberimiz ayrıntı içerir.

Yaralanmalı veya Ölümlü Sola Dönüş Kazasında Ceza Sorumluluğu

Sola dönüş kurallarına aykırılık sonucu bir kişi yaralanırsa TCK m.89 taksirle yaralama, ölüm meydana gelirse TCK m.85 taksirle öldürme hükümleri gündeme gelir. Ceza sorumluluğunda sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal edip etmediği ve bu ihlal ile netice arasındaki nedensellik belirlenir.

Karşı aracın kusuru ceza sorumluluğunu da etkileyebilir. Ancak trafik kusur yüzdesi ceza mahkemesinin hukuki değerlendirmesinin yerine geçmez. Her sürücünün fiili ayrı ayrı incelenmelidir.

Kamera kaydı, hız hesabı ve sinyalizasyon fazı ceza dosyasında da önemlidir. Bu deliller aynı zamanda tazminat dosyasındaki kusur ve zarar değerlendirmesinde kullanılabilir.

Adım Adım Kaza Sonrası Yapılacaklar

1. Kavşağın ışık, levha, dönüş cebi ve şeritlerini fotoğraflayın.
2. Araçların hasar bölgelerini ve son konumlarını kaydedin.
3. Kamera kayıtlarının silinmemesi için hemen koruma talebi yapın.
4. Sinyalizasyon faz kayıtlarını ilgili idareden isteyin.
5. Aşırı hız iddiası varsa teknik zaman-mesafe incelemesi talep edin.
6. Kusur raporunu KTK m.53, m.57 ve m.84 yönünden kontrol edin.
7. Zarar ve sağlık belgelerini eksiksiz toplayın.
8. Sigortacıya KTK m.97’ye uygun yazılı başvuruyu yapın.

Sık Sorulan Sorular

1. Sola dönen araç her zaman kusurlu mudur?

Hayır. Dönüş yapan sürücünün ağır bir geçiş ve manevra yükümlülüğü vardır; ancak karşı aracın kazaya etkili açık ihlali varsa o kusur da değerlendirilir.

2. Düz giden araç her zaman geçiş hakkına sahip midir?

Genel olarak dönüş yapan araç karşı düz trafiği tehlikeye sokmamalıdır; fakat ışık, levha, ana-tali yol ilişkisi ve karşı aracın kural ihlali somut olayda belirleyicidir.

3. Karşı araç çok hızlıysa kusur değişir mi?

Hızın kazanın önlenebilirliğine etkisi teknik olarak ispatlanırsa kusur dağılımı değişebilir.

4. Sinyal vermek sola dönen araca öncelik verir mi?

Hayır. Sinyal yalnız manevra niyetini bildirir; geçiş hakkı yaratmaz.

5. Sola dönüş oku yeşilse karşıdan gelen araçla kaza nasıl değerlendirilir?

Karşı yönün ışık fazı ve araçların kavşağa hangi anda girdiği belirlenir. Sinyalizasyon kayıtları önemlidir.

6. Dönüş cebi kullanmadan sola dönmek kusur mudur?

Şerit ve manevra düzenine aykırılık kazaya etkiliyse KTK m.46, m.67 ve m.84 kapsamında kusur doğurabilir.

7. Araç değer kaybı istenir mi?

Onarım sonrası piyasa değerinde gerçek azalma varsa, kusur ve diğer şartlara göre talep edilebilir.

8. Yaralanma varsa manevi tazminat istenir mi?

TBK m.56 koşulları oluşmuşsa sorumlu kişilere karşı manevi tazminat talep edilebilir.

9. Sigortaya ön başvuru şart mı?

Zorunlu trafik sigortacısına dava veya tahkimden önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılmalıdır.

10. Zamanaşımı hangi maddede?

Trafik kazası tazminat taleplerinde KTK m.109 uygulanır; ceza gerektiren fiilde daha uzun zamanaşımı ihtimali ayrıca değerlendirilir.

İlgili Hukuk Rehberleri

• Tali yoldan ana yola çıkarken kaza
• İşaretsiz kavşakta sağdan gelen araç
• Kusur oranına itiraz
• Trafik sigortasına başvuru

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 2918 sayılı KTK m.46, 52, 53, 57, 67, 84, 85, 97, 98, 99 ve 109
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı
• SEDDK
• Sigorta Tahkim Komisyonu

Somut olayda kaza tarihindeki sinyalizasyon, dönüş şeridi, karşı aracın hızı, kamera, görüş ve çarpışma geometrisi birlikte incelenmelidir.